Ku bokona mu madisá

Ku bokona mu madisá

 MILONGI YA 19

Henda ni Kuyuka mu Kudibhana ni Ima Yayibha

Henda ni Kuyuka mu Kudibhana ni Ima Yayibha

‘Eye ku Nzambi ya kwila u xikina kuwabhela ituxi; mukwa phulu-phe ka tena kukala ni ukamba n’eye.’—JISÁ. 5:4.

MWIMBU 142 O Kidyelelu ki tu Bhana Nguzu

I TWA-NDA DILONGA *

1-3. (a) Kala ki londekesa Jisálamu 5:4-6, kyebhi kya divwa Jihova mu maka a lungu ni kuyibha? (b) Mukonda dyahi tu tena kuzwela kwila o kuzangata an’a ndenge, kubhukumukina ‘o kijila kya Kidistu’?

JIHOVA NZAMBI wa zembe o mawukexilu oso a kuyibha. (Tanga Jisálamu 5:4-6.) Mwene wa zembe kyavulu o mawukexilu oso a kuzangata o an’a ndenge. Yú u bhangelu wa phulu, kituxi kya dikota! Kuma tu Jimbangi ja Jihova, tu kayela Jihova mu kuzemba o ukexilu wa kuzangata o an’a ndenge ki tu kyehela kubhita mu kilunga kya Jikidistá.—Loma 12:9; Jihe. 12:15, 16.

2 Kima kyoso-kyoso kya lungu ni kuzangata an’a ndenge, kubhukumukina ‘o kijila kya Kidistu’! (Nga. 6:2) Mukonda dyahi tu tena kuzwela kiki? Kala ki twa dilongo mu milongi ya tundu-mu o kijila kya Kidistu, kifwa o ima yoso ya longo Jezú kikale mu izwelu ki kale mu wendelu, kya lungu ni henda, ki kwatekesa o athu kubatula o maka ni kuyuka. Kuma o Jikidistá a belesela o kijila kiki, ene a talatala o an’a ndenge mu ukexilu u a bhangesa kudivwa kwila a mu a langa kyambote, a a zolo ni muxima woso. Maji o kuzangata an’a ndenge ukexilu wa xitu, kima kyayibha, ki bhangesa o an’a ndenge kudivwa kwila sé-ku muthu wa mu a langa, mba wa a zolo.

3 O kuyibha kwa kuzangata an’a ndenge kwa di mwange ku mundu woso, o Jikidistá ene mu dibhana we ni maka yá, kiki ki luwalesa. Mukonda dyahi? Mukonda o “athu ayibha-phe, akwa makutu,” avulu. Sayi yá a tena kusota kubokona mu kilunga. (2 Tim. 3:13) Ku mbandu yengi, amoxi a kexile mu sidivila Jihova a dyanguka, a dibhale mu jihanji ja yibha anga a te o kituxi kya kuzangata ana ndenge. Twa-nda mona se mukonda dyahi o kuzangata ana ndenge kituxi kya dikota. Twa-nda mona we ihi i bhanga o tufunga se phange mu kilunga u ta kituxi  kya dikota, kala o kuzangata an’a ndenge ni kyebhi o jitata kya tena kulanga o twana twâ. *

KITUXI KYA DIKOTA

4-5. Mukonda dyahi o kuzangata o an’a ndenge kituxi ku muthu a mu zangata?

4 O kuzangata an’a ndenge kwene mu luwalesa o athu mu ithangana yavulu. Kubhekela ndolo ku muxima wa muthu a mu zangata, ku athu a mu langa, kala o mwiji ni jiphange mu kilunga. Kuzangata mon’a ndenge kituxi kya dikota.

