Tolokeleni

Tolokeleni muye pa fyebo fya bubili

Tolokeleni muye pa filukusangwamo

Bamboni sha BaYawe

IciLamba

Akatambo ka Wakulama (Akakusambililamo)  |  April 2016

 ILYASHI LYABO

Abali ba Sisita Basalululapo Ukuba Abapyungishi ba BaYawe

Abali ba Sisita Basalululapo Ukuba Abapyungishi ba BaYawe

IMYAKA iingi kunuma, Araceli umwanice wanji umwanakashi alimpaatiile ati: “Lekeni ukulabila ifyo kuli nebo. Nshilukufwayapo ukumfwa ifili fyonse pa kupempela kwenu. Filansoomesho’mutima. Ndimupatileni mwebo!” Ifi alabiile fyalinsoomeshe. Pali ino mpindi ndi ne myaka 91, kabili ndaanuka fyonse ifi alabiile. Pano fyenka filya ilembo lya Uwakutulisya 7:8 lilabila, “Ukupela kwa cintu cilicilile ukuwama na pa kutatika kwa ciko.”—Ba Felisa.

Ba Felisa: Nalikuliile mu cisoolo ca ku Spain. Kabili tatwakwetepo ifintu ifingi. Twalukupempela ku Katolika, kabili twalitemenwe makosa ifya ku calici. Kabili abali 13 mu cisoolo cesu bali bapatili neli balukupyungila icalici. Abafyala ba bamayo baali bapatili kabili baali basambishi pe sukuulu lya bakatolika. Ili aba abafyala ba bamayo bafwile, ba Popu John Paul II balicitile ifyalukulangisha ati abafwile baali abaswetelele. Batata balukupyungo’mulimo wa kupanga ifya nshimbi, kabili bamayo balukupyunga mwi bala. Twali abana 8, kabili ni nebo nali umukulu.

Ili nali ne myaka 12, inkondo yalibuukile mu Spain. Ili inkondo yashilile, batata balibabikile mu jele pakuti aba mu buteko tabatemenwepo ifi batata balukulabila ukulosha ku fya mapolitiki. Ici calilengeshe ati bamayo balukukatashiwa ukufwaye’fyakulya ifyakutukumana fwense. Popele balitwite abanice banji batatu abanakashi, Araceli, Lauri, na Ramoni, ukwikala abanakashi abashike aba ku Katolika mwi tauni lya Bilbao. Kulya, abanice banji balukukwata ifyakulya ifikumene bwino.

Ba Araceli: Pali ilye’mpindi nali ne myaka 14, Lauri ali ne myaka 12, na Ramoni ali ne myaka 10. Twalukubafunga makosa aba mu cisoolo cesu. Kulya uku twali, twalukupyungo’mulimo wa kuwamya. Ili papitile imyaka ibili, ba sisita balitutwite ku mupunda na umbi uwabelele ku Zaragoza uku balukulamina abacekulu. Twalukupyungisho’kuwamya mu kicini, kabili twalukukatalo’kwakuti.

Ba Felisa: Ili abanice banji babatwite ku Zaragoza, bamayo na bamwinsho abapatili, balisalulwilepo ukuntuma na nebo kulya. Balukufwayo’kuntalamusha ku mwalalume uwantemenwe.  Nalukufwaisho’kupyungila kulya pakuti nalitemenwe makosa baLesa. Nalukuya ku calici inshiku shonse, kabili nalukufwaya ne kuba mishonali wa bakatolika koti ni fyefyo umufyala wanji ali mu Africa.

Ukwalukwikala ba sisita mu Zaragoza, ku Spain (ku cipiko) Baibolo ya Nácar-Colunga (ku lwine)

Pano ili naile kulya, nshalukukonshapo ukucita fyonse ifi nalukufwayo’kucita. Nalukufwayo’kupyungila baLesa ku calo cimbi, pano ba sisita abali kulya tabalukufwayapo nebo ukucite’fyo. Popele, ili papitile umwaka umo, nalibwelele ku ng’anda kabili nalukulama bamwinsho abali abapatili. Nalukubapyungilako imilimo ya pa ng’anda, kabili icingulo lyonse twalukutembela fwense ukupyungisha kolona. Nakabili, nalitemenwe ukubika bwino amafulawashi mu calici kabili nalukufwika ne cibumbwabumbwa cakwe Maliya eli ne fya “batakatifu.”

