Wolo ɖenɖe tɔm wɛɛ yɔ

Wolo tɔm ñʋŋ ɖeɖe

Yehowa Aseɣɖe Tɩnaa

Lɩzɩ kʋnʋŋ Kabɩyɛ

 Ñʋʋ 10

Nesi Ðɔkʋʋ kɛ kʋjɔʋ ŋgʋ kɩlɩnɩ sɔɔlɩm tɛ Ɛsɔ cɔlɔ yɔ

Nesi Ðɔkʋʋ kɛ kʋjɔʋ ŋgʋ kɩlɩnɩ sɔɔlɩm tɛ Ɛsɔ cɔlɔ yɔ

“Nimaɣ ŋga palʋ-kɛ tam nabudozo taa yɔ, kɛ-cɛbʋ lɛɛ lɛɛ caɣ kaɖɛ.”​—EKLESƖYASTƖ 4:12.

1, 2. (a) Tɔm ndʋ ɖɩpɔzʋʋ ɖa-tɩ alɩwaatʋ ndʋ ɖiwoki nesi ɖɔkʋʋ sɔnzɩ ɖɩlaɖɛ yɔ? Ɛbɛ yɔɔ? (b) Tɔm ndʋ yɔɔ ɖɩkaɣ cosuu ñʋʋ kʋnɛ kɩ-taa?

ŊSƆƆLƖ wobu nesi ɖɔkʋʋ sɔnzɩ ɖɩlaɖɛ na? Ɛyaa sakɩyɛ sɔɔlaa, mbʋ pʋyɔɔ yɔ pɩkɛnɩ taa leleŋ alɩwaatʋ. Nesi ɖɔkɩyaa ñɔɔzɩ pa-tɩ camɩyɛ nɛ pɩtasɩ lɛ, pɛ-ɛzɩdaa ɖeɣ miŋ yem. Kɩyakʋ ŋgʋ ki-wiye, pohoŋuu yem. Pataɣ liu se cee wayɩ kaɣ-wɛ ɖenuu.

2 Ɛlɛ, sɔnɔ nesi ɖɔkʋʋ ɖʋtʋ katɩɣ tɩlasɩ ndɩ ndɩ. Paa ɖɩñɩnɩɣ se piɖeni nesi ɖɔkɩyaa kɩfama yɔ, nabʋyʋ taa ɖɩpɔzʋʋ ɖa-tɩ se: ‘Pakaɣ nɩɣ leleŋ pe-nesi ɖɔkʋʋ taa yaa we? Pe-nesi ɖɔkʋʋ kaɣ leɖuu na?’ Tɔm ndʋ tɩ-yɔɔ cosuu lɩɣnɩ ɛzɩma abalʋ nɛ ɛ-halʋ pataɣ Ɛsɔ liu nɛ pakpakɩɣ lɔŋ weyi ɛtasɩ nesi ɖɔkʋʋ yɔɔ yɔ nɛ palakɩnɩ tʋmɩyɛ yɔ, pɩ-cɔlɔ. (Kalɩ Aduwa 3:5, 6) Pʋpɔzʋʋ se pala mbʋ nɛ papɩzɩ nɛ pɔɖɔkɩ pa-tɩ kpam Ɛsɔ sɔɔlɩm taa. Lɛɛlɛɛyɔ, yele nɛ ɖɩna ɛzɩma Bibl cosi tɔm naanza tʋnɛ tɩ-yɔɔ yɔ: Ɛbɛ yɔɔ ɛyaa ɖɔkʋʋ nesi? Ye ŋcaɣ se ŋla nesi ɖɔkʋʋ yɔ, anɩ pɩwɛɛ se ŋlɩzɩ nɛ ɛkɛ ña-walʋ yaa ña-halʋ? Ɛzɩma ŋpɩzɩɣ nɛ ŋñɔɔzɩ ña-tɩ pʋcɔ nɛ ŋɖɔkɩ nesi? Nɛ ɛbɛ pɩzɩɣ nɛ pɩsɩnɩ mba pɔɖɔkɩ nesi yɔ nɛ pɛwɛɛ koboyaɣ taa tam?

ƐBƐ YƆƆ ƐYAA ÐƆKƲƲ NESI?

3. Ɛbɛ yɔɔ pɩkɛ kɩmɛlɛndʋ se ɛyʋ eleɣyini nesi ɖɔkʋʋ?

3 Ɛyaa sakɩyɛ maɣzɩɣ se ye pɔɖɔkɩ nesi yɔ, pehikiɣ koboyaɣ. Pamaɣzɩɣ se ɛyʋ ɛɛpɩzɩɣ nɛ ehiɣ koboyaɣ yaa taa le leŋ ye ɛtɩkpaɣ halʋ yaa ɛtɩwalɩ yɔ. Ɛlɛ pɩtɩkɛ toovenim. Yesu weyi ɛɛkɛ ɛɖanɛ yɔ, ɛtɔm se ɛɖandʋ kɛ kʋjɔʋ nɛ eseɣti mba papɩzɩɣ yɔ, se pɛkɛ aɖamɛɛ. (Maatiyee 19:11, 12) Apostoloo Pɔɔlɩ ɖɔɖɔ yɔɔdɩ wazasɩ nzɩ aɖamɛɛ hikiɣ yɔ, sɩ-tɔm. (1 Kɔrɛntɩ 7:32-38) Pɔɔlɩ nɛ Yesu pa-taa nɔɔyʋ tɩha paɣtʋ se ɛyaa ɩcaɣ ɛɖandʋ. Ye nɔɔyʋ ɛtɔm se ‘pataakpaɣ halʋ’ yaa pataawalɩ yɔ, ɛyɔɔdɩ “tɔm ndʋ aleewaa wɩlɩɣ yɔ”. (1 Timootee 4:1-3, ABT ) Ɛɖandʋ wazɩɣ mba pañɩnɩɣ se pɛsɛɛ Yehowa nɛ nabʋyʋ ɛtaahɔ pa-lɩmaɣza yɔ. Pɩfɛyɩ ɖeu se ɛyʋ ɛkpaɣ halʋ yaa ɛwalɩ mbʋ pʋyɔɔ yɔ ɛ-cɔlɔ ñɩma ñɩkɩɣ ɛ-yɔɔ.

