Ku bokona mu madisá

Ku bokona mu madisá

 MUSOSO WA KIDI

Twa Sange o ‘Phélula Yala ni Valolo ya Dikota’

Twa Sange o ‘Phélula Yala ni Valolo ya Dikota’

WINSTON ni Pamela (Pam) Payne a mu sidivila ku betele ya Australasia. Sumbala a sangulukile ku mwenyu, kiyadi kyâ a bhiti mu ibhidi. Ene a bhingile kwijidila ijila yavulu mu ididi ya bhiti, a dibhanene ni ndolo ya kufunda mona, wafu mu mala. Sumbala ni ima yoso yiyi ene a kolokota mu henda yâ kwa Jihova, kehela o ibhidi kwa katula o kisangusangu mu ukunji wâ. Mu mbandu yiyi ya ibhwidisu, twa exana phala ku tu tangela o musoso wâ.

Winston, tu tangele kyebhi ki wa sange o kidi kya lungu ni Nzambi?

O mwiji wami ki wexile mu bheza Nzambi. Twa tungile mu fazenda, o dibhata dyetu dyexile dikanga, ku banza ya Queensland, Australia. Eme ngexile ngó mu dizwelesa ni jindandu jami. Kyoso ki ngexile ni 12 kya mivu, nga mateka kusota o kidi kya lungu ni Nzambi. Nga sambe kwa mwene, nga bhingi kikwatekesu phala kwijiya o kidi kya lungu ni mwene. Mu kubhita kithangana nga xisa o fazenda, nga sange salu ku Adelaide, ku Lwiji dya Austrália. Ki Nga tenesa 21 a mivu, Ngayi ku Sydney mu bhita izuwa ya kunyoha, kwene ku ngejidila Pam. Mwene wa ngi tangela ya lungu ni kibuka kya Izalayele-Britânico, o kibuka kiki ki xikina kwila akwa britânico ene o mbutu a exana Dikwinyi dya ibuka ya texika ku Izalayele. Mu kixinganeku kya kibuka kiki, o dikwinyi dya ibuka yiyi, yexile o dikwinyi dya ibuka ya Izalayele a balakalele ku muvu wa 800 ndu 700 A.K.K. Kyoso ki Nga vutuka ku Adelaide, Nga vulumuna o maka enyá ni koleka yami ya salu. Mwene wa matekene kudilonga o Bibidya ni Jimbangi ja Jihova. Twa bhangele tu ola mu kuzwela o maka a lungu ni ixikanu ya Jimbangi ja Jihova—mu kithangana kyenyókyo nga mono kwila o musambu u nga bhangele mu undenge a kexile mu u tambwijila. Ngexile mu dilonga maka a lungu ni Mubhangi wami ni maka a lungu ni Utuminu wê! Nga sange o ‘phélula yala ni valolo ya dikota.Mat. 13:45, 46.

Pam, eye we wa mateka kusota o phélula yiyi mu undenge wé. Kyebhi ki wa i sange?

Ku mwiji mu nga kudila, twa kexile muya mu ngeleja. Twa tungile mu mbonge ya Nova Gales do Sul. O jitata ni ji kuku jami, a xikinine o milongi ya akwa Izalayele-Britânico. O ndeng’yami, kota dyami, N’eme, kumoxi ni ebhu’etu, twa kulu ni kixikanu  kya kwila, o Nzambi wene mu suwa dingi o athu a tokala ku mwiji wa akwa Britânico. Maji Eme ki ngi xikinine mu maka yá ni muxima woso. Nga mesenene kwijiya dingi o maka a lungu ni Nzambi. Kyoso ki Nga tenesa 14 kya mivu, Nga ile mu jingeleja javulu, kala Anglikana, Batista, ni ngeleja ya akwa Divendi. Maji ngexile hanji ni nzala mu nzumbi.

