“Ni kuila ué, o muthu uoso, se u dia, n’a nu, n’a kembe ku mbote ioso ia kikalakalu kiê, ’ió-phe ujitu ua Nzambi kiá.” (Ndongixi 3:13) Kuma Nzambi ua mesena kuila tu sanguluka ni kikalakalu kietu, ki tu tokala ku kingila kuila muéne u tu londekesa kiebhi ki tu tena ku sanga o ku sanguluka kuku? (Izaia 48:17) Bhu kaxi ka Maka mê, o Bibidia, muéne u tu londekesa kiebhi ki tu tena ku sanguluka mu ku kalakala. Tala o mulongi ua Bibidia u tena ku ku kuatekesa ku sanga o ku sanguluka mu kikalakalu kiê.

KALA NI IBANZELU IAMBOTE IA LUNGU NI KIKALAKALU KIÊ

Ki kale se u kidimakaji mba u bhanga kikalakalu ki bhinga ku xinganeka kiavulu, ijiia kuma “o kututumba kuoso muene ni ku kalakala ku bhekela, ku bhanduluka.” (Jisabhu 14:23) Ku bhanduluka kuahi ku bhekela o ku kalakala? Kia dianga, o ku kalakala ku tu kuatekesa ku dikila o ibhindamu ietu mu xitu. O Bibidia i tu tangela kuila Nzambi u bhana kia soko kua ió a mu bheza ni muxima uâ uoso, kiki kidi. (Matesu 6:31, 32) Maji muéne u mesena ué kuila tu bhanga o mbandu ietu mu ku kalakala ni nguzu phala ku kala ni kia soko ni ku dikila o ibhindamu ietu2 Tesalonika 3:10.

Kienhiki, tua tokala tu mona o kikalakalu kietu kála ukexilu ua ku dikila o ibhindamu ietu ia muenhu. O ku kalakala ku tu kuatekesa ku langa o ibhindamu ietu. Joshua uala ni 25 kia mivu, uambe: “O ku tena ku di dikila mu xitu, ku bhekela ku sanguluka kua dikota ku muthu. Se o ku kalakala kua mu ku kuatekesa ku di dikila kiambote mu xitu, kiki-phe kilombolola kuila o kikalakalu kiê kia mu ku kuatekesa muene mu kidi.”

O ku kalakala ué ku bhangesa o muthu ku divua kiambote ku muxima. Sé phata o ku kalakala ku bhinga nguzu iavulu. Maji kioso ki tu di kuatenena ku kikalakalu kietu, né muene se kia tu kumu kiá mba kia bhonzo o ku ki bhanga—tu tena ku sanguluka mu kuijiia kuila tu idimakaji ia nguzu. O ku di kuatenena ku kikalakalu kietu, kilombolola kuila ki tu imonha kála athu a mukuá. (Jisabhu 26:14)) Mu kiki, o ku kalakala ku bhangesa o muthu ku sanguluka ku muxima. Alá tua mu tange kiá ku milongi ia bhiti, uambe: “Eme ngi divua kiambote ku disukilu dia kizuua, kioso ki ngi zubha o ku kalakala. Ngi bhuila kiavulu, o ima i nga bhange nange o athu mua’xaxi kami ka i mono—maji ku muxima uami ng’ejiia kuila nga bhange kima kiambote.”

 DI BHAKULE MU KIKALAKALU KIÊ

O Bibidia i ximana o diiala uala hete mu ima ia bhanga ni muhatu “u kuata ku kalakala ni maku mê, ni vondadi ioso.” (Jisabhu 22:29; 31:13) Mu kidi, o muthu ka mu vuala kiá ni uhete ua ku kalakala, kana, ua tokala ku bhanga nguzu. Athu ofele ene mu sanguluka mu ku bhanga ima ia kambe kuijiia kiambote. Nange kiki kiene ki bhangesa o athu ku zemba o kikalakalu kiâ; ene ka bhanga nguzu phala ku kala ni uhete ua ku bhanga kiambote o ikalakalu iâ.