4. Ye halʋ nɛ ɛ-walʋ panɩɣnɩ ɖama yɔ, ɛzɩma pɩsɩɣnɩ-wɛ nɛ pɔcɔnɩ pe-piya yɔɔ camɩyɛ?

4 Ɛlɛ, lɩmaɣza kɩbana naayɛ wɛɛ se a-yɔɔ lɛ, ɛyʋ ɛɖɔkɩ nesi na? Ɛɛɛ. Nesi ɖɔkʋʋ kɛ kʋjɔʋ ŋgʋ kɩlɩnɩ ɖɛ-Ɛsɔ sɔɔlɩm tʋ cɔlɔ yɔ. (Kalɩ Kiɖe Tɛɛ Tɔm 2:18) Ye mbʋ, nesi ɖɔkʋʋ wɛ wazaɣ nɛ pɩpɩzɩɣ pɩsɩnɩ-ɖʋ nɛ ɖihiɣ koboyaɣ. Nesi ɖɔkʋʋ mbʋ pɩ-taa sɔɔlɩm wɛɛ yɔ, mbʋ kɛnɩ hɔʋ kɩbaŋʋ tigiɖe. Pʋpɔzʋʋ se piya ɩwɛɛnɩ lʋlɩyaa kɩbama mba pɔsɔɔlɩ-sɩ, pɛkpɛlɩkɩɣ-sɩ nɛ pawɩlɩɣ-sɩ nʋmɔʋ yɔ. (Keɣa 126:3; Efɛɛzɩ 6:1-4) Ɛlɛ, pɩtɩkɛ piya yɔɔ cɔnʋʋ yeke kɛnɩ lɩmaɣzɩyɛ nɖɩ ɖɩ-yɔɔ pɩwɛ ɖeu se pɔɖɔkɩ nesi yɔ.

5, 6. (a) Ɛzɩ pamaɣ Eklesɩyastɩ 4:9-12 taa yɔ, wazasɩ nzɩ wɛ taabalɩyɛ kɩbanɖɛ taa? (b) Alɩwaatʋ ndʋ taa papɩzɩɣ nɛ pɔyɔɔdɩ se nesi ɖɔkʋʋ wɛ ɛzɩ nimaɣ ŋga palʋ-kɛ tam nabudozo yɔ?

5 Yele nɛ ɖɩtazɩ tɔm ndʋ tɩcɔ Eklesɩyastɩ 4:12 nɛ tɩta yɔ, tɩ-taa. Tɩtɔŋ se: “Naalɛ wɛʋ kɩlɩ ɖeu kʋɖʋm wɛʋ: Pehikiɣ kɩhɛyʋʋ kɩbaŋʋ pa-tʋmɩyɛ taa, mbʋ yɔ ye kʋɖʋm ɛtɔlaa kɔyɔ, lɛlʋ kʋsʋʋ-ɩ. Pɩtɔɔ weyi ɛwɛ e-yeke koŋ yɔ! Ye ɛtɔlaa kɔyɔ ɛfɛyɩ nɔɔyʋ se ɛkʋsɩ-ɩ. Pʋwayɩ ɖɔɖɔ lɛ, naalɛ mba poɖou pa-naalɛ yɔ, pekpikiɣni ɖama nɛ pusoŋuu-wɛ; kʋɖʋm lakɩ ɛzɩma nɛ pusoŋi-i? Nɛ ye pawakɩ weyi ɛwɛ e-yeke yɔ, paawakɩ naalɛ. Nimaɣ ŋga palʋ-kɛ tam nabudozo taa yɔ, kɛ-cɛbʋ lɛɛ lɛɛ caɣ kaɖɛ.”​—Eklesɩyastɩ 4:9-12.

 6 Kajalaɣ lɛ, tɔm tʋnɛ tɩwɩlɩɣ ɛzɩma pɩwɛ ɖeu se ɛyʋ ɛwɛnɩ taabalʋ yɔ. Ðɩtɔzɩ se halʋ nɛ ɛ-walʋ pɛkɛ taabalaa siŋŋ. Masɩ sɩnɛ sɩwɩlɩɣ se taabalɩyɛ nɖɩ ɖɩwɛ abalʋ nɛ ɛ-halʋ pɛ-hɛkʋ taa yɔ, ɖiyeki nɛ paɖʋ ɖama nesi, pɛhɛzɩ ɖama laŋa nɛ pakandɩyɩ ɖama yɔɔ. Taabalɩyɛ nɖɩ ɖɩwɛ nesi ɖɔkʋʋ taa yɔ, ɖɩcɛyɩsɩɣ nɛ pɩkɩlɩ ye pɩtɩkɛ ɛyaa naalɛ yeke hɛkʋ taa ɖɩwɛɛ yɔ. Ɛzɩ Bibl hɔɔlʋʋ kʋnɛ kɩyɔɔdʋʋ yɔ, nimaɣ ŋga palʋ-kɛ tam nabʋlɛ yɔ, kapɩzɩɣ nɛ kɛcɛ lɛɛ lɛɛ. Ɛlɛ ŋga palʋ-kɛ tam nabudozo taa yɔ, kɛ-cɛbʋʋ lɛɛ lɛɛ caɣ kaɖɛ. Ye halʋ nɛ ɛ-walʋ pɔsɔɔlɩ Yehowa sɔɔlɩm labʋ yɔ, ɖɩnɛ ɛlɛ pe-nesi ɖɔkʋʋ wɛɣ ɛzɩ nimaɣ ŋga palʋ-kɛ tam nabudozo taa yɔ. Pɩtʋʋ fɛyɩ se hɔʋ ŋgʋ kɩkaŋ lila camɩyɛ mbʋ pʋyɔɔ yɔ, Yehowa wɛnɩ lone kɩ-taa.

