1. Кʹижан ә һʹьзкьрьна лапә мәзьн, у әв һʹьзкьрьн ча әʹйан дьбә? (Бьньһерʹә шькле әʹԝльн.)

ЙАҺОԜА Канийа һʹьзкьрьне йә (1 Йуһʹн. 4:7). Һʹьзкьрьна лапә мәзьн «агапе» йә, кʹижан кӧ сәр һʹиме принсипед рʹаст ә. Рʹаст ә назькайи у дьлгәрми жи дькʹәвә нава ве һʹьзкьрьне, ле фәрз әԝ ә кӧ әв һʹьзкьрьн кʹара йед майин дьгәрʹә, нә кӧ кʹара хԝә. Ль гора фәрһәнгәке, һʹьзкьрьна «агапе» дькарә «тʹәне пе шьхӧла бе кʹьфше». Бәле, чахе әм һʹьзкьрьна ви щурʹәйи дьдьнә кʹьфше, йан жи йед майин һьндава мәда дьдьнә кʹьфше, әм бәхтәԝар дьбьн у әʹмьре хԝәда ша дьбьн.

2, 3. Йаһоԝа ча һʹьзкьрьна хԝә һьндава мәрьва да кʹьфше?

² Йаһоԝа һәла һе пешийа әʹфьрандьна Адәм у Һеԝайе һʹьзкьрьн һьндава мәрьва да кʹьфше. Әԝи әʹрд ӧса чекьр сәва мәрьв нә кӧ тʹәне теда бьжин, ле әʹмьре хԝәрʹа бь тʹәмами ша бьн. Йаһоԝа әԝ йәк нә кӧ бона кʹара хԝә кьр, ле бона мә. Гава кӧ әԝи әʹрд һазьр кьр у кьрә Щьнәт, әԝи мәрьв кʹәрәм кьр у жийина һʹәта-һʹәтайе пʹешкʹеш да ԝан.

³ Паши ве йәке чахе Адәм у Һеԝа һьмбәри Хԝәде рʹабун, Йаһоԝа һʹьзкьрьнәкә лапә мәзьн да кʹьфше. Йаһоԝа баԝәр бу кӧ һьнә мәрьв ԝе ԝи һʹьз бькьн, у ләма әԝи соз да кӧ Кӧрʹе  хԝә бьдә ԛӧрбан сәва әԝана бенә хьлазкьрьне (Дәстп. 3:15; 1 Йуһʹн. 4:10). Гава Йаһоԝа соз да дәрһәԛа кʹьрʹине, һәма ве гаве Әԝи һʹәсаб кьр кӧ әԝ ԛӧрбан ида һатә дайине. Паше, чахе 4 000 сал дәрбаз бу, Йаһоԝа Кӧрʹе хԝәйи тайе тʹәне да ԛӧрбан бона һʹәму мәрьва (Йуһʹн. 3:16). Бәле, әм гәләк рʹази нә жь Йаһоԝа бона һʹьзкьрьна ԝийи мәзьн!

4. Чь дьдә кʹьфше кӧ мәрьвед гӧнәкʹар жи дькарьн һʹьзкьрьна беһʹьләкʹари нишан кьн?

⁴ Әм дькарьн һʹьзкьрьна рʹаст бьдьн кʹьфше, чьмки Йаһоԝа әм бь сурәта хԝә әʹфьрандьнә. Рʹаст ә жь бо гӧнә мәрʹа дькарә чәтьн бә һʹьзкьрьне бьдьнә кʹьфше, ле йәкә әм дькарьн. Мәсәлә, Һабил һʹьзкьрьн бь ԝе йәке да кʹьфше, кӧ бь дьле тʹәмьз ԛӧрбанед лапә баш да Йаһоԝа (Дәстп. 4:3, 4). Нӧһ һʹьзкьрьна беһʹьләкʹари мәрьварʹа да кʹьфше, чахе бь сала әʹламәтийа Хԝәде гьли дькьр, у нәдьньһерʹи сәр ве йәке кӧ мәрьва гӧһ нәдьданә ԝи (2 Пәт. 2:5). Бьраһим нишан кьр кӧ һʹьзкьрьна ԝи һьндава Хԝәде сәр щийе пешьн ә, гава һазьр бу кӧрʹе хԝә Исһаԛ бькә ԛӧрбан (Аԛуб 2:21). Әм жи мина ԝан мәрьвед амьн дьхԝазьн һʹьзкьрьна хԝә Хԝәдерʹа бьдьнә кʹьфше ԝи чахи жи, гава мәрʹа чәтьн ә.

