“Maawɛ sukuli taa lɛ, ye nɔɔyʋ ɛyɔɔdaa se ɛcaɣ kʋzʋʋ wezuu yɔ, piseɣtiɣ paa anɩ se ɛla ɖɔɖɔ mbʋ. Toovenim lɛ paa anɩ ɛsɔɔlaa se ɛla ɛzɩ ɛ-ɖaɣʋnaa yɔ.”—Elaine, ɛwɛnɩ pɩnzɩ 21.

 Wiɖiyi pɛtɛmɩ-ŋ seɣtuu se ŋcaɣ kʋzʋʋ wezuu mbʋ pʋyɔɔ yɔ, mbʋ lalaa lakɩ?

 Weyi ŋsɔɔlɩ ñɔ-tɔm yɔ, wiɖiyi ɛtɛmɩ-ŋ seɣtuu se ɛcaɣ kʋzʋʋ wezuu na?

 Ye mbʋ yɔ, tɔm ñʋʋ kʋnɛ kɩkaɣ-ŋ sɩnʋʋ nɛ ŋkaɖɩnɩ ɛzɩma piseɣtiɣ-ŋ yaa lalaa seɣti-ŋ se ŋcaɣ kʋzʋʋ wezuu yɔ.

•  Tɔm kulubutu nɛ toovenim

•  Ɛzɩma ŋpɩzɩɣ nɛ ŋkaɖɩnɩ mba peseɣtiɣ-ŋ se ŋcaɣ kʋzʋʋ wezuu yɔ

•  Ndʋ ña-ɖaɣʋnaa yɔɔdʋʋ yɔ

 Tɔm kulubutu nɛ toovenim

 TƆM KULUBUTU: Paa anɩ ɛwɛɛ nɛ ɛcakɩ kʋzʋʋ wezuu (nɛ men-ɖeke pɩkazaa)

 TOOVENIM: Akɔnta nakʋyʋ wɩlaa se mba pɛwɛnɩ pɩnzɩ 18 yɔ, 3 yɔɔ lɛ, naalɛ yɔɔdaa se pɛtɛm caɣʋ kʋzʋʋ wezuu. Tɔm tʋnɛ tɩwɩlɩɣ se pa-taa sakɩyɛ, pɩ-tɔbʋʋ se mɩnʋʋ yɔɔ lɛ, 30 tɩcaɣ kʋzʋʋ wezuu. Ye mbʋ pɩtɩkɛ “paa anɩ” ɛwɛna nɛ ɛcakɩ kʋzʋʋ wezuu.

 TƆM KULUBUTU: Kʋzʋʋ wezuu cɛyɩsɩɣ taabalɩyɛ

 TOOVENIM: Abalɩbiya nasɩyɩ pɩzɩɣ nɛ sɩtɩŋnɩ tɔm ndʋ tɩ-yɔɔ nɛ sipeɣziɣ pɛlaa se pa nɛ wɛ pacaɣ kʋzʋʋ wezuu. Ɛlɛ tɔm ndʋ tɩtɩkɛ toovenim. Ðoŋ ɖoŋ lɛ, abalɩbɩɣa nakɛyɛ cakɩ kʋzʋʋ wezuu nɛ halɩbɩɣa nakɛyɛ nɛ pɩtɛ lɛ, kɛcɛ ɛ nɛ kɛ pa-taabalɩyɛ; nɛ pitibi-kɛ yɔɔ mbʋ pʋyɔɔ yɔ kaka maɣzaɣ se ɛsɔɔlɩ-kɛ yaa kɔ-tɔm kɛdɩnɩ-ɩ. a

 TƆM KULUBUTU: Bibl yɔɔdʋʋ se kʋzʋʋ wezuu caɣʋ fɛyɩ ɖeu.

 TOOVENIM: Bibl yɔɔdʋʋ tɔm kɩbandʋ kʋzʋʋ yɔɔ. Ɛlɛ nesi ɖɔkɩyaa, pɩ-tɔbʋʋ se ɛyʋ nɛ ɛ-halʋ, pe-ɖeke pɛwɛnɩnɩ waɖɛ se pasʋʋnɩ ɖama.—Kiɖe Tɛɛ Tɔm 1:28; 1 Kɔrɛntɩ mba 7:3.