Ba Araceli: Ili nali mu Zaragoza, nalilapile ifilapo fya kutanga ifipengelwa pakweba’ti mbe sisita. Ba sisita balisalulwilepo ukuntalamusha ku nkashi shanji shimbi. Popele balintwito’kwikala ba sisita mwi tauni lya Madrid kabili Lauri balumutwite mwi tauni lya Valencia. Ramoni ye alishele mu Zaragoza. Mu Madrid, nalilapile ifilapo ifyakulenga bubili. Abantu abengi, abali koti basambile ne bacekulu, balukwisa mu kwikala palya. Kanshi kwali imilimo iyakuti ubwingi. Nebo nalukupyungila mu cipatela.

Nalukufwaisho’kuba sisita. Nalukubona koti twali ne kulukupenda makosa Baibolo ne kuisambilila. Pano ifyo talipo efi cali. Tapalipo uwalukupyungisha Baibolo neli kulabila lukoso pali baLesa neli baYesu. Nalisambilile iciLatin, nalisambilile amekalilo “abatakatifu” ba kukatolika, kabili nalukupempela Maliya. Pano impindi ishingi twalukupyunga lukoso imilimo.

Nalitatikilo’kubombomana. Nalitatikilo’kubona ati ndyelelwe ukulipyungila ne kupange’ndalama sha kofwako aba mu cisoolo pa mupunda wa kufwaila bambi indalama. Popele, nalilabiile na ba sisita abakulu ne kubabuula ati ndukufwaya ukubwelela ku ng’anda. Pano balinkomene mu cipinda icapalile ijele. Balukubona ati ici cali ne kundengesho’kwikala.

Ba sisita bambi balimfumishemo mu cipinda cilya, pano ili baishibile ati nshaalukilepo sombi nalukufwaya ukubwelelamo, balimbweleshe mu cipinda cintu cimo. Panuma ya kumbika mulya pa miku itatu, balilabiile ati ningaya kani nalemba aya amashiwi: “Ndukubwelelamo ni pakuti ndukufwaya ukupyungila Satana pa mupunda wa kupyungila baLesa.” Nalikalipile. Nalukufwaisha ukuya, pano nshalukufwayapo ukulemba alya amashiwi. Mu kupelako, nalilabiile ati ndukufwaya ukulabila ne mupatili, kabili nalimubuulile fyonse ifyacitikile. Alilabiile na ba Bishopu pakweba’ti bambweleshe ku Zaragoza. Ili naikeleko imyenshi iinini ku Zaragoza, balinsuminishe ukubwelelamo kwesu. Tapapitilepo ne mpindi, Lauri na Ramoni nabo balibwelele.

 IBUUKU ILYATULEKENYE

Ba Felisa

Ba Felisa: Ili papitile impindi, nalyupilwe kabili naliile mu kwikala ku Cantabria, umupunda umo uwa mu Spain. Nalipitilisho’kulukuya ku calici impindi ne mpindi. Akasuba kamo pa Mulungu ninshi tuli mu calici, umupatili alibilikile ati, “Mwalibona ili ibuuku!” Alitulangishe ibuuku lya The Truth That Leads to Eternal Life. Eli alabiile ati, “Kani pali uuli onse uumupeeleni ili ibuuku, mumpeele neli mulipoose!”

Nebo nshakwetepo lilye ibuuku, pano nalukulifwaya. Ili papitile inshiku ishinini, abanakashi babili balishile pa ng’anda. Bali ni Bamboni sha BaYawe, kabili balimpeele lilya lyenka ibuuku. Nalilipendele ubushiku bonse. Ili balya abanakashi babwelele, balinjipwishe kani ningatemwa ukusambilila Baibolo, kabili nalisumiine.

