Wolo ɖenɖe tɔm wɛɛ yɔ

Wolo menuwaa cikpema ɖeɖe

Wolo tɔm ñʋŋ ɖeɖe

Yehowa Aseɣɖe Tɩnaa

Kabɩyɛ

Feŋuu Tilimiye—Nɖɩ pɛkpɛlɩkɩɣ yɔ  |  Janvier 2017

Ɛbɛ yɔɔ pɩcɛyaa se ɖɩwɛɛnɩ tɩ luzuu?

Ɛbɛ yɔɔ pɩcɛyaa se ɖɩwɛɛnɩ tɩ luzuu?

“Lɔŋ wɛ ajamaa [yaa mba poluzuu pa-tɩ yɔ pɔ-cɔlɔ.]”—AD. 11:2.

HENDU: 38, 11

1, 2. Paa Sɔɔlɩ kaawɛnɩ tɩ luzuu kiɖe tɛɛ yɔ, ɛbɛ yeba nɛ Ɛsɔ kɔɔ nɛ ɛlɔ-ɩ? (Cɔnɩ kiɖe tɛɛ kɩlɛmʋʋ.)

KIÐE tɛɛ lɛ, Wiyaʋ Sɔɔlɩ kaawɛnɩ tɩ luzuu nɛ ñamtʋ. (1 Sam. 9:1, 2, 21; 10:20-24) Ɛlɛ ɛpɩsɩ wiyaʋ pitileɖi lɛ, ɛpaɣzɩ wɛnʋʋ tɩ kpazʋʋ. Kɩyakʋ nakʋyʋ, nayʋ Samɩyɛɛlɩ tɩtalɩ Gilgaalɩ alɩwaatʋ yɔɔ lɛ, Sɔɔlɩ kpedesi nɛ ɛla mbʋ pɩtaapɔzɩ se ɛla yɔ. Filisti mba kaañɔɔzɩ pa-tɩ se poyooni Izrayɛɛlɩ piya, pɩtasɩ lɛ ɛyaa sakɩyɛ kaasewa nɛ peyele Sɔɔlɩ. Pʋtɔma yɔ, ɛɛmaɣzaa se: ‘Pɩwɛɛ se mala nabʋyʋ lɛɛ lɛɛ.’ Peeɖe ɛla Ɛsɔ kɩlaʋ ŋgʋ ɛtaawɛɛnɩ waɖɛ se ɛlaa yɔ. Ɛ-lakasɩ nzɩ sɩtaakɛdɩnɩ Yehowa.—1 Sam. 13:5-9.

2 Samɩyɛɛlɩ talɩ Gilgaalɩ lɛ, ɛkalɩ Sɔɔlɩ se pʋyɔɔ ɛlabɩ kɩlaʋ ŋgʋ. Pɩɩwɛɛ se Sɔɔlɩ etisi se ɛ-tɔm sɩba, ɛlɛ ɛñɩnɩ kawanaɣ se ɛwɩlɩ se ɛ-tɔm ɖewa nɛ halɩ ɛñaɣ pana se ɛkpaɣ mbʋ ɛlaba yɔ nɛ ɛsʋʋ samaɣ ñʋʋ taa. (1 Sam. 13:10-14) Kpaɣnɩ alɩwaatʋ ndʋ lɛ, Sɔɔlɩ paɣzɩ labʋ lakasɩ kɩdɛkɛdɩsɩ. Piyeba nɛ elesi e-kewiyitu nɛ kɔzɩ kɔzɩ lɛ, ɛ-tɔm tɩtasɩ kɛdɩnʋʋ Yehowa. (1 Sam. 15:22, 23) Paa ɛɛpaɣzɩ camɩyɛ  kiɖe tɛɛ yɔ, ɛ-lakasɩ kɩdɛkɛdɩsɩ yeba nɛ ehiɣ sɩm.—1 Sam. 31:1-6.

3. (a) Lɩmaɣza wena ɛyaa sakɩyɛ wɛnɩ tɩ luzuu yɔɔ? (b) Ɛbɛ ɖɩkaɣ naʋ ñʋʋ kʋnɛ nɛ ŋgʋ kɩkɔŋ yɔ kɩ-taa?