Mu kubhita kithangana, mwiji wami wayi mu mbonge ya Sydney, kwene ku Nga dijidila ni Winston, mwene wa ile-ku mu nyoha. Kala kya tange kyá, o jithathe jetu ja lungile ni maka a jingeleja, jene ja tu bhangesa kudilonga ni Jimbangi ja Jihova. Mu kusuluka, mwene wa kexile mu ngi tumikisa mikanda ya zalele ni jivelusu ja Bibidya! Mu kidi, kudimatekenu nga kexile mu thathamana, kate Ngexile mu kala mwene ni njinda. Maji bhofele-bhofele, Nga mono kwila, o ima ya kexile mu soneka, yexile mwene o kidi kya lungu ni Nzambi.

Ku muvu wa 1962, Ngayi mu tunga ku mbanza ya Adelaide, phala kuzukama dingi kwa Winston. Mwene wa ngi sotela kididi phala kukala, mu inzu ya dikaza Thomas ni Janice Sloman, exile Jimbangi ja Jihova. M’ukulu, ene exile kya akunji a jixi jengi, ku Papua Nova Guine. A ngi londekesa henda yavulu, eme Ngexile ngó ni 18 dya mivu, ene a ngi kwatekesa kyavulu kukula mu nzumbi. Kyenyiki, Eme we nga mateka kudilonga o Mak’â Nzambi, Nga xikina ni muxima woso kwila nga sangele o kidi. Kyoso ki nga kazala ni Winston, twa dibhakula mu kikalakalu ki bhekela o kisangusangu kya dikota ku mwenyu. Sumbala ni ibhidi, o kikalakalu kiki, kya bandekesa dingi o valolo i twa kexile mu bhana ku phélula i twa sange.

Winston, tu tangele hanji, kyebhi kya bhiti o mivu yenu ya dyanga mu sidivisu ya Jihova.

A. Mapa ilondekesa o ji njila ji twende mu sidivisu ya kukunda o ilunga

B. Kidimbu mba selu ya ikôlo. O Ikôlo ya Kiribati ni Tuvalu m’ukulu a kexile mu jixana Ikôlo ya Gilbert ni Ellice

C. O kikôlo kya yuka kya Funafuti, ku Tuvalu. Ande dya Betele ku tumikisa-ku akunji a jixi jengi, etu twa sidivila mu kikôlo kiki, ni yamukwá yala mu jimbandu

Kyoso ki twa kazala ki kwa bhiti ithangana yavulu, Jihova wa mateka ku tu jikwila ‘myelu yonene,’ kifwa ikalakalu ya katunda mu sidivisu yê. (1 Kol. 16:9) Phange Jack Porter, mwéne wa tu jikwila o dibhitu dya dyanga. Mwene wexile kafunga ketu ka ilunga. (Lelu twa mu sidivila kumoxi mu kibuka kya Filiyale kya Australasia.) Jack ni kazola kê Roslyn, a tu swinisa kukala aboki a thembu yoso,—twa sangulukile ni ujitu wa kukala mivu itanu mu sidivisu yiyi. Kyoso ki Nga tenesa 29 dya mivu, a tu solo phala kukunda ilunga, ku Ikôlo ya lwiji ya Pacífico. Mu thembu yóyo, exile mu i langa ku betele ya Fiji. Twexile mu kunda o ilunga ya Samoa Americana, Samoa, Kiribati, Nauru, Niue, Toquelau, Tonga, Tuvalu ni Vanuatu.

Mu thembu iná, o athu a ikôlo yengi exile mu fika kya ibha o Jimbangi ja Jihova, mu kiki twa bhingile kudilanga. (Mat. 10:16) O ilunga ya tolele, ki kwexile mu moneka ididi phala ku tu zalela mu ithangana yoso. Mu kiki, twexile mu bhinga ididi mu sanzala, ene exile mu tu talatala ni henda ni kilendu.

