Kwenda na mambu ke na kati

Kwenda na tansi ya malongi

 DISOLO YA KULONGUKA 45

Beto Landa Kumonisilana Zola ya Kwikama

Beto Landa Kumonisilana Zola ya Kwikama

“Beno sadilana mambu ti zola ya kwikama mpi mawa.”—ZEK. 7:9.

NKUNGA 107 Mbandu ya Zola ya Nzambi

MAMBU YINA DISOLO YAI KE TUBILA *

1-2. Inki kele bikuma ya mbote ya ke pusa beto na kumonisilana zola ya kwikama?

BETO kele ti bikuma ya mbote ya ke pusa beto na kumonisilana zola ya kwikama. Inki kele bikuma yango? Tala mutindu bingana yai ya kele na Biblia ke pesa mvutu na ngiufula yina: “Kubika ve nde zola ya kwikama mpi kwikama kuyambula nge. . . . Ebuna nge ta ndimama mpi ta zwa mayele ya mbote ya kubakisa mambu na meso ya Nzambi mpi ya bantu.” “Muntu yina kele na zola ya kwikama ke kudinatilaka mambote.” “Muntu yina ke landaka lunungu mpi zola ya kwikama ta mona luzingu.”—Bing. 3:3, 4; 11:17, noti na nsi ya lutiti; Bing. 21:21.

2 Bingana yina ke tubila bikuma tatu yina fwete pusa beto na kumonisa zola ya kwikama. Ya ntete, kana beto ke monisa zola ya kwikama, beto ta kuma mfunu mingi na meso ya Nzambi. Ya zole, kana beto ke monisa zola ya kwikama yo ta natila beto mambote bubu yai. Mu mbandu, yo ta sala nde kinduku na beto ti bantu ya nkaka kuwumela. Ya tatu, yo ta natila beto mambote na bilumbu ke kwisa, mu mbandu luzingu ya mvula na mvula. Ya kieleka, beto kele ti bikuma ya mbote ya kutula dikebi na mambu yai ya Yehowa ke songa beto: “Beno sadilana mambu ti zola ya kwikama mpi mawa.”—Zek. 7:9.

3. Beto ta pesa bamvutu na nki bangiufula na disolo yai?

3 Na disolo yai, beto ta pesa bamvutu na bangiufula iya. Banani beto fwete monisila zola ya kwikama? Mukanda ya Ruti ke longa beto nki na yina me tala kumonisa zola ya kwikama? Inki mutindu beto lenda monisa zola ya kwikama bubu yai? Inki mambote bantu yina ke monisaka zola ya kwikama ke bakaka?

 BANANI BETO FWETE MONISILA ZOLA YA KWIKAMA?

4. Inki mutindu beto lenda landa mbandu ya Yehowa na yina me tala kumonisa zola ya kwikama? (Marko 10:29, 30)

4 Disolo ya me luta me sadisa beto na kubakisa nde Yehowa ke monisaka zola na yandi ya kwikama disongidila zola yina ke sukaka ve kaka na bantu yina ke zolaka yandi mpi ke sambilaka yandi. (Dan. 9:4) Beto fwete ‘landa mbandu ya Nzambi, sambu beto kele bana yina yandi ke zolaka mingi.’ (Baef. 5:1) Yo yina beto fwete monisila bampangi na beto zola ya kwikama.—Tanga Marko 10:29, 30.

5-6. Nki ta sadisa beto na kubakisa mbote zola ya kwikama?

5 Ya kieleka kana beto bakisa mbote ntendula ya zola ya kwikama, yo ta sadisa beto mpi na kumonisila yo mbote bampangi na beto. Sambu na kubakisa mbote zola ya kwikama, beto fwanisa yo ti kikalulu ya nkaka ya mbote, kukangama na muntu to na kima mosi. Beto tadila mbandu mosi sambu na kubakisa yo mbote.

6 Muntu mosi ke salaka na kompani mosi bamvula mingi. Beto lenda tuba nde yandi me kangamaka na kompani yina. Yandi ke salaka mbote kisalu na yandi. Kansi yandi ke zolaka ve bansiku ya bamfumu ya kompani yina ke pesaka. Sambu na kusala mbote, yandi ke vandaka ve ti mfunu ya kukutana ti bamfumu ya kompani yango to kundima balukanu yina bo ke baka. Beto lenda tuba ve nde yandi ke zolaka kompani yina. Yandi kele kaka na kiese ya kuvanda ti kisalu yina ke sadisa yandi na kuzwa mbongo. Yandi ta landa kusala kuna tii ntangu bo ta pesa yandi pansio to tii kuna yandi ta zwa kisalu ya nkaka ya kuluta mbote.