3 Sɔnɔ, ɛyaa sakɩyɛ maɣzɩɣ se ye pɛwɛnɩ tɩ luzuu yɔ, pɩɩpɩzɩɣ nɛ piɖeni-wɛ. Nɛ pʋyɔɔ lɛ, pakpazɩɣ pa-tɩ se pana-wɛ se pakɩlɩ lalaa. Filim laɖʋ sɔsɔ nɔɔyʋ weyi ɛkɔm nɛ ɛpɩsɩ politiki laɖʋ yɔ, ɛyɔɔdɩ kɩyakʋ nakʋyʋ se: “Man-paa fɛyɩnɩ tɩ luzuu, nɛ mantɩsa se wiɖiyi mankaɣ-pʋ wɛnʋʋ.” Ɛlɛ ɛbɛ yɔɔ pɩcɛyaa se ɖɩwɛɛnɩ tɩ luzuu? Ɛbɛ tɩ luzuu kɛnaa nɛ ɛbɛ pɩtɩkɛna? Ðɩkaɣ cosuu tɔm ndʋ tɩ-yɔɔ ñʋʋ kʋnɛ kɩ-taa. Nɛ ñʋʋ ŋgʋ kɩkɔŋ yɔ kɩ-taa, ɖɩkaɣ naʋ mbʋ pɩpɩzɩɣ pɩsɩnɩ-ɖʋ nɛ ɖitaalesi tɩ luzuu paa ɖɩkatɩɣ kala yaa paa lalaa ɛñɩkɩɣ ɖɔ-yɔɔ yɔ.

ƐBƐ YƆƆ PƖCƐYAA SE ÐƖWƐƐNƖ TƖ LUZUU?

4. Ɛbɛ ɛyʋ pɩzɩɣ ɛla nɛ pɔtɔ se ɛwɛnɩ tɩ kpazʋʋ?

4 Bibl wɩlɩɣ se tɩ kpazʋʋ kaɖɩɣnɩ tɩ luzuu. (Kalɩ Aduwa 11:2.) Pʋyɔɔ Daviid pɔzɩ Yehowa se: “Ðɛnɩ ña-lɩmɖʋyʋ yɔɔ ajana [yaa tɩ kpazʋʋ].” (Keɣa 18:14) Ɛbɛ ɛyʋ pɩzɩɣ ɛla nɛ pɔtɔ se ɛwɛnɩ tɩ kpazʋʋ? Alɩwaatʋ ndʋ ɛlakɩ mbʋ ɛfɛyɩnɩ waɖɛ se ɛla yɔ, pɩwɩlɩɣ se ɛwɛnɩ tɩ kpazʋʋ. Pʋtɔma yɔ ɛtɩɖʋ suuɖu yaa ɛwɛnɩ agʋnda, nɛ mbʋ yebina nɛ ɛla mbʋ. Ðɩtɩtalɩ pilim nɛ pʋyɔɔ lɛ, nabʋyʋ taa ɖa-lakasɩ wɩlɩɣ se ɖɩwɛnɩ tɩ kpazʋʋ. Ɛlɛ mbʋ pɩtalɩ Wiyaʋ Sɔɔlɩ yɔ, pɩkpɛlɩkɩɣ-ɖʋ se ye ɖiyeba nɛ tɩ kpazʋʋ lakasɩ malɩnɩ-ɖʋ yɔ, paa pɩɩkpawa nɛ pitii yɔ, pɩkaɣ kɔnʋʋ kaɖɛ ɖa nɛ Ɛsɔ ɖa-taabalɩyɛ yɔɔ. Keɣa 118:21 yɔɔdʋʋ se Yehowa hɔŋ “mba pacanɩɣ” yaa mba pakpazɩɣ pa-tɩ yɔ pa-nɩŋgbaaŋ. Ɛbɛ yɔɔ?

5. Ɛbɛ yɔɔ tɩ kpazʋʋ tɩkɛ aleɣya tɔm?

