Tolokeleni

Tolokeleni muye pa fyebo fya bubili

Tolokeleni muye pa filukusangwamo

Bamboni sha BaYawe

IciLamba

Akatambo ka Wakulama (Akakusambililamo)  |  April 2016

“Umutimanteka Nga Wikale ne Milimo Yauko Iwaminine”

“Umutimanteka Nga Wikale ne Milimo Yauko Iwaminine”

“Popele umutimanteka nga wikale ne milimo yauko iwaminine, ati na mwebo mukalukuli bawaminine, babulubulu, bakubula neli kantu.”—JAKOBO 1:4.

INYIMBO: 135, 139

1, 2. (a) Findo tungasambililako kuli fifilya Gidyoni ne balalume bakwe 300 baali ne mutimanteka? (Boneni icikope icili peulu.) (b) Ukwelelwa ne mashiwi aali pali Luku 21:19, nindo ukubeela ne mutimanteka kucindamine?

ALAKANYENI inkondo yeyo Gidyoni Umusololweshi ne bashilikani bakwe balwile ne bapate babo. Iyi inkondo yali iikateshe kabili abashilikani baalikatele. Gidyoni ne balalume bakwe baalibutwishe abaMidyani ubushiku bonse pa mushinso wa makilomita 32! Baibolo ilatubuula ifyakonkelepo ukucitika ili ilabila ati: “Naye Gidyoni walificile ku Jodeni, ne kwabuka, ye ne balalume imyanda itatu abo ali nabo, ili batembucile.” Pano baali tabangacimfya ilye’nkondo, kabili kwali abashilikani abaMidyani 15,000 abo baelwe ukulwa nabo. Aba abapate baalipenseshe abaIshilaeli pa myaka iingi, popele abaIshilaeli tabalekelepo ukubalwisha. Pakuti pali fyefyo, Gidyoni ne balalume bakwe balipitilishe ukutamfya abapate babo kabili mu kupelako baalicimfishe!—Abasololwesi 7:22; 8:4, 10, 28.

2 Na fwebo tulukulwe’nkondo iikateshe kabili iitukatalisha. Abapate besu ni Satana, abantu ba mu calo cakwe, ne kubifya  kwesu. Fwe bambi tulilwile na baba abapate besu pa myaka iyakuti ubwingi. BaYawe balitofweleko ukucimfya ishi inkondo. Pano eko ili inkondo iikulu yeyo tatungacimfya. Shimbi impindi cipale tungakatalo’kulwa. Neli tungakatalo’kupembelela ukushila kwa cicino icalo icibipile. BaYesu balilabiilepo ati muli shishino inshiku sha kupelako tuli ne kupita mu makatasho aengi. Pano balilabiile ne kweba’ti kani twaba ne mutimanteka neli twakoselela, tungacimfya. (Pendeni Luku 21:19.) Kani umutimanteka cindo? Findo fingatofwako ukukoselela? Findo tungasambililako kuli baabo abali ne mutimanteka? Kani tungaleka shani ‘umutimanteka ukwikala ne milimo yauko iwaminine’?—Jakobo 1:4.

KANI UMUTIMANTEKA CINDO?

3. Kani umutimanteka cindo?

3 Mu Baibolo, ishiwi lya kweba’ti umutimanteka lilalabilwa ne kweba’ti ukukoselela. Ili ishiwi talyalulapo lukoso ukupitilisha ukuba abakosele mu mpindi ya makatasho. Sombi lilisankenemo na fyefyo tulanguluka pa makatasho na fyefyo tuabona. Umutimanteka ulatofwako ukuba ne lutapa, ukucetekela, ne kutekanya. Ibuuku limo lilalabila ati umutimanteka mibelo iitofwako ukuba ne bucetekelo ne kubulo’kukatala ili tuli ne makatasho. Ulatofwako ukulukuli abakosele nangaba’ti amakatasho tulukupitamo akulu makosa. Nakabili, ulatofwako ukucimfya aya amakatasho ne kubulo’kubika akalango ku kusoomenwa kwesu, sombi ukubika akalango ku fiweme ifi tufwayo’kucita kuntangiile.