Maji muthu uoso-uoso u tena ku sanguluka mu ku kalakala, kabasa u kala ni ibanzelu iambote mba u ta o muxima uê ku kikalakalu ni ku kala ni vondadi ia ku di longa kiebhi kia bhanga o kikalakalu kiki. William uala ni 24, uambe: “O muthu kioso kia kalakala ni nguzu ioso anga u mona o ima iambote ijila mu kikalakalu kiê, muéne u divua kiambote. Maji o muthu ka-nda sanguluka se muéne ka mu bhanga kiambote o kikalakalu kiê kala kia tokala o ku ki bhanga.”

XINGANEKA KIEBHI O KIKALAKALU KIÊ KI KUATEKESA AKUENU

Kana ku xinganeka ngó ku kitadi kia mu ku futa. Mu veji dia kiki, dibhuidise: ‘Mukonda diahi nga tokala ku kalakala? Ihi ia-nda bhita se ngi kamba ku bhanga o kikalakalu kiki mba se ki ngi ki bhanga kiambote kala kia tokala? Kiebhi o kikalakalu kiami ki kuatekesa akuetu?’

Kima kiambote ku xinganeka ku kibhuidisu kia suku-ku, mukonda tu divua kiambote mu ku mona kiebhi o ima i tua mu bhanga kia mu kuatekesa akuetu. Jezú uambe: “O kubhana kota mu kuzediuisa, o kutambula ndenge.” (Ikalakalu 20:35) Katu-ku iá a mona mbote ku ima i tu bhanga kala o asumbixi ni ió avu o matenda, kuala hanji athu a mukuá a katula mbote iavulu ku ikalakalu ietu. O athu enhá o athu ku muiji uetu ni ió a bhindama.

Athu ku muiji uetu. Kioso o tata kia kalakala phala ku dikila o muiji uê, muéne u kuatekesa o muiji uê mu maukexilu a iiadi. Ua dianga, muéne u dikila o muiji mu xitu mu ku sumba kudia, izuatu ni dibhata. Mu ku bhanga kiki, muéne ua mu kumbidila o kikalakalu kia mu bhana Nzambi kia “kutambula konda ia ene a mu tokala.” (1 Timote 5:8) Ua kaiiadi, o tata u kalakala phala ku dikila o muiji uê, u bhana phangu iambote ia lungu ni ku kalakala ni nguzu. Shane tua mu tange kiá ku milongi ia tundu-mu, uambe: “Tat’etu phangu iambote ia muthu u kalakala ni nguzu. Muéne diiala dia kidi, uene mu kalakala mu mivu iavulu kiá kála kalupindelu. O phangu iê ia ngi londekesa o valolo ia ku kalakala ni maku mami, mu ku iudika imbamba ia-nda kuatekesa kiavulu o athu.”

Ió a bhindama. O poxolo Phaulu ua suínisa o Jikidistá ku “kukalakala. . . n’a tene kukuatekesa mukuâ uoso ua bhindama.” (Efezo 4:28) Mu kidi, kioso ki tu kalakala tu tena ku di dikila ni ku dikila o muiji uetu, tu tena ué ku kuatekesa ió a bhindama. (Jisabhu 3:27) Kienhiki, o ku kalakala ku tena ku tu kuatekesa ku mona o ku sanguluka kuijila mu ku bhana ió a bhindama.

 KANA KU BHANGA NGÓ IA KU TUMINA O KU BHANGA

Mu Diskursu dia bhange ku Mulundu, Jezú uambe: “Uoso ue u ku bhinjika kuenda-nê lékua, eie enda-nê lékua jiiadi.” (Matesu 5:41) Kiebhi ki u tena ku kaiela o mulongi iú mu ku kalakala kuê? Kana ku bhanga ngó ia ku tumu o ku bhanga, eha o umonha. Suua jimbambe; Sota ku bhanga kiambote o kikalakalu kiê mba sota ku ki bhanga ni lusolo luoso. Sanguluka katé muene ni ima iofele i u bhanga mu kikalakalu kiê.

