مازمۇنعا ٶتۋ

مازمۇن تىزىمىنە ٶتۋ

‏«مە‌نىڭ پاتشالىعىم وسى دۇنيە‌لىك ە‌مە‌س»‏

‏«مە‌نىڭ پاتشالىعىم وسى دۇنيە‌لىك ە‌مە‌س»‏

‏«مە‌ن شىندىق تۋ‌رالى كۋ‌الىك ە‌تۋ ٷشىن.‏.‏.‏ وسى دۇنيە‌گە كە‌لدىم» (‏جوحان 18:‏37‏)‏.‏

اندە‌ر:‏ 109،‏ 102

1،‏ 2.‏ ا)‏ قالاي دۇنيە بارعان سايىن جىككە بولىنۋ‌دە؟‏ ٵ)‏ بۇل ماقالادا قانداي سۇراقتارعا جاۋ‌اپ الامىز؟‏

وڭتۇستىك ە‌ۋ‌روپاداعى ٴ‌بىر ايە‌ل باۋىرلاس وتكە‌ن ٶمىرى جايىندا بىلاي دە‌يدى:‏ «جاس كە‌زىمنە‌ن باستاپ ادىلە‌تسىزدىكتە‌ن كوز اشپادىم.‏ سوندىقتان مە‌ن ە‌لىمدە‌گى ساياساتقا قارسى بولىپ،‏ كوتە‌رىلىستە‌رگە بارىپ ٴ‌جۇردىم.‏ ٴ‌تىپتى كوپ جىل بويى ٴ‌بىر تە‌رروريست جىگىتپە‌ن ٴ‌جۇردىم».‏ ال وڭتۇستىك افريكادا تۇراتىن ٴ‌بىر ە‌ر باۋىرلاس نە‌گە بۇرىن قاتىگە‌ز بولعانىن بىلاي دە‌پ ٴ‌تۇسىندىردى:‏ «مە‌ن ٶز تايپامدى باسقا تايپالاردىڭ بارىنە‌ن جوعارى دە‌پ ە‌سە‌پتە‌يتىنمىن.‏ ٴ‌سۇيتىپ،‏ ٴ‌بىر ساياسي پارتيانىڭ م‍ۇشە‌سى بولدىم.‏ بىزگە قارسىلاستارىمىزدى،‏ ٴ‌تىپتى باسقا پارتياعا جاقتاساتىن ٶز تايپامىزدىڭ ادامدارىن دا،‏ نايزامە‌ن ٶلتىرۋ كە‌رە‌ك دە‌پ ۇيرە‌تتى».‏ ورتالىق ە‌ۋ‌روپادا تۇراتىن ٴ‌بىر ايە‌ل باۋىرلاس بولسا بىلاي دە‌دى:‏ «مە‌ن ادامداردى قاتتى الالايتىنمىن.‏ باسقا ۇلتتان شىققان نە باسقا ٴ‌دىندى ۇستاناتىن ادامداردى جە‌ك كورە‌تىنمىن».‏

2 وسى ٷش باۋىرلاس ۇستانعان كوزقاراستار بۇگىندە ادامدار اراسىندا كە‌ڭ ە‌تە‌ك الۋ‌دا.‏ كوپتە‌گە‌ن ساياسي توپتار تاۋ‌ە‌لسىزدىك الۋ ٷشىن قاتىگە‌زدىككە بارىپ جاتادى.‏ ساياسات توڭىرە‌گىندە‌گى تالاس-‏تارتىستار كادىمگى جايتقا اينالدى.‏ كوپ ە‌لدە‌ردە ادامدار شە‌تە‌لدىكتە‌رگە بارعان سايىن جە‌ككورۋ‌شىلىك تانىتۋ‌دا.‏ كيە‌لى كىتاپتا ٴ‌دال ايتىلىپ  كە‌تكە‌ندە‌ي،‏ وسى سوڭعى كۇندە‌رى ادامدار ە‌شقانداي «ىمىراعا كە‌لمە‌يدى» (‏تىموتە‌گە 2-‏حات 3:‏1،‏ 3‏)‏.‏ بارعان سايىن جىككە ٴ‌بولىنىپ جاتقان دۇنيە‌دە ٴ‌ماسىحشىلە‌ر بىرلىكتە‌رىن قالاي ساقتاي الادى؟‏ بۇل جاعىنان يسادان ۇلگى الا الامىز.‏ ونىڭ كۇندە‌رىندە دە ادامدار ساياسي كوزقاراستارى بويىنشا جىك-‏جىككە بولىنگە‌ن.‏ بۇل ماقالادا ٴ‌بىز كە‌لە‌سى ٷش سۇراققا جاۋ‌اپ الامىز:‏ يسا ساياسي توپتاردىڭ ىسىنە ارالاسۋ‌دان نە‌گە باس تارتقان؟‏ قۇدايدىڭ حالقى ساياسي ماسە‌لە‌لە‌ردە ە‌شكىمگە جاقتاسپاۋ كە‌رە‌كتىگىن يسا قالاي كورسە‌تتى؟‏ ول ە‌شقاشان قاتىگە‌زدىككە بارماۋىمىز كە‌رە‌كتىگىن قالاي ۇيرە‌تتى؟‏

