مايلز نورزوۆەر | ٶمىربايان
ەحوبانىڭ دەمەۋىمەن ەڭبەگىمنىڭ جەمىسىن كوردىم
اتا-انام ەحوبانىڭ ۇيىمىن ٵردايىم قولدايتىن. ەسىمدە، لوندونداعى بەتەلدەگى باۋىرلاستار بەتەل وتباسى ٷشىن ٴسۇت وندىرگىسى كەلگەندە اكەم ۇيىمىزدەگى جالعىز «دجەرسي» سيىرىمىزدىڭ بۇزاۋىن ساداقا ەتتى. سوندىقتان «وتباسىمىزدان بەتەلگە ٴبىرىنشى بولىپ بۇزاۋىمىز كەتتى عوي» دەپ قالجىڭدايتىنبىز. اتا-انامنىڭ كەرەمەت ۇلگىسى مەنى قولىما تىنىم بەرمەي، ەحوباعا كوبىرەك قىزمەت ەتە بەرۋگە تالپىندىردى (ۋاعىزداۋشى 11:6). سودان ەحوبا ماعان مەن ەشقاشان ويلاماعان قىزمەت تۇرلەرىنە جول اشىپ، مەنىڭ تالپىنىسىما باتاسىن بەردى. بۇل تۋرالى سىزدەرگە كوبىرەك ايتىپ بەرەيىن.
اتا-انام انگلياداعى بيستەر قالاسىنا جاقىن ورنالاسقان ٴبىر فەرمادا ٷي جالداپ تۇراتىن. سول جاقتا مەنىڭ، اپكەمنىڭ، اعامنىڭ بالالىق شاعى ٶتتى. 19 جاسىمدا مەن دە اعام مەن اپكەم سياقتى ىزاشارلىق قىزمەتتى باستادىم. كەيىن شوتلاندياعا ارنايى ٸزاشار بولىپ تاعايىندالدىم. ال 1970-جىلى 23 جاسىمدا مەنى لوندونداعى بەتەلگە شاقىردى. سول جاقتا قىزمەت ەتىپ جۇرگەندە، مەن ىم ٴتىلى تۋرالى ٴبىلىپ، سوعان قىزىعا باستادىم. وسىلايشا ٶمىرىمنىڭ باتاعا تولى جاڭا تاراۋى باستالدى.
ىم ٴتىلىن ۇيرەنۋىم
بەتەلدە بولعانىمدا مەن ميلل حيلل قاۋىمىنا تاعايىندالدىم. وندا قۇلاعى ەستىمەيتىن بىرنەشە باۋىرلاس قىزمەت ەتەتىن. ىم ٴتىلىن بىلمەگەنىم ولارمەن جاقىن ارالاسۋعا، دوس بولۋعا كەدەرگى جاساعانىن قالامادىم. ٴسۇيتىپ، مەن قاۋىم كەزدەسۋلەرىندە سول باۋىرلاستاردىڭ قاسىنا وتىراتىنمىن.
سول كەزدە بريتانيادا ىم تىلىندە ٴبىر دە ٴبىر قاۋىم بولمادى. قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستار اعىلشىن تىلىندەگى قاۋىمعا قاتىساتىن، ولارعا باعدارلامانى قۇلاعى ەستيتىن باۋىرلاستار اۋدارىپ بەرەتىن. ولار اۋدارعاندا اعىلشىن ٴتىلىنىڭ قۇرىلىمىمەن سوزبە-ٴسوز اۋداراتىن. الايدا قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستار ماعان ىم ٴتىلىن شىدامدىلىقپەن ۇيرەتە باستاعاندا، مەن مىنانى ٴتۇسىندىم: ىم ٴتىلىنىڭ ٶزىنىڭ گرامماتيكاسى مەن ٴسوز رەتى بار ەكەن. ال اعىلشىن ٴتىلى بولسا ولارعا شەت ٴتىلى سياقتى! بىلەسىزدەر مە، سول كەزدە مەن قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستاردى ودان سايىن جاقسى كورىپ، قۇرمەتتەپ كەتتىم. ويتكەنى ولار باعدارلامانى تولىق تۇسىنبەسە دە، قاۋىم كەزدەسۋلەرىن جىبەرمەيتىن. بۇل مەنى ىم ٴتىلىن جاقسىلاپ ۇيرەنىپ الۋعا تالپىندىردى.