4. Nindo tungalabilila ati ubutemwe bulatulengesho’kuba ne mutimanteka?

4 Ubutemwe bulatulengesha ukuba ne mutimanteka. (Pendeni 1 AbaKolinto 13:4, 7.) Muli isa nshila? Kani tulitemenwe baYawe tukalukuba ne mutimanteka ili basuminisha ati tupite mu makatasho. (Luku 22:41, 42) Kani tulitemenwe abakwabesu tukalukuteko’mutima ili batubifya. (1 Petilo 4:8) Kani tulitemenwe bamukakwesu tukalukuteko’mutima ili tuli “ne fyakukatasha” ifi na baabo abasangalele mu cupo bapitamo. Ukucite’fi kukatofwako ukukoshe’cupo cesu.—1 AbaKolinto 7:28.

FINDO FINGAMOFWENIKO UKUKOSELELA?

5. Nindo baYawe babeleele abelelwe ukutofwako ukuba ne mutimanteka?

5 Mulukulomba baYawe ukumukosheni. BaYawe ni “baLesa abakuteke’mitima, abakusangalasha.” (AbaLoma 15:5) Ni benka lukoso abangomfwisha ifi tulukupitamo, ifi tulukumfwa, ne nkulilo yesu. Popele baliishi bwino ifi tupengela pakweba’ti tube ne mutimanteka. Baibolo ilalabila ati: “Bakacita koti kufwaya kwa babo abalukubatonda; kabili bakomfwa ukulila kwabo, ne kubapulusha.” (Amasamo 145:19) Pano, kani baLesa bakaasuka shani ukulomba kwesu ukwa kutukosha?

BaYawe, abatwishi bwino, baliishi ifi tupengela pakweba’ti tube ne mutimanteka

6. Kani baYawe bangalenga shani ‘umwakupulukila’ ili tuli ne makatasho?

6 Kani twalomba baYawe ukutofwako ukuba  ne mutimanteka, balitulaile ati “bakalenga ne mwakupulucila.” (Pendeni 1 AbaKolinto 10:13.) Kani balacita shani ifyo? Shimbi impindi, bangafumyapo lukoso ubukatasho. Pano impindi ishingi, balatupeela amakosa pakweba’ti “tukoselele ku mutimanteka ne kusangalala.” (AbaKolosai 1:11, NWT) Kabili pakuti baliishi bwino ukulengwa kwesu, ukulanguluka kwesu, na fyefyo tumfwa, baYawe tekuti basuminishepo fwebo ukuba ne bukatasho ubukulu makosa ica kweba’ti twafwilwa ne kuba aba bucine kuli bo.

7. Buulishisheni umulandu tupengela ifyakulya fya ku mupashi ifingi.

7 Mulukulya ifyakulya fya ku mupashi pa kukosho’kucetekela kwenu. Nindo ifyakulya fya ku mupashi ficindamine? Tungacibuulishisha muli yiyi inshila: Pakweba’ti umuntu anine ulupili ulutali makosa, alyelelwe ukulya ifyakulya ifi angalya mu nshiku shitatu neli shine pa kasuba kamo. Fyopele’fyo, tulyelelwe ukulye’fyakulya fya ku mupashi ifingi pakweba’ti tukoselele ne kukonsha ifi tulukufwayo’kucita. Tulyelelwe ukulukulisambisha ne kulukusangwa ku kubungana lyonse. Ukucite’fi kukatofwako ukukwata ifi tupengela pakweba’ti ukucetekela kwesu kulukuli ukukosele.—Yoane 6:27.

8, 9. (a) Ukwelelwa na Jobo 2:4, 5, findo fisankenemo ili tulukupita mu makatasho? (b) Ili mwaba ne makatasho, findo mungalakanyapo?