5 Kituxi ku muthu a mu zangata. * O kubhekela ndolo ku akwetu ni ku a talesa hadi, kituxi. Kala ki twa-nda mona mu milongi ya kayela, o mukwa kuzangata u bheka ndolo ku muxima wa mon’a ndenge mu mawukexilu avulu. Sumbala o mona ndenge wa mu dyelela, o mukwa kuzangata u bhanga kima kyayibha ku mona ndenge mu lwelu, u bhangesa o mona ndenge kudivwa kwila ka mu mu langa. U mu jijila kubhanga ima ka tokalele ku i bhanga. Twa tokala kulanga o ana ndenge phala ima ya ibha yiyi ki ya a bhite, twa tokala we kuximbakatesa o an’a ndenge a a zangata ni ku a kwatekesa.—1 Tes. 5:14.

6-7. Mukonda dyahi o kuzangata o ana ndenge kituxi mu kilunga ni ku jinguvulu?

6 Kituxi mu kilunga. O muthu wa tokala mu kilunga anga o zangata mona ndenge, u xidisa o dijina dya kilunga. (Mat. 5:16; 1 Phe. 2:12) Kubhanga kiki, kulondekesa kukamba ufiyele ku mazunda a Jikidistá jene mu bhanga yoso phala “kuzokela o kixikanu”! (Juda 3) O athu a bhange o ima yayibha, a xidisa o dijina dyambote dya kilunga, maji ka dyela, ki twa ehela kukala mu kilunga.

7 Kituxi ku jinguvulu mba mawungana. O Jikidistá ja tokala “ku belesela o mawungana.” (Loma 13:1) Tu londekesa kwila twa mu tumaka o “mawungana” mu kuxila ni kubelesela o ijila ya jinguvulu. Se kukala muthu mu kilunga u bhukumukina kijila kya jinguvulu, kala o kuzangata mona ndenge, mwene wa te kituxi ku jinguvulu. (Sokesa ni Ikalakalu 25:8.) O tufunga ki twala ni ungana wa kukaxtikala oso a bhukumukina o kijila kya jinguvulu. Kyenyiki, ene ka sweka o muthu wa zangata o mona ndenge, phala ka mu kaxtikale ku jinguvulu. (Loma 13:4) O muthu wa te o kituxi, u bhongolola yoso ya kunu.—Nga. 6:7.

8. Kyebhi Jihova kya mona o ituxi i ta o athu ku athu ni akwá?

8 O kya beta kota ku ima yoso, kituxi kwa Nzambi. (Jisá. 51:4) Kyoso muthu kya ta kituxi ku muthu ni mukwá, wa te we kituxi kwa Jihova. Mu kifika, xinganeka mu Kijila kya bhanene Nzambi kwa akwa Izalayele. O Kijila kyambele kwila, o muthu u nganala mba u ta kituxi kwa mukwá, wa “tondala kwa Jihova.” (Iji. 6:2-4) Sé phata-phe, mu kilunga kya Jikidistá, woso u zangata mona ndenge, wa tondala kwa Jihova mu ku mu nyana o kutululuka ni ku mu bhangesa kudivwa kwila sé-ku muthu wa mu mu langa. O muthu u zangata mona ndenge, u xidisa, u bhekela lusebhu ku dijina dya Jihova. Kiki kyene ki tu bhangesa kuxikina kwila, o kuzangata mona ndenge, kituxi kwa Nzambi. Kyenyiki, twa tokala ku u balakala mba kuwelesa.

9. Ya lungu ni kuzangata an’a ndenge, milongi yebhi ya tundu mu Mikanda Ikôla yene mu bhana o kilunga kya Jihova, ni mukonda dyahi?

