Wolo ɖenɖe tɔm wɛɛ yɔ

Wolo menuwaa cikpema ɖeɖe

Wolo tɔm ñʋŋ ɖeɖe

Yehowa Aseɣɖe Tɩnaa

Kabɩyɛ

Feŋuu Tilimiye—Nɖɩ pɛkpɛlɩkɩɣ yɔ  |  Mars 2017

Kɛ taabalʋ kɩbanʋ kaɖɛ alɩwaatʋ taa

Kɛ taabalʋ kɩbanʋ kaɖɛ alɩwaatʋ taa

Gianni nɛ Maurizio pɛkɛʋ taabalaa yɔ, pɩlakɩ pɩnzɩ 50 mbʋ yɔ. Ɛlɛ pɩtaawɛɛ kɛlɛʋ alɩwaatʋ tɩŋa. Maurizio lɩzɩ pɩ-taa se: “Wɛtʋ kaɖɛ ñɩndʋ natʋyʋ kaatalɩ-m nɛ picoɖi-m nɛ mankpaɣ lɩmaɣza wena atɩtʋʋzɩ yɔ. Ma-lakasɩ nzɩ siyeba nɛ ɖa-taabalɩyɛ caɣaɣ cɛbʋ.” Gianni ñɔyɔɔdaa se: “Maurizio kpɛlɩkɩnɩ-m Bibl. Fezuu taa lɛ, ɛ-kɩɖaʋ mantɩŋaɣ. Pʋyɔɔ lɛ, mantaamaɣzɩ kpa se ɛpɩzaɣ se ɛla mbʋ ɛlaba yɔ. Ɛ-lakasɩ yeba nɛ pitibi-m yɔɔɔ mbʋ pʋyɔɔ yɔ, manawa se ma nɛ ɩ ɖɩtaapɩzɩɣ se ɖɩtasɩ taabalaa kɛʋ ɛzɩ ɖooo lɛ yɔ. Pɩlakaɣ-m ɛzɩ mantɩtasɩ nɔɔyʋ wɛnʋʋ yɔ.”

PƖPƆZƲƲ ɖa-taa paa anɩ taabalaa kɩbama, ɛlɛ pʋcɔ nɛ taabalɩyɛ naɖɩyɛ wɛɛ tam lɛ, pɩpɔzʋʋ pana ñaɣʋ. Ye ña nɛ nɔɔyʋ mɩ-taabalɩyɛ ɩcaɣ cɛbʋ yɔ, ɛbɛ pɩzɩɣ pɩsɩnɩ-mɩ nɛ ɖɩtaacɛ? Bibl yɔɔdɩ taabalaa kɩbama nabɛyɛ tɔm; pa-taabalɩyɛ kaakatɩ kaɖɛ wɛtʋ natʋyʋ. Yele nɛ ɖɩna lɔŋ kɩbaŋ weyi pa-taa nabɛyɛ kɩɖaŋ pɩzɩɣ nɛ pɩkpɛlɩkɩ-ɖʋ yɔ.

YE PICOÐI ÑA-TAABALƲ NƐ ƐLA KƖWƐƐKƖM YƆ

Ðɩɩpɩtɩɣ se wiyaʋ Daviid weyi ɛɛkɛ ninɖiɣyu yɔ, ɛɛwɛnɩ taabalaa kɩbama. Pʋtɔma yɔ, pɩtɔzʋʋ-ŋ Yonataanɩ yɔɔ. (1 Sam. 18:1) Ɛlɛ Daviid kaawɛnɩ taabalaa lalaa nɛ pa-taa lɛlʋ lɛ nayʋ Naataɣ. Bibl tɩyɔɔdɩ alɩwaatʋ ndʋ papaɣzɩ taabalɩyɛ ɖʋʋ yɔɔ. Ɛlɛ Daviid kewiyitu tɔɔʋ alɩwaatʋ taa lɛ, ɛtaɣaɣ Naataɣ liu ɛzɩ ŋtaʋ liu ña-taabalʋ nɛ ŋheyiɣ-i ña-laŋɩyɛ taa tɔm yɔ. Daviid kaasɔɔlaa se ɛma Yehowa ɖɩɣa. Ɛɛnawa se Yehowa fezuu wɛ Naataɣ yɔɔ. Pɩtasɩ lɛ, Naataɣ kaakɛ ɛ-taabalʋ pʋyɔɔ ɛñɩnaɣ se ɛna ɛlɛ lɩmaɣza.—2 Sam. 7:2, 3.