5 Tɩ kpazʋʋ tɩkɛ aleɣya tɔm, ɛlɛ pɩkɛ kɩdɛkɛdɩm Yehowa ɛzɩdaa. Kajalaɣ lɛ, ye ɖɩkpazɩɣ ɖa-tɩ yɔ, ɖɩɩɖʋʋ Yehowa hɩɖɛ. Nabʋlɛ lɛ, ye ɖɩlakɩ mbʋ ɖɩfɛyɩnɩ waɖɛ se ɖɩla yɔ, pɩkɔŋnɩ you ɖa nɛ lalaa ɖɛ-hɛkʋ taa. (Ad. 13:10) Nabudozo lɛ, alɩwaatʋ ndʋ lalaa naɣ kaɣlaa se ɖɩkpazɩ ɖa-tɩ yɔ, piyeki nɛ fɛyɛ kpa-ɖʋ. (Luka 14:8, 9) Ye ɖɩwɛnɩ tɩ kpazʋʋ yɔ, pɩkɔŋnɩ-ɖʋ kaɖɛ. Ɛlɛ Bibl wɩlɩɣ se ye ɖɩwɛnɩ tɩ luzuu yɔ, piɖeɣni-ɖʋ.

ƐBƐ TƖ LUZUU KƐNAA?

6, 7. Ɛbɛ tɩ luzuu kɛnaa?

6 Bibl wɩlɩɣ se ɛyʋ weyi ɛwɛnɩ tɩ luzuu yɔ, ɛɛkpazɩɣ ɛ-tɩ nɛ ɛɛkʋndʋʋ, ɛlɛ ɛcɔŋnɩ lalaa se pakɩlɩ-ɩ. (Fil. 2:3) Pɩtasɩ lɛ, ɛtɩlɩ e-ɖoŋ kamaɣ, etisiɣ se ɛwɛnɩ ɛjandʋ, ɛmʋʋ lalaa lɔŋ tasʋʋ nɛ ɛkpakɩɣ pa-lɩmaɣza nɛ ɛlakɩnɩ tʋmɩyɛ. Yehowa sɔɔlɩ mba poluzuu pa-tɩ yɔ siŋŋ.

7 Pɩtasɩ lɛ, ɛyʋ weyi ɛwɛnɩ tɩ luzuu yɔ, ɛsɩm ɛ-tɩ camɩyɛ nɛ ɛsɩm ɖɔɖɔ tʋma wena ɛpɩzɩɣ labʋ nɛ wena ɛɛpɩzɩɣ labʋ yɔ. Nɛ pɩsɩɣnɩ-ɩ se ɛwɛɛnɩ ñamtʋ lalaa yɔɔ nɛ ɛlabɩ-wɛ mbʋ pɩwɛ ɖeu yɔ.

8. Ɛbɛ pɩzɩɣ pɩsɩnɩ-ɖʋ nɛ ɖɩna se ɖɩpaɣzɩ wɛnʋʋ tɩ kpazʋʋ?

8 Ɛbɛ pɩzɩɣ pɩsɩnɩ-ɖʋ nɛ ɖɩna se ɖɩpaɣzɩ wɛnʋʋ tɩ kpazʋʋ? Iyele nɛ ɖɩna yʋsasɩ nasɩyɩ. Ðɩpɩzɩɣ nɛ ɖɩpaɣzɩ maɣzʋʋ se ɖɩkɩlɩ lalaa, mbʋ pʋyɔɔ yɔ ɖa-maɣmaɣ yaa mba ɖɩsɩm-wɛ camɩyɛ yɔ, pɛwɛnɩ wala naayɛ ɛgbɛyɛ taa. (Roma 12:16) Pɩpɩzɩɣ pɩla ɖɔɖɔ se ɖɩñɩnɩɣ se ɖɩhɔ lalaa lɩmaɣza nɛ ɖɩkɔnɩ ɖɔ-yɔɔ. (1 Tim. 2:9, 10) Yaa pɩtɔma yɔ, ɖɩñɩkɩɣ lalaa yɔɔ se petisi ɖa-lɩmaɣza yɔɔ, mbʋ pʋyɔɔ yɔ ɖɩmaɣzɩɣ se ana kɩlɩnɩ ɖeu. (1 Kɔr. 4:6) Ðoŋ ɖoŋ lɛ, alɩwaatʋ ndʋ  ɖɩpaɣzɩɣ wɛnʋʋ wɛtʋ ndʋ yɔ, ɖɩɩnaɣ se ɖɩpaɣzɩ ɖa-tɩ kpazʋʋ.

9. Ɛbɛ yeba nɛ ɛyaa nabɛyɛ tɔlɩ tɩ kpazʋʋ kpaca taa? Ha Bibl taa kɩɖaʋ nakʋyʋ.