بريتانيادا قۇلاعى ەستىمەيتىندەردىڭ رەسمي ٴتىلى — بريتان ىم ٴتىلى. ول اعىلشىننان سوزبە-ٴسوز اۋدارىلاتىن ىم تىلىمەن سالىستىرعاندا الدەقايدا ساپالى. سوندىقتان ۋاقىت وتە قاۋىم كەزدەسۋلەرىمىز وسى تىلگە اۋدارىلا باستادى. ەندى قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستار قاۋىم كەزدەسۋلەرىنىڭ پايداسىن كوبىرەك كورەتىن بولدى. سونداي-اق ولاردىڭ قۇلاعى ەستيتىن باۋىرلاستارمەن قارىم-قاتىناستارى دا نىعايا ٴتۇستى. سوڭعى ەلۋ جىلدا ەحوبا ىم تىلىندەگى تاناپقا قالاي باتاسىن بەرگەنىنە كۋا بولدىم. ەحوبا ماعان ىم تىلىندەگى تاناپتىڭ وسۋىنە ۇلەس قوسۋعا مۇمكىندىك بەردى. سول جايلى ايتىپ بەرەيىن.
ىم تىلىندەگى تاناپتاعى ٶسىم
اقساقال بولىپ تاعايىندالعانىمنان كەيىن ٴبىر جىل وتكەن سوڭ، 1973-جىلى مايكل يگەرس دەگەن قۇلاعى ەستىمەيتىن ٴبىر ەر باۋىرلاس كەيبىر كەزدەسۋلەردى بريتان ىم تىلىندە وتكىزۋدى ۇسىندى. سودان فيليالدىڭ ماقۇلداۋىمەن تاعى ٴبىر اقساقال ەكەۋىمىز لوندوننىڭ وڭتۇستىك-شىعىسىنداعى دەتفوردتا ايىنا ٴبىر رەت ىم تىلىندەگى كەزدەسۋلەردى وتكىزە باستادىق.
بۇنىڭ ناتيجەسى كەرەمەت بولدى! بريتان ىم تىلىندەگى العاشقى كەزدەسۋگە لوندون مەن وڭتۇستىك-شىعىس انگلياداعى كوپتەگەن قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستار قاتىستى. وسى كۇنگە دە جەتتىك-اۋ! ەندى قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستار مەن قىزىعۋشىلار رۋحاني اس-سۋدى ٶز انا تىلدەرىندە الا الادى. كەزدەسۋدەن كەيىن ٴبىز شاي ٸشىپ، ارقا-جارقا بوپ ارالاسىپ، ٴبىر-ٴبىرىمىزدى جىگەرلەندىردىك. سونداي-اق مەن باۋىرلاستارعا باقتاشىلىق ساپار جاساي الدىم، ولار بۇعان اسا مۇقتاج ەدى.
كەيىنىرەك ىم تىلىندەگى كەزدەسۋلەر بيرمينگەم مەن شەففيلد قالالارىندا دا وتە باستادى. بريتان ىم ٴتىلىن ۇيرەنگىسى كەلگەن كوپتەگەن قۇلاعى ەستيتىن باۋىرلاستار دا ىم تىلىندەگى كەزدەسۋلەرگە قاتىسا باستادى. وسى قۇلشىنىستى باۋىرلاستار ىم تىلىندەگى تاناپتاعى ۋاعىز ٸسىن بۇكىل انگليا بويىنشا ۇيىمداستىرۋعا كومەكتەستى.