8 Mulukwanuka ati mulyelelwe ukuba aba bucine kuli baLesa. Ili tulukupita mu makatasho, fingi fisankenemo ukucila lukoso na pa kusoomenwa. Tuleshiwa kani tuli ba bucine kuli baLesa. Ifi tucita ili twaba ne makatasho filalangisha kani tulabona baYawe ati ebelelwe ukwikalika icalo conse. Nindo twalabilile’fyo? Satana, umupate wa baLesa uuciicilo’kwikalika kwabo, alipufishe baYawe pa kulabila ati abantunshi balapyungila baLesa ni pakuti balabashukisha. Satana alilabiile ati: “Fyonse’fyo ifi akwete umuntu angafiposa pakuti pa mweo wakwe.” Eli Satana alabiile ukulosha kuli Jobo ati: “Sombi mutambike ukuboko pano, mutintilepo pe fupa lyakwe na pa munefu wakwe, eli akamukaneni pa menso enu.” (Jobo 2:4, 5) Kani Satana alyalukile ukufuma ili alabiile aya amashiwi? Koku mwane! Na panuma ya myaka iyakuti ubwingi, ili Satana bamutamfisheko kwiulu, alukusensa abapyungishi ba bucine aba baLesa. (Ukufisulula 12:10) Na bubuno bukumo, Satana alacita fintu fimo ku bapyungishi ba baLesa. Alafwaisho’kubona fwebo twakaano’kwikalika kwa baLesa ne kuleko’kubapyungila.

9 Ili mulukupita mu makatasho, mulukwesho’kwalakanye’fi: Satana ne fibanda balimakene ku kabeya kamo. Balukumuboneni kabili balukufwayo’kubona ifi mwakucita, kabili balukulabila ati mwakuleko’kupyungila baLesa. Eli ku kabeya kambi, kuli baYawe, Imfumu baYesu Klistu, ne nkalamba ishingi. Nabo balukubonako ifi mulukupenga, pano bo balukumukosheni! Bali abasangalele pakuti mwebo mulipitilishe ukuba aba bucine kuli baYawe. Eli pano mwaumfwa ishiwi lya baYawe lyalabila kuli mwebo ati: “We mwana wanji ube ne mano, usangalashe umutima  wanji, ati mwasuke uyo ulukuntongala.”—Ifisimpi 27:11.

BaYesu baalibikile akalango ku mashuko baali ne kulitemwesha kani bapitilisha ukukoselela

10. Koti ni fyefyo baYesu bacitile, findo mungatontomekapo ili mulukupita mu makatasho?

10 Mulukutontomeka pa mashuko. Alakanyeni ati muli pa lwendo kabili mukafika mailo uku mulukuya. Pa kufika, mulyelelwe ukwenda ubushiku bonse. Konse lukoso uku mwalolesha kulifitile. Pano muliishi ati bukumo muli ne kubona ukutuba, kabili kani mwapitilisho’kwenda, muli ne kufika uku mulukuya. Ubwikashi bungaba koti ni lulo ulwendo. Shimbi impindi mungapita mu makatasho, kabili mungabona ati amakatasho acila na pa makosa enu. Na baYesu balyumfwilepo ifya kube’fyo. Ili balukubapoopela pa citi, balibapufishe kabili balisoomenwe ukwakuti. Iyi cipale eyali impindi iikateshe makosa mu mweo wabo! Pano findo fyabofweleko ukukoselela? Baibolo ilalabila ati baaliloleshe “pa kusangalala ukwali pa menso abo.” (AbaEbeya 122, 3) BaYesu baalibikile akalango ku mashuko baali ne kulitemwesha kani bapitilisho’kukoselela, ne cicindeme ca kweba’ti baali ne kulemya ishina lya baLesa ne kulangisha ati ebali abelelwe ukwikalika. BaYesu baalishibile ati amakatasho baalukupitamo aali ne kushila kabili baali ne kupeelwa umweo wa muyayaya kwiulu. Pali ino mpindi, amakatasho mungapitamo angaba aakulu makosa kabili angamusoomesheni, pano mulukwanuka ati apa mpindi lukoso inini.

“ABO ABATEKELE’MITIMA”

11. Nindo twelelwe ukusambilila pa fyapitilemo “abo abatekele’mitima”?

11 Tatupitapo mu makatasho fwenka. Pa kukoselesha abaKlistu ukuba ne mutimanteka ili balukupita mu makatasho aalukufuma kuli Satana, Intangishi Petilo yalilembele ati: “Mukacicile ili mukoselele mu kucetekela kwenu, ne kwishiba ati ifyakusomena fyopele filukukonshiwa mu bakwanu aba mu calo ca panshi.” (1 Petilo 5:9) Ifi “abo abatekele’mitima” bapitilemo filatusambisha ifya kuba aba bucetekelo, filatulengesho’kucetekela ati tungakonsha, kabili filatwanushako ati tukalambulwa kani tuli aba bucine kuli baLesa. (Jakobo 5:11) Nga tubone ifyakubwenako fimo fimo. [1]—Boneni tumashiwi twa pa mpelo.