7, 8. (a) Lɔŋ weyi Pɔɔlɩ tasɩ Krɩstʋ mba aɖamɛɛ mba palʋkɩnɩ kʋzʋʋ kɩdɛkɛdʋʋ lɩmaɣza? (b) Toovenim tɔm ndʋ Bibl yɔɔdɩ nesi ɖɔkʋʋ yɔɔ?

7 Nesi ɖɔkʋʋ wayɩ yeke pɩha nʋmɔʋ halʋ nɛ abalʋ se pasʋʋnɩ ɖama. Mba pɔɖɔkɩ nesi yɔ, papɩzɩɣ nɛ pasʋʋnɩ ɖama nɛ panɩɩ leleŋ nɛ pɩhɛzɩ pa-laŋa ɛzɩ lɩm kʋʋ ɛyʋ lɔkɔtʋ yɔ. (Aduwa 5:18) Paa ɛɖanɛ ɛpɩwa, pʋ-tɔbʋʋ se ɛɖɛ alɩwaatʋ ndʋ tɩ-taa kʋzʋʋ lɩmaɣza kɔŋ ɛyʋ ñʋʋ taa ɖoŋ ɖoŋ nɛ piselitiɣ-i tɩ-yɔɔ yɔ, pʋpɔzʋʋ se ewolo pɩ-yɔɔ nɛ ɛlʋkɩnɩ lɩmaɣza ana. Ye ɛtɩkpa ɛ-tɩ nɛ lɩmaɣza kɩdɛkɛda ana yɔ, apɩzɩɣ ayele nɛ ɛla mbʋ pɩfɛyɩ ɖeu yɔ. Fezuu kiɖeɖeu sɩnɩ Pɔɔlɩ nɛ ɛtasɩ aɖamɛɛ lɔŋ se: “Ɛlɛ ye paapɩzɩɣ pa-tɩ ɖɔkʋʋ yɔ, pakpaɣ halaa yaa pawalɩ; halʋ kpaɣʋ yaa walʋʋ kɩlɩ ɖeu tɩgbayɩtʋ miŋ ñakɩɣ ɛyʋ yɔ.”​—1 Kɔrɛntɩ 7:9, 36; Yakubu 1:15.

8 Paa lɩmaɣzɩyɛ nɖɩ yɔɔ ɛyʋ ɛñɩnɩɣ se ɛɖɔkɩ nesi yɔ, pɩwɛɣ ɖeu se ɛtɩlɩ mbʋ pɩɖaŋɩ-ɩ pʋwayɩ yɔ. Ɛzɩ Pɔɔlɩ yɔɔdʋʋ yɔ, mba pɔɖɔkʋʋ nesi yɔ, “pakaɣ ɛjaɖɛ yɔɔ cɩnɛ kʋñɔmɩŋ naʋ.” (1 Kɔrɛntɩ 7:28) Nesi ɖɔkɩyaa katɩɣ kʋñɔmɩŋ weyi aɖamɛɛ ɩɩkatɩɣ yɔ. Ye mbʋ, ye ŋlɩzaa se  ŋɖɔkʋʋ nesi yɔ, ɛbɛ pɩwɛɛ se ŋla nɛ ŋtaakɩlɩ labʋ kʋñɔŋ ɛlɛ ŋnɩɩ leleŋ nɛ pɩkɩlɩ? Kajalaɣ lɛ, pɩwɛɛ se ŋlɩzɩ weyi ña nɛ ɩ ɛɖɔkʋʋ nesi yɔ nɛ lɔŋsɩnɖɛ.

APƖZƖƔ NƐ ƐKƐ HALƲ KƖBANƲ YAA WALƲ KƖBANƲ?

9, 10. (a) Ɛzɩma Pɔɔlɩ wɩlaa se pɩfɛyɩ ɖeu se ɛyʋ ɛɖʋ taabalɩyɛ nɛ weyi ɛ nɛ ɩ patɩkpɛndɩ tisuu yɔ? (b) Mba paaɖɔŋ Ɛsɔ lɔŋ weyi ɛtɔŋ se ɖɩtaaɖɔkɩ nesi nɛ mba patɩkɛ koobiya yɔ, ɛ-yɔɔ yɔ, ɛbɛ lɩɣ-wɛ pɩ-taa?

9 Fezuu kiɖeɖeu sɩnɩ Pɔɔlɩ nɛ ɛma paɣtʋ kiɖe sɔsɔɖɛ naɖɩyɛ. Paɣtʋ kiɖe nɖɩ ɖɩwazɩɣ alɩwaatʋ ndʋ ɛyʋ ñɩnɩɣ ɛ-ɛgbaɣdʋ yɔ. Ɛtɔm se: “Mɩ nɛ sɩɩnaa layaa itaasidi ɖama taa yem yem.” (2 Kɔrɛntɩ 6:14) Ye pakpaɣ kpɩna naalɛ wena a-paɣlɩka nɛ a-ɖoŋ fɛyɩ kɩmaŋ nɛ patamnɩ ɖama se ala tʋmɩyɛ kʋɖʋmɖɩyɛ yɔ, kpɩna ana anɩɣ siziŋ. Mbʋ ɖɔɖɔ pɩwɛ nesi ɖɔkʋʋ taa. Ye Krɩstʋ tʋ ɛwalaa yaa ɛkpaɣ weyi ɛ nɛ ɩ patɩkpɛndɩ tisuu yɔ, ndɛŋgbɛzaɣ fɛyɩ se pakaɣ katʋʋ tɩlasɩ sakɩyɛ. Ye kʋyʋm ɛsɔɔlɩ Yehowa nɛ lɛlʋ ña-paa fɛyɩnɩ-ɩ yɔ, weyi ɛsɔɔlɩ Yehowa yɔ, ɛkaɣ nɩʋ siziŋ sakɩyɛ mbʋ pʋyɔɔ yɔ pɛfɛyɩnɩ kaɖʋsɩ kʋyʋmsɩ pe-wezuu caɣʋ taa. Pɩ-yɔɔ Pɔɔlɩ sazɩ Krɩstʋ mba se pɔɖɔkɩ nesi “Kɩbaɣlʋ taa yeke” na.​—1 Kɔrɛntɩ 7:39.