Se ku bhange ngó o ima ia ku tumina o ku bhanga, kiki kilombolola kuila eie ua uabhela o kikalakalu kiê. Mukonda diahi? Mukonda kiki kilombolola kuila eie ua mu di tumina. Eie ua mu kalakala kiavulu ki mukonda a mu ku tuma mba ku ku jijidika kana, maji ua mu ki bhangela mukonda ua mesena. (Filimone 14) Mu kiki tu tena ku xinganeka ku izuelu ia divulu dia Jisabhu 12:24: “Lukuaku lu kalakala makidikidi, luene lu tumina maji o jisemenhi-phe, ji xikamena ngó ku futa lubhaku.” Mu kidi, athu ofele mudietu a-nda tu jijidika ku kalakala kála tu abhika. Maji o muthu u kalakala ni umonha, u divua kála a mu mu bhikisa mba a mu mu tumina kuala akuâ. Maji o muthu u bhanga katé ni ima ka mu tumina ku i bhanga—u divua kiambote mukonda muéne ua solo o ku bhanga kiki—u divua kála muéne ua mu di tumina. Muéne o ngana iê-muene, u dituma.

TA O KIKALAKALU MU KIDIDI KIÊ

Kima kiambote o ku kalakala, maji tua tokala kuijiia kuila ku muenhu kuene ima ia mukua ia ­beta-o-kota o ku kalakala ndenge. O Bibidia i suínisa o athu ku kalakala ni nguzu. (Jisabhu 13:4) Maji iene ki i tendelesa o athu kuila a tokala kia ngó ku bunda kuabhu. O divulu dia Ndongixi 4:6, diambe: “Kota o lukuaku luezala ni ku tululuka ni kunhoha, kuindi o maku ene kiiadi kiâ ezala ni ndumba dia ikalakalu ni dilamba dia muenhu.” Ihi ilombolola o sabhu íii? O muthu u banza ngó mu kikalakalu nuka ua-nda kala ni kithangana kia ku sanguluka ni ima iambote i bheka o kikalakalu kiê mukonda o nguzu iê ni thembu u i ta mu ku kalakala. Mu kiki o kikalakalu kiê ki kala sé valolo mba “dilamba dia muenhu.”

O Bibidia i tena ku tu kuatekesa ku ta o kikalakalu mu kididi kiê. Sumbala o Bibidia i tu tangela kuila tua bhingi ku kalakala, i tu tangela ué kuila tua tokala ‘ku sola o ima ioso ia beta-o-kota mu ku uabha.’ (Filipe 1:10) Iebhi o ima ia beta-o-kota mu ku uabha? O ku kala kumoxi ni muiji ni makamba. O ima ia beta dingi kota, o ikalakalu ia nzumbi kála o ku tanga o Mak’â Nzambi ni ku a xinganeka n’a kale ku muxima.

Oso a ta o kikalakalu mu kididi kiê, a beta ku sanguluka ku muenhu mu ku kalakala kuâ. William tua mu tange kiá ku dima, uambe: “Saí diiala uexile phátala iami, phangu iambote ia muthu uejiia ku ta o kikalakalu mu kididi kiê. Muéne mukua ku kalakala kiavulu, a mu xila kiavulu ku athu uene mu a kalakela mukonda u bhanga kiambote o ikalakalu iê. Maji ku disukilu dia kizuua, kioso kia zubha o ku kalakala muéne u jimba o kikalakalu kiê, u banza ngó o muiji uê ni ubhezelu uê kua Nzambi. Ngi mi tangela kuila, ku athu oso nga ejiia lelu muéne ua beta mu ku sanguluka!