7-8. (a) Inki kele mfunu mingi kuluta kukangama na muntu mosi to na kima mosi? (b) Sambu na nki beto ta tadila mambu yina kele na mukanda ya Ruti?

7 Kukangama na muntu mosi to na kima mosi kele kikalulu ya mbote. Kansi diambu ya kuluta mfunu kele kikuma yina ke pusa muntu yango na kukangama na muntu ya nkaka to na kima mosi. Sambu na nki bansadi ya Yehowa ya ntangu ya ntama monisaka zola ya kwikama? Bo salaka yo ve sambu yo lombaka kaka nde bo sala yo kansi bo salaka yo sambu bantima na bo pusaka bo na kusala yo. Beto baka mbandu ya Davidi. Yandi zolaka nduku na yandi Yonatani na ntima ya mvimba ata papa ya Yonatani zolaka kufwa Davidi. Bamvula mingi na nima ya lufwa ya Yonatani, Davidi landaka kaka kumonisila Mefibosheti mwana ya Yonatani, zola ya kwikama.—1 Sam. 20:9, 14, 15; 2 Sam. 4:4; 8:15; 9:1, 6, 7.

8 Beto lenda longuka mambu mingi na yina me tala zola ya kwikama kana beto tanga mambu yina kele na mukanda ya Ruti. Inki malongi beto lenda baka na yina me tala zola ya kwikama na bantu yina mukanda yina ke tubila? Inki mutindu beto lenda sadila malongi yango na dibundu na beto? *

MUKANDA YA RUTI KE LONGA BETO NKI NA YINA ME TALA KUMONISA ZOLA YA KWIKAMA?

9. Sambu na nki Naomi tubaka nde Yehowa vandaka kunwanisa yandi?

9 Mukanda ya Ruti ke tubila disolo ya Naomi, bokilo na yandi Ruti mpi Boazi yina vandaka kuwa Nzambi boma. Boazi vandaka mpangi ya bakala ya Naomi. Nzala kotaka na Izraele yo yina Naomi ti bakala na yandi mpi bana na bo zole ya babakala kwendaka na Moabi. Bakala ya Naomi fwaka kuna. Bana na yandi zole ya babakala kwelaka kansi diambu ya mawa kele nde, bo mpi fwaka. (Ruti 1:3-5; 2:1) Mambu yonso yina ya mpasi yangisaka Naomi mingi kibeni mpi yo lembisaka yandi nitu, yo yina yandi yindulaka nde Yehowa vandaka kunwanisa yandi. Mutindu yandi vandaka kuwa pusaka yandi na kutuba nde: “Diboko ya Yehowa me balukila mono.” “Nkwa-Ngolo Yonso me kumisa  luzingu na mono bululu kibeni.” Yandi tubaka diaka nde: “Yehowa me nwanisa mono mpi Nkwa-Ngolo Yonso me pesa mono mpasi.”—Ruti 1:13, 20, 21.

10. Inki Yehowa salaka sambu na mambu ya mbi yina Naomi tubaka?

10 Inki Yehowa salaka sambu na mambu ya mbi yina Naomi tubaka? Yandi yambulaka ve Naomi. Yandi kuditulaka na kisika ya Naomi. Yehowa ke zabaka mbote nde “mpasi lenda kumisa muntu ya mayele muntu ya kilawu.” (Lon. 7:7) Naomi vandaka ti mfunu ya lusadisu sambu na kubakisa nde Yehowa vandaka ti yandi. Inki lusadisu Yehowa pesaka yandi? (1 Sam. 2:8) Yehowa pusaka Ruti na kumonisila Naomi zola ya kwikama. Na luzolo yonso mpi na mawete yonso, Ruti monisilaka mama-bokilo na yandi Naomi zola ya kwikama mpi yandi sadisaka Naomi na kulemba ve nitu mpi na kubakisa nde Yehowa vandaka kuzola yandi kaka. Mbandu ya Ruti ke longa beto nki?

11. Sambu na nki bampangi ya ntima-mbote ke sadisaka bantu yina kele na mawa to me lemba nitu?

11 Zola ya kwikama ke pusaka beto na kusadisa bantu yina kele na mawa to me lemba nitu. Kaka mutindu Ruti kangamaka ti Naomi, bubu ya mpi bampangi ke kangamaka na luzolo yonso ti bampangi yina ke niokwama to me lemba nitu. Bo ke zolaka bampangi na bo mpi bo ke vandaka ti nzala ya ngolo ya kusala konso kima yina bo lenda sala sambu na kusadisa bo. (Bing. 12:25, noti na nsi ya lutiti; Bing. 24:10) Ntumwa Polo siamisaka beto na kusala mutindu yina ntangu yandi tubaka nde: “Beno tubila bantu ya kele na mawa na mutindu ya ke lembika, beno sadisa bantu ya kele ngolo ve, beno vanda ntima-nda sambu na bantu yonso.”—1 Bate. 5:14.