Ibuuku lya The Truth

Lyonse nalukufwaisha ukucita ifyakusangalasha baLesa. Eli nasambilile bucine pali baYawe, kabili nalitatikile ukubatemwa makosa. Nalukufwayo’kubuulako abali bonse pali Bo. Nalibatishiwe mu 1973. Lyonse ili nakwate’shuko, nalukubuulako aba mu cisoolo canji pali bucine. Pano aba mu cisoolo, makosa makosa Araceli, alukulabila ati ifi nasumiinemo fyali fya bufi.

Ba Araceli: Ifi ba sisita balukucita kuli nebo kulya uku twali tafyawemepo. Popele nalifiitilwe ukupempela kwanji. Pano lyonse pa Mulungu nalukuya ku calici, kabili inshiku shonse nalukutembela ukupyungisha kolona. Nalukufwaisho’kumfwisha Baibolo, kabili nalukulomba baLesa ukungofwako. Ba Felisa balimbuulileko pali fyefyo basambilile. Balitemenwe makosa ifi basambilile ica kweba’ti nebo nalukubona ati cipale bafunta. Nshalukusuminapo ifi balukumbuula.

Ba Araceli

Panuma, nalibweleele ku Madrid mu kupyunga kabili nalyupilwe. Mu kupita kwa myaka, nalibwene ati abantu abalukuya lyonse ku calici tabalukucitapo ifi baYesu baalukusambisha. Popele nalilekele ukuya ku calici. Nalilekele ukucetekela mu “batakatifu” na mu busambishi bwa kweba’ti abantu balaya mu kupya mu mulilo, kabili nshalukulangulukapo ati umupatili angafitulukila ifyakubifya fya muntu. Nakabili, nalipoosele fyonse ifibumbwabumbwa fya kupyungisha pa kupempela. Nshaishibilepo kani ifi nalukucita fyali ifyelelwe. Nalyumfwile ububi, pano lyonse nalukutembela kuli baLesa ati: “Ndukufwaya ukumwishibeni. Ngofweniko!” Ndaanuka ati Bamboni sha BaYawe balukukonkosha ku ciibi impindi ishingi, pano nshalukwisulako. Nshacetekelepo ukupempela ukuli konse.

 Lauri alukwikala ku France, kabili Ramoni alukwikala ku Spain. Cipale mu 1980, balitatikile ukusambilila Baibolo na Bamboni sha BaYawe. Nalishininkishe ati, koti ni fyopele filya cali kuli ba Felisa, aba nabo tabaishibile ati ifi balukusambilila fyali fya bufi. Panuma, nalishibene na Angelines uwalukwikala apepi na fwebo, kabili twalibeele fibusa ifipalamishe. Naye ali ni Mboni ya BaYawe. Impindi ne mpindi Angelines ne balume bakwe baalukunjipusha kani ningatemwa ukusambilila Baibolo nabo. Baalikutulukile ati nangaba’ti nalukulabila ati nshitemenwepo ifya mapempelo, nalukufwaisha ukusambilila ifya mu Baibolo. Mu kupelako, nalibabuulile ati: “Pali cabe bwino. Nakusumina ukusambilila na mwebo kani nkalukupyungisha Baibolo yanji!” Nalikwete Baibolo ya Nácar-Colunga.

BAIBOLO YATWIKATANYA

Ba Felisa: Ili nabatishiwe mu 1973, mu Santander mwali lukoso Bamboni abali 70, ili e lyali itauni ilikulu mu Cantabria. Twalukuya ukutali makosa pa kutulisha ku bantu abalukwikala mu mishi iyakuti ubwingi iili mu mupunda wa Cantabria. Twalukupyungisha basi eli panuma twatatikile ukupyungisha motoka iinini pa kuya mu mishi.