9 Ye ɖɩɩlʋkɩnɩ lɩmaɣza kɩdɛkɛda yɔ, ɖɩpɩzɩɣ nɛ ɖɩpaɣzɩ ɖa-tɩ kpazʋʋ. Lone sɔsɔɖɛ ñɩnʋʋ, ɛza naɣ naɣ nɛ pana kɔʋ kadadayaɣ yeba nɛ ɛyaa sakɩyɛ tɔlɩ tɩ kpazʋʋ kpaca taa. Bibl yɔɔdʋʋ se Absalɔm, Uziya nɛ Nebukadɩnezaarɩ paatɔlɩ tɩ kpazʋʋ kpaca taa nɛ Yehowa hɔ pa-nɩŋgbaŋʋʋ.—2 Sam. 15:1-6; 18:9-17; 4 Aw. 26:16-21; Dan. 5:18-21.

10. Ɛbɛ yɔɔ pɩfɛyɩ ɖeu se ɖɩhʋʋnɩ lalaa tɔm mbʋ palakɩ yɔ pɩ-yɔɔ? Ha Bibl taa kɩɖaʋ nakʋyʋ.

10 Pʋtɔma yɔ, lɩmaɣza naayɛ yɔɔ ɖɔɖɔ nabɛyɛ kpazɩɣ pa-tɩ. Iyele nɛ ɖɩna ɛyaa mba pɔ-tɔm pɛkɛdɩ Kiɖe Tɛɛ Tɔm 20:2-7 nɛ Maatiyee 26:31-35 taa yɔ, pa-kɩɖaŋ. Ɛzɩ lɩmaɣza kɩdɛkɛda kaatuzini Abimelɛɛkɩ nɛ Pɩyɛɛrɩ nɛ pakpazɩ pa-tɩ? Yaa pakpazɩ pa-tɩ mbʋ pʋyɔɔ yɔ pataanɩɩ mbʋ ɖeyi ɖeyi pɩlakaɣ yɔ pɩtɩŋa pɩ-taa, yaa pataamaɣzɩ pa-ñʋŋ taa pʋcɔ nɛ pala mbʋ palaba yɔ? Ðɩɩpɩzɩɣ nɛ ɖɩna mbʋ pɩwɛ ɛyaa laŋa taa yɔ nɛ pʋyɔɔ lɛ, pɩɩwɛɣ ɖeu se ɖɩhʋʋnɩ-wɛ tɔm mbʋ palakɩ yɔ, pɩ-yɔɔ.—Kalɩ Yakubu 4:12.

TƖLƖ LONE NÐƖ ŊWƐNƖ YEHOWA ƐGBƐYƐ TAA YƆ

11. Ye ɖɩtɩlɩ lone nɖɩ ɖɩwɛnɩ ɛgbɛyɛ taa yɔ, ɛzɩma pɩwɩlɩɣ se ɖɩwɛnɩ tɩ luzuu?

11 Ye ɖɩtɩlɩ lone nɖɩ ɖɩwɛnɩ Yehowa ɛgbɛyɛ taa kɔyɔ, ɖɩwɩlɩɣ se ɖɩwɛnɩ tɩ luzuu. Yehowa kɛ Ɛsɔ weyi ɛñɔɔzʋʋ wondu camɩyɛ yɔ, nɛ ɛha ɖa-taa paa weyi lone naɖɩyɛ ɛgbɛyɛ taa. Paa weyi ɛwɛnɩ tʋmɩyɛ naɖɩyɛ ɛgbɛyɛ taa, nɛ tʋma ana a-tɩŋa awɛnɩ wazaɣ. Yehowa labɩ-ɖʋ lootiye nɛ ɛha ɖa-taa paa weyi kʋjɔŋ, lɛɣtʋ nɛ eyele se ɖɩwɛɛ niye hɔɔlʋʋ nakʋyʋ taa. Ye ɖɩwɛnɩ tɩ luzuu yɔ, ɖɩkaɣ labɩnʋʋ kʋjɔŋ ɛnɩ tʋmɩyɛ nɛ ɖɩsamnɩ-ɩ nɛ ɖɩtɛ ɖɩsɩnɩ ɛyaa lalaa. (Roma 12:4-8) Yehowa ɖʋ-ɖʋ hɩɖɛ nɛ ɛtaa-ɖʋ liu, pʋyɔɔ ɛha-ɖʋ wala ɛgbɛyɛ taa.—Kalɩ 1 Pɩyɛɛrɩ 4:10.

