Tolokeleni

Tolokeleni muye pa fyebo fya bubili

Tolokeleni muye pa filukusangwamo

Bamboni sha BaYawe

IciLamba

Akatambo ka Wakulama (Akakusambililamo)  |  June 2016

Mulukubona BaYawe ati E Mubumfi Wesu

Mulukubona BaYawe ati E Mubumfi Wesu

“Mwe baYawe, . . . emwe mubumfi wesu; fwebo tuli milimo ya ku minwe yenu.”—YISAYA 64:8.

INYIMBO: 89, 26

1. Nindo baYawe babelele Mubumfi umukulu?

MU November 2010, kwali icipe ce bumba ici baalukushitisha mu madola apepi na 70 milyoni [K770 000 000] mu England. Cilakankamika ukwishiba ati umubumfi angapyungisha lukoso ifintu ifili koti liloba ukupangamo icintu iciweme kabili icingashitwa pa mutengo uukulu. BaYawe, Umubumfi wesu, balicilile umubumfi onse lukoso umuntunshi. Baibolo ilabuulishisha ati baYawe “balibumbile umuntu kwi fukutu lye loba.” (Ifyakutanga 2:7) Uyu umuntu, Adama, alibele “umwana wa baLesa” kabili alilengelwe ne makosa akutuntulule’mibelo yabo.—Luku 3:38.

2, 3. Tungatenteka shani ukulanguluka kwa baIshilaeli abalapiile?

2 Ili Adama afutukiile Abalengeshi bakwe, alilekelo’kuba umwana wabo. Pano, bakamufyalwa bakwe abengi balisalulwilepo baYawe ukuba Abekalikishi babo. (AbaEbeya 12:1) Balalangisha ati balafwaya baYawe ukuba baWishibo kabili Umubumfi wabo ukupitila mu kusumina ati e Balengeshi babo. (Yoane 8:44) Pakuti ba bucine kuli baLesa, balanuka ifi abaIshilaeli  balabiile ati: “Mwe baYawe, ni mwe baWishifwe; fwebo tuli libumba, na mwebo emwe mubumfi wesu; fwebo tuli milimo ya ku minwe yenu.”—Yisaya 64:8.

3 Na bubuno bukumo, abapyungishi ba baYawe balesha ne makosa abo ukuba abalicefeshe kabili abacumfwila. Balabona ati lishuko ukwakuti ukwita baYawe ati ni baWishibo, kabili balafwaya Bo ukuba e Mubumfi wabo. Kani tulalitemenwa ukuba koti liloba ilinacile kabili iliweme lyelyo baYawe bangabumbamo icintu icicindeme makosa? Kani tulabona abakwabesu ati bacibumbwa kuli baYawe? Pa kutofwako ukwishiba fyefyo twelelwe ukulukubona abakwabesu, twakulabila pali fyefyo baYawe basalulula baabo bangabumba, umulandu bababumbila ne nshila bababumbilamo.

BAYAWE E BASALULULA BAABO BANGABUMBA

4. Kani baYawe balasalulula shani abelelwe ukupalamina kuli bo? Labileni pa fyakubwenako.

4 BaYawe tababonapo abantunshi koti ni fyefyo tubabona. BaYawe balatontomeka pa mutima wa muntu, kabili baleshiba na fyefyo tulanguluka. (Pendeni 1 Samweli 16:7b.) BaYawe baalicitile ifya kube’fyo ili balukupanga ikelesha lya buKlistu. BaYawe baalisalulwile abaelelwe ukupalamina kuli bo na kuli baYesu Klistu abantu baabo bambi bangalanguluka ati ba lukoso. (Yoane 6:44) Ku cakubwenako, umo pa bantu ba kube’fyo ali muFalishi woyo balukwita ati Saulu, uwali “wakucobola baLesa, wakukululusha, mungwa.” (1 Timote 1:13) Pano, baYawe balibwene ifyali mu mutima wakwe kabili tababwenepo ati ali liloba ilya lukoso. (Ifisimpi 17:3) Pano, baYawe balibwene ati Saulu angabumbwa ukuba “ni nongo isalulwilwe” uungatulisha ku ‘bena fyalo ne mfumu ne baIshilaeli.’ (Ifyacitilwe 9:15) Nakabili, baYawe balisalulwile na bambi abangabumbwa ukuba ‘ni nongo sha buleme.’ Pali baba paali ne balukupendwa, abacencemeshi, na bakabwalala. (AbaLoma 9:21; 1 AbaKolinto 6:9-11) Ili baalukusambilila ifyali mu Malembo, balicetekele makosa muli baYawe kabili baalisumiine ukubumbwa kuli baYawe.

