Eme a ngi vwalela mu kanzo ka mixi, mu kambonge ka Liberty, mu mbanza ya Indiana, ku Estados Unidos. Kyoso kya ngi vwala, o jitata jami a kexile kyá ni mona umoxi wa diyala ni kiyadi kya ahatu. Mu kusuluka mame’tu wa vwala dingi phange jami jiyadi ja mala, ni kasule ketu ka muhatu.

O kanzo ka mixi mwa ngi vwalela

KYOSO ki nga bokona mu xikola, o ima ki i kexile mu lunguluka kyavulu. O jikoleka ji u mateka kudilonga na-ju ku muvu wa dyanga, u dilonga na-u katé ku muvu wa sukina. Mu kidi, eye u tena kwijiya o majina a athu oso mu mbonge, ene a kwijiya we.

A tu vwala tu sambwadi dya ana, mu unzangala wami nga dilongo kukalakala mu fazenda

O ka mbonge ka Liberty kexile ni jifazenda javulu, o kudya kwetu kwa betele kota o masa. Kyoso kya ngi vwala, tat’etu wa kexile mu kalakala mu fazenda. Mu kitala kya kikumbi, nga dilongo kwendesa makina ya kudima na-yu, ni kubhanga ikalakalu ya mukwa mu fazenda.

Kyoso kya ngi vwala tat’etu wa kexile kyá ni 56, mame’tu wa kexile ni 35 a mivu. Eme ki ngi mono tat’etu mu unzangala wê. Maji tat’etu wa kexile ni nguzu yavulu ni sawidi yambote. Mwene wa zolele kyavulu kukalakala, wa tu longo we kuwabhela kukalakala. Mwene ka kexile ni kitadi kyavulu, maji wa tu tungila inzu, wa tu bhana izwatu ni kudya. Wa kexile mu bhita kithangana n’etu. Tat’etu wafu ni 93 dya mivu, Mam’etu ni 86 kya mivu. Kiyadi kyâ ka kexile mu sidivila Jihova. Maji kota dyami kafunga ka fiyele tundé ku muvu wa 1972.

O UNDENGE WAMI

Mam’etu wa wabhelele kuya mu ngeleja. Mwene wa kexile mu twambata mu ngeleja ya Batista mu Malumingu oso. Ki ngexile ni 12 kya mivu, ngevu mu veji  ya dyanga o ilongesu ya Tilindade. Ng’ebhwidisa mam’etu: “Kyebhi Jezú kya tena kukala mwene Mona, mwene we Tata mu kithangana kimoxi?” Ngi lembalala hanji o kitambwijilu kya mamá: “Mon’ami, kiki kisumwa. O milongi yiyi ki yene dijimbulwilu, ki tu tena ku i tendela.” Mu kidi kyexile mwene kisumwa phala eme. Né kiki, kyoso ki nga tenesa 14 a mivu a ngi batizala mu ka kizanga kófele. A ngi bondo lutatu mu menya. Lumoxi mu dijina dya Tata, lwa kayadi mu dijina dya Mona o lwa katatu mu dijina dya nzumbi ikôla!

1952​—Bhabha nga kexile ni 17 a mivu, ande dya kuya mu usoladi

Kyoso ki nga bhange o xikola ya kaxi, ngexile ni makamba a wabhelele kyavulu o boxiki a ngi funyisa kuwabhela we o boxiki. Kyenyiki nga mateka we kutonoka o boxiki, eme nga bhange mbandu mu kibuka kya Golden Gloves. Eme ki ngexile ni uhete mu kubhânga, kyenyiki nga xisa o ufunu yú. Mu kusuluka a ng’ixana mu usoladi, ya a ngi tumikisa ku ixi ya Alemanha. Mu usoladi, o jixefe jami a ngi tumikisa ku xikola ya masoladi, mukonda a mono kwila ngexile ni uhete wa ku kala mutwameni. Ene a mesenene kwila mwenyu wami woso ngi u bhita mu usoladi. Maji, eme ki nga mesenene kukala disoladi ku mwenyu wami woso. Ki nga tenesa o mivu iyadi, nga xisa o usoladi mu muvu wa 1956. Mu kubhita kithangana, nga di bundu ni kibuka kyengi kyene mu bhanga o kikalakalu kya Nzambi.