ومىرلىك سەرىگىمدى كەزدەستىرۋىم
ٴبىزدىڭ ۇيلەنگەن كۇنىمىز
1974-جىلى مەن ستەللا باركەر دەگەن ٴبىر وتە سۇلۋ قىز باۋىرلاسپەن تانىستىم. ول بەتەلگە جاقىن ورنالاسقان ٴبىر قاۋىمدا ارنايى ٸزاشار بولىپ قىزمەت ەتەتىن. ٴبىز ٴبىر-ٴبىرىمىزدى ۇناتىپ، 1976-جىلى وتاۋ قۇردىق. سوسىن ەكەۋىمىز لوندوننىڭ سولتۇستىگىندەگى حاكنيدەگى ٴبىر قاۋىمدا ارنايى ٸزاشار بوپ قىزمەت ەتتىك. سول جەردە ستەللا ىم ٴتىلىن ۇيرەنىپ، ەكەۋىمىز بىرگە ىم تىلىندەگى تاناپتا قىزمەت ەتە باستادىق. ەكەۋىمىزدىڭ ٸزاشار بوپ قىزمەت ەتكەنىمىز نەكەمىزگە تاماشا باستاما بەردى دەپ اۋىز تولتىرىپ ايتا الامىن.
كوپ ۇزاماي ستەللا ەكەۋىمىز بەتەلگە ەرىكتى قىزمەتشى رەتىندە شاقىرىلدىق. ٶمىرىمىز قىز-قىز قايناپ جاتتى! مەن اۋداندىق باقىلاۋشىنىڭ ورىنباسارى بوپ قىزمەت ەتەتىنمىن، اقساقالدارعا ارنالعان پاتشالىق قىزمەت مەكتەبىن جۇرگىزەتىنمىن جانە اعىلشىن تىلىندەگى ايماقتىق كونگرەستەردى ىم تىلىنە اۋدارۋ ٸسىن ۇيىمداستىراتىنمىن. سول كەزدەرى مەن قاتتى شارشايتىنمىن، دەسە دە قىزمەتىم ماعان قۋانىش سيلاپ، جانىمدى سەرگىتەتىن (ماتاي 11:28—30).
1979 جانە 1982-جىلى ٴبىزدىڭ سايمون مەن مارك دەگەن ۇلدارىمىز دۇنيەگە كەلدى. اتا-انا بولۋ بىزگە زور قۋانىش سيلادى، ٴبىراق بۇل قوسىمشا جاۋاپكەرشىلىك تە جۇكتەدى. ٴبىز ٴبارىن قالاي ۇلگەرەتىنبىز؟ كەيدە ٴبىز قىزمەت پەن دەمالىستى بىرىكتىرەتىنبىز. مىسالى، اراگىدىك ماعان باسقا قالاعا بارۋدى تالاپ ەتەتىن تەوكراتيالىق تاپسىرمالار بەرىلەتىن. ٴسۇيتىپ، ٴبىز بۇكىل وتباسىمىزبەن سول جاققا بارىپ، سول جاقتا دەمالىپ تا ۇلگەرەتىنبىز جانە تاپسىرمامدى دا ورىندايتىنمىن. وسىلايشا بالالارىمىز ەحوباعا قىزمەت ەتۋ زور قۋانىش اكەلەتىنىن سەزىنە الدى! وسىلاي ەتكەنىمىزدىڭ ناتيجەسىندە ۇلدارىمىز وسكەندە ىم ٴتىلىن مەڭگەرىپ قانا قويماي، ٸزاشار بولىپ قىزمەت ەتتى. ەسىڭىزدە بولسا، وسىدان 40 جىل بۇرىن اتا-انام بەتەلگە بەرگەن بۇزاۋ «بەتەلدىك قىزمەتىن» باستاعان ەدى. ەندى مىنە، ۇلدارىمىز سايمون مەن مارك بەتەلدىك قىزمەتتەرىن باستادى. سول كەزدە ٴبىزدىڭ قالاي قۋانعانىمىزدى كورسەڭىزدەر عوي!
