Kwenda na mambu ke na kati

Kwenda na tansi ya malongi

Bo “Monaka” Bima Yina Nzambi Silaka

Bo “Monaka” Bima Yina Nzambi Silaka

“Bo bakaka ve bima yina Nzambi silaka, kansi bo monaka yo na ntama.”BAEB. 11:13.

1. Inki mambote beto ke bakaka ntangu beto ke monaka na mabanza bima yina beto me monaka ntete ve? (Tala kifwanisu yina kele na luyantiku ya disolo.)

NZAMBI me pesaka beto mayele ya kumona na mambanza bima yina beto me monanaka ntete ve. Yo ke sadisaka beto na kubaka balukanu ya mbote mpi na kutula dikebi na beto kaka na bima ya mbote. Yehowa ke vandaka ti makuki ya kumona na ntwala mambu yina ta salama na bilumbu ke kwisa. Nkutu na Masonuku, yandi ke zabisaka beto mambu yina ta salama na bilumbu ke kwisa. Mayele na beto ya kumeka kumona na mabanza bima yina beto me monaka ntete ve, ke sadisaka beto na kumonisa lukwikilu.2 Bak. 4:18.

2, 3. (a) Sambu na nki kumona na mabanza bima yina Yehowa me silaka kele mfunu? (b) Inki bangiufula beto ta tadila na disolo yai?

2 Mambu yonso yina beto ke yindulaka na bima yina beto me monaka ntete ve, ke vandaka ve ntangu yonso ya kieleka. Mu mbandu, mwana ya fioti lenda yindula nde yandi lenda mata na zulu ya peki-peki mpi kupumbuka, kansi diambu yai lenda salama ve ata fioti. Kansi, Ana yindulaka diambu mosi. Yandi yindulaka nde kana yandi me buta mwana ya bakala, yandi ta nata yandi na tempelo sambu na kusala kuna. Ntangu yandi butaka Samuele, yandi lungisaka mambu yina yandi vandaka kuyindula. (1 Sam. 1:22)  Kana beto ke yindula mambu yina Yehowa me silaka, beto ke yindula mambu yina ta salama kibeni.2 Pie. 1:19-21.

3 Ntembe kele ve nde bansadi ya kwikama yina Biblia ke tubilaka, vandaka kumona na mabanza mambu yina Nzambi me silaka. Inki mambote bantu yai bakaka ntangu bo vandaka kumona na mabanza balusakumunu yina Yehowa me silaka? Inki mambote beto lenda baka kana beto ke mona na mabanza mambu ya mbote yina Yehowa me silaka bantu ya bulemfu?

BIMA YINA BO “MONAKA” KUMISAKA LUKWIKILU NA BO NGOLO

4. Inki mambu Abele vandaka kuyindula sambu na bilumbu ke kwisa?

4 Keti Abele, muntu ya ntete yina monisaka lukwikilu “monaka” na mabanza kima mosi yina Nzambi silaka? Yo lenda vanda nde, Abele vandaka kuyindula kulungana ya lusilu ya Nzambi ya me tala nioka. Nzambi tubaka nde: ‘Mono ta tula kimbeni na kati na nge ti nkento mpi na kati ya mwana na nge ti mwana na yandi. Yandi ta niata ntu na nge mpi nge ta tatika yandi na dikulu.’ (Kuy. 3:14, 15) Ziku, Abele vandaka kuyindula mingi lusilu yai mpi yandi bakisaka nde kele ti muntu mosi yina bo ta ‘tatika na dikulu’ sambu bantu kukuma diaka ya kukuka mutindu Adami ti Eva vandaka na ntwala nde bo sala disumu. Yo vanda nki dibanza Abele vandaka na yo na mutindu mambu yina ta salama, yandi monisaka lukwikilu na lusilu ya Nzambi; yo yina, Yehowa ndimaka makabu na yandi.Tanga Kuyantika 4:3-5; Baebreo 11:4.