يسا تاۋ‌ە‌لسىزدىككە ۇمتىلعانداردى قولدادى ما؟‏

3،‏ 4.‏ ا)‏ يسانىڭ كۇندە‌رىندە ياھۋ‌ديلە‌ردىڭ كوبىسى نە‌نى اڭساعان؟‏ ٵ)‏ حالىقتىڭ قالاۋ‌ى يسانىڭ شاكىرتتە‌رىنە قالاي اسە‌ر ە‌تكە‌ن؟‏

3 يسا ۋ‌اعىزداعان كوپتە‌گە‌ن ياھۋ‌ديلە‌ر ريمدىكتە‌ردىڭ قول استىنان ازات بولۋ‌دى اڭساعان.‏ ياھۋ‌ديلىك زە‌لوتتار،‏ ياعني ساياسي تاقۋ‌الار توبى،‏ حالىقتىڭ وسى قالاۋىن ودان سايىن ٶرشىتۋ ٷشىن بارىن سالعان.‏ زە‌لوتتاردىڭ كوبىسى عاليلە‌يالىق ياھۋ‌دا دە‌گە‌ن كىسىنىڭ سوڭىنان ە‌رگە‌ن.‏ يسانىڭ زامانىندا ٶمىر سۇرگە‌ن بۇل كىسى جالعان ٴ‌ماسىح بولىپ،‏ كوپشىلىكتى اداستىرعان.‏ ياھۋ‌دي تاريحشىسى يوسيفتىڭ ايتۋىنشا،‏ ياھۋ‌دا حالىقتى ريمگە قارسى شىعۋ‌عا ۇگىتتە‌گە‌ن جانە ريمدىكتە‌رگە سالىق تولە‌ۋ‌گە كە‌لىسكە‌ن ادامداردى «قورقاقتار» دە‌پ اتاعان.‏ اقىرىندا ريمدىكتە‌ر ياھۋ‌دانى ولىمگە كە‌سكە‌ن (‏ە‌لشىلە‌ردىڭ ىستە‌رى 5:‏37‏)‏.‏ زە‌لوتتاردىڭ كە‌يبىرى ٶز ماقساتتارىنا جە‌تۋ ٷشىن ٴ‌تىپتى قاتىگە‌زدىككە دە بارعان.‏

4 ياھۋ‌ديلە‌ردىڭ كوبىسى ٴ‌ماسىحتىڭ كە‌لۋىن تاعاتسىزدانا كۇتىپ جۇرگە‌ن ە‌دى.‏ ولار ٴ‌ماسىح كە‌لگە‌ندە حالىقتى ريمدىكتە‌ردىڭ قولىنان ازات ە‌تىپ،‏ ٴ‌يسرايلدى قايتادان ۇلى حالىق ە‌تە‌دى دە‌پ ويلاعان (‏لۇقا 2:‏38؛‏ 3:‏15‏)‏.‏ كوبىسى ٴ‌ماسىح وزىنىڭ پاتشالىعىن جە‌ر بە‌تىندە،‏ ياعني يسرايلدە ورناتادى دە‌پ سە‌نگە‌ن.‏ سوندا بارلىق ياھۋ‌ديلە‌ر جە‌ر-‏جە‌رلە‌ردە‌ن جينالىپ،‏ يسرايلگە قايتا ورالادى دە‌پ كۇتكە‌ن.‏ بىردە شومىلدىرۋ ٴ‌راسىمىن جاساۋ‌شى جاقيانىڭ ٶزى يسادان:‏ «كە‌لە‌دى دە‌گە‌ن كىسى ٴ‌سىز بە،‏ الدە باسقا بىرە‌ۋ‌دى كۇتۋىمىز كە‌رە‌ك پە؟‏»—‏ دە‌پ سۇراعان (‏ماتاي 11:‏2،‏ 3‏)‏.‏ بالكىم،‏ جاقيا ياھۋ‌دي حالقىن ازات ە‌تە‌تىن تاعى بىرە‌ۋ كە‌لە مە دە‌پ ويلاعان شىعار.‏ كە‌يىن ە‌كى شاكىرت ە‌مماۋ‌سقا بارار جولدا قايتا تىرىلگە‌ن يسانى كوردى.‏ سوندا ولار وعان ٴ‌يسرايلدى قۇتقاراتىن كىسى يسا بولادى دە‌پ ۇمىتتە‌نگە‌ندە‌رىن ايتتى ‏(‏لۇقا 24:‏21 وقىڭىز)‏.‏ وسىدان كە‌يىن كوپ ۇزاماي ە‌لشىلە‌ر يسادان:‏ «يە‌م،‏ يسرايلگە پاتشالىقتى قازىر قايتا ورناتاسىز با؟‏»—‏ دە‌پ سۇراعان (‏ە‌لشىلە‌ردىڭ ىستە‌رى 1:‏6‏)‏.‏

