Wolo ɖenɖe tɔm wɛɛ yɔ

Wolo tɔm ñʋŋ ɖeɖe

Yesu wobi Pɩyɛɛrɩ yɔsɔ tɛ nɛ ɛwaa ɛ-kʋdɔŋ.—Maatiyee 8:14, 15; Maarkɩ 1:29-31

Pɩcɛyaa se Krɩstʋ ñɩma ɩcaɣ ɛɖandʋ na?

Pɩcɛyaa se Krɩstʋ ñɩma ɩcaɣ ɛɖandʋ na?

ƐSƆ sɛtʋ agbaa sakɩyɛ, ɛzɩ Katooliki, Orthodoxe, nɛ Bouddhisme mbʋ yɔ, wɩlɩɣ se pɩpɔzʋʋ se Ɛsɔtɔm wɩlɩyaa ɩcaɣ ɛɖandʋ. Ɛlɛ pitileɖi yɔ, pɩlɩ coocinaa sakɩyɛ ñʋndɩnaa wayɩ se pacakɩ wezuu kɩdɛkɛdʋʋ, nɛ ɛyaa sakɩyɛ maɣzɩɣ se ɛzɩma paɖʋ-wɛ paɣtʋ se pacaɣ ɛɖandʋ yɔ, pɩ-cɔlɔ pɩlɩnaa.

Ye mbʋ, pɩmʋnaa se ɖɩpɔzɩ se toovenim taa lɛ, Masɩ ɖʋ paɣtʋ se Ɛsɔtɔm wɩlɩyaa ɩcaɣ ɛɖandʋ na? Pɩsa nɛ ɖicosi tɔm ndʋ tɩ-yɔɔ lɛ, iyele nɛ ɖɩna ɖenɖe paɣtʋ ndʋ tɩlɩnaa yɔ, nɛ ndʋ Ɛsɔ maɣzɩɣ tɩ-yɔɔ yɔ.

ÐENÐE COOCINAA ÑƲNDƖNAA ƐÐANDƲ CAƔƲ LƖNAA YƆ

Takayaɣ nakɛyɛ tɔm se: “Ɛɖandʋ caɣʋ tɔbʋʋ lɛ se, ɛyʋ ɛtaaɖɔkɩ nesi nɛ ɛtaasʋʋnɩ nɔɔyʋ ɖɔɖɔ. Nɛ pɩmʋnɩ mbʋ se weyi ɛha ɛ-tɩ se ɛlakɩ Ɛsɔ tʋmɩyɛ yɔ, ɛwɛɛ wɛtʋ ndʋ tɩ-taa.” (The Encyclopædia Britannica) Pɩnaɣ 2006 taa, Papa Benoît XVI yɔɔdaɣnɩ Roma Katooliki cooci ñʋndɩnaa lɛ, ɛtɔm se pɩcɛyaa se Ɛsɔtɔm wɩlɩyaa ɩcaɣ ɛɖandʋ mbʋ pʋyɔɔ yɔ, “paɣtʋ ndʋ tɩɩwɛ ɖooo apostoloowaa alɩwaatʋ taa.”

Ɛlɛ toovenim taa lɛ, kajalaɣ pɩnzɩ mɩnʋʋ taa, paɣtʋ natʋyʋ taawɛɛ nɛ tɩtɔŋ se Ɛsɔtɔm wɩlɩyaa ɩtaakpaɣ halaa. Apostoloo Pɔɔlɩ weyi ɛɛcaɣ wezuu kajalaɣ pɩnzɩ mɩnʋʋ taa yɔ, eheyi Krɩstʋ ñɩma se pakpa pa-tɩ nɛ ɛyaa mba “paɖaŋɩɣ se pataaɖʋ waŋ” yaa pataakpaɣ halaa yɔ.—1 Timootee 4:1-3.

Pɩnzɩ mɩnʋʋ naalɛ ñɩŋgʋ taa, papaɣzɩ ɖʋʋ ɛɖandʋ caɣʋ paɣtʋ wɩsɩ ɖɩɖʋyɛ “Krɩstʋ ñɩma” coocinaa taa. Takayaɣ nakɛyɛ tɔm se “paɖʋ paɣtʋ ndʋ se pɩsɩnɩ fadanaa nɛ pakpa pa-tɩ nɛ kʋzʋʋ kɩdɛkɛdʋʋ lakasɩ nzɩ sɩɩtɔyɩ Roma tɛtʋ taa yɔ.” (Celibacy and Religious Traditions)

