1, 2. Ñanyi bintu bipuzhapo bantu javula?

BANYIKE bepuzha bingi mepuzho. Mwakonsha kwibalumbulwila bintu, pano bino bakonsha kwipuzha’mba, ‘Mambo ka?’ Kabiji nangwa mwibalumbulwilepotu byepi, bakonsha kwipuzha jikwabo amba, ‘Pano mambo ka?’

2 Atweba bonsetu, bakulumpe ne banyike twipuzha mepuzho. Twipuzha pa kajo, pa bya kuvwala, ne pa kupota bintu. Kabiji twipuzha ne pa bintu byanema nabiji pa bumi bwetu ne pa kimye kya kulutwe. Bino javula twikileka kwipuzha inge twakankalwa kutana mikumbu.

3. Mambo ka bantu bavula o balangulukila’mba kechi bakonsha kutana mikumbu ya mepuzho anema o baji nao ne?

3 Nanchi mu Baibolo muji mikumbu ya mepuzho anema o twipuzha nyi? Bamo balanguluka’mba mikumbu ya mu Baibolo yakatazha bingi kumvwa. Balanguluka’mba bantangi babupopweshi ne bafunjishi bo bonkatu bakonsha kumvwa mikumbu ya mu Baibolo. Kabiji bakwabo nabo bomvwa bumvu kwipuzha mambo bachiina kwibamona’mba baluba. Nga anweba kiji byepi?

4, 5. Ñanyi mepuzho anema o muji nao? Kabiji mambo ka o mwafwainwa kukebela mikumbu?

4 Kyamwekeshatu patoka kuba’mba mukeba kuyuka mikumbu ya mepuzho anema bingi nabiji a kuba’mba: Mambo ka o naikelako? Ki ka kikammwekela inge nafwa? Nanchi Lesa kine uji byepi? Yesu Kilishitu, Mufunjishi waya nkuwa, waambile’mba: “Lombainga, bakemupa; kebainga, mukekitana; konkonshainga, bakemushinkwilako.” (Mateo 7:7) Kange mwikileke kwipuzha ne, kufikatu ne byo mukatana mikumbu ya kine.

 5 Umvwe ‘mwatwajijila na kukeba’ mikumbu, mukeitana mu Baibolo. (Byambo bya Maana 2:1-5) Ino mikumbu kechi yakatazha kumvwa ne. Byo musakufundanga bikemulengela kwikala bulongo lonka luno ne kwikala na luketekelo lwa kine lwa kimye kya kulutwe. Pano twayai twisambe pa bwipuzho bwakatazha bantu bavula.

NANCHI LESA WITUTA MUCHIMA NYI, INYI WAKANAMA?

6. Mambo ka bantu bamo babena kuyanda o balangulukila’mba Lesa kechi wibata muchima ne?

6 Bantu bavula balanguluka’mba Lesa wakanama bingi. Bamba’mba inge Lesa wituta muchima, nanchi ntanda inge iji bibye nyi?’ Mu ntanda mwavula bingi makondo, lupato ne buyanji. Bantu babena kuyanda, kukolwa ne kufwa. O ene mambo bamo o bambila’mba: ‘Umvwe Lesa kine wituta muchima, mambo ka o abujila kufumyapo buyanji?’

7. (a) Bantangi babupopweshi balengela byepi bantu kulanguluka’mba Lesa wakanama? (b) Mambo ka o twafwainwa kubujila kupamo Lesa mambo pa bintu byatama bibena kumweka?

7 Bantangi babupopweshi kimye kimo bobalengela bantu kulanguluka’mba Lesa wakanama. Umvwe bantu baponenwa na bya malwa, bamba’mba kyo kyaswa muchima wa Lesa. Bamba’mba Lesa mwine wakebelenga’mba kikamweke. Kwamba bino ke kupamo Lesa mambo pa bintu byatama bimweka. Bino Baibolo waamba’mba Lesa kechi ye uleta bya malwa ne. Kinembelo kya Yakoba 1:13 kyalumbulula’mba, Lesa kechi weseka bantu na byatama ne. Kyaamba’mba: “Umvwe muntu waesekwa kange ambe’mba: ‘Lesa ye wangeseka ne.’ Mambo kafwako muntu nangwa umo wakonsha kweseka Lesa na bintu byatama ne, kabiji naye kechi weseka muntu nangwa umo ne.” Nangwa kya kuba Lesa kechi wafumyapo bintu byatama ne, bino kechi ye uleta bya malwa ne. (Tangai  Yoba 34:10-12.) Pano twayai twisambe pa kyakonsha kumweka mu kisemi.