ايەلىم جانە ەكى ۇلىممەن بىرگە، 1995-جىل
قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستارعا كومەكتەسۋ
1990 جىلدارعا دەيىن بريتانيادا قۇلاعى ەستىمەيتىن اقساقالدار بولمادى، تەك بىرنەشە قىزمەت كومەكشىسى عانا بولدى. سوندىقتان ىم ٴتىلىن بىلمەيتىن قۇلاعى ەستيتىن اقساقالدارعا باقىلاۋشى بولىپ قىزمەت ەتە الاتىن، «ٴتالىم بەرۋگە قابىلەتتى» قىزمەت كومەكشىلەرىن اقساقال ەتىپ تاعايىنداۋ كەرەك بولدى (تىموتەگە 1-حات 3:2). سونداي قىزمەت كومەكشىلەرىنىڭ ٴبىرى، بەرنارد اۋستين دەگەن باۋىرلاس، اعىلشىن ٴتىلدى قاۋىمدا قىزمەت ەتەتىن. ول باۋىرلاستاردى قاتتى جاقسى كورەتىن، باۋىرلاستار دا ونى قۇرمەتتەيتىن. ونىڭ اقساقال بولىپ تاعايىندالعانىن ەستىگەندە، قۋانىشىمدا شەك بولمادى! بەرنارد بريتانياداعى قۇلاعى ەستىمەيتىن ٴبىرىنشى اقساقال بولدى.
1996-جىلى تاريحي وقيعا بولدى! فيليال بريتانياداعى العاشقى ىم ٴتىلدى قاۋىمنىڭ قۇرىلۋىن ماقۇلدادى. بۇل قاۋىم لوندوننىڭ باتىسىنداعى يلينگتە اشىلدى. سودان كەيىن ىم ٴتىلدى تاناپتا كوپ جەتىستىكتەر بولدى.
بارلىق جيىندارىمىزدىڭ پايداسىن كورۋ
1980 جانە 1990-جىلدارى مەن قىزمەت بولىمىنە قاشىقتان كومەكتەسىپ ٴجۇردىم جانە ىم ٴتىلدى تاناپتاعى قىزمەتكە قاتىستى سۇراقتارعا جاۋاپ بەرەتىنمىن. باۋىرلاستار كەيدە فيليالعا حات جازىپ، اعىلشىن تىلىندە وتەتىن كەزدەسۋلەردەگى، كونگرەستەردەگى باياندامالاردى ىم تىلىندە سويلەيتىن باۋىرلاستار تۇسىنە الۋ ٷشىن نە ىستەسەك بولادى دەپ سۇرايتىن. سول كەزدەرى اعىلشىن تىلىندەگى كەزدەسۋلەر مەن كونگرەستەر ىم تىلىنە اۋدارىلمايتىن، ىم تىلىندە ادەبيەتتەر دە بولمادى. سوندىقتان مەن ۇنەمى باۋىرلاستاردى جىگەرلەندىرىپ، قۇلاعى ەستيتىندەردى دە، ەستىمەيتىندەردى دە شىدامدى بولۋعا، ەحوبانى كۇتۋگە تالپىندىراتىنمىن.
كوپتەن كۇتكەن ارمانىمىز ورىندالدى! كوپ ۇزاماي فيليال اعىلشىن تىلىندەگى كەزدەسۋلەرىمىز بەن كونگرەستەردى ىم تىلىنە اۋدارۋدى ۇيىمداستىردى. بۇعان قوسا، قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستار الدىڭعى قاتارعا وتىرىپ، بايانداماشىنى دا، اۋدارماشىنى دا انىق كورە الاتىن. وسىلاي قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستار ەحوبا ولاردى جاقسى كورەتىنىن، ونىڭ وتباسىنىڭ باعالى مۇشەلەرى ەكەنىن سەزىندى.
1995-جىلى 1-ساۋىردە ميدلەنستىڭ باتىسىنداعى دادلي قالاسىندا ورنالاسقان كونگرەسس سارايىندا ٴبىرىنشى رەت ىم تىلىندەگى كونگرەسس ٶتتى. مەن سول كەزدە اۋداندىق باقىلاۋشى بوپ قىزمەت ەتكەن دەيۆيد مەرري باۋىرلاسقا كونگرەستى ۇيىمداستىرۋعا كومەكتەستىم. بۇل كونگرەسكە قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستار جۇزدەگەن ٴميلدى ارتتا قالدىرىپ، سوناۋ سولتۇستىكتەگى شوتلانديا مەن وڭتۇستىك-باتىستاعى كورنۋولدان كەلدى. سول تاريحي كونگرەستە 1000 نان اسا دەلەگات بولدى. ولاردىڭ بال-بۇل جايناعان جۇزدەرىن ەشقاشان ۇمىتپاسپىن.