5. Әм ча дькарьн һʹьзкьрьна рʹаст бьдьнә кʹьфше?

⁵ Кʹьтеба Пироз дьбежә, ԝәки һʹьзкьрьна рʹаст гәрәке бьдьнә кʹьфше нә кӧ «бь хәбәр йан заре хԝә . . . , ле бь кьра у рʹастийе» (1 Йуһʹн. 3:18). Гәло әԝ те һʹәсабе кӧ әм гәрәке бь хәбәра һʹьзкьрьне нишан кьн? На! (1 Тʹеслн. 4:18). Әв гьли дьдьнә кʹьфше кӧ һʹьзкьрьна мә гәрәке нә кӧ тʹәне пе хәбәред мә бе кʹьфше, ле пе кьред мә, илаһи чахе кәсәкирʹа аликʹари лазьм ә. Бәʹса хәбәре, һәрге әм дьвиньн кӧ щьватеда кәсәк һʹәԝще хԝарьне йан кʹьнща йә, гьлийед ширьн ԝе кем кери ԝи бен (Аԛуб 2:15, 16). Ӧса жи, һәрге әм Йаһоԝа у мәрьва һʹьз дькьн, әме нә кӧ тʹәне жь Хԝәде бьхԝазьн кӧ хәбаткʹара бьшинә мьзгинийе бәла кьн, ле әме хԝәха жи хирәт бьн ԝи шьхӧлида (Мәт. 9:38).

6, 7. а) Чь йә «һʹьзкьрьна беһʹьләкʹари»? б) Һʹьзкьрьна ԛәлп чьда әʹйан дьбә?

⁶ Йуһʹәннайе шанди гот кӧ әм гәрәке «бь кьра у рʹастийе» һʹьз бькьн. Бәле, һʹьзкьрьна мә гәрәке «һʹьләкʹари нибә», демәк дӧрʹу нибә (Рʹом. 12:9; 2 Корн. 6:6). Әв те һʹәсабе кӧ һәрге кәсәк хԝә нишан дькә йанчь һʹьзкьрьна ԝи рʹаст ә у һʹәлал ә, ле ӧса нинә, бь рʹастийе ӧса дәрте кӧ әԝ рʹуйе хԝә вәдьшерә. Ле гәло һʹьзкьрьна рʹастда дӧрʹути һәйә? На. Мәрьве кӧ һʹьзкьрьна ԝи щурʹәйи дьдә кʹьфше, бь рʹастийе һʹьзкьрьна ԝи ԛәлп у пʹучʹ ә.

⁷ Дина хԝә бьдьнә чәнд мәсәлед һʹьзкьрьна ԛәлп. Чахе Шәйтʹан бахче Әдәнеда тʹәви Һеԝайе хәбәр дьда, пе хәбәрдана хԝә әԝи да кʹьфше йанчь ԛәнщийе жерʹа дьхԝазә. Ле бь рʹастийе дьле ԝида ԛәлпи у дӧрʹути һәбу (Дәстп. 3:4, 5). Ӧса жи биньн бира хԝә Аһитофәл, кӧ һәвале Даԝьд Пʹадша бу. Әԝи хԝә нишан дькьр кӧ йанчь һәвале Даԝьд ә, ле паше әԝи нәмамийа Даԝьд кьр, чьмки кʹара хԝә дьгәрʹийа. Ӧса әԝи хԝә әшкәрә кьр кӧ һәвале рʹаст нибу (2 Сам. 15:31). Иро жи һәнә рʹабәр у мәрьвед дьн, йед кӧ бь «заре хԝәш у һʹьләкʹарийе» йәктийа щьвате хьраб дькьн. Әԝана хԝә ӧса датиньн те бежи ԛәнщийе дьхԝазьн у һʹәйф ьн, ле бь рʹастийе әԝана хԝәһʹьз ьн у һʹьзкьрьна ԝан ԛәлп ә (Рʹом. 16:17, 18).