Tatwelelwepo ukulukusololola abantu tutulishako neli abaKlistu babyesu

5, 6. Kani ukucetekela makosa muli baYawe kukakuma shani ifi tubona (a) abantu tutulishako? (b) abakwabesu ne nkashi?

5 Tulyelelwe ukucetekela ati baYawe bangasalulula abantu abelelwe, ne kubapalamika kuli Bo. Pakuti pali fyefyo twatwelelwepo ukusololola abantu mu mupunda tutulisha eli ne ba mwi kelesha lyesu. Ku cakubwenako, boneni ifi ba Michael bacitile ili Bamboni sha BaYawe babafakashishe. Balilabile ati: “Kani nabona Bamboni, nalukulolesha lukoso kumbi ne kulukucite’fintu koti nshibabwenepo. Nshinabacindikilepo neli panini! Mu kupita kwa mpindi, kumbi lukoso, nalishibileko icisoolo ici natemenwe makosa pakuti pali fyefyo balukucita ifiweme. Nalikankamene ili naishibile ati baali ni Bamboni sha BaYawe! Imibelo yabo iiweme yalindengeshe ukutatiko’kulanguluka icandengeshe ukuba ne musalululo. Nalikutulukile ati icalengeshe nebo ukuba ne  musalululo ni fyefyo bambi balukumbuula ifi tafyali fya cine.” Ba Michael baalukufwaisho’kwishibe’fingi kabili balitatikileko ne kusambilila Baibolo. Panuma, balibatishiwe kabili balitatikile ne kupyungo’mulimo wa mpindi shonse.

6 Kani twaishiba ati baYawe e Mubumfi wesu, tukawamyako ifi tubona abakwabesu ne nkashi. Tukalukubabona ati bacibumbwa kuli baYawe. Fyopele’fyo efi baYawe bababona. BaYawe baliishi bwino ifili mu mitima ya baKlistu babyesu kabili baliishi ukweba’ti bukumo lukoso bakaba abawaminine. Nakabili, baYawe baliishi bwino ifi umo umo angaba kani bamuwamya. (Amasamo 130:3) Tungatuntulula baYawe kani tulukubona abakwabesu koti ni fyefyo baYawe bababona. Nakabili, tungalukupyungila pamo ne Mubumfi wesu ukofwako abakwabesu ne nkashi ukulukuwamyako. (1 AbaTesalonike 5:14, 15) Abakulu ba mwi kelesha balyelelwe ukuba pantangiile ukofwako abaKlistu babyabo ukuwamyako.—AbaEfesa 4:8, 11-13.

UMULANDU BAYAWE BATUBUMBILA

7. Nindo mutemenwe ukucenjesha kwa baYawe?

7 Abantu bambi balalabila ati: ‘Nalukubona ati ifi abafyashi balukumbula tafyalipo bwino mpaka ili nakwete abana.’ Ili tulukukula, tungeshiba bwino ifi ukucenjesha kucindeme ni pakuti tuliishi ukweba’ti ukufunda konse kulalangisho’butemwe. (Pendeni AbaEbeya 12:5, 6, 11.) Icine, baYawe balitutemenwe koti bana babo. Ici ecilengesha bo ukulukutucenjesha neli ukulukutubumba. Balafwaya fwebo ukuba ne mano kabili abasangalele. Nakabili, balafwaya fwebo ukubatemwa koti ni baWishifwe. (Ifisimpi 23:15) Tabatemwapo kani tulukupenga, kabili tabafwayapo fwebo ukufwa koti ni mbifi.—AbaEfesa 2:2, 3.

