Kwenda na mambu ke na kati

Kwenda na tansi ya malongi

Tula Ntima na Yehowa Sambu Nsuka Mefinama

Tula Ntima na Yehowa Sambu Nsuka Mefinama

 Tula Ntima na Yehowa Sambu Nsuka Mefinama

“Beno tula ntima na Mfumu Nzambi tii kuna.”​—YEZ. 26:4.

1. Inki luswaswanu kele na kati ya bansadi ya Nzambi ti bantu ya nsi-ntoto?

BETO kezinga na nsi-ntoto yina bamilio ya bantu kezabaka dyaka ve kana bo fwete tula ntima na nani to na inki, ziku sambu bantu yankaka mepesaka bo mpasi to makasi mbala mingi. Yo kele ve mpidina sambu na bansadi ya Yehowa! Sambu mayele ya Nzambi ketwadisaka bo, bo kezabaka mbote-mbote nde bo fwete tula ve ntima “na bantu” ya lukumu. (Nk. 146:3) Kansi, bo kebikaka luzingu mpi makwisa na bo na maboko ya Yehowa, mpi kezabaka nde yandi kezolaka bo mpi kelungisaka ntangu yonso Ndinga na yandi.​—Roma 3:4; 8:38, 39.

2. Inki mutindu Yozue kumonaka bukyeleka ya kutula ntima na Nzambi?

2 Na ntangu ya ntama, Yozue kumonaka bukyeleka ya kutula ntima na Nzambi. Na nsuka ya luzingu na yandi, yandi tubaka na bampangi na yandi bantu ya Izraele nde: “Beno me zaba mbote-mbote na ntima na beno yonso nde Mfumu Nzambi, Nzambi na beno, me sala mambu yonso ya yandi tubaka; ata kima mosi bikalaka ve, yandi me lungisa mambu yonso mpenza.”​—Yoz. 23:14.

3. Zina ya Nzambi kemonisaka nki na yina metala yandi?

3 Yehowa kelungisaka balusilu na yandi kaka ve sambu yandi kezolaka bansadi na yandi, kansi  mingimingi sambu na mambote ya zina na yandi mosi. (Kub. 3:14; 1 Sam. 12:22) Na kutadila bangogo ya luyantiku ya mbalula na yandi ya Biblia (The Emphasized Bible), Joseph Rotherham kutubaka sambu na zina ya Nzambi nde: “[Yo] mekuma lusilu mosi ya mbote mpenza; makuki yina Nzambi kele na yo ya kukuma yonso yina yo kelomba sambu na konso kima, konso mpasi, to konso mpusa yina lenda basika . . . [Yo kele] lusilu, . . . mbonameso, mpi kima mosi ya bantu fwete yindulaka, kipiku. Nzambi tavanda kaka ya kwikama na zina na yandi; mpi Yandi tawila yo ve nsoni ata fyoti.”

4. (a) Yezaya 26:4 kelongisila beto na kusala inki? (b) Inki beto tatadila na disolo yai?

4 Kudiyula nde: ‘Keti mono mezaba Yehowa mbote-mbote mpenza sambu na kutudila yandi ntima ya mvimba? Keti mono kevingilaka makwisa ti kivuvu, na kuzabaka nde Yehowa keyala mambu yonso?’ Yezaya 26:4 ketuba nde: ‘Beno tula ntima na Mfumu Nzambi tii kuna sambu yandi kele Ditadi na beto ya mvula na mvula, beto fweti tinina kaka na yandi.’ Na kutuba ya kyeleka, Nzambi kegulusaka dyaka ve bantu bubu yai na mutindu ya kuyituka, mpila yandi vandaka kusala yo na ntangu ya ntama. Ata mpidina, sambu yandi kele ‘Ditadi na beto ya mvula na mvula,’ beto lenda tudila yandi ntima “tii kuna.” Inki mutindu Nzambi na beto yina beto ketudilaka ntima kesadisaka bansambidi na yandi ya kwikama bubu yai? Bika beto tadila mitindu tatu yai: Yandi kepesaka beto ngolo ntangu beto kesosaka lusadisu na yandi sambu na kunwana ti mpukumuna, yandi kesadisaka beto ntangu bantu ketulaka ve dikebi na nsangu na beto to kemengaka beto, mpi yandi kepesaka beto ngolo ntangu beto kevandaka na bampasi mingi. Ntangu beto ketadila mambu yai, yindula mutindu nge lenda kumisa ngolo kutula ntima na nge na Yehowa.

