Rilb'al li na'leb'

Rilb'al li xtusulal naʼlebʼ

 TZOLOM 7

Ma Teʼwanq Wiʼ Chik Xyuʼam li Kamenaq?

Ma Teʼwanq Wiʼ Chik Xyuʼam li Kamenaq?
  • Kʼaʼut chʼolchʼo chiqu naq teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo ebʼ li kamenaq?

  • Ma naraj li Jehobʼa xwaklesinkilebʼ wiʼ chik chi yoʼyo ebʼ li kamenaq?

  • Anihebʼ teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo?

1-3. Chiru ani inkʼaʼ tooruuq chi koleʼk, abʼan kʼaru naxye li Santil Hu chirix aʼin?

KʼOXLA naq yookat chi eelelik chiru jun li josqʼ aj winq. Li winq aʼin jwal kaw ribʼ ut wank xmetzʼew ut ak naabʼal aawamiiw kixkamsi. Ut nakaanaw naq wi tatxchap inkʼaʼ tatkoleʼq saʼ ruqʼ. Abʼan, kʼaru taakʼoxla wi twulaq chaakolbʼal jun li winq? Li winq aʼin, jwal kaw ribʼ chiru li winq li traj aachapbʼal. Peʼyaal naq tsahoʼq saʼ laachʼool naq tchalq chaakolbʼal li winq aʼin?

2 Laaʼat nekeʼraj ajwiʼ aachapbʼal. Abʼan moko kaʼaj tawiʼ laaʼat, naʼajeʼk qachapbʼal chiqajunilo. Joʼ xqil saʼ li xwaq tzolom, li Santil Hu naxchʼolobʼ naq li kamk naraj qeechaninkil. Chiqajunilo naqanaw chanru naxkʼamebʼ li qakomon ut ebʼ li qamiiw. Abʼan, kaʼajwiʼ li Jehobʼa wank xwankil ut naru nokooxkol chiru li kamk. Li Jehobʼa ak xkʼutbʼesi naq li kamk maakʼaʼ xwankil, joʼkan naq li Santil Hu naxye naq li kamk «taajukʼeeq xwankil» (1 Corintios 15:26). Peʼyaal naq nasahoʼk saʼ qachʼool xnawbʼal aʼin?

3 Kʼajoʼ narahoʼk saʼ qachʼool naq nakamk junaq li qakomon. Abʼan nasahoʼk saʼ qachʼool xnawbʼal naq li Jehobʼa tixwaklesi wiʼ chik chi yoʼyo ebʼ li kamenaq (Isaías 26:19). Ebʼ li kamenaq teʼkʼeheʼq wiʼ chik xyuʼam.

 NAQ NAKAMK JUNAQ LI QAKOMON

4. a) Kʼaʼut rikʼin li Jesus naru tqanaw kʼaru nareekʼa li Jehobʼa chirix li kamk? b) Anihebʼ keʼwank choʼq ramiiw li Jesus?

4 Wi xkamk jun laakomon malaj jun laawamiiw, maare xaakʼoxla naq inkʼaʼ taakuy xrahil laachʼool ut inkʼaʼ taanaw kʼaru taabʼaanu. Saʼ li hoonal aʼan li Santil Hu naru naxkʼojobʼ qachʼool (chaawil 2 Corintios 1:3, 4). Li Santil Hu nokooxtenqʼa chi xnawbʼal kʼaru nareekʼa li Jehobʼa ut li Jesus chirix li kamk. Naqanaw naq li Jehobʼa narahoʼk saʼ xchʼool, xbʼaan naq li Jesus kirahoʼk saʼ xchʼool naq kikamk jun li ramiiw (Juan 14:9). Rajlal sut naq li Jesus kiwulak Jerusalen, moko kixkanabʼ ta wulak saʼ li tenamit Betania chi rulaninkil laj Lazaro, li xMaria ut li xMarta. Li Santil Hu naxye naq li Jesus kʼajoʼ naq kixrahebʼ li ramiiw aʼin (Juan 11:5). Abʼan laj Lazaro kikamk, joʼ xqil saʼ li xwaq tzolom.