12. Findo tungasambililako kuli bakelubi baabo babikile kwi bala lya Edeni?

12 Bakelubi ni nkalamba ishikwete umulimo uukulu. Ili Adama na Efa babifishe, baYawe baalipeele bakelubi bambi umulimo pa calo. Uyu umulimo walipuseneko na woyo baalukupyunga kwiulu. Baibolo ilalabila ati baYawe ‘balibekalikile ku mutulesuba kwi bala lya Edeni bakelubi, ne mpoko ya mulilo iya kwalacila ponse ponse, mu kulame’nshila ya muti wa mweo.’ [2] (Boneni tumashiwi  twa pa mpelo.) (Ifyakutanga 3:24) Baibolo tailabilapo ati bakelubi balitamaakile pa mulimo babapeele neli ukupufya umulimo babapeele. Tabaumfwilepo ubufila neli ukuleko’kupyunga. Sombi, balipitilishe ukupyungo’mulimo babapeele mpaka bashila, cipale pa mpindi ya Bulobe, panuma ya myaka ukucila pali 1,600!

13. Findo fyaofweleko Jobo ukukoselela ili aali ne makatasho?

13 Umwalalume wa bucetekelo Jobo. Shimbi impindi mungasoomenwa pakuti umubyenu neli uwa mu cisoolo cenu alabila ifitafiwemepo. Neli cipale mulukulwala neli mulukupenga pakuti babo mutemenwe balifwile. Nangaba ne bukulu bwa bukatasho, icakubwenako cakwe Jobo cingamusangalasheni. (Jobo 1:18, 19; 2:7, 9; 19:1-3) Jobo taishibilepo umulandu alukupitila mu makatasho, pano alipitilishe ukukoselela. Findo fyamofweleko? Ica kutanga, alitemenwe baYawe kabili talukufwayapo ukubasoomesha. (Jobo 1:1) Jobo alukufwayo’kusangalasha baLesa ili ifintu fyali bwino na lyelyo fyakateshe. Ukulunda pali fyefyo, baYawe balyofweleko Jobo ukubona amakosa abo pa kumubuule’fintu ifiweme ifi balengele. Ici calilengeshe Jobo ukucetekela ati baYawe bali ne kushilisha amakatasho alukupitamo. (Jobo 42:1, 2) Kabili fyopele’fyo efyacitikile. Baibolo ilalabila ati: “BaYawe balimupele Jobo ifintu ifyakufula pabili pali fyefyo ifi ali na fyo pa kutanga.” Jobo alikele “ne kufula kwa myaka.”—Jobo 42:10, 17.

14. Ukwelelwa ne lembo lya 2 AbaKolinto 1:6, kani filya Paulu akoselele mu mpindi ya makatasho fyalofweleko shani bambi?

14 Intangishi Paulu. Kani kuli abalukumukululusheni? Kani muli bakulu ba mwi kelesha neli umupyungishi wa luteta uulukukatala makosa pakuti pa milimo iyakuti ubwingi yeyo mukwete? Kani efi cili, ninshi icakubwenako cakwe Paulu cingamofweniko. Paulu alukukululushiwa ukwakuti,  kabili alukubamba mu mutima lyonse pakuti pa bakwabo abali mu makelesha. (2 AbaKolinto 11:23-29) Pano Paulu talekelepo ukupyungila baLesa, kabili icakubwenako cakwe calikoseshe bambi. (Pendeni 2 AbaKolinto 1:6.) Na mwebo kani mulukukoselela mu mpindi ya makatasho bambi bangakoshiwa.

KANI UMUTIMANTEKA ‘UKASHILISHA IMILIMO YAUKO’ MULI MWEBO?