BaYawe balitutemenwe koti bana babo kabili ici cilalengesha bo ukulukutucenjesha neli ukulukutubumba

8, 9. Kani baYawe balatusambisha shani shino nshiku, kabili bakapitilisha shani ukucite’fyo kuntangiile?

8 Ili tatungeshiba bwino baYawe, cipale twali ne mibelo iibipile. Pano baYawe balitubumbile kabili balitofweleko ukwaluka. Icifuminemo cakweba’ti pali ino mpindi tulikweteko imibelo iiweme. (Yisaya 11:6-8; AbaKolosai 3:9, 10) Tulalitemwesha ukwikala muli paladaiso ya kupalanya lukoso. Paladaiso ya kupalanya butende bwa cinenene ububa pa bantu ba baLesa bubo baYawe babikileko ubutofwako ukubumbwa bwino. Muli yiyi paladaiso, tulalamwa bwino nangaba’ti abantu ba mu calo balacite’fibipile. Abo abakuliile mu cisoolo umu tabalukubalangishapo ubutemwe balabona ifi abakwabesu ne nkashi abali muli paladaiso ya kupalanya babatemenwe mu cinenene. (Yoane 13:35) Nakabili, tulisambilile ukutemwa abantu bambi. Icicililepo ukucindama ca kweba’ti tuliishi bwino baYawe kabili tuliishi ati balitutemenwe koti ni baWishifwe.—Jakobo 4:8.

9 Mu calo ca bukumo, tukalukubwenamo makosa muli paladaiso ya ku mupashi. Nakabili, tukalukubwenamo na muli paladaiso ya pa calo ili Ubufumu bwa baLesa bukalukwikalika. Na pali yeyo impindi, baYawe bakapitilisho’kutubumba ne kutusambishe’fintu ifingi mu nshila iya kweba ati  tekuti tuyumfwishepo pali bubuno bukumo. (Yisaya 11:9) Nakabili, baYawe bakatulengesho’kuba abawaminine. Ici cikatofwako ukulukumfwisha ifi baYawe bakalukutusambisha ne kulukumfwila amafunde abo. Popele, nga tulukuleka baYawe ukulukutubumba, kabili nga tulukulangisha ati tulatoota pa butemwe batulangisha.—Ifisimpi 3:11, 12.

INSHILA BAYAWE BATUBUMBILAMO

10. Kani baYesu balilangishe shani ificita Umubumfi Umukulu?

10 Koti ni fyefyo umubumfi uwishi bwino ukubumba eshiba bwino iloba alukupyungisha, baYawe, Umubumfi wesu, balitwishi bwino. Baliishi umu tunakile, ifi tekuti tukonshepo, kabili balanuka fyonse’fi ili balukutubumba. (Pendeni Amasamo 103:10-14.) Tungeshiba bwino ifi baYawe batubona kani twaishiba ifi baYesu balukucita ili abasambile babo balukubifya. Kambi kasuba, abasambile balukupikishanya pa waelelwe ukuba umukulu pali bo. Kani eko mwali ili ifi fyalukucitika, findo mwali ne kulanguluka pa basambile? Cipale nga mwalilangulukile ati tabaalipo koti liloba ilinakile kabili iliweme. Nangabe’fyo, baYesu balishibile ati abasambile babo bangabumbwa bwino kani baumfwilo’kufunda balukubapeela kabili kani batuntulula icakubwenako ca baYesu ica kulicefya. (Mako 9:33-37; 10:37, 41-45; Luku 22:24-27) Panuma ya kubuushiwa kwa baYesu, abasambile balipokelele umupashi uswetelele uwa baLesa kabili tabalukulabilapo na pa waelelwe ukuba umukulu. Balibikile makosa akalango ku kupyungo’mulimo baYesu babapeele.—Ifyacitilwe 5:42.