5, 6. a) Kʼaru kireekʼa li Jesus naq yookebʼ chi yaabʼak ebʼ li xkomon laj Lazaro? b) Kʼaʼut naxkawresi qachʼool xnawbʼal naq li Jesus kirahoʼk saʼ xchʼool naq kikamk li ramiiw?

5 Kʼaru kireekʼa li Jesus naq kikamk li ramiiw? Li Santil Hu naxye naq li Jesus kiwulak chi rilbʼalebʼ li xkomon laj Lazaro ut ebʼ li ramiiw. Ut naq kirilebʼ chi yaabʼak; «kixjiqʼ xchʼool ut sachaamil xnaʼlebʼ kikanaak», tojaʼ naq «kiʼok chi yaabʼak» (Juan 11:33, 35). Kʼaʼut naq kinumtaak xrahil xchʼool li Jesus? Ma inkʼaʼ tabʼiʼ naxnaw naq tril wiʼ chik li ramiiw? Li Jesus naxnaw li ok re chi kʼulmank rikʼin laj Lazaro (Juan 11:3, 4). Usta naxnaw aʼin kirahoʼk saʼ xchʼool.

6 Naxkawresi qachʼool xnawbʼal naq li Jesus kirahoʼk saʼ xchʼool naq kikamk li ramiiw. Li Jehobʼa ut li Jesus xikʼ nekeʼril li kamk. Li Jehobʼa wank xwankil re xqʼaxbʼal ru li kamk ut xsachbʼal chi junajwa. Qilaq kʼaru kixbʼaanu li Jesus rikʼin li wankil li kikʼeheʼk re xbʼaan li Yos.

«LAZARO, ELEN CHAQ!»

7, 8. Kʼaʼut keʼxkʼoxla naq maakʼaʼ chik naru xbʼaanunkil rikʼin laj Lazaro? Abʼan, kʼaru kixbʼaanu li Jesus?

7 Naq kikamk laj Lazaro kikʼeheʼk saʼ jun li ochoch pek ut  li Jesus kixye naq teʼxte re li ochoch pek aʼin . Abʼan li xMarta inkʼaʼ kiraj xbʼaan naq ak kaahibʼ kutan xkamik li riitzʼin ut kixkʼoxla naq ak yook chi qʼaak (Juan 11:39). Ebʼ li qas qiitzʼin keʼxkʼoxla naq maakʼaʼ chik naru xbʼaanunkil rikʼin laj Lazaro xbʼaan naq ak kaahibʼ kutan xkamik.

Chixjunilebʼ keʼsahoʼk saʼ xchʼool naq keʼril wiʼ chik laj Lazaro (Juan 11:38-44)

8 Naq keʼrisi li pek li Jesus kixye chi kaw: «Lazaro, elen chaq!». Ma nakaanaw kʼaru kikʼulmank? Naq li Jesus kiraqeʼk xyeebʼal aʼin, laj Lazaro «kiʼelk chaq» (Juan 11:43, 44). Chixjunilebʼ li ramiiw, li rechkabʼal ut ebʼ li xkomon laj Lazaro keʼsahoʼk saʼ xchʼool naq keʼril wiʼ chik ru ut keʼxqʼalu. Sachsookebʼ xchʼool keʼkanaak naq kiwakliik wiʼ chik chi yoʼyo laj Lazaro! Rikʼin aʼin kikʼutbʼesimank naq li kamk maakʼaʼ xwankil.

Laj Elias kixwaklesi chi yoʼyo li xyum li malkaʼan (1 Reyes 17:17-24)

9, 10. a) Chanru kixkʼutbʼesi li Jesus naq maawaʼ rikʼin xwankil kixwaklesi laj Lazaro? b) Chanru nokooxtenqʼa xnawbʼal li naxye li Santil Hu chirixebʼ li keʼwakliik wiʼ chik chi yoʼyo?

