Kwenda na mambu ke na kati

Kwenda na tansi ya malongi

 YO ME KATUKA NA MIKANDA NA BETO YA NTAMA

“Inki Kilumbu Beto Ta Sala Diaka Lukutakanu ya Nene?”

“Inki Kilumbu Beto Ta Sala Diaka Lukutakanu ya Nene?”

YO VANDAKA na nsuka ya Novembri 1932 na Mexique, mbanza mosi ya nene ya kele ti bantu kuluta milio mosi. Na mposo yina lutaka, bo tulaka minda yina ke sadisaka bashofere na kuzitisa nsiku, yo vandaka mbala ya ntete ya bo tulaka minda yai na mbanza. Kansi kima mosi bendaka dikebi ya bantu. Bantu ya ke mwangaka bansangu kwendaka na kisika yina train ke telamaka, bo vandaka ti bamasini ya kukotisa ndinga mpi ya kubaka bafoto, bo vandaka kuvingila munzenza mosi, mpangi Joseph Rutherford, prezida ya La Société Watch Tower. Bampangi ya Mexique kwendaka mpi kuyamba yandi. Yandi kwisaka sambu na lukutakanu ya Distrike ya bilumbu tatu.

Zulunalu na beto (L’Âge d’Or) tubaka nde: “Yo kele pwelele nde bantu ta vilaka ve lukutakanu yai, yo vandaka mfumu mingi,” yo me sadisaka bantu mingi ya Mexique na kuzaba kieleke. Kansi yo vandaka lukutakanu ya fioti, bantu vandaka kaka 150. Sambu na nki lukutakanu yai vandaka mfunu mingi?

Na ntwala ya lukutakanu, bantu mingi ya Mexique zabaka ntete ve kieleka. Banda na 1919, bampangi vandaka kusala balukutakanu ya nziunga, kansi na mvula yina landaka ntalu ya mabundu kulumukaka. Ntangu bo tungaka Betele na Mexique na 1929, yo monanaka nde mambu ta toma, kansi mambu ya nkaka salaka nde kuyela kuvanda ve. Dibundu ya Yehowa pesaka bapasudi-nzila nsiku ya kuvukisa ve kisalu ya kusamuna ti mambu ya mumbongo. Mupasudi-nzila mosi waka makasi, yandi basikaka na dibundu mpi salaka kimvuka na yandi mosi. Diaka, na ntangu yina, bo katulaka mpangi yina vandaka kutwadisa Betele sambu yandi kumaka ti bikalulu ya mbi. Bampangi ya Mexique vandaka na mfunu ya kikesa.

Mpangi Rutherford pesaka bo kibeni kikesa, mingi-mingi badiskure zole ya tiya-tiya yina yandi salaka mpi badiskure tanu yina bo kotisaka ndinga na radio. Yo vandaka mbala ya ntete yina bampangi ya Mexique sadilaka radio sambu na kumwanga nsangu ya mbote. Na nima ya lukutakanu, bo tulaka mpangi ya nkaka yina ta twadisa Betele. Bampangi bakaka kikesa, ti lusadisu ya Yehowa, bo landaka kulonga nsangu.

Lukutakanu ya nene na mbanza Mexique na 1941

Na 1933, bampangi salaka balukutakanu zole ya nene, mosi na mbanza Veracruz, ya nkaka na mbanza Mexique. Bampangi vandaka kusamuna mingi, mpi yo butaka mbuma ya mbote. Mu mbandu na 1931, bansamuni vandaka 82. Na 1941, bo kumaka mingi kibeni! Bantu kiteso ya 1 000 vukanaka na lukutakanu ya nene yina salamaka na mbanza Mexique na 1941.

“BO ME FULUKA NA BABALA-BALA”

Na 1943, bampangi mwangaka nsangu ya lukutakanu ya nene yina vandaka ti ntu-diambu “Nation  Libre” yina bo salaka na bambanza 12 ya Mexique. * Bo vandaka kutambula ti bapankarte zole, na ntulu mpi na mukongo. Bampangi yantikaka kumwanga nsangu ya balukutakunu ya nene mutindu yai banda na 1936.

Na 1944, zulunalu mosi songaka foto ya bampangi me lwata bapankarte na mbanza Mexique

Kisalu ya bampangi ya kutambula ti bapankarte butaka mbuma ya mbote na mbanza Mexique. Nkutu, zulunalu mosi (La Nación) sonikaka mambu yai sambu na lukutakanu yina: “Kilumbu ya ntete, bo lombaka bo na kubingisa bantu mingi. Na kilumbu ya zole, bo fulukaka na babala-bala.” Bantu ya Katolika sepelaka ve na bikesa yina bampangi vandaka kusala, bo teleminaka bampangi. Kansi bampangi waka ve boma. Bo landaka kutambula sambu na kubingisa bantu na lukutakanu. Disolo ya nkaka ya zulunalu yango tubaka nde: “Bantu yonso ya mbanza monaka bo.” Yo yikaka nde Bambangi “me kuma bantu yina ke tambulaka ti ‘bapankarte.’” Zulunalu yina songaka mpi foto ya bampangi na babala-bala ya mbanza Mexique, mpi bo sonikaka na lweka nde: “Bo me fuluka na babala-bala.”

BAMBETO YA “MBOTE KULUTA PAVEMENT”

Na bamvula yina, bampangi salaka bikesa sambu na kukwenda na balukutakanu ya distrike na Mexique. Bampangi mingi katukaka na babwala yina vandaka ntama kibeni ti kisika ya bo fwete baka train to kamio. Dibundu mosi sonikaka nde, ‘Kima ya vandaka pene-pene ti mbanza na beto vandaka kaka Réseau.” Sambu na kukwenda na balukutakanu, bampangi vandaka kusadila bampunda to kutambula bilumbu mingi tii na kisika ya bo ta baka train yina ta nata bo na mbanza yina lukutakanu ta salama.

Bampangi mingi vandaka bansukami mpi yo vandaka mpasi sambu bo kwenda na lukutakanu. Ntangu bo vandaka kukuma, bo vandaka na banzo ya bampangi mpi bampangi vandaka kuyamba bo mbote. Bankaka vandaka kulala na Banzo ya Kimfumu. Na lukutakanu mosi bampangi kiteso ya 90 lalaka na Betele na zulu ya bakarto. Annuaire tubaka nde bampangi pesaka matondo sambu kulala na bakarto vandaka “mbote kuluta kulala na pavement.”

Bampangi vandaka kusala bibansa ya nene, ata mpidina bo vandaka na kiese ntangu bo vandaka kuvukana ti bampangi. Bubu yai, na insi Mexique, bampangi kele kuluta 850 000, bo ke vandaka mpi na kiese ntangu bo ke vukanaka ti bampangi. * Annuaire ya 1949 tubaka nde bibansa yina bampangi vandaka kusala lembisaka bo ve na kulanda kusambila Yehowa. Na nima ya balukutakanu ya nene, bampangi vandaka kulanda kutubila mingi “mambu yina bo longukaka na lukutakanu.” Bampangi mingi vandaka kulanda kuyula nde, “Inki kilumbu beto ta sala diaka lukutakanu ya nene?”—Yo me katuka na mikanda na beto ya ntama na Amérique centrale.

^ par. 9 Annuaire ya 1944, ke monisa nde lukutakanu yai sadisaka bantu mingi ya Mexique na kuzaba Bambangi ya Yehowa.

^ par. 14 Na insi Mexique, bantu 226 2646 vandaka na Lusungiminu na 2016.