Tula Ntima na Nzambi Ntangu Mpukumuna ya Kusala Mbi Kekwisila Nge

5. Na yina metala kutula ntima na beto na Nzambi, kumekama ya ngolo lenda katuka na wapi?

5 Yo kevandaka mpasi ve na kutudila Yehowa ntima na balusilu na yandi ya metala Paladisu to lufutumuku​—mambu yina beto kevingilaka na kivuvu. Kansi yo lenda vanda mpasi na kutula ntima na Yehowa na yina metala bikalulu ya mbote, na kundimaka na ntima ya mvimba nde kulemfukila banzila mpi minsiku na yandi kele mbote mpi yo tanatila beto kyese ya mingi. Ntotila Salomo kusonikaka ndongisila yai: “Tula ntima na nge yonso na Mfumu Nzambi; kutula ntima ve na mambu ya nge mosi ke yindulaka nde nge zaba. Yindula Mfumu Nzambi na mambu yonso ya nge ke salaka, yandi ta songa nge nzila ya mbote.” (Bing. 3:5, 6) Tala ngogo “mambu” na beto. Ya kyeleka, mambu na beto yonso ya luzingu​—kaka ve yina ketadila kivuvu na beto ya Bukristu​—fwete monisa nde beto ketulaka ntima na Nzambi. Inki mutindu beto lenda monisa kutula ntima yina ntangu mpukumuna mebasika?

6. Inki mutindu beto lenda kumisa ngolo lukanu na beto ya kubuya bangindu ya mbi?

6 Kubuya mambu ya mbi keyantikaka na mabanza. (Tanga Roma 8:5; Efezo 2:3.) Yo yina, inki mutindu nge lenda kumisa ngolo lukanu na nge ya kubuya bangindu ya mbi? Tadila mitindu tanu yai: 1. Sosa lusadisu ya Nzambi na nsadisa ya kisambu. (Mat. 6:9, 13) 2. Yindulula bambandu yina kele na Biblia ya bantu yina kuwidikilaka ve Yehowa mpi ya bayina kuwidikilaka yandi. Na nima tala mutindu mambu kusalamaka sambu na bo. * (1 Kor. 10:8-11) 3. Yindula mpasi ya mabanza mpi ya mawi yina disumu lenda natila nge mpi bantu  yina nge kezolaka. 4. Yindula mpila Nzambi fwete wa ntangu nsadi na yandi mesala disumu ya nene. (Tanga Nkunga 78:40, 41.) 5. Yindula kyese yina Yehowa kewaka ntangu yandi kemonaka nsambidi na yandi ya kwikama kebuya mambu ya mbi mpi kesala mambu ya mbote, yo vanda na kingenga to na meso ya bantu yonso. (Nk. 15:1, 2; Bing. 27:11) Nge mpi lenda monisa nde nge ketudilaka Yehowa ntima.

Tula Ntima na Nzambi Ntangu Bantu Ketula Ve Dikebi na Nsangu na Nge Mpi Kemenga Nge

7. Yeremia kukutanaka ti nki mimekamu, mpi nki mutindu yandi vandaka kudiwa bantangu yankaka?

7 Bampangi na beto mingi kesamunaka na bateritware yina kukanga ntima kevandaka mpasi mpenza. Profete Yeremia kusamunaka na kisika ya mutindu yina​—kimfumu ya Yuda, ntangu yo kumaka na mavwanga na bilumbu ya nsuka ya lufwa na yo. Konso kilumbu, Yeremia vandaka kukutana ti mimekamu sambu na lukwikilu na yandi sambu yandi vandaka kusamuna nsangu ya lusambisu ya Nzambi na bulemfu yonso. Na ntangu mosi buna, ata kalaki na yandi ya kwikama, Baruki, kubokutaka sambu yandi lembaka nitu. (Yer. 45:2, 3) Keti Yeremia kulembaka nitu? Ya kyeleka, na dibaku mosi, yandi lembaka nitu. Yandi tubaka nde: “Nzambi kusinga kilumbu ya mono butukaka . . . Sambu na nki mono butukaka? Kaka sambu na kumona mpasi ti mawa ti kufwa lufwa mosi ya nsoni?”​—Yer. 20:14, 15, 18.