Mbʋ Yesu laba alɩwaatʋ ndʋ paɖʋ-ɩ tʋmɩyɛ kɩfaɖɛ yɔ, ɛbɛ pɩkpɛlɩkɩɣ-ɖʋ? (Cɔnɩ tayʋʋ 12-14)

12, 13. Ye lone nɖɩ ɖɩwɛnɩ Yehowa sɛtʋ taa yɔ, ɖɩlɛɣzɩɣ nabʋyʋ taa, ɛbɛ yɔɔ pɩtɩmʋna se pɩɖɩɣzɩ-ɖʋ?

12 Lone nɖɩ ɖɩwɛnɩ Yehowa sɛtʋ taa yɔ, nabʋyʋ taa ɖɩpɩzɩɣ nɛ ɖɩlɛɣzɩ. Iyele nɛ ɖɩna Yesu kɩɖaʋ. Kiɖe tɛɛ lɛ, ɛ nɛ Yehowa pe-ɖeke paawɛna. (Ad. 8:22) Pʋwayɩ lɛ, ɛsɩnɩ Yehowa nɛ palɩzɩ Ɛsɔ tiyiyaa, kedeŋa nɛ ɛyaa. (Kol. 1:16) Paa mbʋ yɔ, pʋwayɩ paɖʋ Yesu tʋmɩyɛ kɩfaɖɛ tɛtʋ yɔɔ. Kajalaɣ lɛ, palʋlɩ-ɩ pɩɣa cɩɩɩ nɛ pʋwayɩ lɛ, ɛkɔɔ nɛ ɛpɩsɩ ɛyʋ sɔsɔ. (Fil. 2:7) Ɛkpaɣ e-wezuu nɛ ɛlaa ɛyaa yɔɔ nɛ pɩtɛ lɛ, ɛpɩsɩ fezuu nɛ ɛkpa ɛsɔdaa nɛ ɛpɩsɩ Ɛsɔ Kewiyaɣ Wiyaʋ pɩnaɣ 1914 taa. (Ebr. 2:9) Ɛlɛ pɩtɩwɩlɩ se ɛ-tʋmɩyɛ nɖɩ, ɖɩɩtasɩɣ lɛɣzʋʋ. Ɛtɔkɩ kewiyitu pɩnzɩ kudoku nɛ pɩtɛ lɛ, ɛkaɣ pɩsɩnʋʋ Kewiyaɣ nɛ ɛɖʋzɩ ɛ-Caa nesi tɛɛ se pɩsa nɛ ɛlɛ ‘kɛ pɩtɩŋa ɛyaa kpeekpe taa.’—1 Kɔr. 15:28.

13 Mbʋ ɖɔɖɔ lɩmaɣza wena ɖɩkpakɩɣ yɔ, nabʋyʋ taa apɩzɩɣ ayele nɛ tʋmɩyɛ nɖɩ ɖɩlakɩ Yehowa sɛtʋ taa yɔ ɖɩlɛɣzɩ. Pɩtɩla yɔ, ŋŋkɛ ɛɖanɛ ɛlɛ lɛɛlɛɛyɔ lɛ, ŋɖɔkɩ nesi. Yaa ŋpaɣzɩ wɛnʋʋ piya. Pʋtɔma ɖɔɖɔ yɔ, pʋwayɩ ŋyeba se ñe-wezuu caɣʋ ɛwɛɛ kɛlɛʋ nɛ ŋpɩzɩ ŋla alɩwaatʋ tɩŋa Ɛsɔ sɛtʋ tʋmɩyɛ. Lɩmaɣza ana a-kpaɣʋ yeba nɛ tʋma yaa wala wena ŋŋwɛna yɔ alɛɣzɩ. Ðɛ-wɛtʋ pɩzɩɣ nɛ tɩlɛɣzɩ, nɛ pɩha-ɖʋ waɖɛ se ɖɩwalɩsɩ ɖɛ-Ɛsɔ sɛtʋ tʋmɩyɛ, yaa pɩpɩzɩɣ piyele nɛ ɖɩɩtasɩɣ wɛnʋʋ waɖɛ se ɖɩla mbʋ. Pʋtɔma yɔ, ŋkɛ pɛlɛ yaa evebu yaa  akpadɩyʋ. Pɩtɩla ɖɔɖɔ yɔ, ŋwɛnɩ tɔnʋʋ taa alaafɩya camɩyɛ yaa ŋkɛ kʋdɔndʋ. Yehowa sɩm ɖa-taa paa weyi lɛ e-ɖoŋ kamaɣ nɛ ɛsɔɔlaa se ɖɩla mbʋ ɖɩpɩzɩɣ yɔ nɛ ɖɩsɛɛ-ɩ, nɛ ɛ-taa lakɩ leleŋ nɛ ɖa-pana ñaɣʋ.—Ebr. 6:10.