Paa Daviid nɛ Naataɣ paakɛ taabalaa yɔ, nabʋyʋ labɩ pʋwayɩ nɛ pɩpɩzaɣ se pɩkɔnɩ pa-taabalɩyɛ kaɖɛ. Daviid nɛ Batseeba palabɩ  acɛyɛ nɛ pʋwayɩ lɛ, Daviid yele nɛ pakʋ Batseeba walʋ Uriya. (2 Sam. 11:2-21) Daviid ɖɔkʋʋ e-siɣsiɣ wɛtʋ Yehowa ɛzɩdaa yɔ pɩtɩkɛ sɔnɔ. Ɛlɛ lɛɛlɛɛyɔ ɛlabɩ kɩwɛɛkɩm sɔsɔm. Ɛbɛ yɔɔ wiyaʋ kɩbanʋ ɛnʋ ɛlabɩ mbʋ? Ɛzɩ ɛtɩna se pɩkɛ kɩwɛɛkɩm sɔsɔm Yehowa ɛzɩdaa? Yaa ɛmaɣzaɣ se ɛpɩzɩɣ nɛ ehuuzi ɛ-lakasɩ nzɩ sɩ-yɔɔ nɛ Ɛsɔ ɛtaana?

Ɛbɛ Naataɣ kaɣ labʋ? Ɛkaɣ nɔɔyʋ naʋ se ɛlɛ ewolo nɛ ɛyɔɔdɩnɩ wiyaʋ? Ɛyaa lalaa kaana lɛɣtʋ ndʋ tɩ-yɔɔ Daviid kaatɩŋnaa nɛ ɛkʋ Uriya yɔ. Ye mbʋ, ɛbɛ yɔɔ Naataɣ ɖʋʋ ɛ-nɔɔ tɔm ndʋ tɩ-taa, ŋgʋ ye ɛlabɩ mbʋ yɔ pɩpɩzɩɣ pɩwɛɛkɩ ɛ nɛ Daviid pa-taabalɩyɛ? Daviid tɛm yebu nɛ pakʋ Uriya ɖulum, pɩwɩlɩɣ se ye Naataɣ ɛɖʋ ɛ-nɔɔ tɔm ndʋ tɩ-taa yɔ, ɛpɩzɩɣ nɛ elesi e-wezuu ɖɔɖɔ.

Ɛlɛ Naataɣ kaakɛ Ɛsɔ tɔm ɖɔkɩyʋ. Naataɣ kaanawa se paa esum tamɩyɛ yɔ, ɛ nɛ Daviid pa-taabalɩyɛ ɛɛkaɣ wɛʋ ɛzɩ ɖooo lɛ yɔ. Nɛ pɩtasɩ lɛ, ɛ-ɛhʋyɛ kaɣ-ɩ cɛyʋʋ. Ɛ-taabalʋ Daviid kaakpaɣ nʋmɔʋ ŋgʋ yɔ, kɩtɩkɛdɩnɩ Yehowa. Pɩɩpɔzaa kpem se pasɩnɩ wiyaʋ ɛnʋ nɛ ɛ nɛ Yehowa pa-taabalɩyɛ ɖaɣnɩ ñɔɔzʋʋ. Tobi lɛ, pɩɩpɔzɩ-ɩ taabalʋ kɩbanʋ weyi ɛpɩzɩɣ nɛ ɛsɩnɩ-ɩ nɛ ɛpɩsɩ nʋmɔʋ kɩbaŋʋ taa yɔ. Nɛ mbʋ Naataɣ laba. Ɛlabɩ lɛɣtʋ nɛ ɛkpaɣ kɩɖaʋ ŋgʋ kɩpɩzɩɣ nɛ kitukuni ninɖiɣyu kɩbɩnʋ ɛnʋ ɛ-laŋɩyɛ yɔ. Naataɣ heyi Daviid tɔm ndʋ Ɛsɔ tiyi-i se eheyi-i yɔ. Ɛlɛ nʋmɔʋ ŋgʋ kɩ-yɔɔ ɛtɩŋnaa yɔ, kɩpɩzɩɣ nɛ kɩsɩnɩ Daviid nɛ ɛna se kɩwɛɛkɩm sɔsɔm kpem ɛlaba.—2 Sam. 12:1-14.