11. Kani Dafidi alilangishe shani ati ali koti liloba iliweme kabili ilinakile, kabili tungamutenteka shani?

11 Muli shishino inshiku, baYawe balapyungisha Baibolo, umupashi wabo uswetelele, ne kelesha pa kutubumba. Kani Baibolo ingatubumba shani? Tulyelelwe ukulukuipenda, ukwalakanyapo, ne kulomba baYawe ukutofwako ukulukucita fyefyo tulukusambilila. Imfumu Dafidi yalilembele ati: “Pa kumulangulucileni pa bulo bwanji, ne kutontonkanya ifya kuli mwebo pa kutongamo’bushiku.” (Amasamo 63:6) Nakabilli, yalilembele ati: “Nkabacindika baYawe abamfundile. Icine ubushiku imfyo shanji shilansambisha.” (Amasamo 16:7) Fya cine, Dafidi alukwalakanya pa kufunda kwa baYawe kabili alukuleka uko ukufunda ukwalula ifi alukulanguluka ne kumfwa, nangaba’ti calukumukatasha. (2 Samweli 12:1-13) Dafidi alitupeele icakubwenako iciweme ica kuba abalicefeshe kabili aba cumfwila. Lipusheni ati: ‘Ili ndukupenda Baibolo, kani ndalakanyapo ne kuleko’kufunda kwa baLesa ukwalula ifi ndanguluka ne kumfwa? Kani ningawamyako?’—Amasamo 1:2, 3.

12, 13. Kani baYawe balatubumba shani ukupyungisha umupashi uswetelele ne kelesha lya buKlistu?

12 Umupashi uswetelele ungatubumba ne kutusambisha mu nshila ishipusenepusene. Ku cakubwenako, ungatofwako ukutenteka baYesu ne kulangishe’fisepo fyonse ifya ku mupashi. (AbaGalatya 5:22, 23) Pa fisepo fya ku mupashi pali ne butemwe. Tulitemenwe baYawe kabili tulafwaya ukubomfwila ne kusambishiwa kuli bo ni pakuti tuliishi ukweba’ti tulabwenamo mu kulonda amafunde abo. Nakabili, umupashi uswetelele ungatofwako ukubulo’kuba ne mibelo iibipile yeyo aba muli cici icalo icibipile bali nayo. (AbaEfesa 2:2) Ili Paulu ali umwanice, alukulanguluka ne kucita ifintu koti ni ntangishi sha mapempelo isha baJuda. Pano, umupashi uswetelele walimofweleko  ukwaluka. Panuma alilembele ati: “Ndi ne makosa apa fintu fyonse muli [baLesa] abankosha.” (AbaFilipoi 4:13) Pakuti tuliishi ukweba’ti baYawe bakaasuka amatembelo abapyungishi babo, na fwebo tulyelelwe ukulomba umupashi uswetelele.—Amasamo 10:17.

BaYawe balapyungisha abakulu ba mwi kelesha ku kutubumba, pano tulyelelwe ukulonda ukufunda kwabo (Boneni palakalafu 12 na 13)

13 Nakabili, baYawe balapyungishe’kelesha ne bakulu ba mwi kelesha ku kutubumba ne kutusambisha. Ku cakubwenako, kani abakulu ba mwi kelesha baishiba ati kuli umu tunakile, balatofwako. Nangabe’fyo, tabalabilapo ifya mu kalango kabo. (AbaGalatya 6:1) Pano, balalicefya ne kutembela kuli baYawe pakweba’ti bangabapeela amano. Eli pano batatiko’kufwaya-fwaya ifyebo fya kutofwako ukufuma muli Baibolo na mu mabuuku esu abuKlistu. Kani abakulu ba mwi kelesha baisa mu kumupeeleni ukufunda, cipale pa fyakufwala mufwele, mulukwanuka ati ifi filalangisha ati baLesa balimutemenweni ukwakuti. Kani mwalonda uko ukufunda, mukaba koti liloba ilinakile kabili iliweme ili baYawe bangabumbamo icintu iciweme, kabili mukabwenamo makosa.