5.‏ ا)‏ عاليلە‌يالىقتار يسانى نە‌گە پاتشا ە‌تكىسى كە‌لگە‌ن؟‏ ٵ)‏ يسا ولاردىڭ وي قالپىن قالاي تۇزە‌تتى؟‏

5 ياھۋ‌ديلە‌ر ٴ‌ماسىح كە‌لىپ،‏ بارلىق قيىندىقتارىن شە‌شىپ بە‌رە‌دى دە‌پ كۇتكە‌ن.‏ عاليلە‌يالىقتار يسانى سول سە‌بە‌پتە‌ن دە پاتشا ە‌تكىسى كە‌لگە‌ن شىعار.‏ ولار يسا ە‌ڭ جاقسى باسشى بولادى دە‌پ ويلاسا كە‌رە‌ك.‏ ويتكە‌نى ول تاماشا سويلە‌گە‌ن،‏ اۋ‌رۋ‌لاردى ساۋىقتىرا العان،‏ ٴ‌تىپتى اش ادامداردى تاماقپە‌ن قامتاماسىز ە‌تە العان.‏ ول 5000-‏داي ە‌ر ادامدى تاماقتاندىرعان كە‌زدە،‏ حالىق اڭ-‏تاڭ بولدى.‏ يسا سول كە‌زدە حالىقتىڭ نە ىستە‌مە‌ك ويى بار ە‌كە‌نىن ٴ‌بىلدى.‏ كيە‌لى كىتاپتا بىلاي دە‌لىنگە‌ن:‏ «ولاردىڭ ٶزىن ۇستاپ الىپ،‏ پاتشا ە‌تپە‌كشى بولعانىن بىلگە‌ن يسا تاعى دا تاۋ‌عا جالعىز كە‌تىپ قالدى» (‏جوحان 6:‏10—‏15‏)‏.‏ كە‌لە‌سى كۇنى حالىق ٴ‌سال باسىلعان بولسا كە‌رە‌ك.‏ سوندا يسا ادامداردى  تاندىك قاجە‌تتىلىكتە‌رىمە‌ن قامتاماسىز ە‌تۋ ٷشىن ە‌مە‌س،‏ قۇداي پاتشالىعى جايلى ٴ‌تالىم بە‌رۋ‌گە كە‌لگە‌نىن ايتىپ ٴ‌تۇسىندىردى.‏ ول بىلاي دە‌دى:‏ «بۇزىلاتىن تاماق ٷشىن ە‌مە‌س،‏ ماڭگىلىك ٶمىر بە‌رە‌تىن بۇزىلمايتىن تاماق ٷشىن ە‌ڭبە‌ك ە‌تىڭدە‌ر» (‏جوحان 6:‏25—‏27‏)‏.‏

6.‏ جە‌ردە ساياسي بيلىككە ۇمتىلمايتىنىن يسا قالاي انىق كورسە‌تتى؟‏ (‏ماقالانىڭ باسىنداعى سۋ‌رە‌تتى قاراڭىز.‏)‏

6 ولە‌رىنە از ۋ‌اقىت قالعاندا،‏ يسا ٴ‌بىر جايتتى ٴ‌تۇسىندى.‏ كە‌يبىر ٸزباسارلارى ول يە‌رۋ‌ساليمدە پاتشا بولادى دە‌پ سە‌نە‌تىن.‏ بۇلاي بولمايتىنىن ٴ‌تۇسىندىرۋ ٷشىن يسا ولارعا مينا تۋ‌رالى مىسالدى كە‌لتىردى.‏ بۇل مىسال ۇزاق ۋ‌اقىتقا كە‌تكە‌لى جاتقان «اقسۇيە‌ك»،‏ ياعني يسانىڭ ٶزى تۋ‌رالى ە‌دى (‏لۇقا 19:‏11—‏13،‏ 15‏)‏.‏ سونداي-‏اق يسا ريم بيلە‌ۋ‌شىسى پونتي پيلاتقا وزىنىڭ وسى دۇنيە‌دە‌گى ساياساتقا ە‌شقانداي قاتىسى جوق ە‌كە‌نىن انىق ايتقان.‏ پيلات يسادان:‏ «سە‌ن ياھۋ‌ديلە‌ردىڭ پاتشاسىسىڭ با؟‏»—‏ دە‌پ سۇراعان (‏جوحان 18:‏33‏)‏.‏ ول يسا حالىقتى ريمدىكتە‌رگە قارسى ايداپ سالادى دە‌پ قورىققان شىعار.‏ ٴ‌بىراق يسا وعان:‏ «مە‌نىڭ پاتشالىعىم وسى دۇنيە‌لىك ە‌مە‌س»،‏—‏ دە‌پ جاۋ‌اپ بە‌ردى (‏جوحان 18:‏36‏)‏.‏ پاتشالىعى كوكتە ورنايتىندىقتان،‏ يسا ساياساتقا ارالاسۋ‌دان باس تارتقان.‏ ال جە‌رگە ول «شىندىق تۋ‌رالى كۋ‌الىك ە‌تۋ ٷشىن» كە‌لگە‌نىن ايتقان ‏(‏جوحان 18:‏37 وقىڭىز)‏.‏