Ye ña-taabalʋ nɔɔyʋ ɛlabɩ kɩwɛɛkɩm sɔsɔm nabʋyʋ, ɛzɩma ŋlakɩ? Pɩtɩla ŋkaɣ maɣzʋʋ se ye ŋkuli ɛ-kɩwɛɛkɩm yɔɔ yɔ, pɩwɛɛkɩɣ ña nɛ ɩ mɩ-taabalɩyɛ. Yaa pʋtɔma yɔ, ŋmaɣzɩɣ se ye ŋheyi-tʋ ɛgbɛyɛ taa ɛzʋtʋyaa mba papɩzɩɣ nɛ pasɩnɩ-ɩ fezuu taa yɔ, ɛkaɣ tɔm se ŋlɩ ɛ-wayɩ. Ɛbɛ pɩwɛɛ se ŋla?

Gianni weyi ɛ-tɔm ɖɩɩyɔɔdaa yɔ ɛyɔɔdɩ pʋwayɩ se: “Mɔnkɔm nɛ mana se Maurizio lɛɣzɩ wɛtʋ nɛ ɖɛ-hɛkʋ taa fɛyɩ ɛzɩ ɖooo lɛ yɔ. Paa pɩɩwɛ-m kaɖɛ siŋŋ yɔ, malabɩ lɩmaɣza se mɔñɔtʋʋnɩ-ɩ. Ɛlɛ mɔnpɔzaɣ ma-tɩ se ‘ɛzɩ suwe mankaɣ-ɩ heyuu? Ɛzɩ pɩkaɣ-ɩ wɩzʋʋ na?’ Ɛlɛ mɔntɔzɩ tɔm ndʋ payɩ ma nɛ ɩ ɖɩkpɛlɩkaa yɔ tɩ-yɔɔ lɛ, pɩha-m abalɩtʋ se mɔyɔɔdɩnɩ-ɩ. Mɔntɔzʋʋ ɖɔɖɔ se alɩwaatʋ natʋyʋ pɩɩpɔzɩ-m sɩnʋʋ lɛ, Maurizio kaañɔtɩnɩ-m nɛ ɛsɩnɩ-m. Mantaañɩnɩɣ se ma nɛ ɩ ɖa-taabalɩyɛ ɛcɛ, ɛlɛ mɔnsɔɔlaa se mansɩnɩ-ɩ.”

Maurizio yɔɔdaa se: “Gianni kaawɛnɩ toovenim. Mɔnkɔm nɛ manɩɩ pɩ-taa se mbʋ pɩtalɩ-m, lɩmaɣza kɩdɛkɛda wena maakpaɣ yɔ a-yɔɔ yɔ, pɩtɩlɩɩnɩ ɛ-cɔlɔ nɛ pɩtɩlɩɩnɩ ɖɔɖɔ Yehowa cɔlɔ. Pʋyɔɔ lɛ, mentisi nɩŋgbaŋʋʋ hɔm nɛ mankpa ɖoŋ fezuu taa.”

ALƖWAATƲ NDƲ ÑA-TAABALƲ WƐ KAÐƐ NAÐƖYƐ TAA YƆ

Daviid kaawɛnɩ taabalaa kɩbama lalaa mba paasɩnɩ-ɩ kaɖɛ alɩwaatʋ taa yɔ. Pa-taa lɛlʋ payaɣ se Usaayii weyi Bibl yaɣ se ‘Daviid taabalʋ’ yɔ. (2 Sam. 16:16; 3 Aw. 27:33) Pɩtɩla ɛɛkɛnɩ e-kewiyaɣ ɖɩɣa taa tʋmlaɖʋ weyi ɛtaɣ-ɩ liu siŋŋ nɛ nabʋyʋ taa eheyiɣ-i tɔm ndʋ tɩkɛ mɛsaɣ tɛɛ tɔm yɔ.