Beto lenda sadisa mpangi yina me lemba nitu kana beto ke widikila yandi (Tala paragrafe 12)

12. Inki kele mutindu ya kuluta mbote ya kusadisa bampangi yina me lemba nitu?

12 Mutindu ya kuluta mbote ya kusadisa bampangi yina me lemba nitu kele kuwidikila bo mpi kumonisa bo nde beto ke zolaka bo. Yehowa ke monaka mambu yonso ya mbote yina nge ke sadilaka mameme na yandi yina kele mfunu mingi. (Nk. 41:1) Bingana 19:17 ke tuba nde: “Muntu yina ke monisila muntu ya kukonda mfunu ntima ya mbote ke defisa Yehowa, mpi Nzambi ta futa yandi sambu na mambu yina yandi ke sala.”

Ruti me kangama ti Naomi, mama-bokilo na yandi kansi Orpa me vutuka na Moabi. Ruti ke songa Naomi nde: “Kisika ya nge ta kwenda, mono mpi ta kwenda” (Tala paragrafe 13)

13. Inki mutindu Ruti swaswanaka ti Orpa mpi sambu na nki lukanu yina Ruti bakaka monisaka nde yandi vandaka ti zola ya kwikama? (Tala kifwanisu ya lutiti ya zulu.)

13 Beto ta bakisa diaka mbote zola ya kwikama kana beto me yindula mambu yina kuminaka Naomi na nima ya lufwa ya bakala na yandi mpi ya bana na yandi zole ya babakala. Ntangu Naomi waka nde “Yehowa me tudila bantu na yandi dikebi mpi me pesa bo madia,” yandi bakaka lukanu ya kuvutuka na bwala na bo. (Ruti 1:6) Babokilo na yandi zole ya bankento, yantikaka kukwenda ti yandi. Kansi na nzila, Naomi bondilaka bo mbala tatu na kuvutuka na Moabi. Inki bo salaka? Biblia ke tuba nde: “Orpa pesaka bokilo na yandi beze mpi yandi kwendaka. Kansi Ruti kangamaka ti Naomi.” (Ruti 1:7-14) Orpa salaka kaka mambu yina Naomi songaka  yandi na kusala mpi yandi vutukaka na Moabi. Kansi Ruti vutukaka ve, yandi salaka diaka mambu kuluta yina Naomi songaka yandi na kusala. Yandi vandaka mpi ti nswa ya kuvutuka kansi zola ya kwikama pusaka yandi na kukangama ti Naomi yina vandaka ti mfunu ya lusadisu. (Ruti 1:16, 17) Ruti bakaka lukanu ya kukangama ti Naomi na luzolo yonso. Lukanu yina Ruti bakaka monisaka nde yandi vandaka ti zola ya kwikama. Disolo yai ke longa beto nki?

14. (a) Bampangi mingi ke salaka nki bubu yai? (b) Mutindu Baebreo 13:16 ke monisa yo, nki beto lenda sala sambu na kusepedisa Yehowa?

14 Zola ya kwikama ke pusaka beto na kusala yonso sambu na kusadisa bantu ya nkaka. Bonso na ntangu ya ntama, bubu yai mpi bampangi mingi ke monisilaka bampangi na bo zola ya kwikama ata bayina bo me zaba ve. Mu mbandu, kana bo me wa nde kisumbula ya lugangu me salama, kukonda kusukinina, bo ke zolaka kuzaba mutindu bo lenda sadisa bampangi yina kuna. Kana mpangi mosi na dibundu ke niokwama mpi yandi kele ve ti mbongo, kukonda kusukinina bo ke salaka yonso sambu na kusadisa yandi. Bo ke landaka mbandu ya Bakristu ya Masedonia na mvu-nkama ya ntete. Bo ke salaka yonso sambu na kupesa “nkutu kuluta bima na bo” sambu na kusadisa bampangi yina ke niokwama. (2 Bak. 8:3) Yehowa ke waka kiese mingi ntangu yandi ke monaka mutindu bampangi yina ke monisaka zola ya kwikama.—Tanga Baebreo 13:16.

INKI MUTINDU BETO LENDA MONISA ZOLA YA KWIKAMA BUBU YAI?

15-16. Inki mutindu Ruti landaka kusala bikesa ya kusadisa Naomi?