9 Mivu ku dima o kilunga kya Jihova kya bhange madivulu avulu a lungu ni Mikanda Ikôla phala kujimbulula o maka a lungu ni kuzangata ania ndenge. Mu kifika. sayi milongi mu Mulangidi  ni Despertai! yene mu londekesa ihi i tena ku bhanga o athu a a zangatele, phala kudibhana ni ibhidi ijila mu maka yá. I bhana we milongi ya lungu ni kyebhi athu engi kya tena ku a kwatekesa ni ku a swinisa ni kyebhi o jitata kya tena kulanga o twana twâ. O kilunga kyene mu bhana milongi ku tufunga bhu kaxi ka Mikanda Ikôla phala ku a kwatekesa kwijiya ihi ya tokala kubhanga se phange u ta kituxi kya kuzangata mona ndenge. O kilunga, hanji kyene mu tonginina o itendelesu i tambula o tufunga mu ithangana yoso phala n’ejiya yoso ya tokala kubhanga mu maka yá. Sayi ithangana o itendelesu yiyi, a tena ku i lungulula. Mukonda dyahi? A bhanga kiki phala kukwatekesa o tufunga kukayela o kijila kya Kidistu mu ithangana yoso ni kubatula o maka ni henda ni kuyuka kyoso ki kumoneka muthu u ta kituxi kya kuzangata mona ndenge.

IHI I BHANGA O TUFUNGA SE KUKALA PHANGE U TA KITUXI KYA DIKOTA

10-12. (a) Kyoso tufunga kyévwa kwila, sayi phange wa te kituxi kya dikota, ihi ya tokala kulembalala? Yebhi o mbambe yâ ya beta kota? (b) Kala ki londekesa Tiyaku 5: 14, 15 ihi i sota kubhanga o tufunga?

10 Kyoso tufunga kya mu batula maka oso-oso a lungu ni kituxi kya dikota, ene a lembalala kwila, o kijila kya Kidistu kibhinga kwila, ene a talatala o jimbudi mba kilunga ni henda, ni kwila a tokala kubhanga kyawabha ni kya yuka kupholo ya Nzambi. Kyenyiki, ene a tokala kuxinganeka kyambote mu maka avulu kyoso kyévwa kwila, sayi muthu wa te kituxi kya dikota. O mbambe ya beta kota ya tufunga o kuzokela o kuzela kwa dijina dya Jihova. (Iji. 22:31, 32; Mat. 6:9) O mbambe ya mukwa ya beta kota ya tufunga, o kukwatekesa o jiphange ja fiyele mu kilunga, kukala ni ukamba wambote ni Jihova. Ene a mesena we kuximbakatesa ni kukwatekesa oso a a zangata.

11 O tufunga a sota kwijiya se o muthu wa te o kituxi wa dyela. Se mwene wa dyela, a mu kwatekesa kukala dingi ni ukamba wambote ni Jihova. (Tanga Tiyaku 5:14, 15.) O Kidistá u ta kituxi kya dikota phala kujibha o jihanji jê jayibha, wa soko ni muthu wa mu kata. Kiki kilombolola kwila, mwene kala dingi ni ukamba wambote ni Jihova. * Kifwa, o tufunga tu tena kwa sokesa ni jidotolo. Ene a sota kusaka woso “wa-lu kata [kifwa, o muthu wate o kituxi].” O itendelesu yâ bhu kaxi ka Bibidya, i kwatekesa o muthu wa te kituxi kukala dingi ni ukamba wambote ni Nzambi. Maji kiki kya-nda bhita ngó se mwene u dyela ni kidi kyoso.—Ika. 3:19; 2 Kol. 2:5-10.

12 Sé phata, o tufunga ala ni kikalakalu kya dikota. Ene a zolo o kilunga mukonda Nzambi wa a bhana o kikalakalu kya kulanga o mundu wê, ni kwa a talatala ni henda ni kuyuka. (1 Phe. 5:1-3) Ene a mesena kwila, o jiphange mu kilunga a divwa kwila ala mu kididi kya kondama. Kyenyiki, kyoso kyévwa kwila sayi muthu wa te kituxi kya dikota, kala o kuzangata mon’a ndenge, ene ka laleka mu kubatula o maka. Ihi ya bhanga? Tala o ibhwidisu i moneka ku dimatekenu dya  makaxi  15, ni  17.

13-14. O kwila o tufunga a belesela o kijila kya kutangela maka a lungu ni kuzangata an’a ndenge ku jinguvulu? Jimbulula.

