Kwenda na mambu ke na kati

Kwenda na tansi ya malongi

 DISOLO YA LUZINGU

Mpusa ya Ngolo ya Kusadila Yehowa, ata na Konso Kisika Yina

Mpusa ya Ngolo ya Kusadila Yehowa, ata na Konso Kisika Yina

Mono me samunaka ntete ve mono mosi. Mono vandaka kuwa nsoni mingi na mpila nde makulu na mono vandaka kutekita na konso ntangu yina mono vandaka kutambula. Diambu ya mbi diaka, bantu ya teritware yina vandaka kumonisa ve dikebi na nsangu. Bankaka vandaka mubulu mpi kubangisa mono nde bo ta bula mono. Na ngonda ya ntete ya kisalu na mono ya kimupasudi-nzila, mono kabulaka kaka mukanda mosi!​—Markus.

YO VANDAKA na 1949, kiteso ya bamvula 60 me luta, kansi disolo na mono yantikaka bamvula mingi na ntwala. Tata na mono, Hendrik, vandaka kutunga ti kuyidika basapatu mpi kusala na masamba mosi na Donderen, bwala mosi ya fioti na nordi ya Drenthe, na Pays-Bas. Yo kele kisika yina mono butukaka na 1927, mpi mono vandaka mwana ya iya na dibuta ya bana nsambwadi. Nzo na beto vandaka na nzila ya ntoto na mbanza mosi ya fioti. Bamfinangani mingi vandaka kusala bilanga mpi mono vandaka kusepela na luzingu ya ferme. Na 1947, ntangu mono kumaka ti bamvula 19, mono zabaka kieleka na nsadisa ya mfinangani mosi, Theunis Been. Mono ke yibuka nde ntangu mono monaka Theunis sambu na mbala ya ntete, mono sepelaka na yandi ve, kansi ntangu fioti na nima ya Mvita ya Zole ya Ntoto ya Mvimba, yandi kumaka Mbangi ya Yehowa mpi mono bakisaka nde yandi kumaka nduku ya mbote kuluta mutindu yandi vandaka ntete. Nsoba yina yandi salaka na bikalulu na yandi yitukisaka mono, yo yina mono widikilaka yandi ntangu yandi zabisaka mono mambu ya me tala lusilu ya Nzambi ya kutula paladisu na ntoto. Kukonda kusukinina, mono ndimaka kieleka mpi beto kumaka banduku ya ngolo. *

Mono yantikaka kusamuna na Mayi 1948 mpi na Yuni 20, mono bakaka mbotika na lukutakanu mosi ya distrike na Utrecht. Na Yanuari 1, 1949, mono kumaka mupasudi-nzila mpi bo tindaka mono na Borculo, na esti ya Pays-Bas, kisika yina vandaka ti dibundu mosi ya fioti. Yo lombaka nde mono sala nzietelo ya bakilometre 130 sambu na kukwenda kuna, yo yina mono kwendaka na velo na mono. Mono yindulaka  nde yo ta baka mono bangunga 6, kansi sambu mvula nokaka ngolo ti mupepe ya ngolo kibeni, mono salaka bangunga 12, ata nkutu mono bakaka tre sambu na bakilometre 90 ya nsuka! Nsuka-nsuka, mono kumaka na mpimpa kibeni na nzo ya dibuta mosi ya Bambangi yina mono zingaka ti bo ntangu mono vandaka mupasudi-nzila na kisika yina.

Na bamvula yina landaka na nima ya mvita, bantu vandaka ti bima fioti. Mono vandaka kaka ti kazaka mosi ti bapantalo zole​—kazaka vandaka nene mpenza mpi bapantalo vandaka nkufi kibeni! Mutindu mono tubaka yo na luyantiku, bangonda ya ntete na Borculo vandaka mpasi, kansi Yehowa sakumunaka mono mpi mono vandaka ti balongoki mingi ya Biblia. Na nima ya bangonda uvwa, bo tindaka mono na Amsterdam.