14. Nangaba’ti baYawe balikwete amakosa pali fwebo, balalangisha shani ati balicindikile amakosa esu aakulisalulwilapo?

14 Kani twaishibe’fi baYawe batubumba ne kutusambisha, cikatofwako ukulukumfwana ne bakwabesu ne nkashi. Kabili tukalukulanguluke’fiweme pa bantu tutulishako, ukubikako na baabo tusambisha Baibolo. Mu mpindi Baibolo yalukulembwa, ili umubumfi tangatatika ukubumba, alyelelwe ukuwamya bwino iloba, ukufumyamo amabwe eli ne fiko fyonse. BaYawe, Ababumfi Abakulu, balofwako abantu bonse abalitemenwa ukubumbwa ne kusambishiwa. Tababapangilishapo ukwaluka, pano balabasambisha amafunde abo aswetelele. Abantu abene ebelelwe ukusalululapo kani balukufwayo’kwaluka.

15, 16. Kani abasambile ba Baibolo balalangisha shani ati balafwaya baYawe ukulukubasambisha ne kubabumba? Labileni pa cakubwenako.

 15 Boneni ifyacitikiile ba Nkashi Tessie, aba ku Australia. Balishibile bwangu ifi Baibolo isambisha. Nangabe’fyo, tabalukukulapo mu fya baLesa kabili tabalukuyapo mu kubungana. Inkashi yesu iyalukusambisha ba Tessie yalitembelelepo ne kusalululapo ati cipale baleko’kusambilila. Eli kwacitikile icakukankamika. Kambi kasuba ili balukusambilila, ba Tessie balibuulile inkashi iyalukubasambisha ici tabalukukulipo mu fya baLesa. Balilabile ati tabalukulyumfwa abakalukulukile ni pakuti balitemenwe ukuteya ifyakwangala fya kushitikapo. Pano, eli balabile ati pano balilekele.

16 Palipitile lukoso impindi iinini, ba Tessie balitatikilo’kuya mu kubungana kabili balitatikile ne kulangisha imibelo ya buKlistu nangaba’ti abo balukwangala nabo akale baalukubaseka. Mukupita kwa mpindi, balibatishiwe ne kuba bapainiya ba mpindi shonse nangaba’ti balikwete abana abali tabangakula. Cilibwenekele apatubile ati ili abasambile ba Baibolo batatiko’kwaluka pakweba’ti balukusangalasha baLesa, baLesa balabasambisha ne kubabumba ukuba cintu icicindeme makosa.

17. (a) Findo mutemenwepo pali fyefyo baYawe bamubumbeni? (b) Findo iciputusha cakonkapo cikalabilapo?

17 Muli shishino inshiku, kuli ababumfi abapyungisha amaboko ukubumbe’fintu ifiboneka bwino. Mukupalako, baYawe balatubumba ne kutusambisha ukupyungisho’kufunda batupeela, kabili balafwaisho’kubona ifi tucita panuma. (Pendeni Amasamo 32:8.) Kani mwabona ifi baYawe bamubikileniko akalango? Kani mwabona ifi baYawe balukumubumbeni ne kumusambisheni? Ifyo kani efi cili, mibelo ya kuba shani iikamofweniko ukuba koti liloba iliweme ili baYawe bangabumba? Findo tamwelelwepo ukulukucita pakweba’ti mupitilisho’kuba koti liloba ilinakile kabili iliweme? Kani abafyashi bangapyungila shani pamo na baYawe mu kubumba ne kusambisha abana babo? Iciputusha cakonkapo cikaasuka ifi ifyakwipusha.