8. Кʹижан пьрсе әм гәрәке бьдьнә хԝә?

⁸ Һʹьзкьрьна дӧрʹути гәләк сосрәти йә, чьмки әв ԛәлп ә у мәрьва дьхапинә. Рʹаст ә мәрьв дькарә пе дӧрʹутийа хԝә кәсәки бьхапинә, ле Йаһоԝа найе хапандьне. Иса гот ԝәки мәрьвед кӧ  дӧрʹутийе дькьн, ԝе ԛайим бенә щәзакьрьне (Мәт. 24:51). Бәле, хьзмәткʹаред Йаһоԝа нахԝазьн дӧрʹу бьн. Ләма ԝе баш бә кӧ щара пьрсәкә ӧса бьдьнә хԝә: «Гәло һʹьзкьрьна мьн тʹьме һʹәлал ә, йан щара әз йәки хԝәһʹьз ьм у ԛәлп ьм?» Ԝәрә шеԝьр кьн дәрһәԛа нәһә тьшта, кӧ чаԝа әм дькарьн һʹьзкьрьна бедӧрʹути нишан кьн.

9. Һәрге һʹьзкьрьна мә рʹаст ә, әме чь нәкьн?

⁹ Бь шабуне хьзмәт кьн һьнге жи, гава шьхӧлед ԝәйи баш кәс навинә. Әм гәрәке бь дьл у щан шьхӧлед баш бона хушк-бьра «дьзива» бькьн, демәк ԝәки тʹӧ кәсирʹа нәйе кʹьфше, у дина ԝана нәкʹьшиньн сәр хԝә. (Бьхунә Мәтта 6:1-4.) Һананийа у Саферийа дьхԝәстьн кӧ гьшк пебьһʹәсьн ԝәки ԝана гәләк пʹәрә ԛӧрбан кьр. Хенщи ве йәке, ԝана дәрәԝ кьр кӧ чьԛас пʹәрә анин, у ахьрийеда сәва дӧрʹутийа хԝә ԝана һәԛе хԝә станд (Кʹар. Шанд. 5:1-10). Һәрге һʹьзкьрьна мә рʹаст ә, әме бь шабуне али хушк-бьра бькьн, у нәкьнә дәнги сәва пʹайа бьдьнә мә. Бәʹса хәбәре, бьред кӧ һазьркьрьна хԝарьна рʹӧһʹанида аликʹарийе дьдьнә Кʹома Рʹебәрийе, накьнә дәнги кӧ әԝана ԝи шьхӧли дькьн, чьмки нахԝазьн дина мәрьва бькʹьшиньн сәр хԝә, у нә жи дьбежьн кӧ сәр кʹижан әʹдәбйәте әԝана дьхәбьтьн.

10. Ча әм дькарьн һьндава мәрьва ԛәдьр бьдьнә кʹьфше?