MONO KATUKAKA NA BWALA MPI KWENDAKA NA MBANZA

Mono yelaka na kisika yina bo vandaka kusala bilanga, kansi ntangu yai mono kumaka kuzinga na Amsterdam, mbanza ya nene ya Pays-Bas. Kisalu ya kusamuna vandaka mbote. Na ngonda ya ntete, mono kabulaka mikanda mingi kuluta yina mono kabulaka na bangonda uvwa me luta. Kukonda kusukinina, mono yantikaka kulonguka Biblia ti bantu mingi kibeni kuluta nana. Na nima ya kukuma nsadi na dibundu (yina bo ke bingaka bubu yai mutambusi ya kimvuka ya bankuluntu) bo pesaka mono diskure ya ntete ya bantu yonso. Mono vandaka kuwa boma, yo yina mono sepelaka ntangu bo tindaka mono na dibundu ya nkaka ntangu fioti kaka na ntwala nde mono sala diskure yina. Tuka ntangu yina, mono zabaka ve nde na nsungi ya bamvula, mono ta sala badiskure mingi kuluta 5 000!

Na zulu: Markus (Yantika na diboko ya kitata) ke samuna na balabala pene-pene na Amsterdam na 1950

Na Mayi 1950, bo tindaka mono na Haarlem. Na ntangu yina mono kumaka kusala kisalu ya nziunga. Mono vandaka kukuka kulala ve bilumbu tatu ya mvimba. Mono zabisaka Robert Winkler, mpangi mosi yina vandaka kusala na biro ya filiale nde mono fwanaka ve, kansi yandi tubaka nde: “Fulusa kaka formilere. Nge ta longuka.” Ntangu fioti na nima, bo pesaka mono formasio ya ngonda mosi mpi mono yantikaka kusala bonso nsadi (nkengi) ya nziunga. Ntangu mono kwendaka kutala dibundu mosi, mono kutanaka ti Janny Taatgen, toko mosi ya mupasudi-nzila yina vandaka kitoko mpi vandaka kuzola Yehowa ngolo mpi kumonisa mpeve ya kuditambika. Beto kwelanaka na 1955. Kansi na ntwala ya kulanda kuta disolo na mono, Janny ta tela beno mutindu yandi kumaka mupasudi-nzila mpi kisika yina beto salaka kumosi na nima ya kukwelana.

KUSADILA YEHOWA BONSO BANKWELANI

Janny: Mama na mono kumaka Mbangi na 1945 ntangu mono vandaka ti bamvula 11. Kukonda kusukinina, yandi bakisaka nde yandi fwete longuka Biblia ti bana na yandi tatu, kansi tata na mono vandaka kuzola ve kieleka, yo yina mama vandaka kulonga beto kana yandi kele ve na nzo.

Lukutakanu ya ntete yina mono kwendaka vandaka lukutakanu ya distrike yina salamaka na La Haye na 1950. Mposo mosi na nima, mono kwendaka sambu na mbala ya ntete na lukutakanu na Nzo ya Kimfumu na Assen (Drenthe). Tata na mono waka makasi mpi kulaka mono na nzo. Mama songaka mono nde: “Nge me zaba kisika yina nge lenda kwenda kuzinga.” Mono zabaka nde yandi vandaka kutubila bampangi ya kimpeve ya babakala mpi ya bankento. Na luyantiku, mono zingaka ti dibuta mosi ya Bambangi yina vandaka  pene-pene na beto, kansi tata na mono vandaka kuniokula mono, yo yina mono kwendaka na dibundu ya Deventer (Overijssel) yina vandaka na kitamina ya bakilometre 95. Kansi, mono lungisaka ntete ve bamvula 18, yo yina bamfumu wakanaka ve ti tata na mono na mutindu yandi kulaka mono na nzo. Yo yina, yandi zabisaka mono na kuvutuka. Ata tata na mono vandaka kundima kieleka ve ata fioti, nsuka-nsuka yandi pesaka mono nzila ya kukwendaka na balukutakanu yonso mpi kusamuna.

