•  Ɛyʋ weyi ŋmaɣzɩɣ se ŋkɛnaa?

•  Ɛbɛ yɔɔ pɩ-tɔm cɛyaa?

•  Mbʋ ŋpɩzɩɣ nɛ ŋla yɔ

•  Tɩlɩ tɔm sakɩyɛ nɛ pɩkɩlɩ

•  Tɔm ndʋ ña-ɖaɣʋnaa yɔɔdʋʋ yɔ

 Ɛyʋ weyi ŋmaɣzɩɣ se ŋkɛnaa?

•   Pɩtɩŋa pɩɖɔŋ camɩyɛ

   «Mañakɩ pana paa ɛzɩmtaa se mɛwɛɛ taa leleŋ nɛ pɛɛyɛ taa. Paa evemiye nɖɩ lɛ, mañakɩ pana nɛ mamʋʋyʋʋ.»—Valerie.

•   Nabʋyʋ ɛɛtɩɩɖɔŋ

   «Kɩbam nabʋyʋ talɩɣ-m lɛ, mamaɣzɩɣ kpaagbaa se pɩkɩlɩ ɖeu kpem nɛ pɩɩpɩzɩɣ nɛ pɩkɛ toovenim.»—Rebecca.

•   Lɩmaɣza wena amʋnaa yɔ a-wɛnʋʋ

   «Ye mamaɣzɩɣ se pɩtɩŋa pɩɖɔŋ camɩyɛ yɔ, paa ɛzɩmtaa pɩkaɣ-m tibu yɔɔɔ alɩwaatʋ ndʋ nabʋyʋ ɛɛɖɔŋ camɩyɛ yɔ, nɛ ye mamaɣzɩɣ paa ɛzɩmtaa se nabʋyʋ ɛɛtɩɩɖɔŋ yɔ mankaɣ caɣʋ pʋtɔdɩyɛ. Pʋyɔɔ mɛwɛɣnɩ lɩmaɣza wena amʋnaa yɔ lɛ, pɩsɩɣnɩ-m nɛ manaɣ paa mbʋ lɛ ɛzɩ pɩwɛʋ keekee yɔ.»—Anna.

 Ɛbɛ yɔɔ pɩ-tɔm cɛyaa?

 Bibl yɔɔdʋʋ se «weyi ɛwɛ laŋhʋlʋmɩyɛ taa yɔ, ɛwɛ kazandʋ taa tam.» (Aduwa 15:15) Pɩnaɣ kpayɩ kpayɩ se ɛyaa mba pɛfɛyɩnɩ lɩmaɣza kɩdɛkɛda paa ɛzɩmtaa ɛlɛ pɛwɛnɩ lɩmaɣza kɩbana wezuu caɣʋ yɔɔ nɛ ɛyaa lalaa yɔɔ yɔ, ɖoŋ ɖoŋ lɛ pɛwɛɣ taa leleŋ taa. Pɩtasɩ lɛ pɛwɛɣnɩ taabalaa sakɩyɛ. Pɩkɛ toovenim mbʋ pʋyɔɔ yɔ nɔɔyʋ tɩsɔɔlɩ se ɛwɛɛnɩ taabalʋ weyi paa ɛzɩmtaa lɛ ɛwɛnɩ lɩmaɣza kɩdɛkɛda yɔ.

 Ɛlɛ, paa ŋkɛ ɛyʋ weyi ɛwɛnɩ lɩmaɣza kɩbana yɔ, kala naayɛ wɛɛ lɛ ŋkaɣ-yɛ katʋʋ. A-taa naayɛ yɔ:

•    Pɩtɩla, ɖoŋ ɖoŋ ŋnɩɣ posusuu yoŋ, ñam ñam lakasɩ yaa ɛtɛlɛmwaa lakasɩ tɔm.

•    Pɩtɩla ŋkatɩɣ tɩlasɩ ñɔ-hɔʋ taa.