1954-1956​—Nga bhiti mivu iyadi mu kibuka kya masoladi kya Estados Unidos

MWENYU U LUNGULUKA

Ande dya kudilonga o kidi, ki ngexile ni ixinganeku yambote ya lungu ni uyala. Nga kexile mu kayela o ixinganeku ya jifilme ni ya athu a ngi kondolokele. Ngexile mu xinganeka kwila o dyala dya kidi, ka tokalele kuzwela ya lungu ni Bibidya. Maji nga mateka kudilonga ima ya lungulula o mwenyu wami. Say kizuwa, mu kwendesa o dikalu dyami mu mbonge, nga di sange ni minzangala iyadi ya ahatu, a ngi’xana phala kuzwela na-u. Exile hwed’ya phang’ami ya muhatu. Kiyadi kyâ, exile Jimbangi jya Jihova. Ene a ngi bhanene kyá Mulangidi ni Despertai! maji nga monene kwila, a bhonzele ku a tendela. Maji mu kithangana kiki, a ng’ixana phala kuya mu kyônge kya Milongi ya Bibidya mu Kilunga, kyônge kyofele kya kexile mu bhanga mu jinzo jâ, phala kudilonga ni kuzwela ya lungu ni Bibidya. Nga a ambela: Nga-nda xinganeka mu maka yá. Ene olela ya ambe: “Tu kanene?” Eme ngambe, “Nga kanena.”

Nga dyela mu ku kanena maji, nga tokalele kukumbidila o kikanenu kyami. Kyenyiki, ngay mu kyônge mu usuku wenyó. Ana jindenge a ngi bhangesa kudiwana kyavulu. Ene ejidile ima yavulu ya lungu ni Bibidya! Sumbala ngexile muya mu ngeleja ni mam’etu mu Malumingu moso, o Bibidya ki nga ijidile kyambote. Mu kithangana kyenyókyo, nga mesenene kwijiya dingi. Mu kiki, nga xikina kudilonga o Bibidya. O kima kya dyanga ki nga dilongo, o kwijiya kwila, o dijina dya Nzambi Muteni-a-yoso, Jihova. Mivu kudima, ng’ebhwidisile mam’etu ya lungu ni Jimbangi jya Jihova, mwene wambele wixi: Oh! Ene a bheza mwadyakime wokulu a mwixana Jihova.” Nga divu kwila, mesu ami a matekene kujikuka!

Ki nga laleka kukula mu nzumbi, mukonda ngejidile kwila nga sange o kidi. Mu mbeji ya Katanu wa muvu wa 1957, a ngi batizala. Kwa bhitile ngó divwa dya mbeji tundé ki nga ile mu kyônge kya dyanga. O ukexilu wami wa lungulukile kyá. Nga sanguluka mu kwijiya o milongi ya Bibidya ya lungu ni uyala. Jezú wexile muthu wa yuka. Mwene wexile ni nguzu ni kutena, dyala dyoso-dyoso ndenge. Maji mwene ka di te mu homojona akwa. Mu veji dya kiki, mwene wehela ku mu ‘sebhulula,’ kala kya ki kanene. (Izaia 53:2, 7) Nga dilongo kwila dixibulu dya kidi dya Jezú wa tokala “u lendukila athu oso.”—2 Timote 2:24.

 Nga mateka kukalakala kala muboki wa thembu yoso ku muvu wa 1958. Maji mu kubhita tu ithangana nga i xisa hanji. Mukonda dyahi? Mukonda nga kazala ni Gloria, o kilumba kya ng’ixanene phala kuya mu kyônge, mu veji ya dyanga! Ki nga dyela mu kusola kukazala kana. Gloria wexile kala ditadi dya kamanga, dya te dingi ku mundu woso, kyene ki ngene mu mu mona katé lelu. Nga zediwa mu kukazala-nê! Mwene wa-nda zwela bhofele ya lungu ni mwene:

“Eme nga kexile ni 16 dya jiphange. Mam’etu wa sidivila Jihova ni ufiyele woso. Mwene wafu kyoso ki ngexile ni 14 kya mivu. Kyoso mwene kyafu, tat’etu wa mateka kudilonga o Bibidya. Kuma ki twexile dingi ni mamá, tat’etu wa zwela ni mwendexi wa xikola. Kota dyami, wexile kyá mu muvu wa sukina wa xikola ya kaxi, o tat’etu wa bhingi kwa mwendexi wa xikola phala kutwehela ku di bhingana mu izuwa ya kuya mu xikola. Mu ukexilu yú eme mba mwene tweji tena kukala kubhata phala kulanga o tubwetele. Mu ku tunda ku salu Papá wa wabhelele kusanga kyá o kudya ku meza. O mwendexi wa xikola wa xikina. Tway ni ku di bhingana mu xikola katé phang’ami kya zubha o xikola ya kaxi. Say miji iyadi ya Jimbangi, a tu longo o Bibidya. Ku jiphange jami, 11 twa kituka tu jimbangi jya Jihova. Eme nga wabhelele kyavulu o sidivisu ya kuboka, né mwene ngexile ngi mukwa jisonyi. Mwadi wami, Sam, wa ngi kwatekesa mu mivu yoso yiyi.”