Na nsi: Janny (Yantika na diboko ya kitata) ke sala nzietelo sambu na kisalu ya kimupasudi-nzila na 1952

Ntangu fioti na nima ya kuvutuka na mono na nzo, mama na mono belaka ngolo mpi yo lombaka nde mono sala bisalu yonso ya nzo. Katula yo, mono landaka kuyela na kimpeve mpi bakaka mbotika na 1951 ntangu mono vandaka ti bamvula 17. Na 1952, na nima ya kubeluka ya mama na mono, mono samunaka ti bapasudi-nzila tatu ya bankento na nsungi ya bangonda zole bonso mupasudi-nzila nsadisi. Beto vandaka kuzinga na bwatu mosi mpi kusamuna na bambanza zole na Drenthe. Mono kumaka mupasudi-nzila ya ntangu yonso na 1953. Mvula mosi na nima, toko mosi yina vandaka nkengi ya nziunga kwisaka kutala dibundu na beto. Yo vandaka Markus. Beto kwelanaka na Mayi 1955, sambu beto monaka nde beto lendaka kusadila Yehowa bonso bankwelani.​—Lo. 4:9-12.

Na diboko ya Kitata: Kilumbu ya makwela na beto na 1955

Markus: Na nima ya makwela na beto, na luyantiku bo tindaka beto bonso bapasudi-nzila na Veendam (Groningen). Beto vandaka kuzinga na nzo mosi ya fioti ya bametre 2 na kati ya 3. Ntangu yonso, Janny vandaka kuyidika nzo yina sambu yo vanda kitoko kibeni. Konso mpimpa, beto vandaka kukatula mesa mpi bakiti zole ya fioti yina beto vandaka ti yo sambu na kutula mbeto.

Na nima ya bangonda sambanu, beto kumaka kusala kisalu ya nziunga na Belgique. Na 1955, bansamuni vandaka kaka kiteso ya 4 000 na insi yina. Ntangu yai, bo me kuma mingi; disongidila ntalu yina fokula mbala sambanu! Na Flanders, na nordi ya Belgique, bantu ke tubaka ndinga yina bo ke tubaka mpi na Pays-Bas. Kansi, mutindu yina bantu ya Belgique ke tubaka yo me swaswana mpenza, yo yina na luyantiku yo lombaka nde beto longuka ndinga ya mpa.

Janny: Kisalu ya nziunga ke lombaka kumonisa mpeve ya kuditambika kibeni. Beto vandaka kukwenda kutala mabundu na velo mpi kuzinga na banzo ya bampangi ya babakala mpi ya bankento. Sambu beto vandaka ve ti kisika na beto mosi sambu na kuvutuka na nima ya kutala mabundu, beto vandaka kubikala na dibundu yina na Kintete mpi na Kizole na suka, beto vandaka kusala nzietelo sambu na kukwenda na dibundu ya nkaka. Kansi ntangu yonso, beto vandaka kumona kisalu na beto bonso lusakumunu ya Yehowa.

Markus: Na luyantiku, beto zabaka ve ata mpangi mosi ya bakala to ya nkento na mabundu yina, kansi bo monisilaka beto ntima-mbote mpi yambaka beto mbote mpenza. (Baeb. 13:2) Na nsungi ya bamvula, beto talaka mabundu yonso ya ke tubaka ndinga néerlandais na Belgique bambala mingi. Yo natilaka beto balusakumunu mingi. Mu mbandu, beto zabaka bampangi mingi ya ke tubaka ndinga néerlandais, mpi salaka bangwisana ya ngolo ti bo. Beto monaka mafunda ya baleke yina yelaka na kinsuni mpi na kimpeve mpi kudipesaka na Yehowa, mpi mutindu bo vandaka kutula mambote ya Kimfumu na kisika ya ntete na luzingu na bo. Yo kele kiese kibeni na kumona nde mingi na kati na bo ke sadila Yehowa na kisalu ya ntangu yonso. (3 Yoa. 4) Nkadilu yai ya ‘kupesana kikesa’  sadisaka beto na kulanda kudipesa ya mvimba na kisalu na beto.​—Bar. 1:12.