ٴ‌سىز نازارىڭىزدى وسى دۇنيە‌دە‌گى قيىندىقتارعا اۋ‌داراسىز با،‏ الدە قۇداي پاتشالىعىنا ما؟‏ (‏7-‏ابزاستى قاراڭىز)‏

7.‏ نە‌گە ٴ‌بىز ساياسي توپتارعا ٴ‌تىپتى ىشتە‌ي جاقتاسۋ‌دان دا اۋ‌لاق بولۋىمىز كە‌رە‌ك؟‏

7 يسا وزىنىڭ تاپسىرماسى قانداي ە‌كە‌نىن جاقسى تۇسىنگە‌ن.‏ ٴ‌بىز دە وزىمىزگە نە تاپسىرىلعانىن تۇسىنسە‌ك،‏ ساياسي توپتارعا ٴ‌تىپتى ىشتە‌ي جاقتاسۋ‌دان دا اۋ‌لاق بولامىز.‏ ٴ‌بىراق بۇل ۇنە‌مى وڭاي بولا بە‌رمە‌يدى.‏ ٴ‌بىر ارالاۋ‌شى باقىلاۋ‌شىنىڭ ايتۋىنشا،‏ ونىڭ اۋ‌ماعىنداعى ادامدار ابدە‌ن شە‌كتە‌ن شىققان.‏ ولار ٶز ۇلتتارىن قاتتى اسقاق تۇتادى جانە ۇستە‌رىنە‌ن ٶز ادامدارى بيلىك ە‌تسە،‏ جاعدايلارى جاقسارادى دە‌پ سە‌نە‌دى.‏ ول تاعى بىلاي دە‌پ قوستى:‏ «قۋ‌انىشقا وراي،‏ باۋىرلاستار بار نازارلارىن پاتشالىق جايلى  ىزگى حاباردى ۋ‌اعىزداۋ‌عا اۋ‌دارۋ‌دا.‏ وسىلايشا ٴ‌ماسىحشىلىك بىرلىكتە‌رىن ساقتاپ كە‌لە‌دى.‏ ولار قۇدايدىڭ ادىلە‌تسىزدىكتى جويىپ،‏ قيىندىقتاردى شە‌شە‌تىن ۋ‌اقىتىن كۇتۋ‌دە».‏

يسا ساياسي ماسە‌لە‌لە‌ردە قالاي بە‌يتاراپتىق ساقتاعان؟‏

8.‏ يسانىڭ كۇندە‌رىندە ياھۋ‌ديلە‌ردىڭ كوبىسى قانداي ادىلە‌تسىزدىك كورگە‌ن؟‏

8 ادامدار كوپ ادىلە‌تسىزدىك كورگە‌ندە،‏ ٴ‌جيى ساياساتقا ارالاسا باستايدى.‏ يسانىڭ كۇندە‌رىندە سالىق تولە‌ۋ ماسە‌لە‌سى ادامداردىڭ ساياسي جاعىنان جىككە بولىنۋىنە سە‌بە‌پ بولدى.‏ نە‌گىزىنە‌ن،‏ عاليلە‌يالىق ياھۋ‌دانىڭ ريمگە قارسى بۇلىك كوتە‌رگە‌ن سە‌بە‌بى —‏ ريمدىكتە‌ر سالىق تولە‌نىپ جاتقانىنا كوز جە‌تكىزۋ ٷشىن ادامداردى تىركە‌ۋ‌دە‌ن وتكىزە‌تىن.‏ تولە‌نە‌تىن سالىقتىڭ تۇرلە‌رى كوپ بولعان.‏ مىسالى،‏ م‍ۇلىككە،‏ جە‌رگە جانە ۇيگە سالىق سالىنعان.‏ بۇعان قوسا،‏ سالىق جيناۋ‌شىلار جە‌مقور ە‌دى.‏ بۇل جاعدايدى ودان سايىن ۋ‌شىقتىردى.‏ ولاردىڭ كە‌يبىرى دارە‌جە‌لى قىزمە‌تكە يە بولۋ ٷشىن ۇكىمە‌ت باسىنداعىلارعا پارا بە‌رىپ،‏ كە‌يىن بيلىكتە‌رىن قىرۋ‌ار اقشا تابۋ ٷشىن قولداناتىن.‏ يە‌ريحونداعى سالىقشىلاردىڭ باسشىسى زاقاي دا جۇرتتى كوپ اقشا تولە‌ۋ‌گە ماجبۇرلە‌پ،‏ بايىپ العان ە‌دى (‏لۇقا 19:‏2،‏ 8‏)‏.‏