Alɩwaatʋ ndʋ Daviid pɩyalʋ Absalɔm ñɩnaɣ se ɛmʋ kewiyaɣ nɛ ɖoŋ yɔ, Izrayɛɛlɩ piya sakɩyɛ kaatɩnɩ Absalɔm yɔɔ, ɛlɛ Usaayii ñatɩla mbʋ. Alɩwaatʋ ndʋ Daviid kʋyaa nɛ eseɣ lɛ, Usaayii tɩŋ ɛ-wayɩ. Pɩɩkɔnɩ Daviid laŋwɛɛkɩyɛ siŋŋ, mbʋ pʋyɔɔ ɛ-maɣmaɣ ɛ-pɩyalʋ nɛ mba ɛtaɣaɣ liu yɔ, palɩnɩ ɛ-wayɩ. Ɛlɛ Usaayii ñaakɛ taabalʋ kɩbanʋ nɛ etisi faaa se ɛɖʋʋ e-wezuu kaɖɛ taa nɛ pɩsa nɛ Absalɔm ɛtaapɩzɩ nɛ ɛmʋ kewiyaɣ. Ye Usaayii ɛlabɩ mbʋ yɔ, pɩtɩkɛ tʋmɩyɛ nɖɩ ɛlakaɣ wiyaʋ ɖɩɣa taa yɔ ɖɩ-yɔɔ. Ɛlɛ ɛlabɩ mbʋ se ɛwɩlɩ se ɛkɛ taabalʋ kɩbanʋ.—2 Sam. 15:13-17, 32-37; 16:15–17:16.

Sɔnɔ ɖɔɖɔ ɖa-taa wɛ leleŋ siŋŋ se taabalɩyɛ kɩbanɖɛ wɛ koobiya hɛkʋ taa Krɩstʋ ɛgbɛyɛ taa. Koobiya tɩŋɩɣnɩ pa-lakasɩ yɔɔ nɛ pawɩlɩɣ se koobiya lalaa tɩkɛnɩ-wɛ sʋʋtʋ; ɛlɛ pɛkɛ taabalaa siŋŋ nɛ pɛkɛ ñɩm pʋyʋ siŋŋ pɛ-ɛzɩdaa.

 Tɔm ndʋ koobu Federico yɔɔdaa yɔ, tɩñɩkɩɣ niye tɔm ndʋ tɩ-yɔɔ. Alɩwaatʋ ndʋ ɛɛwɛ kaɖɛ sɔsɔɖɛ naɖɩyɛ taa yɔ ɛ-taabalʋ kɩbanʋ Antonio kaawɛ ɛ-cɔlɔ kpam nɛ ɛsɩnɩ-ɩ. Federico yɔɔdaa se: “Antonio kɔm ɖɛ-ɛgbɛyɛ taa nɛ pitileɖi lɛ, ma nɛ ɩ ɖɩpɩsɩ taabalaa. Ða-naalɛ ɖɩɩkɛ ɛgbɛyɛ taa tʋmlaɖaa nɛ ɖɩlakɩ tʋmɩyɛ nɔɔ kʋɖʋmaɣ taa. Pitileɖi lɛ, ɛpɩsɩ ɛgbɛyɛ taa ɛzʋtʋyʋ. Pɩtasɩnɩ se ɛɛkɛ man-taabalʋ lɛ, ɛhaɣaɣ-m kɩɖaʋ kɩbaŋʋ siŋŋ fezuu taa.” Ɛlɛ pɩkɛdaa lɛ, picoɖi Federico nɛ ɛla kɩwɛɛkɩm. Peeɖe ewobi ɛgbɛyɛ taa ɛzʋtʋyaa cɔlɔ kpɛdɛɛ nɛ paba sɩnɩ-ɩ. Ɛlɛ ɛtɩtasɩ mʋnaʋ se ɛkɛnɩ nʋmɔʋ lɩzɩyʋ yaa ɛgbɛyɛ taa tʋmlaɖʋ. Ɛzɩma Antonio laba?