8, 9. Mambo ka o twafwainwa kubujila kupamo Lesa mambo pa makatazho o tupitamo? Lumbululai.

8 Fwanyikizhai nsongwalume ukikala pa nzubo ya bansemi banji. Bashanji bamutemwa bingi kabiji bamufunjisha ne bya kufuukula bintu bulongo mu bwikalo. Uno nsongwalume wasatuka ne kufuma pa nzubo. Watendeka kwikala bwikalo buncha wakebika ne mu lukatazho. Nanchi mukapamo bashanji mambo pa bintu byatama byamumwekela na mambo a kubula kumukanya kufuma pa nzubo nyi? Ine. (Luka 15:11-13) Byonkatu biji uno nsemi, ne Lesa naye kechi wakainye bantu byo basajilepo kumusatukila ne kuba byatama ne. Onkao mambo, inge bintu byatama byamweka, kechi twafwainwa kulangulukanga’mba Lesa ye walengela ne. Kwambatu kine, kechi twafwainwa kupangamo Lesa mambo ne.

9 Kuji kyalengela Lesa kubula kufumyapo bintu byatama. Mukafunda byaamba Baibolo pa kino mu Kitango 11. Bino yukai kuba’mba, Lesa witutemwa bingi kabiji kechi ye ulengela’mba tupitenga mu makatazho ne. Lesa ye yenkatu wakonsha kufumyapo makatazho.—Isaya 33:2.

10. Twayuka byepi kuba’mba Lesa ukawamisha bintu byaonauna babi?

10 Lesa wazhila. (Isaya 6:3) Mwi aye kechi mujipotu nangwa ka bubi kamo ne. Onkao mambo, twafwainwa kumuketekela na muchima wetu yense. Bantu kechi byobyo baji ne. Mambo kimo kimye boba byatama. Nangwatu bakalama bakishinka kechi baji na bulume bwa kuwamisha bintu byaonauna bantu babi ne. Kafwako uji na bulume bujipo na Lesa ne. Lesa ukawamisha bintu byonse byaonauna bantu babi. Aye ukafumyapo bubi bonse myaka ne myaka.—Tangai Salamo 37:9-11.

 LESA UMVWA BYEPI PA KUMONA BANTU NA KUYANDA?

11. Lesa umvwa byepi inge mubena kuyanda?

11 Nga pa kino kimye Lesa umvwa byepi pa bintu byatama bibena kumweka pano pa ntanda ne mu bwikalo bwenu? Baibolo waamba’mba, Lesa “watemwa bunchibamambo bwaoloka.” (Salamo 37:28) Onkao mambo, kechi utalangapotu pa bubi ne. Kimukola bingi ku muchima pa kumona bantu na kuyanda. Baibolo waamba’mba Lesa “muchima wanji waubile bulanda” pa kumona bubi byo bwakumbene ntanda yonse. (Ntendekelo 6:5, 6) Lesa kechi waaluka ne. (Malakai 3:6) Baibolo waamba’mba Lesa wimuta bingi muchima.—Tangai 1 Petelo 5:7.

Baibolo waamba’mba Yehoba ye Mulenga walengele jiulu ne ntanda

12, 13. (a) Mambo ka o twatemenwa bantu ne kwibata muchima, kabiji mumvwa byepi pa kumona bantu byo babena kuyanda? (b) Ki ka kyakonsha kwimulengela kushiinwa kuba’mba Lesa kine ukafumyapo makatazho ne nshiji pano pa ntanda?

12 Baibolo waamba’mba bantu balengelwe mu kipasha kya Lesa. (Ntendekelo 1:26) Kino kilumbulula’mba tuji na byubilo byawama bijipo ne Lesa. Nanchi kimukola ku muchima pa kumona bantu babula mambo saka bayanda nyi? Umvwe anweba kimukola ku muchima, ko kuba’mba Lesa kyakilamo ne kukilamo. Twayuka byepi bino?

13 Baibolo waamba’mba “Lesa butemwe.” (1 Yoano 4:8) Butemwe bo bumulengela Lesa kuba byonse byo oba. Twatemwa bantu mambo Lesa watemwa bantu. Akilangulukai pa kino: Umvwe mwajinga na bulume, nanchi inge mwafumyapo makatazho onse ne nshiji pano pa ntanda nyi? Ee, inge mwauba bino, mambo mwatemwa bantu. Pano nga Lesa kiji byepi? Aye uji na bulume, kabiji kutemwa bantu kukamulengela kufumyapo makatazho onse ne nshiji. Yukai kuba’mba milaye yatongolwa ku ntatwilo ya uno buku yonse ikafika. Pano bino pa  kuba’mba muketekele mu ino milaye, mwafwainwa kuyuka byavula pe Lesa wiilaya.

