Kwenda na mambu ke na kati

Kwenda na tansi ya malongi

 YO ME KATUKA NA MIKANDA NA BETO YA NTAMA

Mutindu Bo Kunaka Bankeni ya Kimfumu na Mbala ya Ntete na Portugal

Mutindu Bo Kunaka Bankeni ya Kimfumu na Mbala ya Ntete na Portugal

Ntangu bitembu ya nzadi Atlantique vandaka kunikisa maswa yina vandaka kukwenda na Eropa, George Young, yina vandaka mpi na kati ya maswa, vandaka kuyindula na kiese mbuma ya mbote yina kisalu ya kusamuna me basisa na Brésil, kisika yina yandi me katuka. * Ntangu bo ke kwenda na maswa, mpangi Young me kuma kutula dikebi mingi na kisika ya mpa yina yandi ke kwenda kusala kisalu na bateritware ya nene ya Espagne mpi ya Portugal, yina bansamuni me samunaka ntete ve. Lukanu na yandi vandaka ya kuyidika mambu ya me tala badiskure yina mpangi J. F. Rutherford ta sala mpi kukabula batrakiti 300 000!

George Young salaka banzietelo mingi na nzadi na kisalu na yandi ya kimisionere

Ntangu mpangi Young kumaka na mbanza Lisbonne na nsungi ya ntangu mingi (printemps) na 1925, yandi kutanaka ti diambu mosi yina yitukisaka yandi. Mavwanga yina bantu basisaka na 1910, katulaka bamfumu yina vandaka kuyala mpi dibundu ya Katolika vandaka diaka ve ti kiyeka mpenza. Bantu kumaka ti kimpwanza na mambu mingi, ata mpidina bo landaka kutula mavwanga.

Kaka ntangu mpangi Young bakaka bangidika sambu na diskure ya mpangi Rutherford, bamfumu ya luyalu pesaka basoda nswa ya kukengila bantu sambu bo sosaka kusoba bamfumu yina vandaka kuyala. Sekretere ya kimvuka mosi yina ke balulaka Babiblia (The British and Foreign Bible Society) songaka mpangi Young nde yandi ta kutana ti mbangika, ata mpidina mpangi Young lombaka nswa ya kusadila ekole mosi, Camões, yina vandaka kulonga mutindu ya kusala bangalasisi mpi bo ndimaka.

Kilumbu ya Mayi 13 lungaka—kilumbu yina bo yidikaka sambu bantu kulanda diskure ya mpangi Rutherford. Bo bingisaka bantu mingi! Bo sonikaka na bibaka mpi na bazulunalu ya insi yina nde bo ke binga bantu na kulanda diskure yina kele na ntu-diambu “Mutindu ya Kuzinga na Ntoto Mvula na Mvula.” Bamfumu ya mabundu yina vandaka kutelemina kieleka basisaka nswalu disolo mosi na zulunalu mosi sambu na kusonga bantu nde “baprofete ya luvunu” me kwisa awa. Bambeni telamaka na kielo ya kisika yina bantu ta landa diskure ya mpangi Rutherford sambu na kupesa bantu mikanda yina vandaka kuvweza malongi ya mpangi Rutherford.

Ata mpidina, bantu kwisaka mingi, nkutu bantu kiteso ya 2 000 kukaka ve kukota sambu bisika vandaka fioti. Bantu ya nkaka yina vandaka kaka na mfunu ya kulanda diskure mataka na bibaka ya ekole yina; bankaka mataka na zulu ya bima yina bo vandaka kusadila bangalasisi.

Ata mpidina mambu ya mpasi mpi vandaka. Bambeni tulaka makelele mpi bukaka bakiti. Kansi mpangi Rutherford waka ve boma, yandi landaka kusala diskure, yandi mataka na zulu ya mesa sambu bantu kuwa mambu yina yandi vandaka kutuba. Ntangu yandi manisaka diskure, pene-pene ya kati-kati ya mpimpa, bantu kuluta 1200 yina sepelaka pesaka bazina mpi bisika yina bo ke zingaka sambu bampangi kulanda kutindila bo mikanda. Na  kilumbu yina landaka, zulunalu mosi ya bwala yina tubilaka diskure ya mpangi Rutherford.