Winston, eye wa wabhelele kyavulu o kikalakalu kya kulungulula. Ihi ya kubhangesa ku ki wabhela?

Mu Kikôlo kya Samoa, mu kwendesa xikola ya tufunga

Mu mivu yóyo, o jiphange mu kikôlo kya Tonga, a kexile ni tumikanda ni tudivulu twofele mu dimi dya tonganês, dimi dyene mu zwela ku Polinésia. O jiphange a kexile mu longa o Bibidya ku athu ni divulu, A Verdade Que Conduz à Vida Eterna mu Kingileji. Kyenyiki, twa bhange o xikola phala o tufunga mu semana jiwana. Phange jitatu kejidile kyambote o kingileji, a xikina kulungulula o divulu, A Verdade phala o dimi dya tonganês. Pam mwéne wa soneka o divulu dyoso, etu twa di tumikisa ku betele ya Estados Unidos phala ku di kopiyala. O kikalakalu kyoso kya bhange mbeji jiyadi. Sumbala o kikalakalu kya kulungulula ki tu ki bhangele ni uhete woso, o divulu dya kwatekesa athu avulu a zwela o dimi dya Tonganês kwijiya o kidi. Eme ni Pam ki tu alunguludi, maji o musoso yú wa tu bhangesa kuwabhela o kikalakalu kiki.

Pam, kyebhi ki u sokesa o mwenyu mu ikôlo ni mwenyu ku Australia?

Sayi ithangana, o dikalu dyetu dyene dyexile we o inzo yetu mu sidivisu ya kukunda o ilunga

Wa di fwile kyengi! Sayi ididi mu twexile, twa kexile mu di bhana ni jihamwe, kalolo kavulu, mbambi, mabengu, mawuhaxi sayi bhabha ni kudya kwa tolo. Ku mbandu yengi, twexile ni ujitu wa kunyoha mu ngoloxi ni kutala o kalunga ka  yuka kyambote. Etu twa tungile mu fale, majina a jinzu mu dimi dya Samoa ku Polynesia. O jinzo jiji akexile mu ji bhanga kala jifundu ki jexile ni jipalelu. Mu mawusuku a dyeji twa tenene kumona maye ni kizunzumbya kya dyeji mu kalunga.

Twa zolele o twana twa ndenge, a wabhelele kyavulu kutonoka, exile mu diwana mu kumona kwila tu mindele. Sayi kizuwa twexile mu kunda o kikôlo kya Niue, sayi kambonga wa kwatele o lukwaku lwa Winston, yú wambe: “Nga wabhela kyavulu o isala yé.” Kifwa, mwene nuka wa mwene lukwaku lwala ni ndemba yavulu, mwene kejidile kyebhi kyeji tumbula!

O ima ya kexile mu tu luwalesa o ukexilu wa mwenyu wâ, mukonda avulu exile jingadyama. Ene a tungile mu kididi kya wabha, maji kexile ni sawidi yambote, o menya ka wabhele phala kunwa. Né kiki, o jiphange jetu kya thandanganyele ni ima yiyi. Ene ejidila kyâ. Phala éne, o kya betele kota o kukala kumoxi ni mwiji, kukala ni kididi phala kubheza Jihova ni ku mu sidivila. O phangu yâ ya tu kwatekesa kulungila o muxima wetu mu ima ya beta kota ku mwenyu.

Pam, sayi bhabha eye wa bhingile kusanga menya ni kulamba mu ithangana ya bhonzo. Kyebhi ki wa dibhanene ni maka yá?