Gloria ni eme twa kazala ku mbeji ya Kawana ka muvu wa 1959. Twa wabhela kyavulu kukalakala kumoxi, kala tu aboki a thembu yoso. Mu mbeji ya Kavwa ka muvu wenyó, twa tumikisa mukanda phala kusidivila ku Betele. Twa mesenene kukalakala ku Betele ya Estados Unidos. Say phange ya kazola a mwixana, Simon Kraker, mwene wa tu bhange o ibhwidisu. Mwene wa tu tangela kwila, Betele ki ya kexile mu xikina makaza mu kithangana kyenyókyo. Né kiki twa mesenene mwene hanji kuya ku Betele, maji kweji bhita mivu yavulu phala kuya-ku.

Twa sonekena o Betele ya Estados Unidos, twa bhingi phala ku tu tumikisa mu kididi mwa bhindamene dingi aboki. Ene a tu londekesa ngó kididi kimoxi: Pine Bluff, Arkansas. Mu izuwa yenyoyo ku Pine Bluff kwexile ngó ilunga iyadi. Kimoxi kya mindele, kya mukwa kya ambundu. A tu tumikisa ku kilunga kya ambundu kyexile ngó ni 14 kya aboki.

O KATHOMBO NI KU DI WANUNA KWA TU BHEKELA IBHIDI

Nange u dibhwidisa se mukonda dyahi o Jimbangi jya Jihova a di wanwine mu kilunga kya mindele ni kya ambundu. O kitambwijilu kyenyiki: Mu izuwa yoyó, etu ki twexile ni ujitu wa kusola. Kubunda o mindele ni ambundu kyexile kituxi phala o jinguvulu, kya kexile mu bheka we usweya. Mu ididi yavulu o jiphange akexile ni woma wa kwila o Kididi Kya Ubhezelu a ki bula se o ambundu ni mindele a dyongeka kumoxi. Kiki kya kexile mu bhita mwene. Se o jiphange ambundu a boka nzo ni inzo mu mbambe ya mindele, eji ku a kasa mba kwa bhana kibetu. Phala kukala ni ufôlo wa kuboka, twa kexile mu kumbidila o ijila yenyoyo ni kukinga se hádya yeji lunguluka.

O ukunji wetu wa bhonzele. Kyoso ki twexile mu boka mu mbambe ya ambundu, say ithangana twa kexile mu phupa mabhitu a mindele, sé ku ki mesena. Mu kithangana kyenyókyo, twa tokalele kusola ni lusolo se tweji zwela bhofele ya lungu ni Bibidya mba tweji bhinga muloloki ni kusuluka mu dibhitu dyéngi. Kyene kyexile o imi’ki mu thembu yóyo.

Kuma twexile tu aboki a thembu yoso, twa bhingile kukalakala phala kudikila o ibhindamu yetu. Ku salu yetu ka kexile mu tu futa kitadi kya soko. Gloria wa sangele ikalakalu ya kuzelesa jinzo. Say ididi se mwene ka tenene kuzubha o ikalakalu a kexile mu ng’yehela ku mu kwatekesa. A kexile mu tu bhana kudya, kwene ku twexile mudya eme ni Gloria. Semana joso, Gloria wa kexile mu ngomala izwatu ya mwiji umoxi. Eme nga kexile mu kalakala mu jaludim, kusukula ji njanela, kubhanga ikalakalu yengi mu dibhata dyoso. Say inzo ya mindele, twa sukula o jinjanela kiyadi kyetu. Kyoso Gloria kya kexile mu sukula moxi, eme nga kexile mu sukula bhu kanga. Twa kexile mu kalakala kizuwa kyoso, kyenyiki, a kexile mu tu bhana we kudya. Gloria wa kexile mu dila m’onzo, maji wa kexile mu di kexidila. Eme nga kexile mu dila bhu kanga, maji ki kyexile maka. Kwexile kudya kwambote. Ku dimatekenu ene exile athu ambote, maji a a funyisa ku athu a a kondolokele. Say kizuwa twemana mu jibomba phala kwizalesa o dikalu dyetu. Ki twa zubha, nga bhingi ku mundele wa kexile mu tendela phala Gloria kuya mu dixidixilu, mwene wa ngi twinina o mesu, wa dizangala, wixi: “Dyo jike.”