¹⁰ Ԛәдьре һʹәмуйа бьгьрьн. (Бьхунә Рʹомайи 12:10.) Иса мәсәлә мәрʹа һишт кӧ чаԝа ԛәдьр у һӧрмәте нишан кьн. Әԝи шьхӧлед ӧса дькьр кӧ ньмьз бун (Йуһʹн. 13:3-5, 12-15). Бәле, һеса нинә мьлук у шкәсти бьн, ләма лазьм ә сәр хԝә гәләк бьхәбьтьн, ԝәки ԛәдьр нишан кьн һьндава мәрьва. Пешийа кӧ шандийа рʹӧһʹе пироз бьстандана, ԝана бь тʹәмами фәʹм нәдькьр кӧ чьрʹа Иса әв йәк кьр у ча чʹәʹв бьдьнә ԝи (Йуһʹн. 13:7). Әм дькарьн ԛәдьр нишан кьн һьндава хушк-бьра, һәрге хԝә сәр ԝанрʹа нәгьрьн. Бәʹса хәбәре, һәрге мә хԝәндьна бьльнд стандийә, йан әм дәԝләти нә, йан жи щьватеда щабдарийед мә һәнә, әм бәр ԝан хԝә ԛӧрʹә накьн (Рʹом. 12:3). Һьн жи чахе пʹайе кәсәки дьдьн, әм чʹәʹвнәбарийе накьн, ле дәԝсе тʹәви ԝан ша дьбьн һәрге жи әм дьфькьрьн кӧ пʹайи мәрʹа жи дькʹәвә.

11. Чьрʹа әм гәрәке бь дьл пʹайа бьдьнә мәрьва?

¹¹ Бь дьл у щан пʹайе хушк-бьра бьдьн. Әм гәрәке хԝә нәгьрьн ԝәки пʹайе кәсәки бьдьн, чьмки пʹайи мәрьва дьшьдинә (Әфәс. 4:29). Ле һәрге пʹайи жь дьле мә нинә, ӧса дәрте әм ԝанрʹа дӧрʹутийе дькьн. Һьн жи чахе лазьм ә кәсәки ширәт кьн, әм гәрәке хԝә нәгьрьн (Мәтʹлк. 29:5). Һәрге әм пʹайе кәсәки дьдьн, ле паше пьштева сәр ԝи хәбәр дьдьн, әԝ жи щурʹе дӧрʹутийе йә. Паԝлосе шанди тʹьме һʹәлал бу һьндава хушк-бьра, чьмки һʹьзкьрьна ԝи рʹаст бу. Мәсәлә, әԝи бь дьл у щан пʹайа дьда хушк-бьред жь Корьнтʹи сәва кьред ԝани баш (1 Корн. 11:2). Ле чахе ԝанрʹа ширәт лазьм бу, әԝи бь нәрми у зәлал шьровәдькьр кӧ сәва чь ԝана ширәт дькә (1 Корн. 11:20-22).

12. Чаԝа әм дькарьн меванһʹьзийеда һʹьзкьрьна рʹаст бьдьнә кʹьфше?

¹² Меванһʹьз бьн. Йаһоԝа тʹәми дайә мә кӧ һьндава хушк-бьрада дәствәкьри бьн. (Бьхунә 1 Йуһʹәнна 3:17.) Ле әве йәке әм гәрәке пе нета рʹаст бькьн. Пьрсед ӧса бьдьнә хԝә: «Гәло әз тʹәне һьндава һәвалед хԝә меванһʹьз ьм, йан жи һьндава ԝан кʹижана һʹәсаб дькьм кӧ щьватеда наве ԝан һәйә? Гәло әз ԝан мевана тʹәглифи мала хԝә дькьм, дәсте кʹижанада һәйә у кʹе дькарә  мьнрʹа ԛәнщийе бькә? Йан жи әз гази ԝан хушк-бьра дькьм, дәсте кʹижанада тʹӧнә?» (Луԛа 14:12-14). Бьдьнә бәр чʹәʹве хԝә кӧ хушк йан бьракирʹа аликʹари лазьм ә, чьмки әԝи тьштәкида шаши бәрʹдайә, йан жи һәрге кәсәк нашекьринә кӧ әм ԝи тʹәглифи мала хԝә дькьн. Дәрәщед ӧсада, әм гәрәке әве тʹәмийе биньн сери: «Һьндава һәвда меванһʹьз бьн, бина хԝә тәнг нәкьн» (1 Пәт. 4:9). Һәрге һун әве ширәте тʹьме биньн сери, һуне бәхтәԝар бьн чьмки бь дьл у әшԛ мәрʹд ьн (Кʹар. Шанд. 20:35).