 13 O kwila o tufunga a belesela o kijila kya kutangela maka a lungu ni kuzangata ana ndenge ku jinguvulu? A belesela. Sayi jixi jala ni ijila i bhinga ku athu phala kutangela ku jinguvulu se eza mu kwijiya kwila sayi mona ndenge a mu zangata. O tufunga mu jixi jiji, a belesela o ijila yiyi. (Loma 13:1) O ijila yiyi, ki i bhukumukina o ijila ya Nzambi. (Ika. 5:28, 29) Kyenyiki-phe, se tufunga a a tangela kwila, sayi mon’a ndenge nange a mu zangata, ene a xinda ku filiyale ni lusolo phala kwibhula kyebhi kya tena kubelesela o ijila ya lungu ni kwambata o maka yá ku jinguvulu.

 14 Kyoso tufunga kya zwela ni muthu a mu zangata, o jitata jê mba muthu woso-woso wejiya o maka, ene a a lembalesa kwila, o mwiji wala ni ufôlo wa kutangela o maka yá kwa a xiku dya ngoji. Ihi i twamba se muthu a mu xitala ku jinguvulu wa tokala mu kilunga anga o maka a di mwanga mu dyembu? O kwila o Kidistá wa xitala wa tokala kudivwa kwila wa mu xidisa o dijina dya Jihova? Kana. O muzangati mwéne wa xidisa o dijina dya Nzambi.

15-16. (a) Kala ki londekesa 1 Timote 5:19, mukonda dyahi kubhinga mbangi jiyadi ande dya tufunga kufundisa muthu? (b) Ihi i bhanga o tufunga kyoso kyeza mu kwijiya kwila sayi muthu mu kilunga wa zangata mon’a ndenge?

 15 Mukonda dyahi o tufunga mu kilunga a bhingi mbangi jiyadi ande dya kusokejeka kibuka kya kufundisa yó wa te o kituxi kya dikota? Phala kukayela o kuyuka kutendelesa o Bibidya. Se muthu ka fisala o kituxi kya te, kubhinga mbangi jiyadi phala kubatula o maka, kyene kiwa o tufunga kya sokejeka o kibuka kya kufundisa. (Mate. 19:15; Mat. 18:16; tanga 1 Timote 5:19.) O kwila kwa bhingi mbangi jiyadi phala kutangela ku jinguvulu kwila sayi mon’a ndenge a mu zangata? Kana. Phala kutangela maka kwa xiku dya ngoji ki kwa bhingi mbangi jiyadi.

16 Kyoso o tufunga kyeza mu kwijiya kwila sayi muthu mu kilunga wa zangata mona ndenge, ene a bhanga yoso phala kubelesela o kijila kya kutangela o maka ku jinguvulu. A sota kwijiya se o maka yá a kidi mwene. Mu kusuluka, a tokwesa mu Bibidya phala kumona se kwa-nda bhinga kusokejeka kibuka kya tufunga phala kufundisa o muthu wa te o kituxi. Kya dyanga o tufunga ebhwidisa o muthu a mu xitala se wa te mwene kituxi. Se mwene u dituna, a sota kwívwa o jimbangi. Se kukala athu ayadi, kifwa, yó wa xitala ni muthu umoxi dingi wa mono yoso ya bhiti, o maka oso a tenena, o tufunga a tena kusokejeka kibuka kya tufunga phala kufundisa yó wa te o kituxi. * O kukamba mbangi imoxi, ki kulombolola kwila, o muthu wa xitala wa mu zwela makutu. Né mwene se ki kwala mbangi jiyadi ja mono o kituxi kya lungu ni kuzangata mon’a ndenge, o tufunga ejiya kwila, nange o muthu a mu xitala wa bhange mwene kima kyayibha kinéne, kya bhekela ndolo kwa akwá. O tufunga twa-nda suluka ni kuximbakatesa ni kukwatekesa o muthu a mu bhange kima kyayibha. Mu kusuluka, o tufunga a-nda jikula o mesu, a-nda bhanga yoso phala kulanga o kilunga ku kilwezu kya akwa kuzangata an’a ndenge.—Ika. 20:28.