9 Li Jesus inkʼaʼ kixye naq rikʼin li xwankil kixwaklesi laj Lazaro. Joʼkan naq xbʼeenwa kitijok chiru li Jehobʼa, li nawaklesink rehebʼ li kamenaq (chaawil Juan 11:41, 42). Abʼan li Jehobʼa moko kaʼaj tawiʼ rikʼin laj Lazaro kiroksi li xwankil, li Santil Hu naxye naq laj Lazaro aʼan jun rehebʼ li bʼeleebʼ chi kamenaq li kixwaklesi li Jehobʼa. * Kʼajoʼ xchʼinaʼusal xtzʼilbʼal rix li naxye li Santil Hu chirix li kixbʼaanu li Jehobʼa chirixebʼ li kamenaq! Aʼin naxkʼut chiqu naq li Yos juntaqʼeet naril chixjunilebʼ; kixwaklesihebʼ kokʼal, saaj ut cheek saʼ jalan jalanq chi tenamit. Naq ebʼ li kamenaq keʼwakliik wiʼ chik chi yoʼyo, keʼsahoʼk saʼ xchʼool li qas qiitzʼin. Jun li eetalil chirix aʼin: naq li Jesus kixwaklesi wiʼ chik chi yoʼyo jun li chʼina ixqaʼal, «kʼajoʼ naq kilajeʼsachk xchʼool» li xnaʼ xyuwaʼ li chʼina ixqaʼal naq keʼril aʼin (Marcos 5:42). Ut maajunwa keʼsach saʼ xchʼool li kixbʼaanu li Jehobʼa!

Li Apostol Pedro kixwaklesi chi yoʼyo li xDorcas (Hechos 9:36-42)

10 Saʼ xnumik ru li chihabʼ, keʼkamk wiʼ chik ebʼ li qas qiitzʼin  li keʼwaklesiik xbʼaan li Jesus. Ma naraj xyeebʼal aʼin naq maakʼaʼ rajbʼal naq keʼkʼeheʼk wiʼ chik xyuʼam? Inkʼaʼ. Xnawbʼal aʼin naxkʼut chiqu naq yaal naxye li Santil Hu ut naq ebʼ li kamenaq teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo.

KʼARU NAQATZOL CHIRIX LI WAKLIIK WIʼ CHIK CHI YOʼYO?

11. Kʼaʼut xnawbʼal li kixkʼul laj Lazaro naq kikamk nokooxtenqʼa chi rilbʼal naq yaal naxye Eclesiastés 9:5?

11 Li Santil Hu naxye naq ebʼ li kamenaq «maakʼaʼ [chik] nekeʼxnaw» (Eclesiastés 9:5). Aʼin naraj xyeebʼal naq ebʼ li kamenaq moko yoʼyookebʼ ta chik chi moko nekeʼxik ta saʼ jalan chik naʼaj. Ut naq kikamk laj Lazaro naxkʼut xyaalal aʼin. Naq laj Lazaro kiwakliik wiʼ chik chi yoʼyo, ma kixseeraqʼi chanru li choxa? Ma kixye chanru xtiqwal li xbʼalbʼa xaml? Li Santil Hu inkʼaʼ naxye naq laj Lazaro kiʼaatinak chirix aʼin. Naq laj Lazaro kiwank chi kamenaq chiru kaahibʼ kutan, maakʼaʼ chik nareekʼa. Joʼkan naq li Jesus kixye naq laj Lazaro yook chi wark (Juan 11:11).