Mu Kikôlo kya Tonga, Pam wa mu sukula o izwatu yetu

Ngi sakidila tat’êtu, mwene wa ngi longo ima yavulu ya ngi kwatekesa, kala o kuwika o túbhya, kulambela mu jihwínyi ni kyebhi ki ngi tena kudibhyabhya ni ima ya tolo. Kyoso ki twa kundu o kikôlo kya Kiribati, a tu zalela mu kafundu ko zambele ni yangu, aysemendala ni makoladi (corais), palelu ya jimbungu. Phala kulamba, Nga kandele dikungu m’onzo phala kuwika o túbhya. O ibalabala ya makoko yene yexile o jihwínyi. Phala kuteka o menya, Nga bhingile kukingila ku munonono wa ahatu a dyembu. Ene akexile mu sunga o menya ni lata yo kutile ku muxi wa lebhele metulu jiyadi. Wedile kala muxi wa kulowa, maji mu veji dya kuta-ku nzolo, ene a kutile-ku lata, yene yexile o kizenzu. Kala muhatu wexile ni kithangana kyê kya kutakula o mukolo wê mu kixima kya menya, anga u zambesa o lukwaku ni ndunge phala kukatula o menya. O lata ya kexile mu boba phala ni izala ni menya. Eme nga xinganeka, awa! Ki ki bhonzw’é. Katé kya bhixila o kithangana kyami. Nga takula o mukolo mu veji javulu, maji nga lémbwa. O lata yami yexile ku thandu dya menya, ki yexile mu boba! Ahatu n’akwetu a mateka ku ngolela, maji sayi muhatu wa ngi kwatekesa. Mu dyembu didi, o athu exile mu tu kwatela henda, a tu lendukila.

Enu mwa zolele kyavulu o kikalakalu mu ikôlo. Mu tena ku tu tangela o ithangana i mwa wabhela dingi?

Winston: Kwa bhiti ithangana yavulu phala kwijiya o idifwa yâ. Mu kifika, kyoso kyexile mu tu zalela, o jiphange ja kexile mu tu bhana o kudya kwoso. Etu ki twejidile o kijila kyâ kya kwila, o mujitu wa tokala kuxisa kudya phala o mukwa dibhata. Kyenyiki, twa kexile mu zubha o kudya kwoso kwa kexile mu tu bhana! Maji kyoso ki twa tonginina o kijila kyâ, ki twa kexile dingi mu zubha o kudya kwoso. Sumbala ni itondalu yetu, o jiphange ja tu tendela. Kyoso ki twexile mu vutuka phala ku a kunda dingi, ene akexile mu tu tambwijila ni kisangusangu kyoso. Katu-ku o jiphange mu kilunga kya-u, ene kejidile dingi Jimbangi ja Jihova jengi, etu ngó.

Mu Kikôlo kya Niue, mu kwendesa o kibuka mu sidivisu ya kuboka

O ikalakalu i twa bhange ya kukunda o ilunga ya bhana umbangi wambote mu dyembu. Avulu mu dyembu didi, akexile mu xinganeka kwila, o Jimbangi ja Jihova exile ngó mu dyembu didi. Kyenyiki, kyoso kyexile mu mona mukunji wa tundu mu ixi yengi weza mu kunda o kilunga, o athu mu dyembu a tendela kwila, mbé o kilunga mu dyembu ki dya di kexidila, kana. Kwexile ilunga yengi ku jixi jamukwá. A kexile mu diwana kyavulu.

Pam: O musoso u nga bhake ku muxima ni kisangusangu wa bhiti ku Kiribati. O ilunga koko ki yexile ni jiphange javulu, kwexile ngó kafunga kamoxi, Itinikai Matera. Wexile mu bhanga yoso phala ku tu langa. Sayi kizuwa mwene weza ni kinda mwexile ngó diyaki dimoxi. Mwene wambe: “Phala enu.” Kusanga diyaki dya sanji kwa bhonzele, kyexile kima kya di kota. Sumbala wexile ujitu wofele, maji wa ngi tula ku muxima.

 Pam, mu kubhita mivu mon’ê wafu mu mala. Ihi ya kukwatekesa kudibhana ni maka yá?