 O HENDA YA TU LONDEKESA O JIPHANGE

Ku mbandu yengi, twa bhiti ithangana yambote ni jiphange jetu, twa zolo o ukunji wetu! Kyoso ki twa bhixila ku Pine Bluff, twa tungile mu dibhata dya phange wexile kafunga ka kilunga. Muhatu’ê kexile mbangi ya Jihova, Gloria wa mateka ku mu longa o Bibidya. Mu kubhita ithangana, nga mateka kudilonga ni mon’ê wa muhatu ni holome yê. O mama ni mona a solo kusidivila Jihova, ya a batizala.

Twexile ni makamba a kazola mu kilunga kya mindele. Ene a kexile mu twixana mu jinzo jyâ phala kujandala maji twa kexile mu kingila katé ki kuvunda, phala o jivizinyu ka tu mone kumoxi. O akwa Ku Klux Klan (KKK), kibuka kyexile mu swinisa o usweya ni kathombo, kya kexile mu kalakala kyavulu mu thembu yenyoyo. Say kizuwa, nga mono dyala dya xikama mu mbalanda yê, wa tele o izwatu ya kexile mu ta o akwa KKK. Sumbala ni ima yayibha ya kexile mu bhita, o jiphange a suluka ni kulondekesa henda. Say kixibhu, twa bhindamene kitadi phala kuya mu kyônge kya dikota. Say phange wa xikina kusumba o dikalu dyetu dyexile Ford 1950. Maji mu kubhita mbeji, say kizwa twa bhwila, twa boko nzo ni inzo, twa dilongo ni maxibulu avulu. Mu kubhixila kubhata twa sange kima ki twa ki fikile. Dikalu dyetu twa di sang’e dingi kubhata! Twa sange kamukanda ku thandu kambe kiki: “Nga mu mi vutwila o dikalu dyenu, ujitu u nga mu mi bhana. Phang’enu.”

Say dingi phange wa tu londekesa henda. Ku muvu wa 1962, a ng’ixana phala kudilonga o Xikola Phala o Tufunga Twa Kilunga ku South Lansing, ku Nova Ior-que. Mbeji ya muvimba ni kudilonga ki kale o tufunga, tufunga twa ilunga, ni tufunga a kunda o tufunga twa ilunga (superintendentes de distritos). Mu kithangana kyenyókyo ki ngexile mu kalakala, o kitadi we kya tolele. Maji, say ditenda dya lungu ni mitelembe ya kafwetele ku Pine Bluff, dya ngi bhangele ibhwidisu phala kukalakala na-u. Se a ng’ixanene, eme ngeji kala o mu mbundu wa dyanga weji kalakala mu ditenda dyenyódyo. Ku disukilu a ng’ixana phala kumateka kukalakala. Ihi i ngeji bhanga? Eme nga bhindamene kitadi phala kuya ku Nova Iorque. Nga kwata o kuxinganeka: Ngi xikina o salu, inga ngi xikina o kixanu kya kuya mu xikola? Ngexile kyá phala kusoneka ku Betele, maji kwa bhiti kima kya ngi bhangesa kudiwana katé lelu.

Say phange ya muhatu mu kilunga kyetu, wa pupu ku dibhitu dyetu, mu kamene ka selu, wa tu bhana kivilope. Mwene, mwadi wê kexile mbangi ya Jihova. Mu kivilope mwexile kitadi kyavulu. Mwene ni twana twê a kexile mu balumuka selu phala kusonzola o mábhia a mujinya ni kukatula o ixoka yoso. Ene a bhange kiki phala kunganyala kitadi kya soko phala ngi tene kubhanga o njila i nga kexile na-yu ya kuya ku nova Iorque. O phange ya muhatu mwenyu wambe: “Ndé mu xikola, u dilonga kyavulu, nu vutuke phala ku tu longa we etu!” Mu bhita izuwa, nga xindila akwa ditenda se ngeji tena kumateka kukalakala ngó semana jitanu kupholo dya kithangana kya ngi bhanene. Ene “ka” xikina. Maji ki kyexile maka. Eme nga solele kyá. Nga sanguluka kyavulu mu kukamba kukalakala mu ditenda dyenyódyo!