15, 16. (a) Kani ni isa “milimo” umutimanteka welelwe ukushilisha? (b) Buulishisheni ifi tungaleka ‘umutimanteka ukushilisha imilimo yauko.’

15 BaLesa balibuulile umusambile Jakobo ukulemba ati: “Popele umutimanteka nga wikale ne milimo yauko iwaminine, ati na mwebo mukalukuli bawaminine, babulubulu, bakubula neli kantu.” (Jakobo 1:4) Kani umutimanteka ungashilisha shani ‘imilimo’ yauko iiwaminine muli fwebo? Ili tulukupita mu fyakwesha, cipale tukabona ati tulyelelwe ukutekanya, ukubulo’kulitamaasha, ne kuba aba butemwe. Kani twaba ne mutimanteka ili tulukupita mu fyakwesha, tukasambilila ifya kulangisha iyi imibelo, kabili kani twacite’fyo tukaba abaKlistu abaweme makosa.

Kani twakoselela mu mpindi ya makatasho, tukaba abaKlistu abaweme makosa (Boneni palakalafu 15 na 16)

16 Pakuti ukuba ne mutimanteka kungatulengesha ukuba abaKlistu abaweme, tatukafwayapo ukupulaisha amafunde abaYawe pakuti lukoso tushilishe ubukatasho tukwete. Ku cakubwenako, kani mulalanguluka pa fya bucencemeshi, tekucite’fyo ifibipile ifi mulangulukapo! Lombeni baYawe ukumofweniko ukuleko’kulanguluka ifibipile. Kani kuli uwa mu cisoolo cenu uulukumupensheni? Pitilisheni ukukoselela! Pitilisheni ukupyungila baYawe. Kani mwacite’fyo, mukakosha ukucetekela kwenu muli baYawe. Mulukwanuka ati: Pakweba’ti baLesa batushukishe, tulyelewe ukukoselela.—AbaLoma 5:3-5; Jakobo 1:12.

17, 18. (a) Buulishisheni icakubwenako icilukulangisho’mulandu ukukoselela kucindamine. (b) Ili ukushila kulukupalamina, findo tungacetekela?

17 Tulyelelwe ukukoselela ukufika na ku kushila, talipo lukoso ni pa mpindi inini. Alakanyeni pa bwato ubulukubunda. Pakweba’ti abalimo bapuluke, balyelelwe ukusamba ukufika na ku mutunta. Umuntu uwasambako lukoso panini ne kuleka, akanwina. Fyopele’fyo ne muntu uwaleka ukusamba ili apalamina ku mutunta, na ye akanwina. Kani tulukufwayo’kwisa mu kwikala mu calo ca bukumo, tulyelelwe ukupitilisha ukukoselela. Nga tutuntulule Paulu uwalabiile ati: “Tatulesukapo.”—2 AbaKolinto 4:1, 16.

18 Koti ni Paulu, na fwebo tulicetekele ati baYawe bakatofwako ukufika na ku kushila. Paulu alilembele ati: “Sombi mu fintu ifyo fyonse tulishucile ukwakucilapo lukoso, pakuti pali babo abatutemenwe. Pakuti ndukucetekela ati neli ni mfwa, neli mweo, neli ni nkalamba, neli bufumu, neli fintu fya bukumo, neli fintu ifikesa, neli makosa, neli butali ubwa kwiulu neli bwa panshi, neli cintu cimbi icilengelwe, tacikeshibapo ukutulekanya ne butemwe bwa baLesa, ubuli muli baKlistu Yesu baShikulu besu.” (AbaLoma 8:37-39) Fya cine ati shimbi impindi tungakatala. Pano nga tutuntulule Gidyoni ne balalume bakwe. Balikateele, pano tabalekelepo. Balipitilishe ‘ukutamfya’ abapate babo!—Abasololwesi 8:4.

^ [1] (palakalafu 11) Ukusambilila pa bantu ba baLesa aba ino mpindi abali ne mutimanteka kungamukosheni. Ku cakubwenako, muli Yearbook ya mu 1992, 1999, na 2008 mwali amalyashi aweme aabakwabesu ba ku Ethiopia, Malawi, na Russia.

^ [2] (palakalafu 12) Baibolo tailabilapo inambala ya bakelubi abapeelwe uyu umulimo.