 Pɩnzɩ mɩnɩŋ weyi ɩtɩŋ pʋwayɩ yɔ, ɩ-taa, coocinaa ñʋndɩnaa sɔsaa nɛ mba payaɣ pa-tɩ se cooci cajanaa yɔ, pekpeɣlaa nɛ pañɩɣ niye ɛɖandʋ caɣʋ paɣtʋ ndʋ tɩ-yɔɔ. Pa-lɩmaɣza lɛ se, kʋzʋʋ kɛ kʋzɔɔtʋ pʋyʋ, nɛ pɩtɩmʋna se weyi ɛlakɩ Ɛsɔ tʋmɩyɛ yɔ, ɛsʋʋnɩ nɔɔyʋ. Paa mbʋ yɔ, takayaɣ nakɛyɛ wɩlɩ kpayɩ kpayɩ se “pɩnzɩ mɩnʋʋ 10 ñɩŋgʋ ɖɩdɛnɖɛ taa lɛ, fadanaa sakɩyɛ nɛ halɩ pɩkpɛndɩnɩ fadanaa sɔsaa kaawɛnɩ halaa.”

Latran kigbeɣliŋ weyi fadanaa sɔsaa labɩ Roma tɛtʋ taa pɩnzɩ 1123 nɛ 1139 taa yɔ, ɩ-taa Katooliki cooci ɖaɣnɩ ñɩɣʋ niye ɛɖandʋ caɣʋ paɣtʋ yɔɔ, nɛ peɖiɣni paɣtʋ ndʋ labɩnʋʋ tʋmɩyɛ halɩ nɛ sɔnɔ. Paɣtʋ ndʋ tɩsɩɣnɩ cooci se kɩkandɩyɩ kɩ-ñɩm yɔɔ, mbʋ pʋyɔɔ yɔ, ye fadanaa ɛfɛyɩnɩ piya yɔ, pa-sɩm wayɩ lɛ, mbʋ mbʋ cooci ha-wɛ yɔ, pɩpɩsɩɣ cooci ñɩmbʋ.

LƖMAƔZA WENA ƐSƆ WƐNƖ ƐÐANDƲ CAƔƲ YƆƆ YƆ

Lɩmaɣza wena Ɛsɔ wɛnɩ ɛɖandʋ caɣʋ yɔɔ yɔ, awɛ Bibl taa. Yesu yɔɔdɩ mba pacaɣ ɛɖandʋ “ɛsɔdaa Kewiyaɣ yɔɔ” ɛzɩ ɛnʋ yɔ, pɔ-tɔm Bibl taa. (Maatiyee 19:12) Apostoloo Pɔɔlɩ ɖɔɖɔ yɔɔdɩ mba palɩzaa se pamaɣzɩɣnɩ-ɩ nɛ pacaɣ ɛɖandʋ “tɔm kɩbandʋ yɔɔ” yɔ, pɔ-tɔm.—1 Kɔrɛntɩ 7:37, 38; 9:23.

Ɛlɛ Yesu nɛ Pɔɔlɩ pa-taa nɔɔyʋ tɩyɔɔdɩ se pɩkɛnɩ kɩjɛyʋʋ se Ɛsɔtɔm wɩlɩyaa ɩcaɣ ɛɖandʋ. Yesu yɔɔdaa se ɛɖandʋ caɣʋ kɛnɩ kʋjɔʋ ŋgʋ patɩha ɛ-wayɩ tɩŋɩyaa tɩŋa yɔ. Pɔɔlɩ yɔɔdaɣ mba patɩɖɔkɩ nesi yɔ, pɔ-tɔm lɛ, ɛyɔɔdɩ kpayɩ se “mɛnfɛyɩnɩ Kɩbaɣlʋ paɣtʋ: Lɔŋ manpasɩɣ yem.”—Maatiyee 19:11; 1 Kɔrɛntɩ 7:25.

Pɩtasɩ lɛ, Bibl wɩlɩɣ se kajalaɣ pɩnzɩ mɩnʋʋ taa Krɩstʋ ñɩma sakɩyɛ ɛzɩ apostoloo Pɩyɛɛrɩ mbʋ yɔ, kaalabɩ nesi ɖɔkʋʋ. (Maatiyee 8:14; Maarkɩ 1:29-31; 1 Kɔrɛntɩ 9:5) Toovenim taa lɛ, kʋzʋʋ lakasɩ kaatɔyɩ Roma tɛtʋ taa alɩwaatʋ ndʋ tɩ-taa, nɛ pɩsa nɛ Krɩstʋ ñɩma ɩtaatɔlɩ kpaca ŋgʋ kɩ-taa lɛ, Pɔɔlɩ mawa se ye ɛgbɛyɛ taa ɛzʋtʋyʋ ɛcaɣ ɛɖɔkɩ nesi yɔ, “ɛkpaɣ halʋ . . . kʋyʋm” nɛ “ɛkpɛlɩkɩ e-piya ñamtʋ ndʋ tɩmʋnaa yɔ.”—1 Timootee 3:2, 4.