17-18. Kyebhi o kikalakalu kya kibuka kya kufundisa? Jimbulula.

 17 Kyebhi o kikalakalu kya kibuka kya kufundisa? O kizwelu “kufundisa” ki kilombolola kwila o tufunga éne a sola se o muzangati a mu fundisa ku jinguvulu, mba kana. O tufunga ka fidisa o kikalakalu kya jinguvulu. Ene ehela o jinguvulu kubatula o maka a yó a bhukumukina o itumu yâ. Éne ejiya kyebhi kya-nda ku a kaxtikala. (Loma 13:2-4; Titu 3:1) Mu veji dya kiki, o tufunga a sota kumona se o muthu u kala hanji mu kilunga mba a mu ta mu kamukonde.

18 O kikalakalu kya tufunga kyoso kya kala mu kibuka kya kufundisa, o kubatula o maka a lungu ni ukamba wa muthu wa te o kituxi ni Nzambi ni abhezi ni akwá. Ni kikwatekesu kya Bibidya, ene a tonginina se o muzangati wa dyela mba kana. Se mwene ka mesena kudyela, o tufunga a mu tangela kwila, a-nda mu ta mu kamukonde. Mu kusuluka, a bhanga o ngolokela mu kilunga kwila, mwene ki Mbangi ya Jihova dingi. (1 Kol. 5:11-13) Se mwene u dyela, u tena kukala mu kilunga. Maji, o tufunga twa-nda mu tangela kwila, ka-nda mwehela kukala ni mawujitu mu  kilunga mu mivu yavulu mba nange ku mwenyu wê woso. Kuma o tufunga a mesena o mbote ya an’a ndenge, mu kaswekele a tena kudimuna o jitata kwila, a tokala kulanga o twana twâ kyoso kya kala kumoxi ni muthu yó. Kyoso tufunga kya bhanga kiki, a tokala kudilanga phala ka tumbule o majina a athu a a zangatele m’ukulu kwala mwene.

KYEBHI KI MWA TOKALA KULANGA O TWANA TWENU?

Longa-u ihi ya tokala kuzwela ni ihi ya tokala kubhanga se kumoneka muthu u a kwata mu ukexilu ki wa tokala. O kilunga kya Jihova kyene mu bhana milongi i kukwatekesa kulanga o twana twê. (Tala o kaxi 19-22)

19-22. Ihi ya tokala kubhanga o jitata phala kulanga o twana twâ? (Tala o foto ya kapa.)

19 A nanyi ala ni kikalakalu kya dyanga kya kulanga an’a ndenge ku kilwezu? O jitata. * O twana ujitu wa kubhana Nzambi, ‘undundu wa tundu kwa Jihova.’ (Jisá. 127:3) Jihova wa kubhana o kikalakalu kya kulanga o twana twé. Ihi i u tena kubhanga phala kulanga o twana twé ku kilwezu kya ku a zangata?

20 Kima kya dyanga, dilonge o maka a lungu ni kuzangata. Ijiya kyebhi ki kala o athu ene mu zangata o an’a ndenge, ni jiphito jene mu ta phala ku a nganala. Jikula o mesu. Dilange ni athu a tena kubhanga o kuyibha kuku. (Jisa. 22:3; 24:3) Lembalala kwila, mu veji ja vulu o azangati ene mu kala athu a ejiya kyambote a a dyelela ku an’a ndenge.

21 Kima kya kayadi, jikula o muxima wé ku twana twé, swinisa-u kujikula we o mixima yâ ko kwé. (Mate. 6:6, 7) Kiki kilombolola kwívwa kyambote o twana twé. (Tiya. 1:19) Lembalala kwila o mona ndenge a mu zangata wene mu kala ni wôma wa kuzwela. Ene nange a kala ni hele, a xinganeka kwila sé-ku muthu wa-nda xikina mu ima ya-nda zwela mba a a kusa kwila, se a tangela o maka ku muthu wengi, a-nda kwa bhanga kima kyayibha. Se u mona kwila, sayi kima kyayibha kya mu bhita ni mon’ê, mwibhwidise ni henda, ivwa yoso ya-nda zwela ni mwanyu woso.