10 Aɖamɛɛ Krɩstʋ mba nabɛyɛ pɩzɩɣ nɛ pɔyɔɔdɩ se ye mba walaa yaa pakpaɣ weyi pa nɛ ɩ patɩkpɛndɩ tisuu yɔ, pɩwɛ ɖeu pɩkɩlɩ se pe-ɖeke pacaɣ nɛ panɩɣ siziŋ. Halɩ nabɛyɛ pɛŋ Yehowa paɣtʋ tɛtɛ nɛ pawalɩɣ yaa pakpakɩɣ mba pa nɛ wɛ patɩkpɛndɩ tisuu yɔ. Ðoŋ ɖoŋ lɛ, laŋwɛɛkɩyɛ lɩɣnɩ pɩ-taa. Ye ŋwalaa yaa ŋkpaɣ weyi ña nɛ ɩ ɩfɛyɩnɩ lɩmaɣza kʋɖʋmɛɛ pɩlɩɩnɩ mbʋ pɩwɛ ñɩm wezuu taa yɔ, wɩzasɩ nzɩ ŋnɩɣ yɔ, sɩkɩlɩɣ nzɩ ŋnɩɣaɣ alɩwaatʋ ndʋ ŋŋkɛ ɛɖanɛ yɔ. Ñʋʋ leleŋ se Krɩstʋ mba aɖamɛɛ sakɩyɛ taɣ Ɛsɔ paɣtʋ liu nɛ pɔɖɔŋ tɩ-yɔɔ. (Kalɩ Keɣa 31:8) Paa pɔsɔɔlaa se pakpaɣ halʋ yaa pawalɩ wiɖiyi yɔ, pɔɖɔkʋʋ pa-tɩ kpam pɩkɔɔ  pɩtalɩ alɩwaatʋ ndʋ pehikiɣ halʋ yaa walʋ weyi ɛkɛ Yehowa sɛyʋ yɔ.

11. Ɛbɛ pɩzɩɣ pɩsɩnɩ-ŋ nɛ ŋlɩzɩ weyi ɛkaɣ kɛʋ ña-halʋ yaa ña-walʋ yɔ, nɛ lɔŋsɩnɖɛ? (Cɔnɩ aɖakaɣ ŋga kɛwɛ takayaɣ hɔɔlʋʋ 114 yɔɔ yɔ.)

11 Toovenim taa lɛ, Yehowa sɛyaa tɩŋa tɩkɛ halaa yaa walaa kɩbama. Ye ŋcaɣ ɖɔkʋʋ nesi yɔ, ñɩnɩ koobu weyi ɛwɛnɩ ɛyʋtʋ nɛ fezuu taa kaɖʋsɩ nzɩ sɩlakɩ nɔɔ kʋyʋmaɣ nɛ ñɛ-nzɩ yɔ; nɛ ɛsɔɔlɩ Ɛsɔ ɛzɩ ŋsɔɔlʋʋ-ɩ yɔ. Yom siɣsiɣ tʋ lɩzɩ takayɩsɩ sakɩyɛ nzɩ sɩpɩzɩɣ nɛ sɩsɩnɩ-ɖʋ hɔɔlʋʋ ŋgʋ kɩ-taa yɔ. Pɩwɛɣ ɖeu se ŋñaɣ pana nɛ ŋmaɣzɩ Bibl lɔŋ tasʋʋ mbʋ pɩ-yɔɔ adɩma taa, nɛ ŋyele nɛ pɩsɩnɩ-ŋ lɩmaɣzɩyɛ sɔsɔyɛ nɖɩ ɖɩ-kpaɣʋ taa. *​—Kalɩ Keɣa 118:105.

12. Ajɛɛ sakɩyɛ taa, ɛyʋ ɛñɩnɩɣ se ɛɖɔkɩ nesi yɔ, mba pɩwɛɛ se pañɩnɩ-ɩ walʋ yaa halʋ? Nɛ Bibl kɩɖaʋ ŋgʋ pɩzɩɣ nɛ kɩwazɩ hɔɔlʋʋ ŋgʋ kɩ-taa?

12 Ajɛɛ sakɩyɛ taa lɛ, lʋlɩyaa ñɩnɩɣnɩ walʋ yaa halʋ pe-piya. Ajɛɛ ana a-taa, pamaɣzɩɣ se lʋlɩyaa pʋpɔzʋʋ se pɛsɛtɩ tɔm kɩcɛyɩtʋ ndʋ tɩ-taa mbʋ pʋyɔɔ yɔ, pɛwɛnɩ lɔŋsɩnɖɛ sakɩyɛ nɛ mbʋ mbʋ pana pe-wezuu caɣʋ taa yɔ, pɩɖɔwa. Ɛzɩ pɩɩwɛɣ ɖooo caanaʋ taa yɔ, ɖoŋ ɖoŋ lɛ, piɖeɣni piya nzɩ sɩ-lʋlɩyaa ñɩnɩ-sɩ walaa yaa halaa yɔ. Abraham weyi eetiyi ɛ-lɩmɖʋyʋ se ewolo nɛ ɛñɩnɩ halʋ ɛ-pɩyalʋ Izaakɩ yɔ, ɛ-kɩɖaʋ pɩzɩɣ nɛ kɩwazɩ lʋlɩyaa mba pɛwɛ wɛtʋ ndʋ tɩ-taa sɔnɔ yɔ. Abraham taañɩnɩɣ pɛlɛ weyi ɛwɛnɩ liidiye yaa ɛ-hɩɖɛ sɛwa yɔ. Ɛlɛ ɛñaɣ pana siŋŋ se Izaakɩ halʋ ɛkɛ Yehowa sɛyʋ na. *​—Kiɖe Tɛɛ Tɔm 24:3, 67.