5. Inki mutindu kumona na mabanza mambu yina ta salama sadisaka Enoki?

5 Enoki, nsadi ya kwikama ya Yehova, monisaka lukwikilu ata yandi vandaka kuzinga ti bantu yina vandaka kufwa bansiku ya Nzambi. Mpeve santu pusaka yandi na kubikula nde, Yehowa ta kwisa “ti bamiriade na yandi ya santu, sambu na kusambisa bantu yonso, mpi kubedisa bantu yonso yina ke vwezaka Nzambi sambu na bisalu na bo yonso ya kuvweza Nzambi yina bo me salaka, mpi sambu na mambu yonso ya mbi yina bansumuki yina ke vwezaka Nzambi tubaka sambu na yandi.” (Yude 14, 15) Sambu Enoki vandaka muntu ya lukwikilu, ziku yandi monaka na mabanza mutindu ntoto ta kuma ntangu Nzambi ta fwa bantu yonso ya mbi.Tanga Baebreo 11:5, 6.

6. Na nima ya Mvula ya Ngolo, ziku nki Noa landaka kumona na mabanza?

6 Lukwikilu gulusaka Noa na Mvula ya Ngolo. (Baeb. 11:7) Na nima ya Mvula ya Ngolo, lukwikilu pusaka Noa na kutambika bimenga ya bambisi. (Kuy. 8:20) Bonso Abele, ntembe kele ve nde Noa vandaka mpi kukwikila nde nsuka-nsuka Nzambi ta gulusa bantu na disumu mpi na lufwa. Na nima ya Mvula ya Ngolo, Nemrodi telaminaka Yehowa; kansi, Noa vandaka ti kivuvu mpi landaka na kumonisa lukwikilu. (Kuy. 10:8-12) Ntembe kele ve nde, ntangu yandi yindulaka mutindu bantu ta katuka na nsi ya luyalu ya kukonda lunungu, na kimpika ya disumu mpi ya lufwa, lukwikilu na yandi kumaka ngolo. Beto mpi lenda “mona” na mabanza nsungi yai ya kitoko ya me finama kibeni!Bar. 6:23.

BO “MONAKA” KULUNGANA YA BALUSILU

7. Abrahami, Izaki mpi Yakobi “monaka” nki bima yina Nzambi silaka na kusala na bilumbu ke kwisa?

7 Abrahami, Izaki mpi Yakobi monaka mpi na mabanza mambu yina ta salama na bilumbu ke kwisa sambu Nzambi silaka bo nde na nzila ya mwana na bo, bantu yonso ta baka balusakumunu. (Kuy. 22:18; 26:4; 28:14) Bantekolo ya batata yai ya mabuta ta kuma mingi mpi ta zinga na ntoto yina Nzambi silaka bo. (Kuy. 15:5-7) Lukwikilu sadisaka batata yai na ‘kumona’ na mabanza mutindu bantekolo na bo ta zinga na ntoto yina ya lusilu. Bantu yonso me vidisaka luzingu ya kukuka, kansi Yehowa me silaka bansadi na yandi ya  kwikama balusakumunu yina Adami vidisaka.

8. Inki sadisaka Abrahami na kumonisa lukwikilu ya ngolo?

8 Ntembe kele ve nde mayele ya Abrahami ya kumona na mabanza bima yina Nzambi silaka sadisaka yandi na kusala mambu yina monisaka lukwikilu ya ngolo. Biblia ke monisa nde ata Abrahami ti bansadi ya nkaka ya Nzambi “bakaka ve bima yina Nzambi silaka” na bilumbu na bo, “bo monaka yo na ntama mpi yambaka yo.” (Tanga Baebreo 11:8-13.) Abrahami vandaka ti banzikisa mingi yina ndimisaka yandi nde mambu yina yandi vandaka kukwikila ta lungana; yandi vandaka kumona dezia na mabanza kulungana ya mambu yina!