12. Kʼaʼut chʼolchʼo chiqu naq kiwakliik wiʼ chik chi yoʼyo laj Lazaro?

12 Naq laj Lazaro kiwakliik wiʼ chik chi yoʼyo naxkʼut chiqu naq ebʼ li kamenaq teʼwanq wiʼ chik xyuʼam. Naabʼalebʼ keʼril naq li Jesus kixwaklesi wiʼ chik chi yoʼyo laj Lazaro. Ebʼ li xbʼeenil aj tij inkʼaʼ keʼxmuq li keʼril usta xikʼ nekeʼril li Jesus ut keʼok xyeebʼal: «Kʼaru tqabʼaanu? Xbʼaan naq li winq aʼin naabʼal xninqal ru eetalil naxbʼaanu» (Juan 11:47). Ebʼ li keʼril chaq laj Lazaro chi yoʼyo keʼok xpaabʼankil li Jesus. Ebʼ li poyanam aʼin keʼxkʼe reetal naq li Jesus taqlanbʼil xbʼaan li Yos. Chʼolchʼo chiru li tenamit naq li Jesus kixwaklesi wiʼ chik chi yoʼyo laj Lazaro, joʼkan naq ebʼ li xbʼeenil aj tij keʼok xkʼoxlankil chanru teʼxkamsi li Jesus ut laj Lazaro (Juan 11:53; 12:9-11).

13. Kʼaʼut chʼolchʼo chiqu naq li Jehobʼa truuq xwaklesinkil wiʼ chik chi yoʼyo ebʼ li kamenaq?

13 Ma chʼaʼaj xpaabʼankil naq teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo ebʼ li kamenaq? Inkʼaʼ, xbʼaan naq li Jesus kixye naq twulaq xkutankil naq «chixjunilebʼ li wanqebʼ saʼ muqlebʼaal kamenaq»  teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo (Juan 5:28). Moko chʼaʼaj ta chiru li Jehobʼa xkʼeebʼal wiʼ chik xyuʼamebʼ li kamenaq xbʼaan naq aʼan aj kʼehol re li yuʼam. Maakʼaʼ nasach saʼ xchʼool li Jehobʼa. Abʼan, ma jultik re anihebʼ li qakamenaq? Yal kʼoxla aʼin: li Yos naxnaw xkʼabʼaʼ chixjunilebʼ li chahim li wank saʼ choxa (Isaías 40:26). Aʼin naxkʼut chiqu naq li Jehobʼa naru xjultikankil chanru nekeʼilok ut chanru xnaʼlebʼebʼ li kamenaq. Ut naraj xkʼeebʼalebʼ wiʼ chik xyuʼam.

14, 15. Ma naraj li Jehobʼa xwaklesinkilebʼ wiʼ chik chi yoʼyo ebʼ li kamenaq?

14 Kʼaru tzʼaqal naxkʼoxla li Jehobʼa chirixebʼ li kamenaq? Li Santil Hu naxye naq li Yos naraj chi anchal xchʼool xkʼeebʼalebʼ wiʼ chik xyuʼam ebʼ li kamenaq. Laj Job kixpatzʼ: «Abʼanan naq nakamk li winq, ma naru naq taayoʼlaaq wiʼ chik?». Laj Job kiraj xyeebʼal naq tkanaaq saʼ muqlebʼaal kamenaq chi roybʼeeninkil naq tjultikaaq xbʼaan li Yos. Joʼkan naq kixye re li Jehobʼa: «Tinaabʼoq ut tatinsume raj. Tinaawil raj chi anchal aachʼool, xbʼaan naq laaʼat laj Winqobʼresihom we» (Job 14:13-15).

15 Naxkawresi qachʼool xnawbʼal naq li Jehobʼa naraj naq twulaq xhoonal re xwaklesinkilebʼ li kamenaq. Abʼan chanruhaq li wakliik wiʼ chik chi yoʼyo? Anihebʼ ut bʼar teʼwaklesiiq wiʼ chik chi yoʼyo?