8, 9. Na kuwakana ti Yeremia 17:7, 8 mpi Nkunga 1:1-3, beto fwete fula na kusala nki sambu na kubuta bambuma ya mbote?

8 Kansi, Yeremia kuyambulaka ve kusamuna. Yandi fulaka na kutula ntima na Yehowa. Nsukansuka, profete yai ya kwikama kumonaka kulungana ya bangogo ya Yehowa yai ya kele na Yeremia 17:7, 8: “Kansi muntu yina me tulaka mono ntima ti kundima mono, mono ta sala yandi mambote. Yandi kele bonso nti ya bo me kunaka penepene na nzadi, misisa na yo ke kota tii na nsi ya masa. Ntangu ke simbaka yo ve, matiti na yo ke vandaka kaka ya mubisu; yo ke monaka mpasi ve ata na ntangu ya musibu, yo ke butaka bambuma konso ntangu.”

9 Bonso nti ya kitoko “ya bo me kunaka penepene na nzadi” to yina bo kelosilaka masa konso ntangu, Yeremia “vandaka kubuta bambuma konso ntangu.” Yandi buyaka kuvanda na nsi ya bupusi ya bantu ya mbi yina vandaka kuseka yandi. Kansi, yandi kangamaka na nto ya “masa” yina kepesaka luzingu mpi yandi vandaka kusadila mambu yonso yina Yehowa kusongaka yandi. (Tanga Nkunga 1:1-3; Yer. 20:9) Yeremia kele mbandu ya mbote sambu na beto, mingimingi sambu na bampangi na beto yina kesadilaka Nzambi na bateritware ya mpasi! Kana nge kekutana ti mambu yai, landa na kutula ntima na Yehowa yina tapesa nge ngolo ya kukanga ntima sambu nge ‘kekumisaka zina’ na yandi na meso ya bantu yonso.​—Baeb. 13:15.

10. Inki balusakumunu beto kele na yo, mpi nki ngyufula beto fwete kudiyula?

10 Yehowa mepesaka beto bima mingi, sambu na kusadisa beto na kununga bampasi ya luzingu yina beto kekutana ti yo na bilumbu yai ya nsuka. Na kati ya bima yankaka yina yandi mepesaka beto, beto lenda tanga Ndinga na yandi na mvimba na yo, yina bo mebalulaka na sikisiki yonso na bandinga mingi. Yandi kepesaka beto madya mingi ya kimpeve na ntangu ya mefwana na nsadisa ya kimvuka ya mpika ya kwikama mpi ya mayele. Dyaka, Yehowa mepesaka beto bampangi yina lenda sadisa beto ya kele na kati ya kimvuka ya bampangi-Bakristu, yina beto kekutanaka ti bo na balukutakanu ya dibundu mpi ya nene. Keti nge kesadilaka mbote bangidika yai? Bantu yonso yina kesalaka yo “tatula milolo ya kyese sambu na nkadilu ya mbote ya ntima.” Kansi, bantu yina kelemfukilaka ve Nzambi “tatula milolo ya kudila sambu na mpasi ya ntima . . . tadila sambu na kubwa ya mabanza.”​—Yez. 65:13, 14.

Tula Ntima na Nzambi Ntangu Nge Kekutana ti Bampasi

11, 12. Na yina metala bampasi ya nsi-ntoto, inki kele nzila ya mayele?