14. Ye ɖɩwɛnɩ tɩ luzuu yɔ, ɛzɩma pɩsɩɣnɩ-ɖʋ nɛ ɖihiɣ taa leleŋ paa wɛtʋ ndʋ lɛ tɩ-taa?

14 Tʋma wena paaɖʋ Yesu yɔ, ehiɣ taa leleŋ a-tɩŋa a-taa, nɛ ɖa ɖɔɖɔ ɖa-taa pɩzɩɣ pɩla leleŋ nɛ tʋma wena paɖʋʋ-ɖʋ yɔ. (Ad. 8:30, 31) Krɩstʋ tʋ weyi ɛwɛnɩ tɩ luzuu yɔ, e-liu sɩkɩnɩ tʋma yaa wala wena ɛwɛnɩ ɛgbɛyɛ taa yɔ. Ɛɛkaŋ ɛ-lɩmaɣza wala kɩfana wɛnʋʋ yɔɔ yaa mbʋ lalaa lakɩ yɔ pɩ-yɔɔ. Ɛlɛ ɛ-taa lakɩ leleŋ nɛ tʋmɩyɛ nɖɩ eɖiɣni labʋ yɔ, mbʋ pʋyɔɔ yɔ ɛnawa se Yehowa ɖʋnɩ-ɩ tʋmɩyɛ nɖɩ. Pɩtasɩ lɛ, ɛñaŋ lone nɖɩ Yehowa ha lalaa yɔ. Ye ɖɩwɛnɩ tɩ luzuu yɔ, pɩsɩɣnɩ-ɖʋ nɛ ɖɩɖʋ lalaa hɩɖɛ nɛ ɖɩsɩnɩ-wɛ ɛzɩ pɩpɔzʋʋ yɔ.—Roma 12:10.

MBƲ TƖ LUZUU TƖKƐNA YƆ

15. Ɛbɛ Gideyɔɔ kɩɖaʋ kpɛlɩkɩɣ-ɖʋ tɩ luzuu nʋmɔʋ taa?

15 Gideyɔɔ ha-ɖʋ kɩɖaʋ kɩbaŋʋ tɩ luzuu nʋmɔʋ taa. Alɩwaatʋ ndʋ Yehowa pɔzɩ-ɩ se ɛlɩzɩ Izrayɛɛlɩ Madiiyaŋ mba nesi tɛɛ yɔ, Gideyɔɔ yɔɔdaa se: “Mankɩlɩnɩ ɛjandʋ Manaasee cejewiye taa, nɛ ma, makɩlɩnɩ kɔzʋʋ man-caa ɖɩɣa taa.” (Th. 6:15) Gideyɔɔ tisi tʋmɩyɛ nɖɩ Yehowa ɖʋ-ɩ yɔ nɛ pɩtɛ lɛ, ɛñɩnɩ se ɛna mbʋ ɖeyi ɖeyi Yehowa ñɩnɩɣ se ɛla yɔ, nɛ pʋwayɩ lɛ eyele se Yehowa  eɖiyi-i nɛ ɛpɩzɩ ɛlabɩ-ɖɩ. (Th. 6:36-40) Gideyɔɔ kaawɛ ɖoŋ nɛ ɛtɛ ɛwɛɛ abalɩtʋ. Paa mbʋ yɔ, ɛtɩtaa ɛ-maɣmaɣ ɛ-tɩ liu, ɛlɛ ɛwɩlɩ ɛ-lakasɩ taa se ɛwɛnɩ lɔŋsɩnɖɛ nɛ ɛwɛɛ lɛɣtʋ. (Th. 6:11, 27) Ɛtɩmaɣzɩ se tʋmɩyɛ nɖɩ paɖʋ-ɩ yɔ ɖɩhaɣ-ɩ waɖɛ se ɛpɩsɩ caa akele. Ɛlɛ, alɩwaatʋ ndʋ ɛ-tʋmɩyɛ tɛma yɔ, ɛpɩsɩ ɛ-tɛ nɛ taa leleŋ.—Th. 8:22, 23, 29.