«LI WANQEBʼ SAʼ MUQLEBʼAAL KAMENAQ»

16. Chanruhaq xyuʼamebʼ li teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo?

16 Xnawbʼal naq ebʼ li kamenaq keʼwakliik wiʼ chik chi yoʼyo, aʼan tooxtenqʼa chi rilbʼal kʼaru tkʼulmanq saʼ li kutan chaalel. Ebʼ li keʼwakliik wiʼ chik chi yoʼyo arin saʼ Ruuchichʼochʼ, keʼwank wiʼ chik rikʼinebʼ li xkomon. Joʼkan ajwiʼ tkʼulmanq saʼ li kutan chaalel. Saʼ li rox tzolom xqil naq li Yos tixchʼinaʼusa chixjunil li Ruuchichʼochʼ. Naq teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo ebʼ li kamenaq, maakʼaʼaq chik li nimla yalok, li rahilal ut li yajel. Chixjunilebʼ sahaqebʼ saʼ xchʼool ut teʼwanq saʼ tuqtuukilal chi junelik saʼ xbʼeen li Ruuchichʼochʼ.

17. Jarubʼebʼ teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo?

 17 Anihebʼ teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo? Li Jesus kixye naq «chixjunilebʼ li wanqebʼ saʼ muqlebʼaal kamenaq teʼrabʼi xyaabʼ xkux ut teʼelq chaq» (Juan 5:28, 29). Joʼkan ajwiʼ Apocalipsis 20:13 naxye: ‹Li palaw tixqʼaxtesi li kamenaq li wankebʼ chisaʼ; joʼkan ajwiʼ li kamk ut li xnaʼajebʼ li kamenaq teʼxqʼaxtesi li kamenaq li kʼuulanbʼilebʼ chisaʼ›. Li xnaʼajebʼ li kamenaq [Haiʼdes saʼ Griego] aʼan bʼarwiʼ nekeʼok ebʼ li kamenaq. (Chaawil xkomon li naʼlebʼ bʼarwiʼ naxye «Kʼaru Tzʼaqal Xyaalal Xnaʼajebʼ li Kamenaq?».) Li muqlebʼaal kamenaq tkanaaq chi maakʼaʼ xsaʼ naq teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo chixjunilebʼ li kamenaq. Li Apostol Pablo kixye: «Teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo li tiikebʼ xchʼool ut ebʼ laj maak» (Hechos 24:15). Abʼan, kʼaru naraj xyeebʼal li raqal aʼin?

Saʼ li akʼ ruuchichʼochʼ teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo ebʼ li kamenaq ut teʼwanq rikʼinebʼ li xkomon

18. Anihebʼ teʼwakliiq saʼ xyanqebʼ «li tiikebʼ xchʼool» ut chanru nokooxtenqʼa xnawbʼal aʼin?

18 Li Santil Hu naxye naq saʼ xyanqebʼ «li tiikebʼ xchʼool» kiwank laj Noe, laj Abrahan, li xSara, laj Moises, li xRut, li xʼEster ut naabʼalebʼ chik. Ebʼ li poyanam aʼin keʼwank chaq naq toj maajiʼ nachalk li Jesus saʼ Ruuchichʼochʼ. Saʼ Hebreos 11 naʼaatinak chirixebʼ winq ut ixq li kawebʼ chaq xpaabʼal chiru li Yos. Saʼebʼ li qakutan, ebʼ li nekeʼloqʼonink re li Yos ut teʼkamq wanqebʼ ajwiʼ saʼ xyanqebʼ «li tiikebʼ xchʼool». Xnawbʼal naq ebʼ li kamenaq teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo, nokooxtenqʼa re naq inkʼaʼ tooxuwaq chiru li kamk (Hebreos 2:15).