15 Disolo ya Ruti ti Naomi ke longa beto malongi mingi ya mbote. Beto tadila mwa malongi yina beto ke baka.

16 Dindamana. Ntangu Ruti tubaka nde yandi ke kwenda ti Naomi na Yuda, Naomi buyaka ntete. Kansi Ruti buyaka kuvutuka, yandi kangamaka kaka ti Naomi. Inki salamaka? “Ntangu Naomi monaka nde Ruti dindamanaka na kukwenda ti yandi, Naomi yambulaka kundimisa yandi na kuvutuka na bwala na yandi.”—Ruti 1:15-18.

17. Inki ta sadisa beto na kulanda kusosa mpila ya kusadisa bampangi?

17 Dilongi yina beto ke baka: Beto fwete landa kusala bikesa ya kusadisa bampangi yina ke niokwama. Mpangi-nkento mosi yina kele ti mfunu ya lusadisu lenda buya ntete nde beto sadisa yandi ve. * Kansi zola ya kwikama ta pusa beto na kulanda kaka kusosa mpila ya kusadisa yandi. (Bag. 6:2) Kana beto sala mutindu yina, nsuka-nsuka yandi ta ndima nde beto sadisa yandi.

18. Inki pesaka Ruti mpasi?

18 Kuwa ve makasi. Ntangu Naomi ti Ruti kumaka na Betelemi, Naomi monaka bantu yina vandaka kuzinga pene-pene ti yandi. Yandi songaka bo nde: “Mono vandaka ya kulunga ntangu mono kwendaka, kansi Yehowa me vutula mono maboko-mpamba.” (Ruti 1:21) Yindula mutindu Ruti waka sambu na mambu yina Naomi tubaka. Ruti salaka yonso sambu na kusadisa Naomi. Ruti dilaka ti yandi, pesaka yandi kikesa mpi salaka ti yandi voyage mpi bo salaka bilumbu mingi na nzila kansi Naomi tubaka nde: “Yehowa me vutula mono maboko-mpamba.” Ata Ruti kangamaka ti Naomi na ntangu yina ya mpasi, mambu yina Naomi tubaka monisaka bonso nde Naomi monaka ve mfunu ya lusadisu ya Ruti. Yo ke monana nde Ruti waka mpasi mingi. Ata mpidina, yandi kangamaka kaka ti Naomi.

19. Inki ta sadisa beto na kusadisa mpangi yina kele na mawa mpi me lemba nitu?

 19 Dilongi yina beto ke baka: Bubu yai mpi, mpangi-nkento yina kele na mawa to me lemba nitu lenda tuba kima yina lenda pesa beto mpasi, ata beto me sala yonso sambu na kusadisa yandi. Kansi beto fwete wa ve makasi. Beto fwete kangama ti yandi mpi kulomba Yehowa na kusadisa beto sambu beto pesa yandi kikesa.—Bing. 17:17.

Bubu yai nki mutindu bankuluntu ke landaka mbandu ya Boazi? (Tala baparagrafe 20-21)

20. Inki pesaka Ruti kikesa ya kulanda kusadisa Naomi?

20 Pesa bampangi kikesa na ntangu ya me fwana. Ruti monisilaka Naomi zola ya kwikama kansi na nima Ruti yandi mosi mpi vandaka ti mfunu ya kikesa. Yo yina Yehowa sadilaka Boazi sambu na kupesa yandi kikesa. Boazi songaka Ruti nde: “Bika Yehowa kufuta nge sambu na mambu yina nge me sala, mpi bika nde Yehowa Nzambi ya Izraele, yina nge me kwisa kusosa lutaninu na nsi ya mapapu na yandi, kupesa nge lufutu ya kukuka.” Mambu ya mbote yina Boazi tubaka pesaka kibeni Ruti kikesa. Yo yina Ruti songaka Boazi nde: “Nge me lembika mono mpi nge me tuba na nsadi na nge na mutindu ya ke pesa kikesa.” (Ruti 2:12, 13) Boazi pesaka Ruti kikesa ntangu yandi vandaka ti mfunu na yo mpi yo pesaka yandi kikesa ya kulanda kusadisa Naomi.

21. Mutindu Yezaya 32:1, 2 ke monisa yo, nki bankuluntu fwete sala?

21 Dilongi yina beto ke baka: Bampangi yina ke monisilaka bampangi ya nkaka zola ya kwikama ke vandaka mpi ti mfunu ya kikesa. Boazi sikisaka Ruti ntangu yandi monaka mutindu Ruti vandaka kusadisa Naomi. Bubu yai mpi bankuluntu ke sikisaka bampangi yina ke sadisaka bampangi ya nkaka na dibundu. Yo ke pesaka bampangi yina kikesa ya kulanda kusadisa bampangi.—Tanga Yezaya 32:1, 2.