Pɩtɩkɛ nesi ɖɔkʋʋ mbʋ pɩ-taa halʋ nɛ ɛ-walʋ paasʋʋnɩ ɖama yɔ, pɩ-tɔm pɔyɔɔdʋʋ cɩnɛ, mbʋ pʋyɔɔ yɔ, Bibl heyi nesi ɖɔkɩyaa kpayɩ se: “Walʋ ɛla ɛ-halʋ yɔɔ ɛ-tʋmɩyɛ nɛ halʋ ɖɔɖɔ ɛla ɛ-walʋ yɔɔ ɛ-tʋmɩyɛ. Ɩtaapɛ mɩ-tɩ ɖama.” (1 Kɔrɛntɩ 7:3-5) Ye mbʋ, ɛɖandʋ caɣʋ paɣtʋ tɩlɩnɩ Ɛsɔ cɔlɔ, nɛ pɩtɩkɛnɩ kɩjɛyʋʋ se Ɛsɔtɔm wɩlɩyaa ɩcaɣ ɛɖandʋ.

TƆM KƖBANDƲ YƆƆ

Ye pɩtɩkɛnɩ kɩjɛyʋʋ se Ɛsɔtɔm wɩlɩyaa ɩcaɣ ɛɖandʋ yɔ, ɛbɛ yɔɔ Pɔɔlɩ yɔɔdaa se pɩwɛɣ ɖeu se ɛyʋ ɛcaɣ ɛɖandʋ? Mbʋ pʋyɔɔ yɔ, ɛɖandʋ caɣʋ haɣ ɛyʋ waɖɛ se ɛla tʋma sakɩyɛ tɔm susuu nʋmɔʋ taa. Aɖamɛɛ pɩzɩɣ paha pa-tɩ nɛ pala Kewiyaɣ tʋma sakɩyɛ, mbʋ pʋyɔɔ yɔ pɛfɛyɩnɩ hɔʋ taa sʋʋtʋ natʋyʋ.—1 Kɔrɛntɩ 7:32-35.

Ðɩkpaɣ weyi payaɣ se David yɔ ɛ-kɩɖaʋ. Eyebi tʋmɩyɛ kɩbanɖɛ nɖɩ ɛlakaɣ Mɛkɩsiikoo tɛtʋ taa yɔ, nɛ ewolo Costa Rica kɔfɩ nakʋyʋ taa se ɛwɩlɩ lalaa Bibl tɔm. David maɣzɩɣ se ɛzɩma ɛkɛnɩ ɛɖanɛ yɔ, mbʋ sɩnɩnɩ-ɩ nɛ ɛpɩzɩ ɛla mbʋ? Ɛ-maɣmaɣ ɛyɔɔdaa se mbʋ sɩnɩnɩ-ɩ nɛ esuyi se: “Pɩwɛ kaɖɛ se ɛyʋ ɛpɩzɩ ɛcaɣ wezuu ɛjaɖɛ lɛɛɖɛ nɖɩ ɖɩ-sɔnzɩ nɛ ɖɩ-wɛtʋ wɛ ndɩ nɛ ɛ-ɛjaɖɛ yɔ ɖɩ-taa. Ɛlɛ ma lɛ, manpɩzaa mala mbʋ, mbʋ pʋyɔɔ yɔ mɛnkɛ ɛɖanɛ.”

Claudia weyi ɛkɛ ɛɖanɛ nɛ ɛkʋyɩ ɛ-tɛ nɛ ewolo ɛɖʋʋ nesi ɖenɖe tɔm susuyaa tɩɖɔ yɔ, ɛtɔm se: “Man-taa wɛ leleŋ nɛ tʋmɩyɛ nɖɩ malakɩ cɩnɛ yɔ. Manaɣ ɛzɩma Ɛsɔ cɔŋnɩ mɔ-yɔɔ yɔ lɛ, pɩkpazɩɣ men-tisuu nɛ ma nɛ ɩ ɖa-taabalɩyɛ ɖoŋ.”

“Paa ŋkɛ ɛɖanɛ yaa ŋɖɔkɩ nesi yɔ, ŋpɩzɩɣ nɛ ŋnɩɩ leleŋ, ye ŋsɩɣ Yehowa Ɛsɔ tʋmɩyɛ kajalaɣ lone ñe-wezuu caɣʋ taa yɔ.”—Claudia

Ɛɖandʋ caɣʋ tɩkɛ sʋʋtʋ. Claudia tasɩ yɔɔdʋʋ se: “Paa ŋkɛ ɛɖanɛ yaa ŋɖɔkɩ nesi yɔ, ŋpɩzɩɣ nɛ ŋnɩɩ leleŋ, ye ŋsɩɣ Yehowa Ɛsɔ tʋmɩyɛ kajalaɣ lone ñe-wezuu caɣʋ taa yɔ.”—Keɣa 118:1, 2.