 ƐZƖMA ŊPƖZƖƔ ŊÑƆƆZƖ ÑA-TƖ NƐ ÑE-NESI ÐƆKƲƲ ÐƆ CAMƖYƐ?

13-15. (a) Paɣtʋ kiɖe nɖɩ ɖɩwɛ Aduwa 24:27 taa yɔ, ɛzɩma ɖɩpɩzɩɣ nɛ ɖɩsɩnɩ evebu weyi eɖiɣni nesi ɖɔkʋʋ yɔɔ maɣzʋʋ yɔ? (b) Ɛzɩma pɛlɛ nɔɔyʋ pɩzɩɣ nɛ ɛñɔɔzɩ ɛ-tɩ nɛ ɛɖaŋ nesi ɖɔkʋʋ?

13 Ye ñe-liu ɛwɛɛ se ŋɖɔkɩ nesi wiɖiyi yɔ, pɩwɛɛ se ŋpɔzɩ ña-tɩ se: “Mɛntɛm man-tɩ ñɔɔzʋʋ na?” Pɩtɩkɛ lɩmaɣza wena ŋwɛnɩ sɔɔlɩm, kʋzʋʋ, hɔʋ taa caɣʋ nɛ piya yɔɔ cɔnʋʋ pɔ-yɔɔ yɔ, ana sɩɣnɩnɩ-ŋ nɛ ŋcosi tɔm tʋnɛ tɩ-yɔɔ. Ɛlɛ, pʋmʋnaa se ŋmaɣzɩ tʋma wena halʋ yaa abalʋ wɛnɩ hɔʋ taa yɔ, a-yɔɔ.

14 Evebu weyi ɛsɔɔlaa se ɛkpaɣ halʋ yɔ, pʋmʋnaa se ɛmaɣzɩ paɣtʋ kiɖe ɖɩnɛ ɖɩ-yɔɔ: “Ñɔɔzɩ ña-tʋmɩyɛ nɛ awayɩ nɛ ŋla-ɖɩ camɩyɛ ña-hayɩm taa, nɛ pʋwayɩ lɛ, ŋŋma ña-ɖɩɣa.” (Aduwa 24:27) Suwe pacaɣ yɔɔdʋʋ hɔɔlʋʋ kʋnɛ kɩ-taa? Alɩwaatʋ ndʋ tɩ-taa pama tɔm tʋnɛ yɔ, ye evebu nɔɔyʋ ɛsɔɔlaa se ‘ɛma ɖɩɣa’ pʋ-tɔbʋʋ lɛ se ɛkpaɣ halʋ yɔ, pɩwɛɛ se ɛpɔzɩ ɛ-tɩ se: ‘Mankaɣ pɩzʋʋ se mɔncɔnɩ ma-halʋ nɛ men-piya pɔ-yɔɔ na?’ Pʋmʋnaa se ɛpaɣzɩ tʋmɩyɛ labʋ, pʋ-tɔbʋʋ lɛ se ɛcɔnɩ ɛ-hayɩm ɖeɖe. Ðɩpɩzɩɣ nɛ ɖɩkpaɣ paɣtʋ kiɖe ɖɩnɛ nɛ ɖɩlabɩnɩ tʋmɩyɛ sɔnɔ ɖɔɖɔ. Abalʋ weyi ɛsɔɔlaa se ɛkpaɣ halʋ yɔ, pɩcɛyaa se ɛñɔɔzɩ ɛ-tɩ nɛ ɛla tʋma wena pʋpɔzʋʋ-ɩ se ɛla yɔ. Ye ɛwɛnɩ tɔnʋʋ taa alaafɩya yɔ, pʋpɔzʋʋ se ɛla tʋmɩyɛ. Bibl yɔɔdɩ kpayɩ kpayɩ se ye abalʋ nɔɔyʋ ɛɛcɔŋnɩ ɛ-hɔʋ taa mba yɔɔ tomnaɣ yɔɔ, fezuu taa nɛ ɛhɛndɩɣnɩ-wɛ yɔ, ɛkɛ kɩdɛkɛdʋʋ nɛ pɩkɩlɩ weyi ɛfɛyɩnɩ tisuu yɔ.​—Kalɩ 1 Timootee 5:8.

15 Mbʋ ɖɔɖɔ pʋmʋnaa se halʋ weyi ɛñɩnɩɣ se ɛwalɩ yɔ, ɛñɔɔzɩ ɛ-tɩ nɛ ɛla tʋma wena pʋpɔzʋʋ se ɛla yɔ. Bibl sam halʋ weyi ɛtɩŋɩɣnɩ ɛ-tʋma nɛ ɛ-wɛtʋ kɩbandʋ yɔɔ nɛ ɛsɩɣnɩ ɛ-walʋ se pɔcɔnɩ pɔ-hɔʋ yɔɔ yɔ. (Aduwa 31:10-31) Abalaa nɛ halaa mba pekpidisiɣ nɛ pɔɖɔkʋʋ nesi, ŋgʋ patɩñɔɔzɩ pa-tɩ se pala mbʋ mbʋ pɩkaɣ-wɛ pɔzʋʋ yɔ, pɛkɛ piɖeni  men-ɖeke ɛyaa. Paapɔzʋʋ pa-tɩ se ɛbɛ pakaɣ labʋ nɛ pasɩnɩ weyi ɛkaɣ kɛʋ pa-walʋ yaa pa-halʋ yɔ. Kɔzɩ kɔzɩ lɛ, pɩcɛyaa se mba pañɩnɩɣ se pɔɖɔkɩ nesi yɔ, pɔñɔɔzɩ pa-tɩ nɛ papɩzɩ pakpaɣ Ɛsɔ paɣtʋ kila nɛ palabɩnɩ tʋmɩyɛ pɔ-hɔʋ taa.