22 Kima kya katatu, longa o twana twê. Longa na-u o ima ya bhingi kwijiya ya lungu ni idyandu ya ujitu. Wa a tangela ngó o ima ya soko ni kitala kyâ, ni ima ya tena kutendela. Longa-u ihi ya tokala kuzwela ni ihi ya tokala kubhanga se kumoneka muthu u a kwata mu ukexilu ki wa tokala. O kilunga kya Jihova kyene mu bhana milongi i kukwatekesa kulanga o twana twê.—Tala o kaxa “ Dilonge Kyambote o Maka, u Tene Kulonga we o Twana Twé.”

23. Kyebhi ki tu tala o ukexilu wa kuzangata an’a ndenge? Kibhwidisu kyebhi kya-nda tambwijila o milongi ya-nda kayela?

23 Kuma tu Jimbangi ja Jihova, tu mona o ukexilu wa kuzangata an’a ndenge kala kituxi kya dikota, kibhangelu kya phulu. Kuma twa mu belesela o kijila kya Kidistu, twehela mwene o azangati kubhongolola o ibhidi ijila mu ituxi yâ. Maji se phange ya muhatu mba ya diyala a mu zangatele, kyebhi ki tu tena kwa kwatekesa? O milongi ya kayela ya-nda tambwijila o kibhwidisu kiki.

MWIMBU 103 O Tufunga—Mawujitu a tu Bhana Jihova

^ kax. 5 O milongi yiyi ya-nda londekesa kyebhi ki tu tena kulanga o an’a ndenge. Twa-nda dilonga ihi i bhanga o tufunga phala kulanga o kilunga ni kyebhi o jitata kya tena kulanga o twana twâ.

^ kax. 3 IZWELU YO JIMBULULE: O kuzangata an’a ndenge kulombolola mwadyakime u tonoka ni mona ndenge phala kujibha o jihaxi jê mwene ja xitu. Kwa lungu ni mawukexilu oso a undumbu, kuxaxata o mukutu ni idyandu ya sonyi ya mona ndenge, uhabhu, ufusa ni ima ya mukwa ya bolo. O athu ene mu a zangata dingi o twana twa ahatu, an’a mala avulu ene mu a zangata we. Sumbala o mayala ene dingi akwa kuzangata, sayi ahatu ene mu zangata we o an’a ndenge.

^ kax. 5 IZWELU YO JIMBULULE: Mu milongi yiyi ni mu milongi ya kayela, o kizwelu “muthu a mu zangata” kilombolola muthu a mu zangatele mu undenge. Twa mu tumbula o kizwelu kiki, phala kulondekesa kwila, o mona ndenge a mu bhekela o ndolo yiyi, kala ni kikuma.

^ kax. 11 Se muthu u ta o kituxi kya dikota mukonda o ukamba wê ni Jihova ki wala dingi kyambote, kiki ki kilombolola kwila mwene kala ni kikuma ku kima kya bhange.—Loma 14:12.

^ kax. 16 O tufunga ka tokala kwixana o mon’a ndenge a mu zangata, phala kukala kumoxi kyoso kya-nda zwela ni muthu a mu xitala kwila, wa mu zangata. O jitata mba mwadyakime wengi wala polondo, a mu dyelela kwala o mon’a ndenge, mwéne wa tokala kutangela ku tufunga yoso ya bhiti, kala kya mu tangela o mon’a ndenge. O kubhanga kiki, kwa-nda sosolola o hadi ya mon’a ndenge.

^ kax. 19 O maka u twa mu zwela mu milongi yiyi, ya tokala we kwa yó a mu sasa an’a ndenge, né mwene se ka tundu mu mala dyâ.