Tala mambu

Tala ntu mia mambu

Mbangi za Yave

Sola ndinga Kikongo

Nuni a yanga

Mana Tulenda Longoka Muna Nuni za Zulu

Mana Tulenda Longoka Muna Nuni za Zulu

“Yuvula . . . e nuni z’ezulu, bekusamwina wo: Muna mama mawonso nani kazeye wo ko, ovo o koko kwa Yave kuvangidi wo?”—Yobi 12:7, 9.

VIOKA 3.000 ma mvu, Yobi wabakula vo e nuni za zulu zilenda kutulonga mambu mayingi mu kuma kia salu ya moko ma Nzambi. O mambu mana e nuni zivanganga mesadisanga wantu mu soka yingana ye nona. Muna Nkand’a Nzambi, sono yayingi ivovelanga nuni mu kutulonga mambu mamfunu mu kuma kia zingu ye ngwizani eto yo Nzambi. Yambula twavovela kaka nuni zakete.

E MVENGIA AKWEYI MITUNGILANGA NZIALWA?

Ngo-ezulu

Nkangu a Yerusaleme watoma zayanga mvengia yovo nlengwa (lundala-ndala). Kadi e nuni zazi zitunganga e nzialwa zau kuna nsi a nludi mia nzo. Mvengia miankaka miatunga nzialwa muna tempelo ya Solomo. Nanga e mvengia miami miatungila nzialwa muna tempelo kadi fulu kia vuvama, kiafwana kubasadisa mu toma lunga-lunga o wan’au.

Nkunga 84 wasonekwa kwa mosi muna wan’a Kora. Konso ngonde sambanu mwana ndioyo wasadilanga muna tempelo lumingu lwa mvimba. Lumbu kimosi wamona nzialwa za mvengia vana yanzala kia tempelo. Wazolanga vo kakala nze mvengia mina miazingilanga e mvimba muna nzo a Yave. Wasoneka vo: “E kalu yaku, kuna kwa wete, e Yave a vu! O moyo ame win’e ngunda, yo lakukilwa yanzala ya Yave; O ntim’ame ye nitu ikazila Nzambi a moyo. E nuni isolwele nzo, E venga e nzialw’andi kasia wana, I maziku maku, e Yave a vu, E Ntinu ame, wa Nzambi ame.” (Nkunga 84:1-3) Nga oyeto mpe kumosi yo wan’eto, tukalanga yo luzolo lwa mpila yayi yo yangalela kala vamosi yo nkangu a Nzambi muna nkutakani?—Nkunga 26:8, 12.

KIMBEMBE KIZEYE NTANGW’ANDI

Yeremiya wa ngunza wasoneka vo, “E kimbembe kun’ezulu kizeye ntangw’andi asiwa.” Kondwa lukatikisu, Yeremiya watoma zaya e nsungi ina yimbembe yayalukanga yo kwenda kuna Nsi a Nsilu. Muna nsungi a masanza, vioka 300.000 ma yimbembe yampembe yikatukanga mwamu Afrika yo kwenda kuna nsi za mputu yo viokela vana Ndimb’a Yodani. Kana una vo nuni kwandi, yimbembe yayi itomene zaya vo muna nsungi a sivu i ntangwa ina bevutukanga. E yimbembe yayi kumosi mpe ye nuni zankaka ziyalukanga, ‘bazeye ntangw’au a vutuka.’—Yeremiya 8:7.

Muna nkand’a Collins Atlas of Bird Migration, uvovelanga e ngialuka ya nuni, mwasonama vo, “e ngangu zina muna nuni i diambu dia sivi kikilu.” Dialudi, Yave wa Nzambi wasia e ngangu zazi muna nuni ziyalukanga kimana zazayanga e nsungi zayaluka. Kansi o Nzambi wavana muntu e ngangu za zayila e kolo ye nsungi. (Luka 12:54-56) Nswaswani ye ngangu za kimbembe, o zayi wa Nzambi i nsabi zisadisanga o muntu mu bakula e nsas’a mambu mevangamanga ova nza ye kolo kina tuzingilanga. Muna lumbu ya Yeremiya wa ngunza, Aneyisaele bavilakananga e sinsu yayi. Muna lusadisu lwa Yeremiya, Yave wabasasila e diambu diadi, oku vo:  “Babembwele diambu dia Yave; nkia mpil’a ngangu bena zau?”—Yeremiya 8:9.

