AYADI BEVAVANGA WOKESA KIMVUAMA

Kani: Tomesa e zingu kia nkangu. Ediadi dilenda sadisa muna fokola e mpasi za kondwa nzimbu, kadi o kondwa nzimbu i dimosi muna mambu metwasanga mavuanga.

Ekuma dinina diampasi mu lungisa? Kadi divava vo ayadi basoba e mpila besadilanga e nzimbu. Muna mvu wa 2022, vioka bilhões 34 za dólare zasadilwa kimana o wantu mu nza yawonso bakala ye zingu kiambote. Kansi, e nzimbu zazi zakete kikilu avo zitezaneso ye nzimbu zasadilwa mu kuma kia nuaninua ya vita muna mvu wauna.

“Nzimbu ye mavua mayingi tusadilanga muna sadisa awana bebwilwanga e vita vana fulu kia sadisa wantu bakala ye zingu kiambote.”—António Guterres, secretário-geral das Nações Unidas.

Dina Bibila kivovanga: Ayadi balenda sadisa asukami, kansi ke balendi fokola emvimba o usukami ko.—Nsiku 15:11; Matai 26:11.

 MBOKENA MU SIAMISA NGWIZANI YE NSI ZANKAKA

Kani: Singika yovo kakidila mambu malenda twasa ntantani yo baka e nzengo zilenda twasa e nluta ku ndambu zau zole.

Ekuma dinina diampasi mu lungisa? Dilenda kala vo ndambu imosi ke izolele mokena ko yovo singika e diambu. Nkumbu miayingi e kangu dia luvuvamu ke dizitiswanga ko.

“Ke ntangwa zawonso ko e mbokena mu siamisa luvuvamu zisikilanga. E kangu bekanganga muna fokola e vita dilenda funga yo wokesa nkutu e vita.”—Raymond F. Smith, Diplomata Americana.

Dina Bibila kivovanga: Wantu bafwete “vava luvuvamu.” (Nkunga 34:14) Kansi wantu ayingi o unu bena vo “minkondwa kwikizi, . . . minkondwa ngwizani, . . . ayekodi.” (2 Timoteo 3:1-4) E fu yayi ikakidilanga ayadi akwa ziku mu singika e ntantani.

NGWIZANI MU FOKOLA E NKELE

Kani:Kulula yovo fokola emvimba e nkele, musungula nkele miangolo.

Ekuma dinina diampasi mu lungisa? E zula ke bazolele yambula nkele ko mu kuma kia wonga wavidisa wisa kiau yovo wa lembi kuyitanina avo banuanisu. Kana nkutu bafokwele e nkele, ke balendi fokola ko e kuma kifilanga wantu muna nuana e vita.

“Ayadi ayingi ana basia nsilu wa fokola e nkele kuna nima mvu wa 1991 ke balungisa e nsilu basia ko, kumosi ye mana bakana muna kulula e ntantani yo twasa luvuvamu mu nza yawonso.”—“Segurando Nosso Futuro Comum: Uma Agenda para o Desarmamento.”

Dina Bibila kivovanga: O wantu bafwete yambula e nkele yo ‘kitula e nsosolo miau se nsengo.’ (Yesaya 2:4) Muna fokola e vita, o wantu ngolo zayingi bafwete vanga kadi mavangu ma nsoki mu ntim’a muntu meyantikilanga.—Matai 15:19.

 KANGU MU VAVA KAKIDILA E VITA

Kani: E zula iwizananga mu sadisa akwau avo banuanisu kwa mbeni. Ayadi bevanganga wo kadi beyindulanga vo ke vena nsi ko ilenda teza nuanisa nsi zole yovo nsi zayingi.

Ekuma dinina diampasi mu lungisa? O kanga e kangu ye nsi zankaka ke dikakidilanga vita ko. Nkumbu miayingi ayadi ke belungisanga e nsilu miau ko ye ke bewizananga ko muna mambu bafwete vanga mu nuanisa mbeni zau.

“Kana una vo e Liga das Nações owau Nações Unidas bevanganga mawonso mu sadisa ayadi a konso nsi mu wizana ye nsi zankaka, nkumbu miayingi e kangu bekanganga ke dikakidilanga vita ko.”—“Encyclopedia Britannica.”

Dina Bibila kivovanga: Diambote dikalanga vava wantu besalanga entwadi. (Kimpovi 4:12) Kansi, e nkubika za wantu ke zilendi twasa lutaninu ye luvuvamu lwasikila ko. “Ke nubundi wantu azitu vuvu ko ngatu kwa mwan’a muntu, ona kalendi twasa luvuluku ko. O mwand’andi uvaika, ovutuka muna ntoto; muna lumbu kiakina ngindu zandi zifokoka.”—Nkunga 146:3, 4, Bibila—Nsekola ya Nz’ampa.