16, 17. Mba paɖiɣni pa-tɩ ñɔɔzʋʋ se pɔɖɔkɩ nesi yɔ, Bibl taa paɣtʋ kila wena yɔɔ pɩwɛɛ se pamaɣzɩ?

16 Ɛyʋ ñɔɔzʋʋ ɛ-tɩ se ɛɖɔkɩ nesi alɩwaatʋ ndʋ ɛmaɣzɩɣ tʋma wena Ɛsɔ ɖʋ halʋ nɛ abalʋ hɔʋ taa yɔ, a-yɔɔ. Pʋmʋnɩ abalʋ se ɛnɩɩ mbʋ Krɩstʋ mba hɔʋ ñʋʋdʋ kɛʋ kɛnaa yɔ, pʋ-tɔbʋʋ. Patɩha-ɩ waɖɛ se ɛnazɩ ɛ-halʋ. Ɛlɛ, pɩwɛɛ se ɛmaɣzɩnɩ Yesu. (Efɛɛzɩ 5:23) Mbʋ ɖɔɖɔ pɩwɛnɩ halʋ se ɛnɩɩ tʋmɩyɛ nɖɩ paɖʋ Krɩstʋ tʋ halʋ kɩbanʋ yɔ, ɖɩ-tɔbʋʋ. Etisiɣ se eluzi ɛ-tɩ ‘ɛ-walʋ paɣtʋ tɛɛ’ na? (Roma 7:2) Ɛtɛm ɛ-tɩ luzuu Yehowa nɛ Yesu pa-paɣtʋ tɛɛ. (Galaatɩ 6:2) Waɖɛ nɖɩ ɛ-walʋ wɛnɩ pɔ-hɔʋ taa yɔ, ɖɩkɛ paɣtʋ lɛɛtʋ. Halʋ ɛnʋ ɛpɩzɩɣ nɛ eluzi ɛ-tɩ ɛ-walʋ weyi ɛtɩtalɩ pilim yɔ, ɛ-paɣtʋ tɛɛ, nɛ ɛsɩnɩ-ɩ na? Ye sɔɔndʋ ɛkpaɣ-ɩ yɔ, pɩwɛɣ ɖeu se ɛtaawalɩ.

17 Pɩtasɩ lɛ, pʋmʋnaa se halʋ nɛ ɛ-walʋ pañaɣ pana nɛ pɔcɔnɩ ɖama kɩcɛyɩm ɖeɖe. (Kalɩ Filiipu 2:4) Pɔɔlɩ tɔm se: “Mɩ-taa paa weyi lɛ, ɛsɔɔlɩ ɛ-halʋ ɛzɩ ɛsɔɔlʋʋ ɛ-tɩ yɔ; nɛ paa halʋ weyi lɛ, ɛña ɛ-walʋ.” Fezuu kiɖeɖeu sɩnɩ Pɔɔlɩ nɛ ɛtɩlɩ se pɩcɛyɩ abalʋ ɛzɩdaa se ɛ-halʋ ɛñamɩ-ɩ siŋŋ. Mbʋ ɖɔɖɔ pɩcɛyɩ halʋ ɛzɩdaa se ɛ-walʋ ɛsɔɔlɩ-ɩ.​—Efɛɛzɩ 5:21-33.

Paaɖanɩɣ ɖama lɛ, evebiya nɛ pɛlaa sakɩyɛ ñɩnɩɣ nɔɔyʋ se ɛkɛ pa-taabalʋ nɛ ɛsɩɣ-wɛ alɩwaatʋ ndʋ palɩɣ yɔ

18. Ɛbɛ yɔɔ pɩwɛɛ se mba paɖanɩɣ ɖama yɔ, pɛkpɛlɩkɩ tɩ-ɖɔkʋʋ?

18 Ðanɩyɛ tɩkɛ leleŋ nɩʋ alɩwaatʋ yem na. Pɩkɛ alɩwaatʋ ndʋ tɩ-taa pɛlɛ nɛ evebu pɛkpɛlɩkɩɣ ɛzɩma panɩɩnɩ ɖama camɩyɛ yɔ. Alɩwaatʋ ndʋ tɩsɩɣnɩ-wɛ ɖɔɖɔ se pamaɣzɩ nɛ pana se pɩwɛɣ ɖeu se pakpaɣ ɖama na. Pɩkɛ ɖɔɖɔ alɩwaatʋ ndʋ tɩ-taa pɛkpɛlɩkɩɣ tɩ-ɖɔkʋʋ yɔ. Toovenim se pɩtakɩɣ-wɛ se pawɩlɩ ɖama sɔɔlɩm ɛzɩ halʋ nɛ ɛ-walʋ yɔ. Pɩtɩkɛtɩ kɩwɛɛkɩm. Ɛlɛ mba pɔsɔɔlɩ ɖama toovenim taa yɔ, paalakɩ mbʋ pɩpɩzɩɣ nɛ pɩkɔnɩ weyi pɔsɔɔlɩ-ɩ yɔ kaɖɛ fezuu taa. (1 Tesaloniki 4:6) Ye mbʋ, ye ŋɖiɣni nɔɔyʋ ɖanʋʋ yɔ, ɖɔkɩ  ña-tɩ; wɛtʋ kɩbandʋ ndʋ tɩkaɣ-ŋ wazʋʋ ñe-wezuu caɣʋ kpeekpe taa, paa ŋɖɔkɩ nesi yaa ŋtɩɖɔkɩ yɔ.

ƐBƐ ŊPƖZƖƔ ŊLA NƐ MI-NESI ÐƆKƲƲ LEÐI?

19, 20. Ɛzɩma tɩyɛ lɩmaɣza wena Krɩstʋ mba wɛnɩ nesi ɖɔkʋʋ yɔɔ yɔ, awɛ ndɩ nɛ ɛjaɖɛ yɔɔ mba lɩmaɣza? Ha kɩɖaʋ nakʋyʋ.