19. Anihebʼ «laj maak» li naxye li Santil Hu ut kʼaru tixbʼaanu li Jehobʼa rikʼinebʼ?

19 Naabʼalebʼ li qas qiitzʼin inkʼaʼ keʼxnaw ru li Jehobʼa; joʼkan naq inkʼaʼ keʼxloqʼoni ru chi moko keʼxbʼaanu ta li Rajom li Yos. Ebʼ li qas qiitzʼin aʼin, aʼanebʼ «laj maak». Abʼan, kʼaru tkʼulmanq rikʼinebʼ? Ebʼ li poyanam aʼin, wankebʼ saʼ xchʼool li Yos, joʼkan naq teʼwaklesiiq wiʼ chik chi yoʼyo, teʼruuq xnawbʼal ru li Yos ut xloqʼoninkil ru. Chiru li jun mil chihabʼ ebʼ li kamenaq teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo ut teʼwanq saʼ xyanqebʼ li yooqebʼ xloqʼoninkil li  Jehobʼa arin saʼ Ruuchichʼochʼ. Kʼajoʼaq xchʼinaʼusal li tkʼulmanq chiru li jun mil chihabʼ, li Santil Hu naxye naq aʼan Xkutankil li Raqok Aatin. *

20. Ma teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo chixjunilebʼ li kamenaq?

20 Ma naraj xyeebʼal aʼin naq teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo chixjunilebʼ li kamenaq? Inkʼaʼ. Li Santil Hu naxye naq wankebʼ li kamenaq kohebʼ «saʼ xbʼalbʼa [malaj saʼ Gehena]» (Lucas 12:5). Li Gehena kiwank chirix li xnubʼaal li tenamit Jerusalen. Li Gehena aʼan xnaʼajebʼ xmul ebʼ laj Judio ut aran kikʼatmank chixjunil li mul ut ebʼ li kamenaq xul. Ut aran ajwiʼ keʼkʼateʼk ebʼ li kamenaq, li maaʼusebʼ xnaʼlebʼ, xbʼaan naq ebʼ laj Judio keʼxkʼoxla naq ebʼ li winq aʼin moko xkʼulubʼebʼ ta re naq teʼmuqeʼq saʼ xyaalal chi moko re naq teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo. Li Gehena reetalil li osoʼk chi junajwa. Usta li Jesus traqoq ajwiʼ aatin saʼ xbʼeenebʼ li kamenaq, abʼan kaʼajwiʼ li Jehobʼa nim xwankil chi raqok aatin saʼ xbʼeen chixjunil (Hechos 10:42). Li Yos inkʼaʼ tixwaklesihebʼ wiʼ chik chi yoʼyo li maaʼusebʼ xnaʼlebʼ, li inkʼaʼ nekeʼraj xjalbʼal xnaʼlebʼ.

LI WAKLIIK CHI YOʼYO SAʼ MUSIQʼEJ

21, 22. a) Chanru li jun chik li wakliik chi yoʼyo? b) Ani kikʼuluk re xbʼeenwa li yuʼam saʼ musiqʼej?

21 Li Santil Hu naʼaatinak ajwiʼ chirix li wakliik chi yoʼyo saʼ musiqʼej re naq ebʼ li poyanam aʼin teʼwanq saʼ choxa. Jun ajwiʼ li eetalil wank saʼ li Santil Hu chirix li wakliik chi yoʼyo saʼ musiqʼej ut li Jesus kikʼuluk re aʼin.

22 Moko saʼ musiqʼej ta wank li Jesus naq kikamsiik, abʼanan li Jehobʼa inkʼaʼ kixkanabʼ li Ralal chi junajwa saʼ li muqlebʼaal (Salmo 16:10; Hechos 13:34, 35). Li Jesus inkʼaʼ chik kiwaklesiik saʼ tibʼelej. Li Apostol Pedro kixye: «Li Kriist kikamsiik saʼ li xjunxaqalil, abʼan kiyoobʼtesiik saʼ musiqʼejil yuʼam» (1 Pedro 3:18). Kʼajoʼ xchaabʼilal  kixbʼaanu li Jehobʼa, xbʼaan naq kixkʼe wiʼ chik xyuʼam li Ralal, abʼan saʼ musiqʼej! (Chaawil 1 Corintios 15:3-6.) Li Jesus kikʼuluk re xbʼeenwa li yuʼam saʼ musiqʼej, abʼan toj naabʼalebʼ chik teʼxtaw li yuʼam aʼin (Juan 3:13).