16, 17. Weyi ɛwɛnɩ tɩ luzuu yɔ, tɔm ndʋ yɔɔ pɩwɛɛ se ɛmaɣzɩ alɩwaatʋ ndʋ ɛñɩnɩɣ se ɛɖɛɛnɩ ɛzɩdaa fezuu taa yɔ?

16 Ye pɔtɔm se ɖɩwɛɛnɩ tɩ luzuu yɔ, pɩtɩwɩlɩ se pɩtɩmʋna se ɖɩñɩnɩ wala kɩfana yaa ɖitisi tʋma kɩfana Yehowa sɛtʋ taa yɔ. Bibl seɣtiɣ ɖa-tɩŋa se ɖɩɖɛɛnɩ ɛzɩdaa fezuu taa. (1 Tim. 4:13-15) Ɛlɛ, pɩcɛyɩ paa ɛzɩmtaa se ɖɩwɛɛnɩ tʋmɩyɛ kɩfaɖɛ pʋcɔ nɛ pɩwɩlɩ se ɖɩɖɛɣnɩ ɛzɩdaa fezuu taa? Aayɩ. Paa tʋmɩyɛ nɖɩ ɖɩlakɩ yɔ, Yehowa pɩzɩɣ nɛ ɛwazɩ-ɖʋ nɛ ɖɩɖɛɛnɩ ɛzɩdaa fezuu taa. Ðɩpɩzɩɣ ɖiwolo pɩ-yɔɔ nɛ ɖɩwɛɛ niye tʋmɩyɛ nɖɩ Yehowa ɖʋ-ɖʋ yɔ ɖɩ-taa nɛ pɩkɩlɩ, nɛ ɖɩsɛɛ-ɩ camɩyɛ nɛ ɖɩtɛ ɖɩsɩnɩ lalaa.

17 Ɛyʋ weyi ɛwɛnɩ tɩ luzuu yɔ, pʋcɔ nɛ etisi tʋmɩyɛ kɩfaɖɛ naɖɩyɛ lɛ, kajalaɣ lɛ, pɩwɛɛ se ɛñɩnɩ nɛ ɛna mbʋ ɖeyi ɖeyi pɔpɔzʋʋ-ɩ se ɛla yɔ. Pʋwayɩ lɛ, ɛpɩzɩɣ nɛ ɛtazɩ ɛ-wɛtʋ taa camɩyɛ nɛ ɛna se ɛpɩzɩɣ nɛ ɛla mbʋ pɔpɔzʋʋ-ɩ yɔ. Ɛpɩzɩɣ nɛ ɛpɔzɩ ɛ-tɩ nɛ ɛna se ye ɛmʋ tʋmɩyɛ kɩfaɖɛ nɖɩ, ɛpɩzɩɣ ɛlabɩ-ɖɩ camɩyɛ nɛ ɛɛlakɩ kaakendu tʋma lɛɛna wena a-tɔm cɛyaa yɔ a-yɔɔ? Tʋma wena ɛlakɩ lɛɛlɛɛyɔ yɔ, papɩzɩɣ papasɩ a-taa naayɛ nɛ pɛcɛlɩ lalaa na? Ye ɛpɔzɩ ɛ-tɩ tɔm ndʋ nɛ ecosi se aayɩ yɔ, pʋtɔma yɔ, pɩkɩlɩɣ ɖeu se palɩzɩ nɔɔyʋ nɛ ɛla tʋmɩyɛ kɩfaɖɛ nɖɩ. Ye ɖɩtɩmnɩ Yehowa nɛ ɖɩtazɩ ɖa-taa camɩyɛ yɔ, pɩkaɣ-ɖʋ sɩnʋʋ nɛ ɖɩna se pɩtɩmʋna se ɖɩmʋ tʋma wena ɖɩɩpɩzɩɣ labʋ yɔ. Ye ɖɩwɛnɩ tɩ luzuu yɔ, pɩkaɣ-ɖʋ seɣtuu nɛ ɖɩyɔɔdɩ se aayɩ ɖɩɩpɩzɩɣ.