Federico kaawɛ kaɖɛ taa lɛ, ɛ-taabalʋ Antonio welisini-i nɛ ɛkpazɩ-ɩ ɖoŋ

Federico tɔzʋʋ se: “Mananɩ mɛ-ɛza se Antonio nɩ ma-wɩzasɩ pɩŋŋ. Ɛñaɣ pana nɛ ɛkpazɩ-m ɖoŋ. Ɛɛwɛ mɔn-cɔlɔ kpam paa ɛzɩmtaa nɛ ɛsɩɣnɩ-m se mantasɩ ɖoŋ kpaʋ fezuu taa. Ɛtasɩ-m lɔŋ se mantaayele kaaʋ nɛ pitibi-m yɔɔɔ ɛlɛ mañaɣ pana nɛ mɛnɖɛɛnɩ ɛzɩdaa fezuu taa.” Antonio lɩzɩ pɩ-taa se: “Mankpaɣ alɩwaatʋ sakɩyɛ nɛ ma nɛ Federico ɖɩlakɩ faawɩyɛ. Meheyi-i se sɔɔndʋ ɛtaakpa-ɩ, paa tɔm ndʋ tɩwɛ ɛ-laŋɩyɛ taa yɔ, ɛyɔɔdɩ yem faaa.” Pɩlabɩ ɖeu kpem se Federico ɖaɣnɩ kpaʋ ɖoŋ fezuu taa nɛ pʋwayɩ lɛ, ɛɖaɣnɩ pɩsʋʋ nʋmɔʋ lɩzɩyʋ nɛ ɛgbɛyɛ taa tʋmlaɖʋ. Antonio tɛzɩnaa se: “Paa lɛɛlɛɛyɔ ɖɩfɛyɩ ɛgbɛyɛ kʋyʋmɖɩyɛ taa yɔ, ɖa-taabalɩyɛ cɛyɩsɩ siŋŋ.”

PƖKAƔ-Ŋ WƖZƲƲ NA?

Ye ŋwɛ kaɖɛ naɖɩyɛ taa nɛ ña-taabalʋ weyi ŋtaɣaɣ-ɩ liu yɔ ɛha-ŋ siɣye, ɛzɩma pɩlakɩ-ŋ? Pɩtʋʋ fɛyɩ se pɩɖʋʋ-ŋ wɩzasɩ siŋŋ. Ɛlɛ ŋkaɣ pɩzʋʋ nɛ ŋkpeɣ-i? Ye ŋkpeɣ-i, ña nɛ ɩ mɩ-taabalɩyɛ kaɣ cɛyɩsʋʋ ɛzɩ pɩɩwɛʋ pʋcɔ nɛ ɛhaɣ-ŋ siɣye yɔ?

Pɩɩkazɩ pazɩ se Yesu ɛkpaɣ ɛ-tɩ nɛ ɛlaa lɛ, maɣzɩ mbʋ pɩɩlaba yɔ pɩ-yɔɔ nɛ ŋna. Ɛ nɛ e-apostoloowaa siɣsiɣ tɩnaa pɛwɛʋ yɔ, pɩtɩkɛ sɔnɔ. Nɛ taabalɩyɛ kɩbanɖɛ kaawɛ pɛ-hɛkʋ taa. Halɩ pʋyɔɔ Yesu yaɣaɣ-wɛ se ɛ-taabalaa. (Yoh. 15:15) Ɛlɛ pakpa Yesu lɛ, ɛzɩma palaba? Pesewa nɛ peyebi-i. Pɩyɛɛrɩ kaaɖuwaa se ɛɛkaɣ seu kpa nɛ eyele Yesu.  Ɛlɛ ɖoo ana a-ɖeke lɛ, ɛkpɛzɩ laɣ laɣ se ɛɛsɩŋ Yesu.—Mat. 26:31-33, 56, 69-75.

Yesu kaatɛm naʋ se Apostoloowaa kaɣ seu nɛ peyele e-ɖeke. Ye mbʋ, pɩpɩzaɣ se pitibi-i yɔɔɔ nɛ halɩ pɩɖʋ-ɩ ɖɩwɩzɩyɛ. Ɛlɛ pefezi-i nɛ ɛ nɛ wɛ pala faawɩyɛ ŋgʋ yɔ, kɩwɩlɩ kpayɩ kpayɩ se pɩtɩwɩzɩ-ɩ nɛ ɛtɩcaɣnɩ pa-taa nɔɔyʋ ɖɔɖɔ. Yesu tɩɖaɣnɩ pa-kɩwɛɛkɩm yɔɔ tɔzʋʋ nɛ ɛtɩɖaɣnɩ ɖɔɖɔ mbʋ pɩɩlabɩ ɖoo wena a-taa pakpa-ɩ yɔ, pɩ-tɔm kɔnʋʋ.