INKI MAMBOTE BANTU YINA KE MONISAKA ZOLA YA KWIKAMA KE BAKAKA?

22-23. Inki mutindu Naomi sobaka mpi sambu na nki? (Nkunga 136:23, 26)

22 Na nima ya mwa ntangu, Boazi kumaka kupesa Ruti ti Naomi madia. (Ruti 2:14-18) Inki  Naomi tubaka mutindu Boazi vandaka kupesa bo madia? Yandi tubaka nde: “Bika nde Yehowa, yina me monisa zola na yandi ya kwikama na bantu ya moyo mpi na bafwa, kusakumuna yandi.” (Ruti 2:20a) Naomi sobaka kibeni. Ntete ntangu yandi vandaka kuniokwama, yandi dilaka mpi yandi tubaka nde: “Yehowa me nwanisa mono.” Kansi ntangu yandi kumaka na kiese, yandi tubaka nde: “Yehowa . . . me monisa zola na yandi ya kwikama.” Inki salaka nde Naomi kusoba?

23 Nsuka-nsuka, Naomi yantikaka kubakisa nde Yehowa yambulaka yandi ve ata fioti. Yehowa sadilaka Ruti sambu na kusadisa yandi na voyage yina yandi salaka sambu na kuvutuka na Yuda. (Ruti 1:16) Naomi bakisaka diaka nde Yehowa yambulaka yandi ve ntangu Boazi yina vandaka na kati ya ‘bantu yina lendaka kusumba bo diaka,’ vandaka kupesa bo madia. * (Ruti 2:19, 20b) Mbala ya nkaka yandi tubaka nde: ‘Ntangu yai mono me bakisa nde Yehowa yambulaka mono ve ata fioti. Yandi vandaka ti mono ntangu yonso.’ (Tanga Nkunga 136:23, 26.) Naomi monisaka kibeni ntonda mutindu Ruti mpi Boazi yambulaka yandi ve. Bo yonso waka kiese mingi mutindu Naomi vutukilaka kiese na yandi mpi bakaka kikesa ya kulanda kusadila Yehowa.

24. Sambu na nki beto ke landaka kumonisila bampangi zola ya kwikama?

24 Inki mambu beto me longuka na mukanda ya Ruti na yina me tala zola ya kwikama? Zola ya kwikama ke pusaka beto na kulanda kusadisa bampangi yina kele na mawa mpi bayina me lemba nitu. Yo ke pusaka beto mpi na kusala yonso sambu na kusadisa bo. Bankuluntu fwete pesa bampangi yina ke monisilaka bampangi ya nkaka zola ya kwikama kikesa mpi bo fwete sikisa bo. Yo ke pesaka beto kiese mingi na kumona mutindu bampangi yina lembaka nitu me vutukila kiese na bo mpi me baka kikesa ya kulanda kusadila Yehowa. (Bis. 20:35) Inki kele kikuma ya kuluta mfunu yina ke pusaka beto na kulanda kumonisa zola ya kwikama? Beto ke salaka yo sambu beto ke zolaka kulanda mbandu ya Yehowa mpi kusepedisa yandi sambu yandi kele “ya kufuluka na zola ya kwikama.”—Kub. 34:6; Nk. 33:22.

NKUNGA 130 Lolulaka

^ par. 5 Yehowa ke zolaka nde beto monisila bampangi zola ya kwikama. Kana beto tala mutindu bansadi ya nkaka ya Yehowa ya ntangu ya ntama monisaka zola ya kwikama, yo ta sadisa beto na kubakisa mbote kikalulu yina. Na disolo yai, beto ta tala malongi yina beto lenda baka na mbandu ya Ruti, ya Naomi mpi ya Boazi.

^ par. 8 Sambu na kubakisa mbote-mbote disolo yai, beto ke lomba nge na kutanga nge mosi Ruti kapu 1 mpi kapu 2.

^ par. 17 Na disolo yai, beto ke tubila bampangi-bankento yina kele ti mfunu ya lusadisu sambu beto ke tadila mbandu ya Naomi. Kansi bampangi ya babakala mpi fwete sadila malongi yina kele na disolo yai.

^ par. 23 Sambu na kuzaba mambu mingi na yina me tala mukumba ya Boazi ya kusumba diaka Naomi ti Ruti, tala disolo “Imitez leur foi‘ Une excellente femmena Nzozulu ya Nkengi ya Oktobri 1, 2012, lut. 20.