•    Pɩtʋʋ fɛyɩ se ña-maɣmaɣ ŋwɛnɩ ɛjandʋ natʋyʋ nɛ pɩpɔzʋʋ se ŋlʋbɩnɩ-tʋ.

•    Taabalʋ nɔɔyʋ pɩzɩɣ nɛ ɛla nabʋyʋ nɛ pɩɖʋ-ŋ ɖɩwɩzɩyɛ.

 Mbʋ ɛzɩ ŋŋkam ña-lɩmaɣza kala ana a-yɔɔ yaa ŋŋhuuzi ñɛ-ɛsa a-yɔɔ lɛ, ñaɣ pana nɛ ŋwɛɛnɩ lɩmaɣza wena amʋnaa yɔ. Ye ŋwɛnɩ lɩmaɣza wena amʋnaa yɔ, pɩkaɣ-ŋ sɩnʋʋ nɛ ŋŋkɩlɩɣ wɛnʋʋ lɩmaɣza kɩdɛkɛda nɛ pɩkaɣ-ŋ sɩnʋʋ ɖɔɖɔ nɛ ŋlʋbɩnɩ wezuu caɣʋ taa kala nɛ pɩtaakɩlɩ-ŋ tibu yɔɔɔ.

 Mbʋ ŋpɩzɩɣ nɛ ŋla yɔ

•   Wɛɛnɩ lɩmaɣza wena amʋnaa yɔ ñɛ-ɛjandʋ yɔɔ.

   Bibl yɔɔdʋʋ se: «Ɛyʋ siɣsiɣ tʋ nɔɔyʋ fɛyɩ tɛtʋ yɔɔ nɛ ɛlakɩ kɩbandʋ paa ɛzɩmtaa nɛ ɛɛlakɩ kɩdɛkɛdɩm kaaʋ.» (Eklezɩyasɩtɩ 7:20) Ɛzɩma ŋwɛnɩ ɛjandʋ nɛ picoɖuu-ŋ yɔ, pɩwɩlɩɣ se ŋkɛ ɛyʋ ɛzɩ lalaa yɔ, ɛlɛ pɩɩwɩlɩɣ se ŋfɛyɩ wazaɣ.

   Mbʋ pɩpɩzɩɣ pɩsɩnɩ-ŋ nɛ ŋwɛɛnɩ lɩmaɣza wena amʋnaa yɔ: Ñaɣ pana se ŋkɛ ɛyʋ kɩbanʋ nɛ pɩkɩlɩ, ɛlɛ tɔzɩ se ŋtɩtalɩ pilim. Payaɣ pɩɣa evelaɣ nakɛyɛ se Caleb; kɔyɔɔdaa se: «Pɩsa nɛ pitaatibi-m yɔɔɔ lɛ, mañakɩ pana se mantaaka ma-lɩmaɣza hɔɔlɩŋ weyi ɩ-taa picoɖuu-m yɔ ɩ-yɔɔ. Ɛlɛ mañakɩ pana se mɛnkpɛlɩkɩ lɔŋ pɩ-taa nɛ mañɩnɩɣ se mana ɛzɩma mala nɛ pɩkɩlɩ ɖeu yɔ.»

•   Taakpakɩɣ ña-tɩ nɛ ŋmaɣzɩɣnɩ ɛyaa lalaa.

   Bibl yɔɔdʋʋ se: «Ðɩtaapɩsɩ tɩ kpazɩyaa, ɖɩtaalʋkɩnɩ ɖama, ɖɩtaalakɩ ɛsɩsɛmɩyɛ.» (Galaatii mba 5:26) Fotonaa mba lalaa ɖʋʋ réseaux sociaux waa yɔɔ alɩwaatʋ ndʋ palabɩ nabʋyʋ ɛlɛ patɩya-ŋ yɔ, ye ŋcɔŋnɩ-wɛ yɔ pɩpɩzɩɣ piyele nɛ pitibi-ŋ yɔɔɔ nɛ ña-taa wɩɩ. Pɩpɩzɩɣ piyele nɛ ŋpaɣzɩ maɣzʋʋ se ña-taabalaa tɩsɔɔlɩ-ŋ.