MPASI MOSI YA NENE MPI LUSAKUMUNU YA KIELEKA

Markus: Tuka kilumbu yina beto kwelanaka, beto vandaka na mpusa ya kukota Nzo-Nkanda ya Gileade. Konso kilumbu beto vandaka kulonguka ndinga ya Kingelesi na kiteso ya ngunga mosi. Kansi, yo vandaka ve pete na kulonguka yo tuka na mikanda, yo yina beto bakaka lukanu ya kukwendaka na Angleterre na nsungi ya konzie sambu na kutomisa ndinga yina ntangu beto ke samuna kuna. Nsuka-nsuka, na 1963 beto bakaka amvelopi mosi yina katukaka na babiro yina ke twadisaka kisalu na beto na ntoto ya mvimba. Yo vandaka ti mikanda zole, mosi sambu na mono mpi ya nkaka sambu na Janny. Mukanda na mono vandaka emvitasio sambu na kukota Nzo-Nkanda ya Gileadi na nsungi ya bangonda kumi. Lukanu ya nzo-nkanda yina zolaka kuvanda mingi-mingi ya kupesa formasio na bampangi-babakala mpi bantuma na mutindu ya kutwadisa mambu. Yo yina, na kati ya balongoki 100 yina bakaka emvitasio, 82 na kati na bo vandaka babakala.

Janny: Na mukanda yina mono bakaka, bo lombaka mono na kutadila na kisambu kana mono ta ndima kubikala na Belgique ntangu Markus ta kwenda na Gileadi. Na kutuba masonga, yo lembisaka mono na luyantiku. Yo vandaka kumonana bonso nde, Yehowa sakumunaka ve bikesa na mono. Ata mpidina, mono vilaka ve lukanu ya Nzo-Nkanda ya Gileadi​—kusadisa bayina ta kota kuna na kusala kisalu ya kusamuna nsangu ya mbote na ntoto ya mvimba. Yo yina, mono ndimaka kubikala mpi kwendaka kusala bonso mupasudi-nzila ya nene na Belgique na mbanza Gand kumosi ti Anna mpi Maria Colpaert, bapasudi-nzila zole ya nene ya kele ti eksperiansi.

Markus: Sambu yo lombaka nde mono tomisa Kingelesi na mono, bo bingisaka mono na Brooklyn bangonda tanu na ntwala nde nzo-nkanda kuyantika. Mono vandaka kusala na Departema ya Ke Tindaka Mikanda na Mabundu mpi na Biro ya Ke Talaka Kisalu ya Bilanga. Kusala na babiro yina ke twadisaka kisalu na ntoto ya mvimba mpi kusadisa na kubongisa mikanda sambu na kutinda yo na Azia, Eropa mpi Amerika ya Sudi sadisaka mono ngolo na kubakisa dibuta na beto ya bampangi ya ntoto ya mvimba. Mingi-mingi, mono ke yibukaka mpangi Alexander H. Macmillan, yina vandaka nkengi-ntambudi na bilumbu ya Mpangi Russel. Na ntangu yina yandi vandaka mununu mpi makutu na yandi vandaka kuwa mbote ve, ata mpidina yandi vandaka kukwisa na balukutakanu yonso ya dibundu. Yo vandaka ti bupusi ya ngolo na mono mpi yo longaka mono nde, beto fwete mona ve mpamba balukutakanu na beto ya Bukristu.​—Baeb. 10:24, 25.

Janny: Mono ti Markus vandaka kutindilana mikanda mbala mingi na mposo mosi. Beto zole vandaka na mpusa ya kumonana! Ata mpidina, Markus vandaka kusepela na formasio yina yandi vandaka kubaka na Gileadi mpi mono vandaka kusepela na kisalu na mono ya kusamuna. Ntangu Markus katukaka na États-Unis mpi vutukaka na nzo, yandi kutaka mono ke longuka Biblia ti bantu 17! Kukabwana na beto na nsungi ya bangonda 15 vandaka diambu ya mpasi, kansi mono bakisaka nde Yehowa sakumunaka beto sambu na bibansa yina beto salaka. Kilumbu yina Markus vutukaka, avio sukininaka bangunga mingi, yo yina ntangu yandi kumaka, beto yambanaka ngolo mpi dilaka. Tuka ntangu yina beto me kabwanaka diaka ve.