9،‏ 10.‏ ا)‏ جاۋ‌لارى يسانى ساياسي ماسە‌لە‌گە ارالاستىرۋ‌عا قالاي تىرىسىپ-‏باقتى؟‏ ٵ)‏ يسانىڭ بە‌رگە‌ن جاۋ‌ابىنان نە ۇيرە‌نە‌مىز؟‏ (‏ماقالانىڭ باسىنداعى سۋ‌رە‌تتى قاراڭىز.‏)‏

9 جاۋ‌لارى يسانى سالىق تولە‌ۋ ماسە‌لە‌سىنە ارالاستىرۋ‌عا تىرىسىپ باقتى.‏ ولار يسادان «الىم-‏سالىق» جايلى،‏ ياعني بارلىق ياھۋ‌ديلە‌ر تولە‌ۋ‌گە مىندە‌تتى بولعان ٴ‌بىر دينارلىق سالىق تۋ‌رالى سۇرادى ‏(‏ماتاي 22:‏16—‏18 وقىڭىز)‏.‏ ياھۋ‌ديلە‌ر اسىرە‌سە وسى سالىق ٴ‌تۇرىن جە‌ك كورە‌تىن.‏ ويتكە‌نى بۇل ولاردىڭ ريم ۇكىمە‌تىنىڭ قول استىندا ە‌كە‌نىن ە‌سكە سالىپ تۇراتىن.‏ «يرودتىڭ جاقتاستارى»،‏ ياعني يرودتىڭ ساياسي يدە‌يالارىن قولدايتىندار،‏ يسا سالىق تولە‌مە‌ۋ كە‌رە‌ك دە‌پ جاۋ‌اپ بە‌رە‌دى دە‌پ ۇمىتتە‌ندى.‏ سوندا ولار ونى ريم يمپە‌رياسىنا قارسى شىقتى دە‌پ ايىپتار ە‌دى.‏ ال ە‌گە‌ر يسا تولە‌ۋ كە‌رە‌ك دە‌پ جاۋ‌اپ بە‌رسە،‏ حالىق وعان ە‌رمە‌ي قويۋ‌ى م‍ۇمكىن ە‌دى.‏ يسا بۇل جاعدايدا نە ىستە‌دى؟‏

10 يسا بۇل ماسە‌لە‌دە وتە مۇقيات بولىپ،‏ بە‌يتاراپتىق ساقتاعان.‏ ول:‏ «پاتشانىكىن پاتشاعا،‏ ال قۇدايدىكىن قۇدايعا بە‌رىڭدە‌ر!‏»—‏ دە‌پ جاۋ‌اپ بە‌رگە‌ن (‏ماتاي 22:‏21‏)‏.‏ يسا سالىق جيناۋ‌شىلاردىڭ كوبىسى پاراقور ە‌كە‌نىن بىلە‌تىن.‏ ٴ‌بىراق ول بۇعان نازار اۋ‌دارىپ جاتپادى.‏ ونىڭ ورنىنا،‏ ول بار نازارىن ادامزاتتىڭ قيىندىقتارىن شىنىمە‌ن شە‌شە‌تىن قۇداي پاتشالىعىنا اۋ‌داردى.‏ يسا بىزگە جاقسى ۇلگى قالدىردى.‏ بىزگە ٴ‌بىرىنشى جاققا قاراعاندا،‏ ە‌كىنشى جاق دۇرىس ٵرى ٵدىل كورىنسە دە،‏ ساياسي ماسە‌لە‌لە‌رگە ە‌ش ارالاسپاۋىمىز كە‌رە‌ك.‏ ٴ‌ماسىحشىلە‌ر بار نازارىن قۇداي پاتشالىعىنا جانە قۇدايدىڭ ادىلدىگىنە اۋ‌دارادى.‏ سول سە‌بە‌پتە‌ن ٴ‌بىز ادىلە‌تسىزدىككە قاتىستى قاتاڭ كوزقاراس ۇستانبايمىز نە‌مە‌سە سوعان قارسى ە‌شتە‌ڭە ايتپايمىز (‏ماتاي 6:‏33‏)‏.‏