13. а) Кʹәнге илаһи чәтьн ә кʹомәке бьдьнә сьста? б) Чаԝа әм дькарьн али сьста бькьн?

¹³ Кʹомәке бьдьнә сьста. Кʹьтеба Пироз тʹәмийе дьдә кӧ «кери кʹәтийа» бен у «һьндава һʹәмуйада» бь сәбьр бьн. Әԝ йәк кӧ әм ча әве тʹәмийе тиньн сери, дькарә әʹйан кә кӧ һʹьзкьрьна мә рʹаст ә йан на (1 Тʹеслн. 5:14). Гәләк хушк-бьра кӧ рʹӧһʹанида сьст дьбьн, ԝәʹдә шунда диса рʹӧһʹанида ԛәԝи дьбьн. Ле тʹәви һьнәка һе зедә лазьм ә бь сәбьр бьн у пе һʹьзкьрьне али ԝан бькьн. Мәсәлә, әм дькарьн рʹезед жь Кʹьтеба Пироз ԝанрʹа бьхуньн у ԝана дьлгәрм кьн, ӧса жи тʹәви ԝан һәрʹьн хьзмәтийе, йан жи гава әԝана дьле хԝә мәрʹа вәдькьн, гӧһ бьдьнә ԝан. Ԝе баш бә кӧ әм нәфькьрьн, ԝәки хушк йан бьрак «ԛәԝи» йан «сьст ә», ле дәԝсе әм гәрәке фәʹм кьн кӧ һәр кәс тьштәкида ԛәԝи йә у тьштәкида сьст ә. Һәла һе Паԝлосе шанди жи дәрһәԛа сьстбунед хԝә дьгот (2 Корн. 12:9, 10). Бәле, мә һʹәмушкʹара аликʹари у дьлгәрми лазьм ә.

14. Әм гәрәке чь бькьн сәва кӧ тʹәви хушк-бьра әʹдьлайе хԝәй кьн?

¹⁴ Әʹдьлайе хԝәй кьн. Әм гәрәке тʹьме әʹдьлайе хԝәй кьн тʹәви хушк-бьра, һәла һе һьнге жи гава мә рʹаст фәʹм накьн йан жи һьндава мәда нәрʹастийе дькьн. (Бьхунә Рʹомайи 12:17, 18.) Һәрге мә кәсәк дайә хәйдандьне, бәле әм гәрәке бахшандьне бьхԝазьн. Ле сәва кӧ дьле кәсәки нәрм кьн, бахшандьн гәрәке жь дьл бә. Бәʹса хәбәре, дәԝса кӧ бежьн «Бьбахшинә мьн, кӧ тӧ ӧса хԝә тʹәхмин дьки», лазьм ә бьдьн кʹьфше кӧ әм жи нәһәԛ ьн кӧ әԝ хәйди, у бежьн, «Бьбахшинә мьн, чьмки мьн пе гьлийед хԝә дьле тә ешанд». Зәԝащеда илаһи гәләк фәрз ә әʹдьлайе хԝәй кьн. Нәрʹаст ә һәрге жьн-мер бәр мәрьва хԝә нишан дькьн йанчь һәвдӧ һʹьз дькьн, ле чахе тʹәне нә һәврʹа хәбәр надьн, гьлийед хьраб һәвдӧрʹа дьбежьн, йан жи дәсте хԝә дьреж дькьн.

15. Ча әм дькарьн бьдьнә кʹьфше кӧ әм бь дьл дьбахшиньнә мәрьва?