MATONDO SAMBU NA MABAKU YONSO YA KISALU

Markus: Ntangu mono vutukaka na Desembri 1964, na nima ya kukota Nzo-Nkanda ya Gileadi, bo tindaka beto na kukwenda kusala na Betele. Ata beto zabaka yo ve na ntangu yina, yo zolaka ve kuvanda  kisalu na beto ya kimakulu. Kaka na nima ya bangonda tatu, bo tindaka beto na kisalu ya distrike na mbanza Flandres. Ntangu bo tindaka Aalzen mpi Els Wiegersma na kisalu ya kimisionere na Belgique, bo tindaka bo na kisalu ya distrike, mpidina beto vutukaka na Betele kisika mono salaka na Biro ya Ke Talaka Kisalu ya Bilanga. Tuka 1968 tii 1980, beto vandaka kusala na Betele mpi bantangu ya nkaka na kisalu ya nziunga. Nsuka-nsuka, yantika 1980 tii na 2005, mono salaka diaka bonso nkengi ya distrike.

Ata kisalu na beto vandaka kusoba mbala mingi, beto vilaka ve ata fioti nde beto kudipesaka sambu na kusadila Yehowa na moyo ya mvimba. Beto vandaka kusepela na kisalu yonso yina beto vandaka kusala, na kutulaka ntima nde lukanu ya konso nsoba yina vandaka kusalama na kisalu na beto, vandaka sambu na kunata mambote ya Kimfumu na ntwala.

Janny: Mono sepelaka mingi na dibaku ya mbote ya kukwenda ti Markus na Brooklyn na 1977 mpi na Patterson na 1997 ntangu yandi kwendaka diaka sambu na kubaka formasio yina bo ke pesaka bampangi ya Komite ya Filiale.

YEHOWA KE ZABAKA BAMPUSA NA BETO

Markus: Na 1982, bo salaka Janny operasio mpi yandi kumaka diaka ti mavimpi ya ngolo. Bamvula tatu na nima, dibundu ya Louvain pesaka beto suku mosi ya zulu na Nzo na bo ya Kimfumu. Sambu na mbala ya ntete tuka bamvula 30, beto vandaka ti mwa kisika na beto mosi. Na Kizole, ntangu beto ke kangaka bima sambu na kukwenda kutala dibundu mosi, mono vandaka kukita mpi kumata eskalie mbala 54 sambu na kukulumusa bima. Diambu ya kiese, na 2002 bo bakaka bangidika na mpila nde beto vanda ti suku mosi na nsi. Na nima ya kulungisa bamvula 78, bo tindaka beto bonso bapasudi-nzila ya nene na mbanza Lokeren na Belgique. Beto kele na kiese mingi sambu beto lenda sadila Yehowa mutindu yina mpi kukwenda na kisalu ya kusamuna konso kilumbu.

“Beto vandaka kukwikila nde kisika yina beto ke sala mpi makuki yina beto ke sadila yo vandaka ve mfunu, kansi kima ya mfunu vandaka muntu yina beto ke sadila”

Janny: Na kimvuka beto me lutisa bamvula 120 na kisalu ya ntangu yonso! Beto me monaka na meso na beto mosi bukieleka ya lusilu ya Yehowa ya ke tubaka nde, ‘yandi ta bikisa beto ve ata fioti’ mpi nde kana beto sadila yandi na kwikama yonso, beto ‘ta zwa konso kima ya beto kele na yo mfunu.’​—Baeb. 13:5; Kul. 2:7.

Markus: Ntangu beto vandaka batoko, beto pesaka luzingu na beto na Yehowa. Beto vandaka ve kudisosila bima ya nene. Beto vandaka ti luzolo ya kundima konso kisalu yina bo vandaka kupesa beto sambu beto vandaka kukwikila nde kisika yina beto ke sala mpi makuki yina beto ke sadila yo vandaka ve mfunu, kansi kima ya mfunu vandaka muntu yina beto ke sadila.

^ par. 5 Na nima ya bamvula, tata na mono, mama na mono, yaya na mono ya nkento mpi baleke na mono zole ya babakala kumaka mpi Bambangi.