Kyoso ki twexile ku lwiji ya Pacífico eme ni Winston, ku muvu wa 1973 ngemitile. Twa solo kuvutuka ku Australia, mu kubhita mbeji jiwana mon’etu wafu. Winston wa luwalele we kyavulu, mukonda wexile we mon’ê. Mu kubhita kithangana o ndolo yami ya mateka kusosoloka, maji yabhu ngó kyoso ki twa tambula O Mulangidi wa 15 wa Kasamanu, wa 2009, (mu phutu). O milongi “Perguntas dos Leitores” wejile ni kibhwidisu: “Existe esperança de ressurreição para um bebê que morre no ventre da mãe?” O milongi ya tu lembalesa kwila o maka yá ala bhu maku a Jihova, mwene u bhanga jinga o ima ya yuka. Bhu kaxi ka mon’ê mwene wa-nda ‘mwanga o ikalakalu yene mu bhanga Dyabhu,’ ni kuzubha o hadi ni ndolo yoso i twene mu tala mu mundu yú wa ibha. (1 Nzwá 3:8) O milongi yiyi ya tu kwatekesa kubhana dingi valolo ku “phélula” ya katunda yene mu tu bhana Jihova bhu kaxi ka mundu wê! Kisangusangu kya dikota kukala mu kilunga kya Jihova mukonda ki tu bhana kidyelelu kya lungu ni hádya!

Kyoso mon’etu kyafu, twa vutuka dingi mu sidivisu ya thembu yoso. Twa sidivila tu mbeji mu Betele ya Australia, mu kusuluka, twa vutuka mu sidivisu ya ku kunda o ilunga. Twa bhiti mivu iwana ni kusidivila ku mbandu ya Nova Gales do Sul, ni mu mbonge ya Sydney. Mu muvu wa 1981, a twixana phala ku sidivila ku Betele ya Australia, kwene ku twala katé lelu.

Winston, o kwila o thembu i wa sidivila mu ikôlo ku Lwiji dya Pacifico ya kukwatekesa mu kikalakalu kyé mu Kibuka kya Filiyale ku Betele ya Australasia?

Xe, ya ngi kwatekesa mu mawukexilu avulu. Kya dyanga, o Filiyale ya Australia ya tambula o kikalakalu kya kulanga o sidivisu ya kuboka mu ikôlo ya Samoa Americana ni Samoa. Mu kusuluka, o Filiyale ya Nova Zelandia a ibundu ni Filiyale ya Australia. Lelu, o mbambe ya Filiyale ya Australasia ya lungu ni jixi ja Australia, Samoa ya America ni Samoa, ikôlo ya Cook, Nova Zelandia, Niue, Timor-Leste, Tokelau, ni Tonga—kifwa, ididi i ngexile ni ujitu wa kukunda kala mujitu wa tundu ku Filiyale. O mbote i nga katula mu kukalakala ni jiphange ja fiyele mu ikôlo yiyi, ya ngi kwatekesa kyavulu. Kindala ngi tena ku a sidivila tundé ku Betele.

Winston ni Pam, ku betele ya Australasia

Phala kuzubha, Ngi tena kuzwela kwila, kala kya bhiti ni Pam N’eme, ki adyakime ngó a sota Nzambi. O minzangala a mesena we o ‘phélula yala ni valolo ya dikota’ kala yiyi—sumbala o jindandu jâ ka mesena ku wijiya. (2 Jis. 5:2, 3; 2 Mal. 34:1-3) Sé phata, Jihova Nzambi ya henda, mwene wa mesena kwila athu oso, kikale o minzangala, kikale adyakime, a tambula o mwenyu!

Mu 50 a mivu kudima kyoso eme ni Pam ki twa mateka kusota o kidi kya lungu ni Nzambi, ki twejidile se o kusota kuku kweji ku twambata katé kwebhi. Sé phata, o kidi kya lungu ni Utuminu, phélula yala ni valolo ya katunda! Ni muxima woso, ni nguzu yoso, twa mesena kubhaka kyambote o phélula yiyi!