9. Kukwikila na balusilu ya Nzambi natilaka Abrahami nki mambote?

9 Lukwikilu ya Abrahami na balusilu ya Nzambi kumisaka ngolo lukanu na yandi ya kusala luzolo ya Nzambi. Lukwikilu pusaka yandi na kuyambula mbanza Ure mpi kusosa ve kuvanda ata ti nzo mosi na bambanza ya Kanana. Yandi zabaka nde, bonso Ure yina yandi yambulaka, bambanza ya Kanana ta landa ve na kuzinga sambu bamfumu na yo vandaka kusala mambu ya mbi. (Yoz. 24:2) Na luzingu na yandi ya mvimba Abrahami “vandaka kuvingila mbanza yina kele ti bafondasio ya kieleka, yina Nzambi salaka pula na yo mpi tungaka.” (Baeb. 11:10) Abrahami “monaka” na mabanza mutindu yandi ta zinga kimakulu na ntoto yina Yehowa ta yala. Abele, Enoki, Noa, Abrahami mpi bansadi ya nkaka ya Nzambi kwikilaka nde bo ta futumuka mpi bo tulaka dikebi kaka na “mbanza yina kele ti bafondasio ya kieleka” disongidila luzingu na ntoto na nsi ya Kimfumu ya Nzambi. Kuyindulula na balusakumunu yina kumisaka lukwikilu na bo ngolo.Tanga Baebreo 11:15, 16.

10. Inki mutindu kivuvu ya Sara sadisaka yandi?

10 Beto tadila mbandu ya Sara, nkento ya Abrahami. Tii na bamvula 90 yandi butaka ve, kansi kivuvu na yandi sambu na bilumbu ke kwisa sadisaka yandi na kumonisa lukwikilu. Yandi monaka na mabanza mutindu mwana na yandi ta baka balusakumunu yina Yehowa silaka. (Baeb. 11:11, 12) Inki sadisaka yandi na kukuma ti lukwikilu yina? Yehowa zabisaka Abrahami mambu yai ya me tala Sara: “Mono ta sakumuna yandi, yandi ta butila nge mwana ya bakala, [. . .] Sara ta kuma mama ya makanda mingi ya bantu; bana ya nkaka ya bana na yandi bo ta vanda bamfumu ya nene.” (Kuy. 17:16) Na nima ya kubuta Izaki, Sara vandaka ti bikuma ya mbote ya kukwikila nde mambu ya nkaka yina Nzambi silaka Abrahami ta lungana. Beto mpi kele ti dikabu ya kitoko ya kumona na mabanza kulungana ya mambu yina Nzambi me silaka mpi mambu yango ta lungana kibeni!

TULA MESO KAKA NA MATABISI

11, 12. Inki sadisaka Moize na kukuma kuzola Yehowa mingi?

11 Moize monisaka lukwikilu na Yehowa mpi vandaka kuzola yandi mingi. Yo yina, ata yandi yelaka na nzo ya ntotila ya Ezipte, yandi kumaka ve ti nzala ya kiyeka mpi ya bimvwama. Ntembe kele ve nde bibuti na yandi longaka yandi mambu ya me tala Yehowa mpi lukanu na yandi ya kukatula Baebreo na kimpika sambu na kupesa bo Ntoto ya Lusilu. (Kuy. 13:14, 15; Kub. 2:5-10) Kana Moize vandaka kuyindula mbala na mbala balusakumunu yina bansadi ya Nzambi vandaka kuvingila, nki yandi zolaka kuyedisa na ntima na yandi, zola ya Yehowa to zola ya lukumu?

12 Biblia ke tuba nde: “Sambu na lukwikilu, Moize, ntangu yandi kumaka mbuta, buyaka nde bo binga yandi mwana ya mwana-nkento ya Farao, kansi yandi solaka nde bo monisa yandi mpasi ti bantu ya Nzambi na kisika ya kumona kiese ya ntangu fioti ya disumu, sambu yandi monaka nde nsoni ya Kristu kele kimvwama yina me luta bimvwama ya Ezipte; sambu yandi tulaka meso na yandi kaka na matabisi.”Baeb. 11:24-26.