19 Ye halʋ nɛ ɛ-walʋ pañɩnɩɣ se pe-nesi ɖɔkʋʋ eleɖi yɔ, pʋpɔzʋʋ se pamaɣzɩ nɔɔ ŋga paha ɖama yɔ, kɔ-yɔɔ camɩyɛ. Takayɩsɩ nɛ filimwaa taa lɛ, mba pɔsɔɔlɩ ɖama yɔ, ɖoŋ ɖoŋ lɛ pɩtɛŋnɩ-wɛ se pɔɖɔkɩ nesi nɛ pɛwɛɛ koboyaɣ taa. Ɛlɛ toovenim taa lɛ, nesi ɖɔkʋʋ tɩkɛ sɔɔlɩm tɩnaɣ. Pɩkɛ ɖʋtʋ ndʋ Yehowa laba se tileɖi yɔ, tɩ-ɖɩbazɩyɛ. (Kiɖe Tɛɛ Tɔm 2:24) Pɩlabɩ pʋtɔdɩyɛ se pɩtɩkɛ lɩmaɣzɩyɛ nɖɩ ɛyaa sakɩyɛ wɛnɩ nesi ɖɔkʋʋ yɔɔ sɔnɔ. Ajɛɛ naayɛ taa lɛ, ɛyaa maɣzɩɣ se nesi ɖɔkʋʋ wɛ ɛzɩ pakpakɩɣ nimee naalɛ nɛ pataŋ tomiye yɔ. Patɩtɩlɩ se pa-lɩmaɣzɩyɛ nɖɩ ɖɩlabɩ nɔɔ kʋyʋmaɣ nɛ ɛzɩma nesi ɖɔkʋʋ ɖɔŋ sɔnɔ yɔ. Ɛzɩma tɩyɛ? Toovenim se ye patam tomiye camɩyɛ yɔ, ɖɩcɛyɩɣ cɩŋ cɩŋ; ɛlɛ papɩzɩɣ ɖɔɖɔ pɛhɛɖɩ-ɖɩ kɛlɛʋ yem.

20 Sɔnɔ ɛyaa sakɩyɛ maɣzɩɣ se nesi ɖɔkʋʋ tɩkɛ mbʋ pʋpɔzʋʋ se pɩwɛɛ tam yɔ. Petisiɣ nɛ pɔɖɔkʋʋ nesi mbʋ pʋyɔɔ yɔ panawa se pɩkaɣ-wɛ wazʋʋ hɔɔlɩŋ nɩɩyɩ taa. Ɛlɛ pañɩnɩɣ se ye pɩsa miŋ yɔ, papɩzɩ nɛ palɩɩ pɩ-taa kɛlɛʋ yem. Pɩ-yɔɔ pɩwɛɛ se ɖɩtɔzɩ se Bibl kpaɣ nesi ɖɔkʋʋ nɛ kɩmaɣzɩnɩ nimaɣ. Nimee wena palakɩnɩ tʋmɩyɛ mɛlɛwaa yɔɔ yɔ, awɛ kpɩzɩŋ nɛ aleɖiɣ. Palakɩ-yɛ se paa helim ɛmakɩ ɖoŋ ɛzɩma yɔ, ataacɛ. Mbʋ paɖʋwa se nesi ɖɔkʋʋ ɛwɛɛ nɛ pileɖi. Tɔzɩ se Yesu tɔm se: “Tomiye nɖɩ Ɛsɔ tama yɔ, ɛyʋ ɛtaahɛɖɩ-ɖɩ.” (Maatiyee 19:6) Ye ŋkpaɣ halʋ yaa ŋwalaa yɔ, pʋpɔzʋʋ se ŋwɛɛnɩ lɩmaɣza ana nesi ɖɔkʋʋ yɔɔ. Pɩwɛɛ se sɔɔndʋ ɛkpa-ɖʋ nɛ ɖama cɔlɔ caɣʋ wezuu kpeekpe yaa we? Aayɩ.

21. Lɩmaɣza wena pɩwɛɛ se halʋ nɛ ɛ-walʋ pɛwɛnɩ ɖama yɔɔ? Ɛbɛ pɩzɩɣ nɛ pɩsɩnɩ-wɛ?

21 Pʋmʋnaa se halʋ nɛ ɛ-walʋ pɛwɛnɩ lɩmaɣzɩyɛ kɩban ɖɛ ɖama yɔɔ. Ye paa weyi ɛñakɩ pana nɛ ɛsaŋ lɛlʋ ɛ-wɛtʋ kɩbandʋ nɛ ɛ-pana ñaɣʋ pɔ-yɔɔ yɔ, pehikiɣ taa leleŋ nɛ laŋhɛzɩyɛ. Ɛyʋ pɩzɩɣ nɛ ɛwɛnɩ lɩmaɣza kɩbana ɛ-halʋ yaa ɛ-walʋ weyi ɛtɩtalɩ pilim yɔ, ɛ-yɔɔ? Yehowa wɛnɩ lɩmaɣza kɩbana ɖɔ-yɔɔ. Keɣa maɖʋ tɔm se: “Ye ŋŋkeŋaɣ kɩwɛɛkɩm cɔlɔ, Kɩbaɣlʋ, aapɩzaa nɛ ɛtasɩ wɛʋ, Kɩbaɣlʋ?” (Keɣa 129:3) Mbʋ ɖɔɖɔ pɩwɛɛ se halʋ nɛ ɛ-walʋ pɛwɛnɩ lɩmaɣza kɩbana ɖama yɔɔ nɛ pekpeɣ ɖama.​—Kalɩ Koloosi 3:13.

22, 23. Kɩɖaʋ kɩbaŋʋ ŋgʋ Abraham nɛ Saara pahaɣ mba pɔɖɔkɩ nesi sɔnɔ?