23, 24. Anihebʼ li wankebʼ saʼ li chʼina chʼuut chi karneer ut jarubʼebʼ?

23 Ak sutqʼiik re li Jesus saʼ choxa naq kixye rehebʼ li xtzolom: «Xik we chi xkawresinkil leenaʼaj» (Juan 14:2). Kixye ajwiʼ rehebʼ li teʼxik saʼ choxa: «[Laaʼex] jun chʼina chʼuutex linkarneer» (Lucas 12:32). Jarubʼebʼ li poyanam wankebʼ saʼ li chʼina chʼuut chi karneer aʼin? Li Apostol Juan kixsume li patzʼom saʼ Apocalipsis 14:1: «Kinʼilok wiʼ chik, ut wank aran li Karneer [Jesukriist] xaqxo saʼ xbʼeen li tzuul Sion, rochbʼeenebʼ kaahibʼ xwaqxaqkʼaal mil (144,000) chi poyanam, wank li xkʼabʼaʼ li Karneer ut li xkʼabʼaʼ li xYuwaʼebʼ tzʼiibʼanbʼil chi xpeekemebʼ».

24 Li Yos tixwaklesihebʼ wiʼ chik chi yoʼyo ebʼ li 144.000 re naq teʼwanq saʼ choxa. Saʼ xyanqebʼ li poyanam aʼin wanqebʼ li xtzolom li Jesus. Abʼan, joqʼe teʼwakliiq saʼ musiqʼej ebʼ li poyanam aʼin? Li Apostol Pablo kixye naq tkʼulmanq saʼ «xkʼulunik» li Kriist (1 Corintios 15:23). Naq li Apostol Pablo kiʼaatinak chirix li xkʼulunik li Kriist, kiroksi jun aatin saʼ Griego re xchʼolobʼankil naq aʼanaq xqʼehil naq yooq chi awabʼejink li Jesus. Saʼ li Tzolom 9 tqatzol naq ak wanko saʼ li xqʼehil aʼin. Naq nekeʼkamk li 144.000 saʼ junpaat nekeʼxik saʼ choxa ut moko kʼihebʼ ta chik wankebʼ saʼ Ruuchichʼochʼ (1 Corintios 15:51-55). Ut ebʼ li teʼkamq ut inkʼaʼ teʼxik saʼ choxa teʼwakliiq wiʼ chik chi yoʼyo arin saʼ Ruuchichʼochʼ.

25. Kʼaru tqil saʼ li jun chik tzolom?

25 Chʼolchʼo naq li Jehobʼa tixqʼax ru li kamk ut tixsach chi junajwa (chaawil Isaías 25:8). Abʼan maare nakaakʼoxla: «Kʼaru tawiʼ teʼxbʼaanu chaq saʼ choxa, li teʼwakliiq saʼ musiqʼej?». Teʼwanq rikʼin li Jesus saʼ li Xnimajwal Awabʼejilal li Yos. Saʼ li jun chik tzolom tqatzol chiʼus chirix li Awabʼejilal aʼin.

^ párr. 9 Saʼebʼ li raqal aʼin wank xkomon ebʼ li eetalil: 1 Reyes 17:17-24; 2 Reyes 4:32-37; 13:20, 21; Mateo 28:5-7; Lucas 7:11-17; 8:40-56, ut Hechos 9:36-42; 20:7-12.

^ párr. 19 Saʼ li naʼlebʼ bʼarwiʼ naxye «Kʼaru Naraj Xyeebʼal Xkutankil li Raqok Aatin?, taataw xkomon li esil chirix Xkutankil li Raqok Aatin ut chanru traqmanq aatin saʼ xbʼeenebʼ li poyanam.