Siirte iwe tuguk che biitu

Siirte iwe menu alak

Siirte iwe tuguk che mi orit

Baorinikab Jehovah

Kalenjin

Kanetutikab Bibilia che bo Iman

SOMANETAB TAMAN

Tos Tiinyech eng’ Or age Tugul Malaikaisiek che Miach ak che Yaach?

Tos Tiinyech eng’ Or age Tugul Malaikaisiek che Miach ak che Yaach?

Tos toreti malaikaisiek bik?

Kigoyai tamirmirik che yaach bik koyai nee?

Tos magaat kiywei tamirmirik che yaach?

SI INAI agobo chito, ko nyolu inetgei kiy agobo bikwak. Ko u noto, ye kinetigei agobo Jehovah Kamutaindet ko magat kora kenai komie agobo malaikaisiek che bikab goinnyi eng’ kipsengwet. Kuure Bibilia malaikaisiek, ‘werikab Kamuktaindet.’ (Job 38:7) Ara tos nee boisiennywa eng’ magetab Kamutaindet? Tos nee boisiet ne kigoyai malaikaisiechuto eng’ tuguk che kigoyaak eng’ bik betusiek che kigosiirto? Tos tiinyin malaikaisiek eng’ sobeng’ung’? Ngot ko tiinyin, ko tiinyin eng’ or nee?

2 Ng’alale Bibilia malaikaisiek konyil che chang’. Ngegeer komoswek tutigin eng’ Bibilia che ng’alale nito si kobiit kinetgei che chang’ agobo malaikaisiek. Tos ki bunu ano malaikaisiek? Mwaei Kolosaik 1:16 kole: “Kigitoi keyai tuguk tugul eng’ inendet [Jesu Kristo], che mi kipsengwetisiek ak che mi ng’ony.” Ko u noto, ko kiyai Jehovah Kamuktaindet malaikaisiek tugul agenge agenge kobun Werinnyi ne tai. Tos ata malaikaisiek? Iboru Bibilia kole, kigiyai malaikaisiek che chang’ mising’, ago kimen tugul.—Tienwogikab Kalosunet 103:20.*

3 Mwawech Bibilia, Ng’olyotab Kamuktaindet kole, kingetou keyae ng’ony, ‘kowaakyo werik tugul che bo Kamuktaindet eng’ boiboiyet.’ (Job 38:4-7) Ara anyun, kimi malaikaisiek keny kotomo keyai bik, agot kingo tomo keyai ng’ony. Iboru kebeberito bo Bibilia kora kole kasei kiy malaikaisiek amu mwae kole, “kiwaakyo eng’ boiboiyet.” Keer ile, kiboiboitu “werik tugul che bo Kamuktaindet” kibagenge. Eng’ kasarata ko kiboisiechin malaikaisiek tugul Jehovah Kamuktaindet.

TORETET AK RIPSET NE KONU MALAIKAISIEK

“Koiyok Kamuktaindennyu malaikaiyandennyi koger kutuswekab ng’etunyik.” —Daniel 6:22

“Koiyok Kamuktaindennyu malaikaiyandennyi koger kutuswekab ng’etunyik.”—Daniel 6:22

4 Kong’eete kingogeer malaikaisiek che ititaatin keyaei bik che tai, ko kiibor kole ibwati mising’ bik che kitesaksei ak yaetab magetab Kamuktaindet. (Kalewenaik 8:30, 31; 1 Petero 1:11, 12) Kingotestai koba betusiek, kogeer malaikaisiek kole kimeto bik che chang’ ma ta koboisiechi Yaindennywa ne kichamei icheget. Ne matiny, nito ko kiyai koiimgei malaikaisiek che ititaatin. Eng’ komosta age, ko ngoweekyigei Jehovah chito agenge, ko “mi boiboiyet eng’ taitab malaikaisiek.” (Luka 15:10) Amu mage kiy mising’ malaikaisiek agobo chametab ge ne bo bik che boisiechin Kamuktaindet, kimuchi kiguiye amu nee si kigoboisie Jehovah malaikaisiek kogimit ak korib eng’ kasarwek che chang’ kiboitinikyik che iyanotin eng’ ng’ony. (Hebranik 1:7, 14) Ngegeer bik tutigin che kigotoret malaikaisiek.