 22 Nesi ɖɔkʋʋ leɖiɣ lɛ, pɩkɔŋnɩ wazasɩ pɩkɩlɩ. Bibl kɛdɩɣ-ɖʋ Abraham nɛ ɛ-halʋ Saara pɔ-hɔʋ tɔm alɩwaatʋ ndʋ paakpadɩyaa yɔ. Paakatɩ kʋñɔmɩŋ nɛ tɩlasɩ pe-wezuu caɣʋ taa. Maɣzɩ nɛ ŋna ɛzɩma pɩɩkɛnɩ Saara, alɩwaatʋ ndʋ ɛkʋyɩ ɛ-ɖɩɣa kɩbaŋa taa Uuri se ɛsʋʋ lakʋ yɔ. Ɛɛwɛnɩ ɛzɩ pɩnzɩ 60 mbʋ yɔ. Ɛlɛ, eluzi ɛ-tɩ ɛ-walʋ tɛɛ. Ɛkɛ sɩnɩyʋ kɩbanʋ Abraham, mbʋ pʋyɔɔ yɔ ɛsɩnɩ-ɩ nɛ lɩmaɣza wena Abraham kpakaɣ yɔ, aɖɔ. Pɩtaakɛ ɛza yɔɔ yem eluzaɣ ɛ-tɩ Abraham tɛɛ. Halɩ, ɛya ɛ-walʋ “mɛsaɣ tɛɛ” se ɛ-kɩbaɣlʋ. * (Kiɖe Tɛɛ Tɔm 18:12; 1 Pɩyɛɛrɩ 3:6) Ye mbʋ, ɛñaŋaɣ Abraham nɛ pɩlɩɩnɩ ɛ-laŋɩyɛ taa.

23 Ɛlɛ, Saara taatisiɣ Abraham tɔm yɔɔ paa ɛzɩmtaa. Kɩyakʋ nakʋyʋ ɛyɔɔdɩ tɔm natʋyʋ nɛ “tɩwɩzɩ Abraham pɩdɩɩfɛyɩ.” Ɛlɛ Yehowa tasɩ Abraham lɔŋ lɛ, ɛlɛ tisi nɛ ɛla mbʋ ɛ-halʋ pɔzɩ-ɩ yɔ nɛ pɩwazɩ hɔʋ tɩŋa. (Kiɖe Tɛɛ Tɔm 21:9-13) Abraham nɛ Saara paañɔtɩnɩ Ɛsɔ kpam, pɩ-yɔɔ sɔnɔ abalaa nɛ pa-halaa papɩzɩɣ nɛ pɛkpɛlɩkɩ lɔŋ sakɩyɛ pɔ-cɔlɔ, paa pɔɖɔkɩ nesi pileɖaa yɔ.

24. Ɛbɛ pɩwɛɛ se pala nɛ nesi ɖɔkʋʋ ɖʋ Yehowa Ɛsɔ hɩɖɛ? Nɛ ɛbɛ yɔɔ?

24 Krɩstʋ ɛgbɛyɛ taa lɛ, hɔŋ sakɩyɛ wɛ koboyaɣ taa. Hɔŋ ɛnɩ ɩ-taa lɛ, halʋ ñaŋ ɛ-walʋ siŋŋ nɛ abalʋ ɖɔɖɔ ñɔsɔɔlɩ ɛ-halʋ nɛ ɛɖʋʋ-ɩ hɩɖɛ. Pa-naalɛ, pañakɩ pana nɛ pasɩɣ Yehowa sɔɔlɩm kajalaɣ lone pe-wezuu caɣʋ taa. Ye ŋlɩzaa se ŋwalɩɣ yaa ŋkpakɩɣ halʋ yɔ, kpaɣ lɛɣtʋ nɛ ŋlɩzɩ halʋ weyi ŋkpakɩɣ yaa abalʋ weyi ŋwalɩɣ yɔ camɩyɛ. Ñɔɔzɩ ña-tɩ camɩyɛ nɛ ŋla nɛ koboyaɣ nɛ sɔɔlɩm pɛwɛɛ ñɔ-hɔʋ taa nɛ ŋɖʋ Yehowa hɩɖɛ. Pɩtʋʋ fɛyɩ se ye ŋlabɩ mbʋ yɔ, mi-nesi ɖɔkʋʋ sɩɣnɩ-mɩ nɛ ɩɖɔkɩ mɩ-tɩ kpam Ɛsɔ sɔɔlɩm taa.

^ tay. 11 Cɔnɩ takayaɣ ŋga Yehowa Aseɣɖe Tɩnaa lɩzaa nɛ payaɣ-kɛ se Le secret du bonheur familial yɔ, ka-ñʋʋ 2.

^ tay. 12 Caanaʋ taa lɛ, Ɛsɔ sɛyaa nabɛyɛ kaawɛnɩ halaa sakɩyɛ. Alɩwaatʋ ndʋ Yehowa ɖʋ ɛgbɛyɛ nɛ Izrayɛɛlɩ piya yɔ, eetisaa se pakpaɣ halaa sakɩyɛ. Pɩtaakɛ ɛnʋ ɖʋna se pakpaɣ halaa sakɩyɛ, ɛlɛ papaɣzɩ labʋ mbʋ lɛ, ɛha paɣtʋ se tiɖiɣyi hɔŋ ɛnɩ. Ɛlɛ sɔnɔ lɛ, Krɩstʋ mba nɩ pɩ-taa se Yehowa tɩsɔɔlɩ se ɛ-sɛyaa ɩkpaɣ nɛ pɩcɛzɩ halʋ kʋɖʋm yɔɔ.​—Maatiyee 19:9; 1 Timootee 3:2.

^ tay. 22 Paa Kiɖe Tɛɛ Tɔm 18:12 ɛtɔm se Saara ya Abraham se “ma-walʋ” yɔ, 1 Pɩyɛɛrɩ 3:6 ñawɩlɩɣ se ɛya-ɩ se “ɛ-kɩbaɣlʋ.”