11 Mutindu Biblia kubikulaka yo, bantu ke na kunyokwama na mambu mingi ya kepesa mawa. (Mat. 24:6-8; Kus. 12:12) Ntangu masa kefulukaka, kima yina bantu mingi kesalaka kevandaka ya kubaka ntinu sambu na kukwenda kumata na bisika yina kele na zulu, to na ludi ya nzo​—konso kisika yina kele na zulu sambu na kuditanina. Kiteso mosi, mutindu mambu ya nsi-ntoto kelanda na kubeba, bamilio ya bantu kesosa lutaninu na bisika yina kemonana bonso nde yo kele na zulu mu mbandu na kimvwama, na politiki, to na mabundu, mpi na siansi ti teknolozi. Kansi, ata kima mosi ve na kati ya bima yai kepesaka lutaninu ya kyeleka. (Yer. 17:5, 6) Ata mpidina, bansadi ya Yehowa  kele na lutaninu ya mbote​—na ‘Ditadi ya mvula na mvula.’ (Yez. 26:4) Muyimbi-bankunga kutubaka nde: ‘Yehowa kaka muntu kele ditadi na mono, kisika ya ngolo ya mono ke tininaka; yandi muntu ke gulusaka mono.’ (Tanga Nkunga 62:7-10.) Inki mutindu beto kekumisaka Ditadi yai lutaninu na beto?

12 Beto kemonisaka nde beto kekangamaka ngolo na Yehowa ntangu beto ketulaka dikebi na Ndinga na yandi, yina keswaswanaka mbala mingi ti mayele ya bantu. (Nk. 73:23, 24) Mu mbandu, bantu yina ketwadisamaka na mayele ya bantu lenda tuba nde: ‘Luzingu kevandaka kaka mosi; sadila yo mbote ntangu nge kezinga.’ ‘Sala kisalu mosi ya mbote.’ ‘Zwa mbongo mingi.’ ‘Sumba kima yai, sumba kima yina.’ ‘Sala banzyetelo; Sepela ti byese ya nsi-ntoto.’ Kansi mayele ya Nzambi kewakana ti ndongisila yai: “[Bika] bayina ke sadilaka mambu ya nsi-ntoto bo kuvanda bonso bantu ke sadilaka yo mpenza ve. Sambu nsi-ntoto, mutindu yo kele ntangu yai, yo ta zinga diaka mingi ve.” (1 Kor. 7:31) Mutindu mosi, Yezu kusyamisaka beto na kutula ntangu yonso bima yonso ya kele na ntoto ya ketadila Kimfumu na kisika ya ntete na luzingu na beto, mpidina beto tabumba “kimvwama na zulu,” kisika yina yo tavanda na lutaninu ya kyeleka mpenza.​—Mat. 6:19, 20.

13. Na kutadila dibanza yina kele na 1 Yoane 2:15-17, inki bangyufula beto fwete kudiyula?

13 Keti mutindu nge ketadilaka “nsi-ntoto” mpi ‘bima yina kele na nsi-ntoto,’ kemonisaka nde nge ketulaka ntima na Nzambi? (1 Yoa. 2:15-17) Keti nge kemonaka nde bimvwama ya kimpeve mpi mikumba yina beto kele na yo ya kuyedisa kisalu ya kusamuna, kesepedisaka nge mpi kele mfunu mingi kuluta bima yina nsi-ntoto kepesaka? (Filp. 3:8) Keti nge kesalaka ngolo sambu na kutanina ‘disu ya petepete’? (Mat. 6:22) Ya kyeleka, Nzambi kezolaka ve nde nge konda kutula dikebi na mikumba na nge to nge konda kulungisa yo, mingimingi kana nge kele ti dibuta yina nge fwete tanina. (1 Tim. 5:8) Kansi, yandi kevingilaka nde bansadi na yandi kutula ntima na bo ya mvimba na yandi, kansi ve na nsi-ntoto yai ya Satana ya kezola kufwa.​—Baeb. 13:5.

14-16. Inki mutindu bantu yankaka mebakaka mambote na kutaninaka ‘disu ya petepete,’ mpi na kutulaka bima yonso ya kele na ntoto ya ketadila Kimfumu na kisika ya ntete?