LESA UKEBA’MBA MUMUYUKE

Umvwe mukeba’mba muntu ekale mulunda nenu, nanchi kechi mumubula jizhina jenu ne nyi? Lesa witubula jizhina janji mu Baibolo

14. Lesa jizhina janji ñanyi? Twayuka byepi kuba’mba twafwainwa kwijingijishanga?

14 Ñanyi kintu kitanshi kyo mwafwainwa kubula muntu ye mukeba’mba ekale mulunda nenu? Nanchi kechi mumubula jizhina jenu nenyi? Nanchi Lesa uji na jizhina nyi? Bupopweshi bwavula bufunjisha’mba jizhina janji Lesa nangwa’mba Nkambo. Ano kechi o ene mazhina anji ne. Ke mazhinatu a mushingi, byonka biji “mfumu” nangwa “ndamakyalo.” Lesa mwine witubula’mba jizhina janji Yehoba. Salamo 83:18 waamba’mba: “Anweba, yenka wa jizhina ja Yehoba, yenu bunketu Mwine Wakila pano pa ntanda ponse.” Banembele Baibolo banembele jizhina ja Lesa pavula bingi. Yehoba ukeba anweba kuyuka jizhina janji ne kwijingijishanga. Wimubula jizhina janji mambo ukeba’mba mwikale balunda nanji.

15. Jizhina ja Yehoba jilumbulula ka?

15 Jizhina ja Lesa ja kuba’mba, Yehoba jamufwainwa bingi. Mambo jilumbulula’mba Lesa ufikizha milaye yanji yonse ne byo afuukula  kuba. Kafwako kyakonsha kumulengela kukankalwa kuba kintu. Yehoba ye yenkatu uji na jino jizhina kwapwa. *

16, 17. Ano mazhina a mushingi alumbulula ka, (a) “wa Bulume Bonse”? (b) “Mfumu wa myaka”? (c) “Mulenga”?

16 Twaji kutanga pe Yehoba pa Salamo 83:18 amba: “Yenu bunketu Mwine Wakila.” Kabiji pa Lumwekesho 15:3 paamba’mba: “Anweba Yehoba Lesa wa Bulume  Bonse, mingilo yenu yo ikatampe kabiji ya kukumya. Anweba Mfumu wa myaka, mashinda enu aoloka kabiji a kine.” Jizhina ja mushingi ja kuba’mba, “wa Bulume Bonse” jilumbulula ka? Jilumbulula’mba, Yehoba kafwako wamukila bulume ne. Kabiji jizhina ja mushingi ja kuba’mba, “Mfumu wa myaka,” jilumbulula’mba Yehoba ye waikalako kikupu, myaka ne myaka. Salamo 90:2 waamba’mba aye waikalako myaka ne myaka, kufumatu ne kala kene. Akino kituletela bingi moyo, ke ibyo ne nyi?

17 Yehoba ye Mulenga. Pa Lumwekesho 4:11 patangwa’mba: “Anweba Yehoba Lesa wetu, mwafwainwa kutambula lukumo ne buneme ne bulume, mambo yenu mwalengele bintu byonse kabiji na mambo a kyaswa muchima wenu, byaikeleko ne kulengwa.” Bintu byonse  byo mwakonsha kulangulukapo, kutatwila ku bamalaika, tubangabanga, bipangwa bipanga ku bichi ne masabi a mu kalunga ka mema, byonse ko biji mambo Yehoba wibilengele!

NANCHI YEHOBA WAKONSHA KWIKALA MULUNDA NENU NYI?

18. Mambo ka bantu bamo o balangulukila’mba Lesa kechi wakonsha kwikala mulunda nabo ne? Nga Baibolo waambapo’mba ka?

18 Bamo inge batanga mu Baibolo pa byubilo bya Yehoba bomvwa moyo ne kulanguluka’mba: ‘Lesa wa bulume bonse, wanemekwa bingi, kabiji wikala kwalepa kechi wakonsha kunta muchima ne.’ Nanchi bino Lesa byobyo akeba’mba tulangulukenga nyi? Ine. Yehoba ukeba anweba kwikala balunda nanji. Baibolo waamba’mba, Yehoba “kechi uji kwalepa ne atweba bonse ne.” (Byubilo 17:27) Lesa ukeba’mba mufwenye kwipi ne aye mambo waamba’mba “ne aye ukafwenya kwipi ne anweba.”—Yakoba 4:8.