Na Septembri 1925, Nzozulu ya Nkengi yantikaka kubasika na Kiportige na Portugal. (Nzozulu ya Nkengi vandaka dezia me basika na Kiportige na Brésil.) Na ntangu yina, Virgílio Ferguson, yina vandaka Longoki ya Biblia na Brésil, yantikaka kuyilama sambu na kukwenda na Portugal sambu na kupesa maboko na kisalu ya Kimfumu. Ntete, yandi salaka ti mpangi Young na Betele ya fioti ya Balongoki ya Biblia na Brésil. Na nima ya mwa ntangu, mpangi Virgílio ti nkento na yandi kwendaka kusadisa diaka mpangi Young kisika yina yandi vandaka kusala. Mpangi Ferguson kumaka na bwala yina na ntangu ya mbote sambu ntama mingi ve yo lombaka nde mpangi Young kukwenda na bisika ya nkaka yina bo tindaka yandi, yandi ta kwenda mpi na Union soviétique.

Na 1928, karti yina pesaka Virgílio ti Lizzie nswa ya kuzinga na insi ya nzenza

Ntangu luyalu mosi ya nku kumaka kuyala Portugal, bambeni kumaka diaka kutelemina ngolo Kisalu ya Kimfumu. Mpangi Ferguson monisaka kikesa mpi tinaka ve, yandi bakaka bangidika sambu na kutanina ndambu ya Balongoki ya Biblia yina vandaka na bwala yina mpi pesaka bo kikesa ya kulanda kusaka kisalu ya kusamuna. Yandi lombaka nswa sambu bampangi kukuma kusala balukutakanu na nzo na yandi. Na Oktobri 1927, bo pesaka yandi nswa.

Na mvula ya ntete ya luyalu yina ya nku, bantu kiteso ya 450 na Portugal lombaka nde bo kuma kubikila bo Banzozulu ya Nkengi mbala na mbala. Diaka, batrakiti mpi tumikanda sadisaka na kumwanga nsangu ya mbote na bisika yonso yina vandaka na insi ya luyalu ya Portugal, mu mbandu na Angola, na Azores, na Cap-Vert, na Timor-Est, na Goa, na Madère, mpi na Mozambique.

Na nsuka ya bamvu 1920, Manuel da Silva Jordão, muntu mosi ya Portugal yina vandaka kusala bilanga kwisaka na Lisbonne. Ntangu yandi vandaka na Brésil, yandi waka diskure yina mpangi Young salaka. Yandi yibukaka bakieleka yina yandi waka mpi vandaka ti mpusa ya ngolo ya kusadisa mpangi Ferguson na kusala mingi na kisalu ya kusamuna. Sambu na kusala yo, mpangi Manuel kumaka mupasudi-nzila. Sambu bubu yai kubasisa mpi kukabula mikanda kele diaka ve mpasi, dibundu ya mpa ya Lisbonne ke yela mbote!

Na 1934, mpangi Ferguson ti nkento na yandi vutukaka na Brésil. Ata mpidina, bo kunaka bankeni ya kieleka. Ntangu mavwanga basikaka na Eropa na nsungi ya Mvita yina bantu ya Espagne nwakaka bo na bo mpi na Mvita ya Zole ya Ntoto ya Mvimba, kimvuka ya bampangi ya Portugal bikalaka ya kwikama na Yehowa. Na ntangu mosi buna, lukwikilu na bo lembaka, kansi na 1947 ntangu mpangi John Cooke, misionere ya ntete yina kwendaka kuna kumaka, lukwikilu na bo kumaka diaka ngolo. Mpangi John kotaka Nzo-Nkanda ya Gileadi. Na nima, bansamuni kumaka mingi kibeni. Ata ntangu bamfumu ya luyalu buyisaka kisalu ya Bambangi ya Yehowa na 1962, ntalu ya bansamuni vandaka kukuma kaka mingi. Na Desembri 1974, ntangu bamfumu ya leta pesaka Bambangi ya Yehowa nswa ya kusala kisalu na bo, ntalu ya bansamuni na Portugal lutaka 13 000.

Bubu yai, bansamuni kuluta 50 000 ke na kulonga nsangu ya Kimfumu ya Nzambi na Portugal mpi na bisika yina bo ke tubaka Kiportige, mu mbandu na Açores mpi na Madère. Na kati ya bansamuni yai, bankaka kele bantekolo ya bayina landaka diskure ya mpangi Rutherford na 1925.

Beto ke tonda Yehowa mpi bampangi ya kwikama yina kudipesaka na kikesa yonso na kumwanga nsangu ya Kimfumu bonso ‘bansadi ya Kristu Yezu na makanda.’—Bar. 15:15, 16.—Yo me katuka na mikanda na beto ya ntama na Portugal.

^ par. 3 Tala disolo “Kisalu ya Kukatula Bambuma Yina Fwete Salama Kele Mingi” na Nzozulu ya Nkengi ya Mayi 15, 2014, balut. 31-32.