14 Beto tadila mbandu ya Richard mpi Ruth, yina kele na bana tatu. Richard ketuba nde: “Ntima na mono vandaka kusonga mono nde mono lendaka kusala mingi sambu na Yehowa. Mono vandaka ti luzingu mosi ya kitoko, kansi na kutuba ya kifwani, mu vandaka kudiwa bonso nde mu vandaka kupesa Nzambi kaka mwa bima yina kebikalaka na nima ya kulungisa bampusa na mono yonso. Na nima ya kusamba sambu na dyambu yina mpi kutesa mambu yonso, Ruth ti mono kundimaka nde mono talomba na mfumu na mono ya kisalu na kufyotuna manaka na mono sambu mu salaka kaka bilumbu iya na mposo​—ata nkutu insi kuvandaka na nsungi ya mpasi ya mbongo. Mfumu na mono kundimaka, mpi mu yantikaka kusadila manaka yina ya mpa na ngonda yina kulandaka.” Inki mutindu Richard kekudiwa ntangu yai?

15 Yandi ketuba nde: “Mu kumaka kubaka mbongo fyoti kuluta yina mu vandaka kubaka ntete, kansi bubu yai mu kele na bilumbu 50 ya ngika na konso mvula sambu na kulutisa ntangu kumosi ti dibuta na mono mpi kulonga bana. Mu fokulaka mbala zole ntangu yina mono vandaka kulutisa na kisalu ya kusamuna, ntalu ya balongoki na mono ya Biblia kufokulamaka na mbala tatu, mpi mono mebakaka mikumba na dibundu. Dyaka, sambu mono mekuma ti ntangu mingi sambu na kubikala ti bana na nzo, Ruth kesalaka kisalu ya kimupasudi-nzila nsadisi mbala na mbala. Mono kele na lukanu ya kulanda kusadila manaka yai, ntangu yonso yina mono tavanda ti makuki ya kusadila yo.”

 16 Roy ti Petina, yina kele ntangu yai ti mwana na bo ya nkento na nzo, kunungaka na kufyotuna ntangu yina bo vandaka kulutisa na kisalu na bo ya kinsuni sambu na kusala kisalu ya ntangu yonso. Roy ketuba nde: “Mu mekuma kusala bilumbu tatu na mposo, mpi Petina kesala bilumbu zole. Dyaka, beto katukaka na nzo ya nene mpi kukwendaka kuzinga na nzo ya fyoti yina kele mpasi ve sambu na kutanina. Beto salaka kisalu ya kimupasudi-nzila na ntwala nde mwana na beto ya nkento ti ya bakala kubutuka, mpi beto mevidisaka ve ata fyoti mpusa ya kusala kisalu yina. Yo yina, ntangu bana na beto kuyelaka, beto vutukilaka kisalu ya ntangu yonso. Ata mbongo ikwa lenda fwanana ve ata fyoti ti balusakumunu yina beto mebakaka.”

‘Bika Ngemba ya Nzambi Kukeba Ntima na Beno’

17. Sambu luzingu kesobaka, nki mutindu Masonuku mepesaka nge kikesa?

17 Ata muntu mosi ve na kati na beto mezaba mambu yina tasalama mbasi, sambu ntangu ti mambu ya kukonda kukana kebwilaka bantu yonso. (Lo. 9:11) Kansi, kukonda kuzaba mambu yina tasalama mbasi fwete katula beto ve ngemba ya mabanza bubu yai, mutindu yo kesalamaka bantangu yankaka na bantu yina kekondaka lutaninu sambu bo kevandaka ve na bangwisana ya mbote ti Nzambi. (Mat. 6:34) Ntumwa Polo kusonikaka nde: “Beno kumona mpasi ve na ntima sambu na konso mambu yina; kansi konso ntangu ya beno ke samba Nzambi, beno lomba yandi konso mambu yina ya beno ke na yo mfunu; ntangu beno ke lomba yandi yo, beno pesa yandi mersi. Ebuna ngemba ya Nzambi, ngemba yina me luta mambu yonso ya bantu ke yindulaka, yo ta keba ntima na beno ti mabanza na beno.”​—Filp. 4:6, 7.