   Mbʋ pɩpɩzɩɣ pɩsɩnɩ-ŋ nɛ ŋwɛɛnɩ lɩmaɣza wena amʋnaa yɔ: Tisi se pɩtɩcɛyɩ se paya-ŋ paa ɛzɩmtaa alɩwaatʋ ndʋ palakɩ nabʋyʋ yɔ. Pɩtasɩ lɛ, fotonaa mba ŋnaɣ ɛyaa ɖʋʋ réseaux sociaux waa yɔɔ yɔ, pawɩlɩɣ pe-wezuu caɣʋ hɔɔlɩŋ nɩɩyɩ ɖeke na. Payaɣ pɩɣa peleɣa nakɛyɛ se Alexis; kɔyɔɔdaa se: «Ðoŋ ɖoŋ lɛ mbʋ ɛyaa lakɩ pe-wezuu caɣʋ alɩwaatʋ kɩbandʋ taa yɔ, pi-ɖeke paɖʋʋ réseaux sociaux waa yɔɔ. Sakɩyɛ taa lɛ paaɖʋʋ mbʋ pɩlakɩ pe-wezuu caɣʋ taa nɛ pɩfɛyɩ ɖeu yɔ.»

•   Kɛ laŋhɛzɩyɛ ñɩnɩyʋ—kɔzɩ kɔzɩ ñɔ-hɔʋ taa.

   Bibl yɔɔdʋʋ se: «Ye pɩsaŋ, nɛ ye pɩlɩɣnɩ mɩ-cɔlɔ na yɔ, mɩ nɛ ɛyaa tɩŋa ɩwɛɛ laŋhɛzɩyɛ taa.» (Roma mba 12:18) Ŋŋpɩzɩɣ nɛ ŋwɛɛnɩ ɖoŋ lalaa lakasɩ yɔɔ, ɛlɛ ŋpɩzɩɣ nɛ ŋwɛɛnɩ ɖoŋ ña-maɣmaɣ ñɛ-wɛtʋ yɔɔ. Ŋpɩzɩɣ nɛ ŋlɩzɩ se ŋkɛɣ laŋhɛzɩyɛ ñɩnɩyʋ.

   Mbʋ pɩpɩzɩɣ pɩsɩnɩ-ŋ nɛ ŋwɛɛnɩ lɩmaɣza wena amʋnaa yɔ: Alɩwaatʋ ndʋ tɔm kɔŋ ñɔ-hɔʋ taa yɔ, tɛ ña-taa se ŋŋyeki nɛ tɩtɛzɩ wɛɛkʋʋ kɩwɛɛkʋ, ɛlɛ yele nɛ laŋhɛzɩyɛ wɛɛ ñɔ-hɔʋ taa ɛzɩ pɩwɛʋ ña nɛ ña-taabalaa mɩ-hɛkʋ taa yɔ. Payaɣ pɩɣa peleɣa nakɛyɛ se Melinda; kɔyɔɔdaa se: «Ða-taa nɔɔyʋ tɩtalɩ pilim, pʋyɔɔ lɛ nabʋyʋ taa ɖɩkaɣ fɛyʋʋ ɖama. Ðalɩzɩɣnɩ ɛzɩma ɖɩkaɣ labʋ yɔ, pʋ-tɔbʋʋ se ɖalɩzɩɣna se ɖɩñɩnɩɣ laŋhɛzɩyɛ yaa ɖɩɩñɩnɩɣ-ɖɩ.»

•   Ñaɣ pana nɛ ŋwɛɛnɩ ɛsɩmɩyɛ.

   Bibl yɔɔdʋʋ se: «Ɩwɩlɩ se ɩwɛnɩ ɛsɩmɩyɛ.» (Koloosi mba 3:15) Ye ŋwɛnɩ ɛsɩmɩyɛ yɔ, pɩkaɣ-ŋ sɩnʋʋ nɛ ŋka ña-lɩmaɣza kɩbam mbʋ pɩtalɩɣ-ŋ ñe-wezuu caɣʋ taa yɔ pɩ-yɔɔ nɛ ŋŋkaŋ-yɛ mbʋ pɩtalɩɣ-ŋ nɛ ŋtɩsɔɔlɩ-pʋ yɔ pɩ-yɔɔ.