O unu tumonanga e ziku ya Nkand’a Nzambi isonganga vo mu “lumbu yambaninu” tuzingilanga. (2 Timoteo 3:1-5) Nga olenda tanginina e ngangu za kimbembe za zayidila ‘e nsungi’?

NGO EZULU IMONANGA KWANDÁ

Mvengia

Muna Nkand’a Nzambi, e ngo-ezulu nkumbu miayingi ivovelwanga, o wantu betoma monanga e kini kia ngo-ezulu kuna Nsi a Nsilu. Nkand’a Nzambi uvovanga mu kuma kia ngo-ezulu vo: Tuka muna nzialw’andi muna kaye, e ngo-ezulu “ivavanga madia, o meso mandi metala kuna vala.” (Yobi 39:27-29) O meso ma ngo-ezulu memonanga kwandá, malenda mona efwila dina kwandá, tezo kia kilometa mosi.

Wauna ngo-ezulu kalenda ‘mwena kwandá,’ Yave wa Nzambi ozeye mambu mevangama kuna sentu. Yandi kibeni wavova vo: “Tuka kuna lubantiku nsamun’oma ma mbaninu, tuka kuna nz’ankulu o mambu ke mavangamene ko.” (Yesaya 46:10) Avo tulemvokele malongi ma Yave, tulenda tambula nluta muna ngangu zandi zilembi tezakana za zayila o mambu.—Yesaya 48:17, 18.

Nkand’a Nzambi utezanesanga wantu bebundanga e vuvu kiau kwa Nzambi ye ngo-ezulu. Uvovanga vo: “Awana betadila Yave benungunukina ngolo zau o va; bevumuka muna mave nze ngo-ezulu.” (Yesaya 40:31) Ngo-ezulu itombokanga mu zulu mu lusadisu lwa tembwa kia mbangazi. Avo isolwele tembwa kiaki, ngo-ezulu iyalumunanga mave mandi, e tembwa kikunwandamanga yo kuntombola diaka mu zulu. Ngo-ezulu ke sadilanga ngolo zandi ko mu tilumuka yo kwenda fulu yandá. Diau adimosi mpe, awana bebundanga Yave vuvu balenda kala ye ziku vo yandi okubavana “ulolo wa nkuma.”—2 Korinto 4:7, 8.

“UNA E NSUSU IKONKELANGA O WAN’ANDI”

Nsusu yo wan’andi

Una kiafinamanga lufwa lwandi, Yesu watala e mbanz’a Ayuda yo vova vo: “E Yerusaleme, e Yerusaleme, on’ovondanga e ngunza, yo tubila awana katuminu o matadi—nkumbu nkwa yazolele konka o wan’aku nze una e nsusu ikonkelanga o wan’andi kuna nsi a mave! Kansi, oyeno ke nwazola wo ko.”—Matai 23:37.

E ngangu zisundidi o mfunu kwa nuni zawonso ye nsusu i luzolo lwau lwa tanina o wan’au. E nuni zitungilanga e nzialwa va ntoto muna lozela o maki, zikalanga zalungalala muna konso vonza. Avo nsusu imwene kimbembe yovo nkwati mu zulu, iyantikanga o kaza mu lukisa o wan’andi beza mu nzaki baswamina kuna nsi a mave mandi. O wan’a nsusu betininanga mpe kuna nsi a mave ma ngudi au muna mwini a ngolo ye mvula. Diau adimosi mpe kazola vanga Yesu kwa nkangu a Yerusaleme, wazola kubavana e tininu dia mwanda yo lutaninu. O unu, Yesu okutubokelanga twiza kwa yandi katutanina yo kutuvevola muna mazitu meto ye ntokani za zingu kieto kia lumbu ke lumbu.—Matai 11:28, 29.

Kieleka, mambu mayingi tulenda longoka muna nuni, nsusu ye má yamoyo ina yo mave. Vava omonanga e mambu mana bevanganga, teza yindula kingana kia Nkand’a Nzambi kikubavovelanga. Yambula vo e mvengia miasadisa mu yangalelanga e nzo a Yave ntangwa zawonso. Bundanga Yave vuvu kimana kasadisa watilumuka nga ngo-ezulu. Vanga e ngolo wiza kwa Yesu kalonga e ludi kikutanina nze wan’a nsusu kuna nsi a mave ma ngudi au. Yambula vo e kimbembe kiasungamesanga wakala walungalala yo bakula vo o mambu mebwanga omu nza mesonganga vo mu lumbu yambaninu tuzingilanga.