13. Inki mambote Moize bakaka na mutindu yandi vandaka kuyindula mambu yina Nzambi silaka?

 13 Sambu Moize vandaka kuyindula mingi mambu yina Yehowa silaka bantu ya Izraele, lukwikilu mpi zola na yandi sambu na Nzambi kumaka mingi. Bonso bansadi ya nkaka ya Nzambi, ntembe kele ve nde yandi mpi vandaka kumona na mabanza nsungi yina Yehowa ta katula lufwa. (Yobi 14:14, 15; Baeb. 11:17-19) Yo kele pwelele nde zola yina Nzambi monisilaka Baebreo mpi bantu yonso ya makanda pusaka Moize na kukuma kuzola Nzambi mingi. Na luzingu na yandi ya mvimba, Moize monisaka lukwikilu mpi zola. (Kul. 6:4, 5) Ntangu Farao zolaka kufwa yandi, lukwikilu, zola na yandi sambu na Yehowa, mpi mambu yina yandi vandaka kuyindula sambu na bilumbu ke kwisa, pesaka yandi ngolo ya kununga mpasi yina na kikesa yonso.Kub. 10:28, 29.

MONA NA MABANZA MAMBU YINA KIMFUMU TA SALA

14. Inki mambu ya luvunu bantu mingi ke yindulaka?

14 Bubu yai, bantu mingi mpi ke yindulaka luzingu na bo ya bilumbu ke kwisa, kansi mambu mingi yina bo ke yindulaka ta lungana ve ata fioti. Mu mbandu, bantu ya nkaka yina kele bansukami ya ngolo ke yindulaka nde bo ta kuma bamvwama ya nene, luzingu na bo ta kuma mbote kibeni mpi bo ta kuma kuzinga na lutaninu, na nsi-ntoto yai ya mbi ya luzingu ya bantu kele “kaka mpasi na mpasi.” (Nk. 90:10) Bo ke yindulaka nde bo ta zinga na ngemba na nsi ya luyalu ya bana ya bantu; kansi, Biblia ke monisa nde bantu ta zinga na ngemba kaka na nsi ya Kimfumu ya Nzambi. (Dan. 2:44) Bantu mingi ke yindulaka mpi nde Nzambi ta fwa ve nsi-ntoto yai ya mbi, kansi Biblia ke tuba nde Nzambi ta fwa yo. (Sof. 1:18; 1 Yoa. 2:15-17) Bantu yai ke zabaka ve lukanu ya Yehowa sambu na bilumbu ke kwisa mpi mambu yina bo ke yindulaka kele ve ya kieleka.

Keti nge ke monaka na mabanza mutindu nge ta vanda na ntoto ya mpa? (Tala paragrafe 15)

15. (a) Inki mambote Bakristu ta baka kana bo ke mona na mabanza luzingu yina bo ta vanda na yo na bilumbu ke kwisa? (b) Tubila diambu mosi yina nge ke vingilaka na kiese yonso ntangu Nzambi ta lungisa balusilu na yandi.

15 Bakristu fwete bakaka ntangu ya kumona na mabanza luzingu yina bo ta vanda na yo ntangu balusilu ya Nzambi ta lungana. Yo vanda nge ta zinga na ntoto to na zulu, keti nge lenda mona na mabanza mambu yina nge ta salaka na nsungi yina? Ntembe kele ve nde, kumona na mabanza mambu yina nge ta salaka ntangu Nzambi ta lungisa balusilu na yandi, ta pesa nge kiese. Ziku, nge lenda “mona” na mabanza mutindu nge ta zinga na ntoto mvula na mvula. Yindula mutindu nge ta salaka kumosi ti bantu ya nkaka sambu na kukumisa ntoto Paladisu. Bantu yina nge ta zinga ti bo ta zolaka Yehowa kaka mutindu nge ke zolaka yandi. Nge ta vanda na mavimpi ya mbote, nge ta vanda kikesa mpi nitu na nge ta vanda kitoko kibeni. Bantu yina ta vanda ti mukumba ya kuvutula ntoto mutindu yo vandaka ntete, ta kumisa luzingu kitoko sambu bo ta tudilaka bantu dikebi ya mingi. Nge ta vanda na kiese sambu nge ta sadilaka ngolo ti mayele na nge yonso, mpi mambu yonso yina nge ta salaka ta natilaka bantu ya nkaka mambote mpi yo ta pesaka Nzambi lukumu. Mu mbandu, nge ta sadisa bantu yina ta futumuka na kuzaba Yehowa. (Yoa. 17:3; Bis. 24:15) Mambu yai kele ndosi ve. Masonuku ke tubila mambu yina nge ke yindulaka sambu na bilumbu ke kwisa.Yez. 11:9; 25:8; 33:24; 35:5-7; 65:22.