11.‏ ادامدارعا ناعىز ادىلدىكتى تابۋ‌عا قالاي كومە‌كتە‌سە الامىز؟‏

11 ساياساتقا قاتىستى ۇستانعان قاتاڭ كوزقاراستارىنان تۇبە‌گە‌يلى ارىلعان ە‌حوبا كۋ‌اگە‌رلە‌رى كوپتە‌پ تابىلادى.‏ مىسالى،‏ ۇلى بريتانياداعى ٴ‌بىر قىز باۋىرلاس شىندىقتى بىلگە‌نگە دە‌يىن ۋ‌نيۆە‌رسيتە‌تتە الە‌ۋ‌مە‌تتانۋ ساباعىن وتكە‌ن.‏ سودان ونىڭ بويىندا ساياساتقا قاتىستى قاتاڭ كوزقاراس قالىپتاسقان.‏ ول بىلاي دە‌يدى:‏ «مە‌ن قارا ٴ‌ناسىلدى ادامداردىڭ قۇقىعىن قورعاعىم كە‌لدى.‏ ويتكە‌نى ٴ‌بىز وتە كوپ ادىلە‌تسىزدىك كورە‌تىنبىز.‏ مە‌ن قىزۋ پىكىرتالاستاردا وڭاي جە‌ڭىپ شىعاتىنمىن.‏ ٴ‌بىراق ونداي كە‌زدە دە ىشتە‌ي كوڭىلىم  كونشىمە‌يتىن.‏ سول كە‌زدە ناسىلدىك ادىلە‌تسىزدىكتى توقتاتۋ ٷشىن ادامداردىڭ جۇرە‌گىن وزگە‌رتۋ كە‌رە‌كتىگىن مە‌ن تۇسىنبە‌پپىن.‏ كيە‌لى كىتاپتى زە‌رتتە‌ي باستاعانىمدا،‏ الدىمە‌ن ٶز جۇرە‌گىمدى وزگە‌رتۋىم كە‌رە‌كتىگىن ٴ‌تۇسىندىم».‏ وعان جاعىمسىز سە‌زىمدە‌ردە‌ن ارىلۋ‌عا كومە‌كتە‌سكە‌ن اق ٴ‌ناسىلدى قىز باۋىرلاس ە‌دى.‏ ول تاعى بىلاي دە‌دى:‏ «قازىر مە‌ن ىم ٴ‌تىلى قاۋىمىندا تۇراقتى ٸزاشار بولىپ قىزمە‌ت ە‌تە‌مىن ٵرى ٵرتۇرلى ادامداردىڭ جۇرە‌گىنە جول تابۋ‌دى ۇيرە‌نىپ جاتىرمىن».‏

‏«سە‌مسە‌رىڭدى قىنابىنا سال!‏»‏

12.‏ يسا شاكىرتتە‌رىنە قانداي «اشىتقىدان» اۋ‌لاق بولۋ‌دى ايتقان؟‏

12 يسانىڭ كۇندە‌رىندە ٴ‌دىني باسشىلار ٴ‌جيى ساياسي توپتارعا جاقتاساتىن.‏ ٴ‌بىر ە‌ڭبە‌ككە ساي،‏ ياھۋ‌ديلە‌ر ساياسي پارتيالارعا ۇقساعان ٴ‌دىني توپتارعا بولىنە‌تىن (‏«‏Daily Life in Palestina at the Time of Christ‏»)‏.‏ سوندىقتان يسا وزىنىڭ شاكىرتتە‌رىن ە‌سكە‌رتىپ:‏ «بايقاڭدار،‏ پارىزشىلداردىڭ اشىتقىسى مە‌ن يرودتىڭ اشىتقىسىنان ساق بولىڭدار!‏»—‏ دە‌گە‌ن (‏مارقا 8:‏15‏)‏.‏ يسا يرودتىڭ اتىن اتاعاندا،‏ يرودتىڭ جاقتاستارىنا نۇسقاسا كە‌رە‌ك.‏ ال پارىزشىلداردان قۇرالعان توپ ياھۋ‌ديلە‌ردىڭ ريم يمپە‌رياسىنان تاۋ‌ە‌لسىز بولعانىن قالادى.‏ ماتاي كىتابىنا ساي،‏ يسا شاكىرتتە‌رىنە ساددۋ‌كە‌يلە‌ردە‌ن دە ساق بولۋ‌دى ە‌سكە‌رتكە‌ن.‏ ساددۋ‌كە‌يلە‌ر ريم ۇكىمە‌تىنىڭ بيلىك ە‌تە بە‌رگە‌نىن قالادى،‏ سە‌بە‌بى بۇل ولارعا دارە‌جە‌لى قىزمە‌ت اتقارۋ‌عا م‍ۇمكىندىك بە‌ردى.‏ يسا شاكىرتتە‌رىن وسى ٷش توپتىڭ «اشىتقىسىنان»،‏ ياعني ىلىمدە‌رىنە‌ن اۋ‌لاق بولۋ‌عا شاقىرعان (‏ماتاي 16:‏6،‏ 12‏)‏.‏ ٴ‌بىر قىزىعى،‏ يسا بۇل ە‌سكە‌رتۋىن ادامدار ونى پاتشا ە‌تكىسى كە‌لگە‌ننە‌ن كە‌يىن كوپ ۇزاماي ايتقان.‏

يسا شاكىرتتە‌رىن تولىقتاي بە‌يتاراپ بولۋ‌عا ۇيرە‌تكە‌ن

13،‏ 14.‏ ا)‏ ساياسي جانە ٴ‌دىني ماسە‌لە‌لە‌ر قالاي قاتىگە‌زدىك پە‌ن ادىلە‌تسىزدىككە ۇلاسقان؟‏ ٵ)‏ نە‌گە ە‌شقاشان،‏ ٴ‌تىپتى ادىلە‌تسىزدىككە كە‌زىككە‌ندە دە،‏ قاتىگە‌زدىك تانىتپاعان دۇرىس؟‏ (‏ماقالانىڭ باسىنداعى سۋ‌رە‌تتى قاراڭىز.‏)‏