5 Kitoret malaikaisiek aeng’ komaanda eng’ nganaset chito ne kiisubi imanda ne kigikuure Lot ak tibikyik, kosor icheget ye kingeng’emei nganasok che kiyaach che bo Sodom ak Gomora. (Taunet 19:15, 16) Kingobata kenyisiek che chang’, ko kigiwirchi keringetab ng’etunyik maotiot ne kigiguure Daniel, nga u noto, ko maam kiy ak kimwa inendet kole: “Koiyok Kamuktaindennyu malaikaiyandennyi koger kutuswekab ng’etunyik.” (Daniel 6:22) Eng’ keny, ko kiityach malaikaiyat Petero komong’ eng’ korgoret. (Boisionik 12:6-11) Kora, ko kitoret malaikaisiek Jesu kingo tau boisiennyi eng’ ng’ony. (Mariko 1:13) Ago kingo negit kebar Jesu, ko kinyo malaikaiyat ak “kogimit inendet.” (Luka 22:43) Kiigaigai Jesu ne tia toretet ne ki bunu malaikaiyat eng’ kasarwechoto ki bo kamanut eng’ sobennyi!

6 Betusiechu, ko ma kogeerei kiboitinikab Kamuktaindet malaikaisiek kotoogu eng’ ng’ony. Nga ma toogu eng’ konyek, kotesetai malaikaisiekab Kamuktaindet che kimen koribei bik, mising’ koribei si ma ng’emak choruanditab bik ak Kamuktaindet. Mwae Bibilia kole: “Menyei malaikaiyatab Jehovah komoswek tugul che bo icheget che iywei Jehovah, ak kosoru ichek.” (Tienwogikab Kalosunet 34:7) Amu nee si kogonech kagaigaet ne o ng’alechuto? Amu mi tamirmirik che yaach che machei kong’emech! Tos ng’o chuto? Tos bunu ano? Tos tiemei kong’emtech ano? Si kobiit kenyoru walutikab teebutichuto, ko ngegeer eng’ nwagindo kit ne kiyaak eng’ taunet ne bo meng’otetab bik.

TAMIRMIRIK CHE BUNIKYOK

7 Ko u ole kiginetitegei eng’ Somanetab 3 eng’ bukuini, ko kiinaam malaikaiyat agenge komach koboi bik alak, ko u noto anyun ko kigirinda Kamuktaindet. Ki eng’ let keguure malaikaiyandanito Setani ne Oindet. (Ng’ang’utiet 12:9) Negit kenyisiek 1600 kong’eete kingo kagoberber Setani Awa, ko kiimuch koweech negit bik tugul kobate che ng’ering’ kityo che kiiyanotin ko u Abel, Enok, ak Noa.—Hebranik 11:4, 5, 7.

8 Eng’ betusiekab Noa, ko kiingelelji malaikaisiek alak Jehovah. Kibagach kipsengwet ole mi Kamuktaindet ak kobwa ng’ony kolach borwekab bik. Amu nee? Kisomani eng’ Taunet 6:2 kele: “Kogeer anyun werikab Kamuktaindet tibikab bik kole kororon; ak kiimutyigei tugul che kilewen koek kwonyikwak.” Nga u noto, ko ma iyan Jehovah Kamuktaindet kotestai boisionikab malaikaisiechuto yaach, ak atebosiek che kiinamda icheget bik. Kiyai Jehovah komarane beek ng’ony komugul che kiibukto bik tugul che yaach, ak kisor inendet kiboitinikyik ichegei che iyanotin. (Taunet 7:17, 23) Ara anyun, kiyach kobagach borwekwak eng’ ng’ony malaikaisiechoto ngelelik che keguure kora oik, ak koweektagei kipsengwet koek tamirmirik kogeny. Kiga konamgei icheget ak Oindet ne kinyo koek “ne o ne bo oik.”—Matayo 9:34.