دەيۆيد مەرري باۋىرلاسپەن العاشقى بريتان ىم تىلىندەگى ٴبىر كۇندىك كونگرەستە، 1995-جىل
2001-جىلى فيليال دەيۆيد باۋىرلاس پەن ماعان كەلەسى جىلى بريتان ىم تىلىندەگى ايماقتىق كونگرەستى ۇيىمداستىرۋدى تاپسىردى. بۇل دەگەنىڭىز ٴبىزدى الدا اجەپتەۋىر جۇمىس كۇتىپ تۇر دەگەن ٴسوز! الايدا ەحوبا ەرىكتى قىزمەتشىلەرىنىڭ ەڭبەگىن مولىنان جارىلقادى. كونگرەسس ويداعىداي ٶتىپ، كوپتىڭ جادىندا وشپەس ٸز قالدىردى! وسىلاي مەن بىرنەشە جىلدار بويى ىم تىلىندەگى كونگرەستەردى ۇيىمداستىرۋعا جاۋاپتى بولدىم، ال كەيىن بۇل مىندەتتى قابىلەتتى جاس ەر باۋىرلاستار اتقاردى.
قۇلاعى ەستىمەيتىندەرگە ارنالعان ۆيدەوماتەريالدار
1998-جىلى ەحوبانىڭ ۇيىمى بريتان ىم تىلىندەگى العاشقى باسىلىمدى شىعارعان كەزدە، قۋانىشتان توبەمىز كوككە جەتتى! بۇل «قۇداي بىزدەن نەنى تالاپ ەتەدى؟» كىتاپشاسىنىڭ ۆيدەوكاسسەتاسى ەدى. سونىڭ كومەگىمەن ٴبىز كوپتەگەن كيەلى كىتاپ زەرتتەۋ ساباقتارىن وتكىزدىك. ال كەيىن ىم تىلىندە باسقا دا باسىلىمدار شىقتى.
2002-جىلى كونگرەستە پاتشالىق اندەرىمىز العاش رەت بريتان ىم تىلىنە اۋدارىلدى. ەندى قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستارىمىز سۋردواۋدارماشىمەن بىرگە پاتشالىق اندەرىن «شىرقاپ»، ٵننىڭ ىرعاعىنا ىلەسە الاتىن بولدى. قۇلاعى ەستىمەيتىن ٴبىر اقساقالدىڭ ٵن ايتىپ تۇرىپ جىلاعانى ٵلى كوز الدىمدا!
سول جىلعى كونگرەستە تاعى ٴبىر جاڭالىق بولدى. لوندونداعى ىم ٴتىلدى قاۋىمعا كيەلى كىتاپقا نەگىزدەلگەن درامانى ىم تىلىندە شىعارۋ تاپسىرىلدى. بۇل ىستە تاجىريبەمىز بولماعاندىقتان، ٴبىز نە ىستەۋ كەرەكتىگىن، قالاي ىستەۋ كەرەكتىگىن بىلمەدىك. ٴبىراق ەحوبا بىزگە تاعى دا كومەككە كەلدى. بۇل جولى ول فيلم ٴتۇسىرىپ، ونى وڭدەي الاتىن باۋىرلاستاردى تابۋعا كومەكتەستى. ٴبىر جاعادان باس، ٴبىر جەڭنەن قول شىعارىپ جاساعان جۇمىسىمىز كەرەمەت ناتيجە اكەلدى! بۇعان قوسا، وسى جوبادا جيناعان تاجىريبەمىزدىڭ پايداسىن كەيىن دە كوردىك. 2003—2008-جىلدار ارالىعىندا مەن بەتەلدە ىم تىلىندەگى درامالاردى شىعارۋعا جاۋاپتى بولدىم.