19. (a) Mwakonsha kwikala byepi balunda ne Lesa? (b) Ñanyi byubilo bya kwa Yehoba byo mwatemwa bingi?

19 Mwakonsha kwikala byepi balunda ne Lesa? Yesu waambile’mba: “Pa kuba’mba bakekale na bumi bwa myaka ne myaka, bafwainwa kwimuyuka anweba Lesa yenka wa kine, ne Yesu Kilishitu ye mwatumine.” (Yoano 17:3) Twajijilai kufunda Baibolo pa kuba’mba muyuke bulongo Yehoba ne Yesu. Kwibayuka bulongo kukemulengela kwikala na bumi bwa myaka ne myaka. Byonka byo mwafunda kala, “Lesa butemwe.” (1 Yoano 4:16) Bino uji ne na byubilo bikwabo byawama. Baibolo waamba’mba, Yehoba ye “Lesa wa lusa ne kifyele, ubanda kuzhingila, wavula butemwe bubula kwaluka ne bukine.” (Kulupuka 34:6) Lesa ‘wawama kabiji waswila jimo kulekela mambo.’ (Salamo 86:5) Lesa watekanya kabiji wa kishinka. (2 Petelo 3:9; Lumwekesho 15:4) Kufunda Baibolo kukemulengela kuyuka byubilo byanji byawama byavula bingi.

20-22. (a) Twakonsha kwikala byepi balunda na Lesa ye tubula kumona? (b) Mwafwainwa kuba byepi umvwe ke bemukanye kufunda Baibolo?

 20 Pano twakonsha kwikala byepi balunda na Lesa ubula kumweka? (Yoano 1:18; 4:24; 1 Timoti 1:17) Kutanga byaamba Baibolo pe Yehoba kukemulengela kushiinwa kuba’mba kine ko aji. (Salamo 27:4; Loma 1:20) Umvwe mwatwajijila kufunda pe Yehoba, popo mukamutemwa kya kine ne kwikala balunda nanji.

Shetu wa mwiulu witutemwa bingi kukila bitutemwa bansemi

21 Mukayuka kuba’mba Yehoba ye Shetu. (Mateo 6:9) Ye witupa bumi kabiji ukeba’mba twikalenga bulongo, byonkatu nsemi wamulume watemwa baana banji byo akeba’mba bekalenga bulongo. (Salamo 36:9) Baibolo waamba’mba bantu bakonsha kwikala balunda ne Yehoba. (Yakoba 2:23) Akilangulukai pa kino. Yehoba, Mulenga walengele jiulu ne ntanda ukeba anweba kwikala balunda nanji!

22 Bantu bamo bakakebanga’mba mwikileke kufunda Baibolo. Bakonsha kwakamwa’mba musakwikileka kuya mu chechi mo muya. Pano bino, kechi mwafwainwa kuleka muntu nangwa umo emulekeshe kwisampa bulunda ne Yehoba ne. Kafwako mulunda wa kine ye mwakonsha kwikala nanji wakila Lesa ne.

23, 24. (a) Mambo ka o mwafwainwa kutwajijila kwipuzha mepuzho? (b) Mu kitango kyalondelapo tukafunda pa ka?

23 Byo musakufundanga Baibolo, kuji bintu bimo byo mukabula kumvwisha. Kechi mwafwainwa kumvwanga bumvu kwipuzha nangwa kukeba bukwasho ne. Yesu waambile’mba, twafwainwa kwipelula nobe baana bacheche. (Mateo 18:2-4) Banyike bepuzha bingi mepuzho. Lesa ukeba’mba muyuke mikumbu. Onkao mambo, twajijilai kufunda Baibolo ne kumona kuba’mba byo mu bena kufunda bya kine.—Tangai Byubilo 17:11.

24 Kufunda Baibolo jo jishinda jawama ja kuyukilamo Yehoba. Mu kitango kyalondelapo tukafunda ene mambo Baibolo o apusena na mabuku onse.

^ jifu. 15 Mu Baibolo wenu inge kafwamo jizhina ja Yehoba, nangwa inge mubena kukeba kuyuka byo jilumbulula ne bya kutela jizhina ja Lesa, monai Byambo byo Balumbulula, 1.