9 Kingoweek malaikaisiechuto ngelelik kipsengwet, ko kigigeer icheget ko tamirmirik che yaach che ma magotin ko u kandoindenywa Setani. (2 Petero 2:4) Nga ma komuchi kolaach borwekab bik, kotesetai koberberi bik. Eng’ iman, kotoretigei ak oichuto, ko tesetai Setani ‘koberberi ng’ony komugul.’ (Ng’ang’utiet 12:9; 1 Johana 5:19) Eng’ or nee? Mising’, koboisie oik ortinwek che kigochop icheget koberbere bik. (2 Korintoek 2:11) Ngegeer ortinwechuto.

OLE IBERBERTOI BIK OIK

10 Oret ne boisie oik koberber bik ko kong’alalso icheget ak bik. Keng’alal ak oik ko keyai kiy age tugul ne tiinyegei ak oichoto anan ko kobun bik alak. Esioi Bibilia keng’alaljin ak oik ak koteeiwech keistoegei kiy age tugul ne tiinyegei ak oik. (Galatiek 5:19-21) Keng’alaljin ak oik ko kit ne boisie oik, kergei ak kit ne boisie ramikab njirenik si kobiit konam njirenik. Boisie ramikab njirenik tuguk che teerchin konam njirenik. Eng’ oret ne u noto, ko boisie tamirmirik che yaach ortinwek che teerchin si kobiit koyai bik koyan icheget.

Tuguk che kiboisie eng’ ng’orset: 1. Mapitab kogeelik anan ko kecheik; 2. Somanetab eunek; 3. Mpiretab kioit; 4. Chito ne somani kadisiek

Boisiee oik ortinwek che chang’ kong’al bik

11 Kit anan mestet agenge ne boisie oik ko ng’orset. Ng’orset ko nee? Nito ko oret ne tiemei bik konai agobo betusiek che bwanei ak tuguk che tomo koyaak. Ortinwek che boisie bik kong’orsei ko, somanetab kecheik anan ko kogelik, kasogisiet ak karwatitaosiek. Nga ibwati bik che chang’ kole ma ya ng’orset, ko mwae Bibilia kole, bik che ng’orsei ko boisiei ak oik. Ko u, ng’alale Boisionik 16:16-18 agobo “tamirmiriet ne ng’orsei” ne kiigochi chepto kamuget ‘kong’orso.’ Nga u noto, ko kiibet inendet kamuget kingeon tamirmirionoto komanda eng’ inendet.

12 Oret age ne boisie oik koberberis, ko koyai bik koteeb agobo bik che kigobek. Ngo rirtos bik yo ka ibet chamanikwak, kiberberi icheget kemwachin tuguk che ma bo iman agobo bik che kigobek. Imuchi konaam chito ne ng’alaldos ak oik, komwa kit ne teer anan kong’alal eng’ kutit ne kergei ak ne bo chito ne kigome. Amu noto, koyani bik che chang’ kole tesetai che kigobek kosoptos ak ye ng’alaji icheget, ko toreti komuitochi ng’wanindo. Nga u noto, “kagaigaet” age tugul ne u noto ko lembech ago ya. Amu nee? Amu imuchi kong’alal oik ko u bik che kigobek ak kogochi chito ne ng’alali ak oik logoiyot age tugul agobo chito ne kigome. (1 Samuel 28:3-19) Ne siirei tugul ko, ko u ye kiga kinetgei eng’ Somanetab 6, ko ma komi che kigobek. (Tienwogikab Kalosunet 115:17) Ara anyun, age tugul “ne ng’alali ak che kigobek” ko kigoberber oik ago yaei kit ne ma namegei ak magetab Kamuktaindet. (Ne Kibwate Ng’atutik 18:10, 11; Isaia 8:19) Ara anyun, rib ge ak iesie oranito ya ne boisie oik.

13 Ma iberbere oik bik kityo, yaei bik ko arogenso kora. Ingen Setani ak oikyik rani kole, “tinyei betusiek che ng’ering’ kityo” si ma komuchi koyai kiy kogeny ago amu noto, ko kolgolen eng’ betusiechu kosiir betusiek alak. (Ng’ang’utiet 12:12, 17) Nga u noto, bik che chang’ che kiiywei oik besio, ko ma koiywei kogeny. Tos kiyai nee icheget si ma koiywei? Agot nga yaei chito anan kotinyei tugun che tiinyegei ak oik, ko nee kit ne imuchi koyai inendet?