ايەلىم ەكەۋىمىز بەتەلدە ۇلدارىمىزبەن بىرگە قىزمەت ەتەتىنىمىزگە قاتتى قۋاندىق. ٴبىراق جۇمىس باستان اساتىن! بىرنەشە اپتاعا سوزىلعان دايىندىق پەن تۇسىرىلىمنەن كەيىن اكتيورلەر مەن ٴتۇسىرىلىم توبى ولەردەي شارشادى. ٴبىراق توككەن تەرىمىز تەككە كەتپەدى. سەبەبى قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستار ٷشىن كيەلى كىتاپ وقيعالارىنا جان ٴبىتتى، مۇنى كورگەندە ولار كوز جاستارىن ۇستاي المادى. ٴبىزدىڭ دە جۇرەگىمىز قۋانىشتان جارىلا جازدادى.
ەحوبانىڭ باتاسى مۇنىمەن بىتپەدى. 2015-جىلى زەرتتەۋگە ارنالعان «كۇزەت مۇناراسى» بريتان ىم تىلىندە ۆيدەو فورماتتا شىعا باستادى. ال كەيىن 2019-جىلى ٴدال وسى فورماتتا كيەلى كىتاپتىڭ ماتاي كىتابى جارىق كوردى. تاعى ٴبىر قۋانتارلىق جايت — قازىر ىم تىلىندە گرەك جازبالارىنىڭ تولىق نۇسقاسى بار. ال ەۆرەي جازبالارىنا كەلەتىن بولساق، باۋىرلاستار ونى شىعارۋ ٷشىن قازىر كوپ ەڭبەكتەنىپ جاتىر. قۇلاعى ەستىمەيتىن باۋىرلاستار ەحوباعا مىڭ العىس بىلدىرۋدە!
ەحوبانىڭ حالقى رەتىندە ٴبىز ەشكىمدى الالامايتىن قۇدايىمىزعا ەلىكتەيمىز (ەلشىلەردىڭ ىستەرى 10:34، 35). وسىنداي حالىقتىڭ قاتارىندا بولۋ ۇلكەن مارتەبە عوي! مەنىڭ ٶزىم دە، وتباسىم دا ەحوبانىڭ ۇيىمىنا قايران قالامىز. نەگە دەسەڭىزدەر، ٴبىزدىڭ ۇيىم بارلىق ادامدارعا، ونىڭ ىشىندە قۇلاعى ەستىمەيتىندەرگە دە، كوزى كورمەيتىندەرگە دە كومەكتەسۋ ٷشىن قانشاما كۇش، قانشاما قاراجات جۇمسايدى a.
ەڭبەگىمىزدىڭ ەشقايسىسى زايا كەتپەدى، سەبەبى قازىر بريتانيادا بريتان ىم تىلىندەگى جەتى قاۋىم بار. مەن ىم ٴتىلدى تاناپتىڭ «قاراپايىم باستاماسىنا» دا، ونىڭ قالاي وسكەنىنە دە كۋا بولدىم (زاكاريا 4:10). سول وسىمگە كىشكەنە بولسا دا ۇلەس قوسا العانىم زور قۋانىش پەن قاناعات سيلادى. البەتتە، ەحوبانىڭ كومەگىنسىز مۇنىڭ ٴبارى جۇزەگە اسپاس ەدى. ويتكەنى ۇيىمدى جەتەلەپ جاتقان دا، حالقىنا ىزگى حاباردى ۋاعىزداۋعا كومەكتەسىپ جاتقان دا — ٶزى. ەحوبا لايىقتى ادامداردىڭ جۇرەگىندەگى پاتشالىق تۇقىمىنا ٶسىم بەرەدى.
ستەللا ەكەۋىمىز، 2023-جىل
a «ساداقالارىڭىز قايدا جۇمسالادى؟ ٶمىردى وزگەرتەتىن نۇكتەلەر» دەگەن ماقالانى قاراڭىز.