Mu kupita kwa myaka, nalisambishe abantu abakuti ubwingi Baibolo, kabili 11 pali bo baalibatishiwe. Abengi abo nalukusambilila nabo baalukupempela ku Katolika. Nalyelelwe ukutekanya pa kubasambisha. Koti ni fyopele filya cali kuli nebo, baalyelelwe ukukutuluka ati ifi baasumiinemo fya bufi. Nalishibile ati ni Baibolo lukoso ne mupashi uswetelele uwa baYawe efingaalula ilangulushi lya muntu ne kumofwako ukumfwisha bucine. (AbaEbeya 4:12) Abalume banji, ba Bienvenido, abali ni bakapokola, balibatishiwe mu 1979, kabili bamayo balitatikilo’kusambilila Baibolo. Tapapitilepo ne mpindi itali bamayo balifwile.

Ba Araceli: Ili natatikile ukusambilila Baibolo na Bamboni sha BaYawe, nalukubona ati tekuti mbacetekelepo. Pano mu kupita kwa mpindi, nalilekele ukumfwe’fyo. Bamboni tabalukusambishapo lukoso Baibolo pano baalukulonda na fyefyo isambisha. Nalitatikile ukucetekela baYawe na muli Baibolo, kabili nali umusangalele. Bambi abo twalukwikala nabo apepi balibwene uku ukwaluka kabili balimbuulile ati, “Ba Araceli, pitilisheni ukucita ifi musalulwilepo ukucita!”

Ndaanuka akasuba natembeele ati, “Natoota mwe baYawe, pa kupitilisha ukungofwako na pa miku iingi mwampele ishuko lya kusambilila bucine bwa mu Baibolo ubu nalukufwaisha.” Nakabili nalipwishe ba Felisa ukumfitulukilako pa fibipile ifi nalabiile kuli bo. Ukufumo’lo, tatwalukutooshapo, pano twalukulitemwesha ukwambaala ifya mu Baibolo. Nalibatishiwe mu 1989, ninshi ndi ne myaka 61.

Ba Felisa: Pali ino mpindi ndi myaka 91. Abalume banji balifwile, kabili nshikwetepo amakosa akupyunga ifi nalukupyunga akale. Pano ndapenda Baibolo lyonse, kabili ndaya mu kubungana na mu kutulisha lyonse ili ningakonsha.

Ba Araceli: Nditemenwe ukulabila pali baYawe kani nakumanya abapatili na ba sisita, cipale ni pakuti na nebo nali nine sisita akale. Ndyambawilepo bwino na bamo, kabili abengi balipokele amabuuku ne mamakashini. Ndaanukapo umupatili umo. Panuma ya kwambaala nakwe pa miku inini, alisumiine ifi nalukulabila. Eli alimbuulile ati: “Pano findo ningacita ne mucekulu? Findo ifi aba mpempela nabo ne ba mu cisoolo canji bakalabila?” Nalimwasukile ati: “Pano findo baLesa bakalabila?” Alikutulukile ati ifi nalukulabila fyali fya cine, kabili nalibwene ati alibombomene. Nangabe’fyo, calibwenekele koti alifililwe ukwaluka.

Nshikalubako akasuba ako abalume banji bambuulile ati balukufwayo’kuya na nebo mu kubungana. Baalishile mu kubungana pa muku wa kutanga ninshi balicilile imyaka 80, kabili ukufuma pali kenka kalya akasuba, lyonse baalukusangwako ku kubungana. Baalisambilile pali Baibolo kabili baalitatikileko ukutulisha. Ndaanuka impindi ishiweme ishi twalukupyunga fwense mu mulimo wa kutulisha. Balifwile ninshi kwashala lukoso imyenshi ibili ati bakabatishiwe.

Ba Felisa: Ili natatikilo’kupyungila baYawe, abanice banji batatu abanakashi tabatemenwepo ifi nalukucita. Pano panuma, nabo balisambilile bucine. Ico cali pa fintu ifiweme ifyancitikiilepo. Panuma ya fyefyo, twalukulitemwesho’kusangwa pamo ukulukulabila pali baLesa besu, baYawe, na pa Mashiwi abo! Mu kupelako, fwense twalukupempela baYawe. *

^ par. 29 Ba Araceli bali ne myaka 87, ba Felisa bali ne myaka 91, kabili ba Ramoni bali ne myaka 83. Bonse bacipyungila baYawe muli bucine. Ba Lauri baalifwile mu 1990, kabili nabo baali aba bucine kuli baYawe.