E vita ye mavuanga malenda yantika vana vau kana nkutu mu fulu ina mu luvuvamu. Kana nkutu o wantu ana ke bezingilanga mu fulu ke ina mu vita ko, balenda mpe baka e mfwilu. Vava e vita ifokokanga, e mfwilu milenda kwamanana mu kolo kiayingi. Badika yaka nona:

• Kondwa kwa madia. E Nkubika Italanga Mambu ma Ndilu mu Nz’amvimba yavova vo: “E vita i kuma kiantete kitwasanga e nzala. Wantu ayingi ana ke bena ye madia mafwana ko bezingilanga muna fulu ina mu vita.”

• Kimbevo kia nitu ye ngindu. Vava dimonekanga vo e vita ilenda bundumuka mu zunga kimosi, o wantu a zunga kiokio balenda kala ye ntokani zasaka ye ntelamw’a moyo. O wantu ana bezingilanga muna zunga ya vita, balenda lwala yovo bakama kimbevo kia ngindu. Nkumbu miayingi, diampasi kikilu dikalanga kwa wantu awaya mu tambula mawuku.

• Wantu besisanga nzo zau. Landila e nkubika italanga oma ma mintayila mia vita (Alto Comissariado das Nações Unidas para Refugiados), muna ngonde ya Setemba 2023, vioka milhões 114 dia wantu mu nza yawonso basisa e nzo zau. E vita i kimosi muna kuma kiabafila muna yaluka.

•  Kondwa kwa nzimbu. Nkumbu miayingi e vita zifilanga wantu mu lembi kala ye nzimbu. Kasikil’owu, e lekwa ilenda manta e ntalu. O wantu balenda mona mpasi kadi o tuyalu befwasanga nzimbu zayingi muna vita vana fulu kia tunga e sikola ye tupitalu. Kuna nim’a vita, diampasi dikalanga muna singika e mfwilu mina e vita zitwasanga.

• Lufwasu lwa ntoto. Wantu bemonanga e mpasi vava o ntoto ufwaswanga. Maza ye mupepe ubebeswanga. Ediadi dilenda twasa yimbevo yayingi. Kana nkutu kuna nim’a vita, wantu balenda lwala yo fwa nkutu mu kuma kia bomba ye mina mizikwanga mu nsi a ntoto.