18, 19. Na nki mitindu Nzambi kepesaka beto kikesa? Pesa mbandu.

18 Bampangi mingi ya babakala mpi ya bankento yina mekutanaka ti bampasi, mebakaka pima mpi ngemba ya ntima yina kekatukaka na Yehowa. Mpangi mosi ya nkento kutubaka nde: “Munganga mosi vandaka kubangisa mono na kundima nde bo vutula mono menga. Sambu na kupesa mono mbote yandi vandaka kuyantika ti bangogo yai: ‘Yai buzoba ya nki mutindu na kubuya menga?’ Na ntangu yina mpi na bantangu yankaka, mono vandaka kusamba Yehowa na nsi ya ntima, mpi ngemba na yandi vandaka kukwisila mono. Mono kudiwaka nde mu kumaka ngolo bonso ditadi. Ata mu lembaka nitu sambu menga na mono kukulumukaka, mono vandaka na kikesa ya kupesa ntendula ya pwelele ya kekatuka na Masonuku ya ketadila lukanu na mono ya kubuya menga.”

19 Bantangu yankaka, Nzambi lenda pesa beto lusadisu na nzila ya mpangi-Mukristu ya kepesa kikesa to na nsadisa ya madya ya kimpeve ya mekwisa na ntangu ya mefwana. Ntembe kele ve nde, nge mewaka mpangi-bakala to mpangi-nkento mosi ketuba nde: “Disolo yai kele mpenza yina mono vandaka na yo mfunu. Bo sonikaka yo mpenza sambu na mono!” Ya kyeleka, yo vanda beto kekutana ti bampasi ya nki mutindu to kele na mfunu ya konso kima yina, Yehowa tamonisila beto zola na yandi kana beto ketudila yandi ntima. Nkutu, beto kele “mameme” na yandi, mpi yandi metulaka zina na yandi na zulu na beto.​—Nk. 100:3; Yoa. 10:16; Bis. 15:14, 17.

20. Sambu na nki bansadi ya Yehowa tavanda mbote mpi tazinga na ngemba ntangu nsi-ntoto ya Satana tafwa?

20 Na “kilumbu [yina] mfumu Nzambi ta songa makasi na yandi” ya kekwisa nswalu, bima yonso yina nsi-ntoto ya Satana ketudilaka ntima tafwa. Wolo, arza, mpi bima yankaka ya mbalu tapesa ve lutaninu na kiteso mosi buna. (Sof. 1:18; Bing. 11:4) Kisika mosi ya kutina tavanda na ‘Ditadi na beto ya mvula na mvula.’ (Yez. 26:4) Yo yina bika beto monisa ntangu yai nde beto ketudilaka Yehowa ntima ya mvimba, na kutambulaka na bulemfu yonso na banzila na yandi ya lunungu, na kulongaka nsangu na yandi ya Kimfumu ata ntangu bantu ketula ve dikebi na nsangu na beto to kemenga beto, mpi na kubikilaka yandi basusi na beto yonso. Kana beto kesala mpidina, beto ‘tavanda mbote, tazinga na ngemba mpi tavanda na boma ve.’​—Bing. 1:33.

[Noti na Nsi ya Lutiti]

^ par. 6 Tala balutiti 102-106 ya mukanda ‘Beno Zinga Kaka na Zola ya Nzambi.’

Keti Nge Lenda Tendula?

Inki mutindu beto lenda tula ntima na Nzambi

• Ntangu mpukumuna ya kusala mbi mebasika?

• Ntangu bantu ketula ve dikebi na nsangu na beto to kemenga beto?

• Ntangu beto kekutana ti bampasi?

[Bangyufula ya Disolo ya Kulonguka]

[Kifwanisu ya lutiti 15]

Kukangama na minsiku ya Nzambi kenataka na kyese

[Kifwanisu ya lutiti 17]

‘Yehowa kele Ditadi ya mvula na mvula’