OLE KIMUCHI KEGIRINDAITA OIK

14 Mwawech Bibilia kit ne kimuchi keyai si kegirinde ak keistoegei oik. Keer kit ne kiyai Kristianik che ki bo tai eng’ nganasetab Epeso. King’alaldos ak oik alak eng’ bichoto kotomo koek Kristianik. Kingolewen kometo ng’alekab oik, ko tos kiyai nee icheget? Mwaei Bibilia kole: “Ak kiib bukuisiekwak bik che chang’ eng’ ichek che kiyae ng’orset, ak kobeel eng’ taitab bichoto tugul.” (Boisionik 19:19) Kingong’em bukuisiekwak che bo ng’orset bichoto ki tau koegu Kristianik, ko kiigochi kaborunet ne kararan bik che machei kogirinda oik rani. Bik che machei koboisiechi Jehovah ko magat koisto kiy age tugul ne tiinyegei ak oik. Tuguchuto ko bukuisiek, kasetisiek, tetutik che kigeere eng’ television, pichainik ak tienwogik che igiili bik kong’alal ak oik ak koyae kotook ko u yo kororon ago iboiboi bik tuguchuto. Tuguk che magat kewirta kora, ko kerichek anan ko tugun alak che ilachi anan koratyigei bik si ma kiban.—1 Korintoek 10:21.

KIT NE KIYAE SI KEGIRINDE TAMIRMIRIK CHE YAACH

  • Iste kiy age tugul ne tiinyegei ak oik
  • Inetgei Bibilia
  • Sa Kamuktaindet
Chito ne ibei kakwautik koistoegei oik

15 Kingobata kenyisiek kong’eete kingong’em bukuisiekwak che bo ng’orset Kristianikab Epeso, kosir Paulo agobo icheget kole: ‘Kabelennyo bo ge, ko eng’ lugosiekab tamirmirik che bo yaitiet.’ (Epesoek 6:12) Ki tomo kogon ge oik. Ki ta kotiemei koboisie bik. Ara anyun, tos ki nee age ne ki magat koyai Kristianichoto? Kimwa Paulo kole: “Ak onam koboto chun tugul long’etab kayanet, ne omuchi omise kipchabonik tugul che bo mat che bo inendet ne ya [Setani].” (Epesoek 6:16) Ngot ko kim long’ennyo bo kayanet, kenyoru kimnatet kegirinde oik.—Matayo 17:20.

16 Ara anyun, kimuchi kigiimit kayanennyo eng’ or nee? Kigiimiti ye kinetgei Bibilia. Inat ne kim, ko tiengei kimnatetab ole kiga kitaundo keteechei. Eng’ oret ne u noto, kotiengei kimnatetab kayanennyo kimnatetab kit ne kiboisie keteeche, ne noto ko naet ne bo iman ne bunu Ng’olyotab Kamuktaindet, Bibilia. Ngot kesoman ak kinetgei Bibilia betusiek tugul, ko kimitu kayanennyo. Ko u inat ne kim, ko ribech kayanet ne u noto eng’ boisionikab oik.—1 Johana 5:5.

17 Ki magat koyai nee age Kristianikab Epeso? Ki magat ribset amu ki menyei bichoto nganaset ne ki kanyi oik. Ko u noto, ko kimwachi Paulo icheget kolenji: “Osa betusiek tugul eng’ Tamirmiriet koboto saet tugul ak kagaigaet.” (Epesoek 6:18) Amu kimenye ak achek ng’onyut ne ki nyi oik, ko bo kamanut kesa Jehovah eng’ kagiiletabge si ko ribech ye kigirindoi oik. Ne matiny, ko magat keboisiee kainetab Jehovah eng’ sautikyok. (Kalewenaik 18:10) Noto amu nee si konyolu ketestai kesa Kamuktaindet ‘kosoruech eng’ inendet ne ya,’ Setani ne Oindet. (Matayo 6:13) Wolu Jehovah sautikab kagiiletabge che u choto.—Tienwogikab Kalosunet 145:19.