18. (a) Ye paɖʋ-ɖʋ tʋmɩyɛ kɩfaɖɛ naɖɩyɛ, ɛbɛ tɩ luzuu seɣtiɣ-ɖʋ se ɖɩla? (b) Ɛzɩma Roma 12:3 sɩɣnɩ-ɖʋ se ɖɩwɛɛnɩ tɩ luzuu?

18 Alɩwaatʋ ndʋ ɖitisiɣ tʋmɩyɛ kɩfaɖɛ naɖɩyɛ yɔ, Gideyɔɔ kɩɖaʋ tɔzʋʋ-ɖʋ se ye ɖitiyele nɛ Yehowa ɖiyi-ɖʋ nɛ ɛsɩnɩ-ɖʋ yɔ, ɖɩɩpɩzɩɣ nɛ ɖɩlabɩ-ɖɩ. Bibl seɣtiɣ-ɖʋ se ‘ɖiluzi ɖa-tɩ nɛ ɖa nɛ Ɛsɔ ɖɩɖɔ.’ (Mik. 6:8, nwt ) Ye mbʋ, alɩwaatʋ ndʋ paɖʋʋ-ɖʋ tʋmɩyɛ kɩfaɖɛ naɖɩyɛ yɔ, pɩwɛɛ se ɖɩtɩmnɩ Yehowa nɛ ɖɩmaɣzɩ tɔm ndʋ ɛtɩŋɩɣnɩ Bibl nɛ ɛ-ɛgbɛyɛ yɔɔ nɛ eheyiɣ-ɖʋ yɔ, tɩ-yɔɔ. Pɩwɛɛ se ɖa-lɩmaɣza ɩla nɔɔ kʋɖʋmaɣ nɛ Yehowa ñɩna. Pɩwɛɛ se ɖɩtɔzɩ se pɩtɩkɛ ɖa-maɣmaɣ ɖo-ɖoŋ taa ɖɩlakɩ tʋma wena paɖʋʋ-ɖʋ ɛgbɛyɛ taa yɔ, ɛlɛ Yehowa ɖoŋ taa ɖɩlakɩ-yɛ. (Keɣa 17:36) Ye ɖɩlɩzaa se ɖiluzuu ɖa-tɩ nɛ ɖa nɛ Ɛsɔ ɖɩɖɔ yɔ, pɩkaɣ-ɖʋ sɩnʋʋ nɛ ɖikizi tɩ kpazʋʋ yaa ɖiyele maɣzʋʋ se ɖɩtɩlɩɩ pʋyʋ.—Kalɩ Roma 12:3.

19. Ɛbɛ yɔɔ pɩwɛɛ se ɖɩwɛɛnɩ tɩ luzuu?

19 Tɩ luzuu seɣtiɣ-ɖʋ se ɖɩɖʋ Yehowa hɩɖɛ, mbʋ pʋyɔɔ yɔ ɛnʋ lɩzɩnɩ-ɖʋ nɛ ɛkɛ kedeŋa kpeekpe Wiyaʋ. (Natʋ 4:11) Tɩ luzuu sɩɣnɩ-ɖʋ se ɖe-liu ɛsɩbɩnɩ tʋmɩyɛ nɖɩ ɖɩlakɩ Yehowa ɛgbɛyɛ taa yɔ. Pɩsɩɣnɩ-ɖʋ ɖɔɖɔ se ɖɩña lalaa lɩmaɣza nɛ ɖɩcɔnɩ-wɛ se pakɩlɩ-ɖʋ, piyeki nɛ nɔɔ kʋɖʋmaɣ wɛɛ Yehowa ɛgbɛyɛ taa. Piseɣtiɣ-ɖʋ ɖɔɖɔ se ɖɩmaɣzɩ pʋcɔ nɛ ɖɩla nabʋyʋ, piyeki nɛ ɖise kɩwɛɛkɩm labʋ. Pɩtasɩ lɛ, Yehowa sɔɔlɩ mba pɛwɛnɩ wɛtʋ ndʋ yɔ. Ye mbʋ, pɩcɛyaa se Ɛsɔ sɛyaa iluzi pa-tɩ. Ñʋʋ ŋgʋ kɩkɔŋ yɔ kɩ-taa, ɖɩkaɣ naʋ mbʋ pɩpɩzɩɣ pɩsɩnɩ-ɖʋ nɛ ɖitaalesi tɩ luzuu paa pɩwɛ-ɖʋ kaɖɛ yɔ.