Kwenda na mambu ke na kati

Kwenda na tansi ya malongi

 DILONGI 5

Mfunu ya Lutwadisu ya Bambuta

Mfunu ya Lutwadisu ya Bambuta

LUTWADISU YA BAMBUTA KE TENDULA NKI?

Bana ke vandaka na mfunu ya lutwadisu mpi bandongisila ya bambuta na luzingu na bo. Bibuti kele ti mukumba ya kupesa bana na bo lutwadisu mpi bandongisila ya me fwana. Bambuta ya nkaka mpi lenda sadisa bana na beno mpi kupesa bo bandongisila.

SAMBU NA NKI LUTWADISU YA BAMBUTA KELE MFUNU?

Na bansi mingi, bana ke lutisaka ve ntangu mingi ti bambuta. Beto tadila mambu yai:

  • Bana ke lutisaka ntangu mingi na nzo-nkanda ti banduku na bo kisika yina bambuta ke vandaka ve mingi.

  • Bana ya nkaka ke vandaka bo mosi na nzo kana bo me basika na nzo-nkanda, sambu bibuti na bo ke kwendaka na kisalu.

  • Bansosa yina bo salaka na États-Unis monisaka nde bana ya bamvula banda na 8 tii na 12 ke lutisaka bangunga kiteso ya 6 na kutala televizio konso kilumbu. *

Mukanda mosi (Hold On to Your Kids) ke tuba nde: “Bubu yai batoko mingi ke lombaka bandongisila na banduku na bo na kisika ya kulomba bandongisila na bibuti na bo mpi na bambuta ya nkaka.”

MUTINDU BIBUTI LENDA PESA BANA LUTWADISU

Lutisa ntangu ti bana na nge.

MUNSIKU YA BIBLIA: “Longa mwana na nzila yina yandi fwete kwenda; ata ntangu yandi ta kuma mbuta, yandi ta yambula yo ve.” —Bingana 22:6, noti na nsi ya lutiti.

Bana ke zolaka nde bibuti na bo kutwadisa bo mpi bo sadisa bo. Yo yina bantu ya mayele ke tubaka nde ata bana me kuma batoko, bo ke vandaka kaka na mfunu ya bandongisila ya bibuti na bo kansi ve ya banduku na bo. Laurence Steinberg, muntu mosi ya mayele, ke tuba na mukanda mosi (You and Your Adolescent) nde: “Bibuti ke vandaka ti bupusi ya ngolo na bikalulu ya bana banda ntangu bo kele fioti tii ntangu bo ta kuma bambuta.” Yandi ke yika nde: “Batoko ke zolaka kuwa mambu yina bibuti na bo ke yindula mpi ke tuba ata bo ke ndimaka ve ntangu yonso mambu yina bibuti ke tubaka.”

Sambu bana na nge kele na mfunu ya lutwadisu na nge, sala yonso sambu na kupesa bo yo. Lutisa ntangu  ti bana na nge, songa bo bangindu na nge, mambu yina kele mfunu mpi mambu yina nge me kutanaka ti yo na luzingu.

Sosila mwana na nge mbuta mosi yina ta sadisaka yandi.

MUNSIKU YA BIBLIA: “Muntu yina ke tambulaka ti bantu ya mayele ta kuma mayele.”—Bingana 13:20.

Keti nge me zaba mbuta mosi yina lenda sadisa mwana na nge mpi kupesa yandi bandongisila ya mbote? Keti nge lenda yidika mambu sambu muntu yina ta lutisaka ntangu ti mwana na nge? Ya kieleka, yo ke tendula ve nde muntu yina ta baka mukumba ya kulonga mwana na nge. Kansi mbuta mosi ya nge ke tudilaka ntima lenda sadisa nge mpi na kulonga mwana na nge. Biblia ke monisa nde Timoteo, ata ntangu yandi kumaka mbuta, yandi bakaka mambote mingi na kinduku na yandi ti ntumwa Polo; Polo mpi bakaka mambote na kinduku yango.—Bafilipi 2:20, 22.

Bubu yai, mabuta mingi ke zingaka diaka ve kisika mosi to kartie mosi sambu bantu ya nkaka ya mabuta na bo mu mbandu, ba-nkaka, bangwashi, mpi batata-nkento ke zingaka na bansi ya nkaka. Kana yo kele mutindu mosi ti dibuta na beno, sosila bana na nge bambuta yina kele ti bikalulu yina nge ta zola nde bana na nge mpi kukuma ti yo.

^ par. 9 Bansosa yina monisaka nde batoko ke lutisaka bangunga kiteso ya 9 konso kilumbu na kutala televizio. Bo me tula ve bangunga yina bo ke lutisaka na kukota na Internet na nzo-nkanda to yina bo ke salaka badevware.