¹⁵ Бь дьл у щан бьбахшиньн. Һәрге кәсәки әм данә хәйдандьне, әм дьбахшиньнә ԝи у хәйде жь дьле хԝә дәрдьхьн. Щара мәрьв дьбәкә беһʹәмде хԝә мә бьдә хәйдандьне. Һьнге жи әм гәрәке бьбахшиньн у «бь сәбьре һʹьзкьрьнеда ль бәр һәв дахьн», у һәр тьшти бькьн сәва «йәктийа рʹӧһʹ пе һәвгьредана әʹдьлайийе хԝәй кьн»  (Әфәс. 4:2, 3). Сәва бь дьл бьбахшиньн, әм гәрәке гәләк нәфькьрьн сәр хәйде, чьмки һʹьзкьрьн «кʹине нажо» (1 Корн. 13:4, 5). Ле һәрге әм хәйде жь дьле хԝә дәрнәхьн у әԝ мәрьв бәр чʹәʹве мә рʹәш бә, әм дькарьн һәләԛәтийа хԝә һьн тʹәви хушк-бьра, һьн жи тʹәви Йаһоԝа хьраб кьн (Мәт. 6:14, 15). Бахшандьна мә ԝе бь дьл бә, һәрге әм бона ԝан дӧа бькьн, йед кӧ мә данә хәйдандьне (Луԛа 6:27, 28).

16. Әм гәрәке ча бьньһерʹьн сәр щабдарийед хԝә?

¹⁶ Кʹара хԝә нәгәрʹьн. Чахе әм щабдарийед тʹәзә дьстиньн, әм һʹьзкьрьна хԝә дькарьн нишан кьн һәрге нә кӧ «кʹара хԝә», ле кʹара мәрьве дьн бьгәрʹьн (1 Корн. 10:24). Бәʹса хәбәре, рʹожа щьватед мәзьн бьред щабдар зу тенә оде. Әԝана дькарьн сәва хԝә у нәфәред хԝә щийед баш бьгьрьн, ле гәләк жь ԝан ӧса накьн чьмки әԝана кʹара хԝә нагәрʹьн у хԝәһʹьз ниньн. Бәле, һʹьзкьрьна ԝан рʹаст ә. Ле ча һун дькарьн чʹәʹв бьдьнә мәсәла ԝанә баш?

17. Һәрге Мәсиһи гӧне гьран кьрийә, һʹьзкьрьна һʹәлал ԝе бәрбь чь ԝи һелан кә?

¹⁷ Гӧнед хԝәйә вәшарти биньн рʹуйе хԝә у тʹәрк бьдьн. Һьнә Мәсиһийа гӧне хԝәйә гьран вәшартьнә, чьмки шәрм дькьн у нахԝазьн дьле кәсәки бешиньн (Мәтʹлк. 28:13). Ле әԝ йәк һьн ԝанрʹа зийане тинә, у һьн жи йед майинрʹа. Кьре ӧса нә бь һʹьзкьрьн ә, чьмки жь щьвате рʹӧһʹе пироз дькарә бе һьлдане, у әʹдьлайа щьвате жи хьраб бә (Әфәс. 4:30). Ле һʹьзкьрьна һʹәлал ԝе Мәсиһи һелан кә кӧ гӧне хԝә рʹуспийарʹа әʹйан кә у аликʹарийа рʹӧһʹани бьстинә (Аԛуб 5:14, 15).

18. Чьрʹа фәрз ә һʹьзкьрьна мә рʹаст бә?

¹⁸ Һʹьзкьрьн һʹӧнӧрәкә лапә мәзьн ә (1 Корн. 13:13). Әв һʹӧнӧр мә әʹйан дькә кӧ әм шагьртед Иса нә, йед кӧ чʹәʹв дьдьнә Йаһоԝа, кʹижан кӧ Канийа һʹьзкьрьне йә (Әфәс. 5:1, 2). Паԝлос гот кӧ «һәгәр . . . һʹьзкьрьн дьле мьнда тʹӧнәбә, әз нә тʹӧ тьшт ьм» (1 Корн. 13:2). Ԝәрә әм тʹьме һʹьзкьрьна хԝә нә тʹәне пе зьмане хԝә нишан кьн, ле ӧса жи «бь кьра у рʹастийе»!.