   Mbʋ pɩpɩzɩɣ pɩsɩnɩ-ŋ nɛ ŋwɛɛnɩ lɩmaɣza wena amʋnaa yɔ: Tisi se ŋkatɩɣ kala, ɛlɛ taahuuzi ñɛ-ɛsa kɩbam mbʋ pɩtalɩɣ-ŋ ñe-wezuu caɣʋ taa yɔ pɩ-yɔɔ. Payaɣ pɛlɛ nɔɔyʋ se Rebecca; ɛyɔɔdaa se: «Paa evemiye nɖɩ lɛ, mamaɣ kɩbam mbʋ pɩtalɩ-m yɔ pɩ-taa kʋɖʋm takayaɣ taa. Malakɩ mbʋ se pɩtɔzɩ-m se paa mankatɩɣ kala yɔ, kɩbam sakɩyɛ talɩɣ-m nɛ manpɩzɩɣ nɛ mamaɣzɩ pɩ-yɔɔ.»

•   Lɩzɩ ña-taabalaa camɩyɛ.

   Bibl yɔɔdʋʋ se: «Taabalɩyɛ kɩdɛkɛdɩyɛ wɛɛkɩɣ wɛtʋ kɩbandʋ.» (1 Kɔrɛntɩ mba 15:33) Ye ŋɖʋʋ taabalɩyɛ nɛ ɛyaa mba pɔhɔŋ tɔm, mba pakʋʋ lalaa tɔm, yaa mba pacakɩnɩ lalaa yɔ, pɛ-wɛtʋ kɩdɛkɛdɩtʋ kaɣ wɛnʋʋ ɖoŋ ñɔ-yɔɔ.

   Mbʋ pɩpɩzɩɣ pɩsɩnɩ-ŋ nɛ ŋwɛɛnɩ lɩmaɣza wena amʋnaa yɔ: Alɩwaatʋ ndʋ ña-taabalaa katɩɣ kala sɔsɔna siŋŋ yɔ, papɩzɩɣ nɛ pɛwɛɛ laŋwɛɛkɩyɛ taa yaa pɛwɛɛnɩ lɩmaɣza kɩdɛkɛda alɩwaatʋ natʋyʋ. La mbʋ ŋpɩzɩɣ yɔ nɛ ŋsɩnɩ-wɛ, ɛlɛ taayele nɛ kala wena pakatɩɣ yɔ awɛɛnɩ ɖoŋ siŋŋ ñɔ-yɔɔ. Payaɣ pɛlɛ nɔɔyʋ se Michelle; ɛyɔɔdaa se: «Pɩtɩpɔzɩ se ɖɩɖʋ taabalɩyɛ nɛ ɛyaa mba pɛwɛnɩ lɩmaɣza wena atɩmʋna yɔ pe-ɖeke.»

 Tɩlɩ tɔm sakɩyɛ nɛ pɩkɩlɩ

 Alɩwaatʋ ndʋ tɩ-taa ɖɩwɛɛ yɔ, Bibl yaɣ-tʋ se ‘alɩwaatʋ kaɖɛ ñɩndʋ ndʋ tɩ-lʋbɩnʋʋ wɛ kaɖɛ yɔ.’ (2 Timootee 3:1) Kala sakɩyɛ wɛ ɛjaɖɛ ɖɩnɛ ɖɩ-taa, pʋyɔɔ lɛ pɩwɛ-ŋ kaɖɛ se ŋwɛɛnɩ lɩmaɣza kɩbana na? Kalɩ tɔm ñʋʋ «Ɛbɛ yɔɔ kʋñɔmɩŋ sakɩyɛ wɛ ɛjaɖɛ yɔɔ?»