Ihi i xinganeka Gloria, ya lungu ni kithangana ki twa bhiti ku Pine Bluff? Tu mwehele n’a zwele: “Eme nga zolele kyavulu o mbambe yoyó! Ngexile ni 15 mba 20 a athu u ngexile mu longa o Bibidya. Kyenyiki mu  kamene twa kexile muya mu boka nzo ni inzo, kumbi ki di banda-ku dingi, tuya kyá mu longa o maxibulu, say izuwa tu zumbuka 23h00. Twa sangulukile kyavulu mu kikalakalu kyetu! Nga mesenene kusuluka mu kikalakalu kiki. Mu kidi eme ki ngi mesenene kuxisa o kikalakalu kiki ni ngi bokona mu sidivisu ya kukunda o ilunga, maji Jihova wa kexile mu xinganeka ima yengi.” Kyene-phe mwene kya bhange.

O MWENYU WETU MU KIKALAKALU KYA KUKUNDA O ILUNGA

Kyoso ki twa kexile mu kalakala kala aboki a thembu yoso ku Pine Bluff, twa sonekene mukanda phala kukala aboki a katunda. Twejidile ni kidi kyoso kwila, eji tu sola. Mukonda dyahi? Mukonda twejidile kwila, o phange wa kexile mu kunda o tufunga twa ilunga wa mesenene kwila tu kwatekesa kilunga kya kexile mu mbanza ya Texas. Mwene wa mesenene kwila, tu sidivila kala aboki a katunda mu kilunga kyenyókyo. Twa ki wabhela. Maji twedi kya kingiléé, ka twixana, mu ngonga yetu ya mikanda ki mwexile mukanda phala ku tu tangela kima. Ku disukilu, kwa bhixila mukanda. A twixana phala o sidivisu ya kukunda o ilunga! Kiki kya bhiti mu mbeji ya Katatu ku muvu wa 1965. O phange Leon Weaver, lelu wala kupholo ya kibuka kya fyilyale kya Estados Unidos, a mu solele we phala kukala kafunga ka ilunga mu thembu yenyoyo.

Ku dimatekenu nga kexile ni woma wa kukala kafunga ka ilunga. Muvu kudima o phange James A. Thompson, Jr., wa kexile mu kunda o tufunga twa ilunga, wa ngi tonginina kyambote phala kumona se ngexile mwene mu kitala kya kukala kafunga ka ilunga. Ni henda yoso wa ngi tangela bhebhi bhu nga bhingile kulungulula, wa zwela we o mawhete u nga tokala kukala na-u kala kafunga ka ilunga. Ki nga mateka o kikalakalu kiki, nga mono kwila nga bhingile mwene kwívwa o kitendelesu kyokyo. Kya ngi solo kala kafunga ka ilunga nange phange, Thompson mwene nga dyanga kukalakala-nê kala kafunga ka tufunga twa ilunga. Nga dilongo ima yavulu ni phange yú wa fiyele.

Ngene mu sakidila hanji o kikwatekesu ki nga tambwile ku jiphange ja kulu mu nzumbi

Mu izuwa yenyoyo, o tufunga twa ilunga ka kexile mu a longa kya soko. Eme nga tonginina kafunga ka ilunga, kyoso kyay ni ku kunda kilunga, mu semana imoxi. Mu semana ya kayela-ku mwene wa ngi tale we kyoso ki ngay ni kukunda o kilunga kya kamukwa. Mwene wa ngi bhana itendelesu ni milongi. Kyoso kya bhiti o semana yoyó, twa xala ubheka wetu. Say kizuwa ngambela Gloria: “Mwene ka tokalele ku tu xisa hanji kindala.” Maji mu kubhita ithangana nga, mono kwila, say jiphange javulu jambote ji tena ku tu kwatekesa, maji a ku kwatekesa ngó se u a bhinga o kikwatekesu. Eme katé lelu ngene mu sakidila hanji o kikwatekesu ki nga tambwile ku jiphange ja kulu mu nzumbi kala J. R. Brown, wexile we kafunga ka ilunga, ni phange Fred Rusk wa tokalele ku mwiji wa Betele.