18 Koromen oik, nga u noto ko ma nyolu kiywei icheget ngot kegirindoi Oindet ak kerikyi Kamuktaindet ye kiyae magennyi. (Jakobo 4:7, 8) Ma tia kimnatetab oik. Kigibir eng’ kasartab Noah ago tun nyoru kiruoget ne bo let. (Juda 6) Ibwat kora ile, ribech malaikaisiekab Jehovah che kimen. (2 Laitorinik 6:15-17) Makwech malaikaisiechuto kogeer kole kagimuch kegirinde tamirmirik che yaach. Kimuchi kemwa kele, igimitech malaikaisiechuto bo iman. Ara anyun, ongerikyin Jehovah ak bikab gonnyi che iyanotin che choto ko malaikaisiek. Ongeistoegei kora kiy age tugul ne tiinyegei ak oik ak keboisie Ng’olyotab Kamuktaindet betusiek tugul. (1 Petero 5:6, 7; 2 Petero 2:9) Kinyoru anyun kayanet ne kim kele, kibelisiei eng’ luget agobo tamirmirik che yaach.

19 Ara anyun, amu nee si kigochamji Kamuktaindet tamirmirik che yaach ak kochamda yaitiet konyalil bik mising’? Kiwolu teebutioni eng’ somanet ne rubei.

KIT NE INETI BIBILIA

  • Toreti malaikaisiek che iyanotin bik che boisiechin Jehovah.—Hebranik 1:7, 14.
  • Iberberi Setani ak oikyik bik ak koyai icheget koistoege Kamuktaindet.—Ng’ang’utiet 12:9.
  • Ngot iyai magetab Kamuktaindet ak igirinde Oindet, komweenen Setani.—Jakobo 4:7, 8.

*  Kosubgei ak malaikaisiek che isubi imanda, ko mwae Ng’ang’utiet 5:11 kole: “Koitenywa ko ki elfusiek taman konyil elfusiek taman” anan ko “elfusiek konyil elfusiek.” Ko u noto, koboru Bibilia kole kigiyai malaikaisiek che chang’.


Teebutik che Kinetegei

1. Amu nee si ko magaat kinetgei agobo malaikaisiek?

2. Kibunu ano malaikaisiek, ago ata?

3. Mwawech nee Job 38:4-7 agobo malaikaisiek?

4. Iboru Bibilia eng’ or nee kole ibwati mising’ malaikaisiek che iyanotin tuguk che yaei bik?

5. Ng’o bik che kitoret malaikaisiek che kesomani eng’ Bibilia?

6. (a) Tos ribei malaikaisiek bikab Kamuktaindet rani eng’ or nee? (b) Ngorcho teebutik che kemache kegeer?

7. Kiimuch Setani koweech bik ne tia kometo Kamuktaindet?

8. (a) Kiek malaikaisiek alak oik eng’ or nee? (b) Kiyach koyai nee oik si kobiit kochilil eng’ Maranetab betusiekab Noa?

9. (a) Nee ne kiyaak eng’ oik ye kingoweektagei kipsengwet? (b) Kinetigei nee agobo oik?

10. Keng’alal ak oik ko nee?

11. Ng’orset ko nee, ago amu nee si konyolu keistoegei?

12. Amu nee si ko ya ketiem keng’alal ak oik?

13. Tos kigomuch koyai nee bik che chang’ che kiiywei oik besio?

14. Ko u Kristianikab Epeso che ki bo tai, komuchi koyai nee bik si ko istoegei oik?

15. Si kobiit kegirinde oik, ko magat keyai nee?

16. Kimuchi kigimit kayanennyo eng’ or nee?

17. Nee kakwautiet ne nyolu keib si kobiit kegirinda oindet?

18, 19. (a) Amu nee si ketinye kayanet kele kibelisiei eng’ luget agobo tamirmirik che yaach? (b) Nee teebutiet ne kewolu eng’ somanet ne rubei?