13 دىندە‌ر ساياسي ماسە‌لە‌لە‌رگە ارالاسقان كە‌زدە،‏ ٴ‌جيى مۇنىڭ ارتى قاتىگە‌زدىككە ۇلاسىپ جاتادى.‏ يسا وزىنىڭ شاكىرتتە‌رىن تولىقتاي بە‌يتاراپ بولۋ‌عا ۇيرە‌تكە‌ن.‏ جوعارعى ٴ‌دىني قىزمە‌تكە‌رلە‌ر مە‌ن پارىزشىلداردىڭ يسانى ولتىرگىسى كە‌لگە‌نىنىڭ ٴ‌بىر سە‌بە‌بى دە وسى ە‌دى.‏ ولار حالىق يسانىڭ سوزىنە قۇلاق اسىپ،‏ ە‌ندى سوڭدارىنان ە‌رمە‌ي قويادى دە‌پ قورىققان.‏ بۇل سولاي بولسا،‏ ولار وزدە‌رىنىڭ ٴ‌دىني جانە ساياسي بيلىكتە‌رىنە‌ن ايىرىلىپ قالماق ە‌دى.‏ ولار:‏ «ونى وسىلاي قالدىرساق،‏ ٴ‌بارى وعان سە‌نە‌تىن بولادى.‏ سوندا ريمدىكتە‌ر كە‌لىپ،‏ عيباداتحانامىز بە‌ن حالقىمىزعا يە‌لىك ە‌تىپ جۇرە‌ر»،‏—‏ دە‌گە‌ن (‏جوحان 11:‏48‏)‏.‏ سودان باس ٴ‌دىني قىزمە‌تكە‌ر قاياپا يسانى ولتىرۋ‌دىڭ جولىن ويلاستىردى (‏جوحان 11:‏49—‏53؛‏ 18:‏14‏)‏.‏

14 قاياپا ٴ‌تۇن بولعانىن كۇتىپ،‏ كە‌يىن يسانى تۇتقىنعا الۋ ٷشىن ساربازداردى جىبە‌ردى.‏ ٴ‌بىراق يسا قاياپانىڭ جوسپارىن بىلە‌تىن.‏ ول ە‌لشىلە‌رىمە‌ن سوڭعى رە‌ت تاماق ىشكە‌ن ٴ‌تۇنى ولارعا سە‌مسە‌ر الىپ شىعۋ‌دى ايتتى.‏ ولارعا ماڭىزدى ٴ‌بىر جايتتى ۇيرە‌تۋ ٷشىن ە‌كى سە‌مسە‌ر جە‌تكىلىكتى ە‌دى (‏لۇقا 22:‏36—‏38‏)‏.‏ كە‌يىنىرە‌ك سول ٴ‌تۇنى ٴ‌بىر توپ سارباز يسانى تۇتقىنداۋ‌عا كە‌لدى.‏ مۇنداي ادىلە‌تسىزدىككە قاتتى اشۋ‌ى كە‌لگە‌ن پە‌تىر سە‌مسە‌رىن سۋىرىپ الىپ،‏ سول جە‌ردە‌گى ٴ‌بىر ادامعا تاپ  بە‌ردى (‏جوحان 18:‏10‏)‏.‏ سوندا يسا پە‌تىرگە:‏ «سە‌مسە‌رىڭدى قىنابىنا سال!‏ قولىنا سە‌مسە‌ر العانداردىڭ ٴ‌بارى سە‌مسە‌ردە‌ن ولە‌دى»،‏—‏ دە‌دى (‏ماتاي 26:‏52،‏ 53‏)‏.‏ يسا شاكىرتتە‌رىنە قانداي ماڭىزدى جايتتى ۇيرە‌تتى؟‏ ولار وسى دۇنيە‌لىك بولماۋ‌ى ٴ‌تيىس ە‌دى.‏ بۇنىڭ الدىندا يسا وسى جايلى دۇعا ە‌تكە‌ن بولاتىن ‏(‏جوحان 17:‏16 وقىڭىز)‏.‏ ادىلە‌تسىزدىكپە‌ن كۇرە‌سۋ‌گە تە‌ك قۇدايدىڭ عانا قۇقى بار.‏

15،‏ 16.‏ ا)‏ قۇداي ٴ‌سوزى ٴ‌ماسىحشىلە‌رگە ارازداسۋ‌دان اۋ‌لاق بولۋ‌عا قالاي كومە‌كتە‌سە‌دى؟‏ ٵ)‏ قازىرگى دۇنيە‌گە كوز سالعاندا ە‌حوبا قانداي ايىرماشىلىقتى كورە‌دى؟‏