BETO FWETE TUBILA KIVUVU NA BETO

16, 17. Inki mambote beto ta baka kana beto ke solula mambu ya me tala kivuvu na beto?

16 Kana beto ke solula ti bampangi-Bakristu mambu yina beto ta salaka ntangu Nzambi ta lungisa balusilu na yandi, kivuvu na beto ya bilumbu ke kwisa ta kuma ngolo kibeni. Ata beto me zaba ve na siki-siki yonso mutindu beto ta zinga na ntoto ya mpa, kutubila mambu yina beto ta salaka na ntoto ya mpa ta sadisa beto na kupesana kikesa, mpi  lukwikilu na beto na mambu yina Nzambi me silaka ta kuma ngolo. Ntangu ntumwa Polo kwendaka kutala Bakristu ya Roma, yo kele pwelele nde bo sepelaka na mutindu bo ‘pesanaka kikesa.’ Na bantangu yai ya mpasi, beto mpi fwete pesana kikesa.Bar. 1:11, 12.

17 Kumona na mabanza mambu yina ta salama na bilumbu ke kwisa lenda sadisa beto mpi na kudiyangisa mingi ve sambu na bampasi yina beto ke kutana ti yo bubu yai. Ziku, ntumwa Piere vandaka kudiyangisa mingi sambu na luzingu na yandi, sambu yandi yulaka Yezu nde: “Tala! Beto me bikisa bima yonso mpi me landa nge; ebuna beto ta baka inki?” Sambu na kusadisa Piere mpi bantu ya nkaka yina vandaka pana na kutula dikebi na mambu yina ta salama na bilumbu ke kwisa, Yezu tubaka nde: “Ya kieleka mono ke tubila beno nde: Ntangu bima yonso ta kuma ya mpa, ntangu Mwana ya muntu ta vanda na zulu ya kiti na yandi ya kimfumu ya nkembo, beno bantu yina me landaka mono, beno mpi ta vanda na zulu ya bakiti kumi na zole ya kimfumu, beno ta sambisa makanda kumi na zole ya Izraele. Mpi konso muntu yina me bikisaka banzo to bampangi ya babakala to bampangi ya bankento to tata to mama to bana to bilanga sambu na zina na mono, yandi ta baka bima mbala mingi kuluta mpi ta baka luzingu ya mvula na mvula.” (Mat. 19:27-29) Piere mpi balongoki ya nkaka lendaka kumona na mabanza mukumba yina bo ta vanda na yo na luyalu yina ta yala ntoto mpi ta natila bantu ya bulemfu balusakumunu.

18. Inki mambote beto ta baka kana beto ke mona na mabanza kulungana ya balusilu ya Nzambi?

18 Kuyindula mambu yina ta salama ntangu balusilu ya Nzambi ta lungana me natilaka bansadi ya Yehowa mambote mingi. Abele bakisaka nde Nzambi ta sala mambu ya mbote na bilumbu ke kwisa, yo yina yandi monisaka lukwikilu ya ngolo. Abrahami salaka mambu yina monisaka lukwikilu ya ngolo sambu yandi “monaka” na mabanza kulungana ya mbikudulu ya Nzambi ya ke tadila ‘mwana.’ (Kuy. 3:15) Moize “tulaka meso na yandi kaka na matabisi,” yo yina, yandi monisaka lukwikilu mpi kumaka kuzola Yehowa mingi. (Baeb. 11:26) Kana beto ke mona na mabanza kulungana ya balusilu ya Yehowa, lukwikilu na beto na Nzambi mpi zola na beto sambu na yandi ta kuma mingi. Inki mutindu beto lenda sadila mbote-mbote dikabu yai ya Nzambi me pesaka beto? Disolo yina ke landa ta pesa mvutu na ngiufula yai.