Ɛlɛ Yesu kpazɩ Pɩyɛɛrɩ nɛ apostoloowaa lalaa ɖoŋ kɩkpazʋʋ. Ɛtasɩ-wɛ lɔŋ kpɛlɩkɩyaa labʋ tʋmɩyɛ sɔsɔɖɛ nɖɩ ɛɖʋ-wɛ se pala ɛjaɖɛ kpeekpe yɔɔ yɔ, ɖɩ-yɔɔ nɛ ɛwɩlɩ-wɛ se eɖiɣni-wɛ liu taʋ. Yesu taacɛ taabalɩyɛ nɖɩ ɖɩɩwɛ ɛ nɛ apostoloowaa pɛ-hɛkʋ taa yɔ. Sɔɔlɩm mbʋ ɛwɩlɩ-wɛ yɔ, pitukuni-wɛ pɩdɩɩfɛyɩ. Pʋyɔɔ lɛ, pakaɣ labʋ po-ɖoŋ ɖeɖe se lidaʋ ŋgʋ pa-Kɩbaɣlʋ wɛnɩ pɔ-yɔɔ yɔ, kɩtaakɛ falaa. Toovenim taa lɛ, palabɩ tʋmɩyɛ nɖɩ Yesu ɖʋ-wɛ yɔ camɩyɛ.—Tʋma 1:8; Kol. 1:23.

Koobu halɩñɩnʋ Elvira tɔzʋʋ se tɔm natʋyʋ kaakɔm ɛ nɛ ɛ-taabalʋ kɩbanʋ Giuliana pɛ-hɛkʋ taa. Ɛyɔɔdaa se: “Giulana heyi-m se mbʋ malaba yɔ pɩwɩzɩ-ɩ lɛ, pɩtɩlabɩ-m ɖeu. Ɛlɛ ɛɛwɛnɩ toovenim se mbʋ malaba yɔ pɩwɩzɩ-ɩ. Mbʋ piitukini-m nɛ pɩkpaɖɩ yɔ lɛ se pee wena ma-lakasɩ kaɣaɣ lʋlʋʋ yɔ a-yɔɔ ɛkɩlaɣ maɣzʋʋ. Sɔnɔ man-taa wɛ-ɩ nɛ leleŋ se ɛtɩka ɛ-lɩmaɣza kɩdɛkɛdɩm mbʋ malabɩ-ɩ yɔ pɩ-yɔɔ, ɛlɛ ɛɖʋ ɛ-lɩmaɣza ɛzɩma ma-lakasɩ kɔŋaɣ ma-maɣmaɣ ɖʋzʋʋ yɔ pɩ-yɔɔ. Mɛnsɛɣ Yehowa se ɛha-m taabalʋ weyi ɛmaɣzaɣ mɔ-yɔɔ nɛ pɩkɩlɩ ɛ-maɣmaɣ yɔ.”

Ɛzɩma pɩwɛɛ se taabalʋ kɩbanʋ ɛla alɩwaatʋ ndʋ ɛ-taabalʋ labɩ kɩdɛkɛdɩm sɔsɔm nabʋyʋ yaa alɩwaatʋ ndʋ kaɖɛ kɔm ɛ nɛ ɩ pɛ-hɛkʋ taa yɔ? Pɩwɛɛ se taabalʋ kɩbanʋ etisi faaa nɛ ɛyɔɔdɩnɩ ɛ-taabalʋ. Pɩwɛɛ se taabalʋ kɩbanʋ ɛwɛɛ ɛzɩ Naataɣ nɛ Usaayii yɔ nɛ ɛkɛ sɩnɩyʋ kʋñɔŋ alɩwaatʋ taa. Pɩwɛɛ ɖɔɖɔ se ɛmaɣzɩnɩ Yesu nɛ ekpeɣ faaa paa ɛzɩmtaa. Mbʋ ŋlakɩ? Ye mbʋ yɔ, ŋkɛ taabalʋ kɩbanʋ.