15 ماقالانىڭ باسىندا اتالىپ كە‌تكە‌ن وڭتۇستىك ە‌ۋ‌روپاداعى ايە‌ل باۋىرلاس تا تۋ‌را وسىنداي ساباق العان.‏ ول بىلاي دە‌يدى:‏ «مە‌ن قاتىگە‌زدىكپە‌ن ادىلە‌تتىك ورناتۋ م‍ۇمكىن ە‌مە‌س ە‌كە‌نىنە كوزىم جە‌تتى.‏ قاتىگە‌زدىككە جۇگىنۋ‌دىڭ ارتى ٴ‌جيى ولىمگە اپارادى.‏ ال قالعاندارىنىڭ كوبىسى تاس جۇرە‌ك بولىپ كە‌تە‌دى.‏ كيە‌لى كىتاپتان جە‌ر بە‌تىندە ناعىز ادىلدىكتى تە‌ك قۇداي ورناتاتىنىن بىلگە‌ندە،‏ قاتتى قۋ‌انىپ كە‌تتىم.‏ مە‌ن سوڭعى 25 جىل بويى وسى حاباردى ادامدارعا ۋ‌اعىزداپ ٴ‌جۇرمىن».‏ ال وڭتۇستىك افريكاداعى ە‌ر باۋىرلاس نايزاسىن تاستاپ،‏ قولىنا «رۋ‌حتىڭ سە‌مسە‌رى» قۇداي ٴ‌سوزىن العان (‏ە‌فە‌ستىكتە‌رگە 6:‏17‏)‏.‏ ول قازىر تاتۋ‌لىق حابارىن ادامداردىڭ بارىنە،‏ قاي تايپادان شىقسا دا،‏ ۋ‌اعىزداپ ٴ‌جۇر.‏ ورتالىق ە‌ۋ‌روپادا تۇراتىن باۋىرلاس بولسا ە‌حوبا كۋ‌اگە‌رى بولعاننان كە‌يىن،‏ وزگە ٴ‌ناسىلدى ە‌ر باۋىرلاسقا تۇرمىسقا شىققان.‏ بۇرىن ول بۇل ٴ‌ناسىلدى جە‌ك كورە‌تىن.‏ وسى ٷش باۋىرلاس مۇنداي وزگە‌رىستە‌ردى ٴ‌ماسىحكە ۇقساعىسى كە‌لگە‌ندىكتە‌ن جاساعان.‏

16 وسىنداي وزگە‌رىستە‌ردى جاساۋ اسا ماڭىزدى!‏ كيە‌لى كىتاپتا ادامزاتتىڭ بۋىرقانعان تە‌ڭىزگە ۇقسايتىنى جانە ونىڭ ە‌شقاشان تىنشىمايتىنى ايتىلعان (‏يشايا 17:‏12؛‏ 57:‏20،‏ 21؛‏ ايان 13:‏1‏)‏.‏ ساياسي ماسە‌لە‌لە‌ر ادامداردىڭ اشۋىن كە‌لتىرە‌دى،‏ جىككە بولە‌دى جانە قاتىگە‌زدىككە يتە‌رمە‌لە‌يدى.‏ ال ٴ‌بىزدىڭ ارامىزدا بە‌يبىتشىلىك پە‌ن بىرلىك ورناعان.‏ ە‌حوبا وسى دۇنيە‌دە‌گى جىككە بولىنگە‌ن ادامدار مە‌ن بىرلىگى جاراسقان ٶز حالقىنىڭ اراسىنداعى ايىرماشىلىقتى كورىپ،‏ قالايشا قۋ‌انادى دە‌سە‌ڭىزشى!‏ ‏(‏سافونيا 3:‏17 وقىڭىز)‏.‏

17.‏ ا)‏ بىزگە بىرلىك ساقتاۋ‌عا كومە‌كتە‌سە‌تىن ٷش جايت قانداي؟‏ ٵ)‏ كە‌لە‌سى ماقالادا نە قاراستىرامىز؟‏

17 بۇل ماقالادان بىلگە‌نىمىزدە‌ي،‏ بىزگە بىرلىك ساقتاۋ‌عا مىنا ٷش جايت كومە‌كتە‌سە‌دى:‏ 1)‏ ٴ‌بىز قۇداي پاتشالىعى بارلىق ادىلە‌تسىزدىكتى جوياتىنىنا سە‌نە‌مىز،‏ 2)‏ ساياسي ماسە‌لە‌لە‌رگە ە‌شقاشان ارالاسپايمىز جانە 3)‏ قاتىگە‌زدىككە بارمايمىز.‏ ٴ‌بىراق ٴ‌بىزدىڭ ىنتىماعىمىزدى بۇزاتىن تاعى ٴ‌بىر نارسە بار.‏ ول —‏ الالاۋ‌شىلىق.‏ كە‌لە‌سى ماقالادان ٴ‌بىز ە‌رتە‌دە‌گى ٴ‌ماسىحشىلە‌ر سياقتى،‏ الالاۋ‌شىلىقتى قالاي جە‌ڭە الاتىنىمىزدى بىلە‌مىز.‏