Mu izuwa yoyó, o kathombo kexile mu ididi yoso. Say kizuwa o kibuka kya KKK, kya kexile mu kwenda  mu mbonge ya Tennessee i nga kexile mu kunda. Ngi lembalala o kizuwa ki twemana mu restaurante, phala kunyoha-ku, ki twa kexile mu boka. Ki ngay mu dixidixilu, a ngi kayela kwala o dyala dya futuluka dyexile ni jitatwaji ji londekesa o kathombo. Maji say phange mundele wa beta kota mu ku lebha, wa tu kayela we. Mwene wa ngibhwidisa: “Phange Herd, kwala maka?” Diyala dyodyó dya futulukile dya tundu ni lusolo, mu dixidixilu ka bokona-mu dingi. Mu mivu yoso yiyi, nga mono kwila, o kathombo ki keza mukonda dya kikonda kana, maji keza mukonda dya kituxi ki twa lundula etu woso. Nga dilongo we kwila, phange, phange mwene, kikale mundele mba mumbundu, se kwa bhingi mwene u tena kufwila mu kididi kyê.

KU DISUKILU NGA KITUKA MVWAMA

Twa bhange 12 kya mivu mu sidivisu ya kukunda o ilunga. Mu sidivisu ya kukunda o tufunga twa ilunga, twa bhange-mu 21 a mivu. Mivu yoyó yexile mivu yambote, twa kexile mu dibhana ni ima ya kexile mu tu swinisa kyavulu. Maji kwexile dingi ujitu wa mukwa wexile mu tu kingila. Mu mbeji ya Kakwinyi ka 1997 o kima ki twa kexile mu kingila mu mivu yavulu, kya bhixila. A twixana phala kukalakala ku Betele ya Estados Unidos. Kwa bhitile kyá 38 a mivu kyoso ki twa sonekene o mukanda wa dyanga phala kukalakala ku Betele. Mu mbeji ya kayela-ku twa mateka kukalakala ku Betele. Nga fikile kwila o jiphange a kexile ku pholo ku Betele a tu mesenene ngó phala kukwatekesa mu kithangana kyofele, maji ki kyene kya bhiti.

Gloria wexile kala ditadi dya kamanga dya te dingi ku mundu woso, kyoso ki twa kazala, kyene ki ngene mu mu mona katé lelu

Kya dyanga a ngi tumu phala kukalakala ku Kibuka kya Sidivisu. Nga dilongo ima yavulu! O jiphange a kalakala mu kibuka kiki a tambula ibhwidisu ya bhonzo i bhanga o ibuka ya tufunga ni tufunga twa ilunga mu ixi yoso. Nga sakidila o mwanu ni kikwatekesu kya ngi bhana o jiphange ja ngi longo. Se a ngi sola phala kukalakala na-u dingi kumoxi, ngejiya kwila a-nda ngi longa dingi ima yavulu.

Gloria ni eme twa zolo kusidivila ku Betele. Etu twala ni kifwa kya kubalumuka selu, o kifwa kiki ki kwatekesa kyavulu ku Betele. Mu kubhita muvu, nga mateka kukalakala kala mukwatekexi wa Kibuka kya Sidivisu kya Kibuka kya Utuminu kya Jimbangi ja Jihova. Ku muvu wa 1999, a ngi solo phala kubhanga mbandu ya Kibuka kya Utuminu. Nga dilongo ima yavulu, mu kikalakalu kiki. Maji o kya beta kota, o kwijiya kwila, o mutwameni wa kilunga kya Jikidistá, Jezú Kidistu, ki muthu mu xitu kana.

Tundé ku 1999, ngala ni ujitu wa kukalakala mu Kibuka Kya Utuminu

Ki ngi xinganeka o mwenyu wami, say bhabha ngi divwa kala kya divu polofeta Amoji. Jihova wa tale o kafunga kaka wexile ngadyama, wexile ni kikalakalu kya ku nona jifiku ja kexile mu dya o jingadyama. Né kiki, Nzambi wa solo Amoji phala kukala polofeta, yú wa mu besowala kyavulu mu kikalakalu kiki. (Amoji 7:14, 15) Kyene kimoxi we. Jihova wa ngi tale we eme ngi mona a ngadyama mu mbonge ya Liberty, Indiana. Jihova yu wa ngi besowala ni mawmvwama avulu, u nga tumbula mu musoso yú ndenge! (Jisabhu 10:22) Mwenyu wami, wa mateka ni wadyama, maji ni kidi kyoso ngi divwa kwila, o disukilu dya somboka o ixinganeku yami!