 TƆM KULUBUTU: Bibl paɣtʋ yɔɔ ɖɔm kaɣ yebu nɛ me-wezuu caɣʋ wɛɛ pʋtɔdɩyɛ.

 TOOVENIM: Ye ŋɖaŋaa nɛ ŋɖɔkɩ nesi pʋcɔ nɛ ŋcaɣ kʋzʋʋ wezuu yɔ, ŋkaɣ hiɣu koboyaɣ nɛ pɩkpaɖɩ, mbʋ pʋyɔɔ yɔ, ŋfɛ nɩɣzɛ, agbiɖa nɛ kʋñɔmɩŋ ndɩ ndɩ weyi ɩ-taa mba pacakɩ kʋzʋʋ wezuu pʋcɔ nɛ pɔɖɔkʋʋ nesi yɔ, pɛwɛɣ yɔ.

 Tɔm tobi lɛ: Weyi ɛɖaŋɩɣ se ɛɖɔkɩ nesi pʋcɔ nɛ ɛcaɣ kʋzʋʋ wezuu yɔ, pɩɩkɔŋnɩ-ɩ kaɖɛ naɖɩyɛ kaaʋ. Ɛlɛ weyi ɛcakɩ kʋzʋʋ wezuu pʋcɔ nɛ ɛɖɔkɩ nesi yɔ, pɩkɔŋnɩ-ɩ kala sakɩyɛ.

 Ɛzɩma ŋpɩzɩɣ nɛ ŋkaɖɩnɩ mba peseɣtiɣ-ŋ se ŋcaɣ kʋzʋʋ wezuu yɔ

•   Ðɔkɩ kpam wezuu caɣʋ kɩbaŋʋ ŋgʋ ŋwɛna yɔ. Bibl yɔɔdʋʋ se ɛyaa mba papɩwa yɔ, “pafalɩsɩ ɖoŋ weyi pɛwɛna se panɩɩ tɔm taa [yɔ], pɩtɩŋnɩ ɛzɩma palakɩnɩ-ɩ tʋmɩyɛ se paɖʋ tʋkaɣ kɩbam nɛ kɩdɛkɛdɩm pɛ-hɛkʋ taa yɔ pɩ-yɔɔ.” (Ebree mba 5:14) Pɔñɔʋnɩ mbʋ panawa se pɩwɛ ɖeu yɔ kpam nɛ paayeki se nɔɔyʋ ɛlɛɣzɩ pa-lɩmaɣza.

   “Mañakɩ pana kpem se mala mbʋ pɩwɛ ɖeu yɔ nɛ mɛwɛɛnɩ hɩɖɛ kɩbanɖɛ, nɛ maaɖʋʋ man-tɩ wɛtʋ ndʋ tɩpɩzɩɣ nɛ tiyele nɛ melesi wezuu caɣʋ kɩbaŋʋ yɔ tɩ-taa.” Alicia, ɛwɩnɩ pɩnzɩ 16.

   Maɣzɩ tɔm tʋnɛ tɩ-yɔɔ: Hɩɖɛ nɖɩ ŋsɔɔlaa se ŋwɛɛna? Pɩsa nɛ ñɔ-tɔm kɛdɩnɩ nɔɔyʋ yɔɔ lɛ, ŋsɔɔlaa se ŋlesi hɩɖɛ kɩbanɖɛ nɖɩ ŋwɛna yɔ?

•   Maɣzɩ mbʋ pɩkaɣ lɩʋ pɩ-taa yɔ pɩ-yɔɔ. Bibl yɔɔdaa se: “Mbʋ payɩ ɛyʋ ɖuu yɔ, mbʋ ɖɔɖɔ ɛkaɣ kʋm.”(Galaatii mba 6:7) Maɣzɩ cee wayɩ yɔɔ nɛ ŋna ɛzɩma ña-maɣmaɣ nɛ lalaa wezuu caɣʋ kaɣ lɛɣzʋʋ ye ŋyeba nɛ pañɩɣ ñɔ-yɔɔ nɛ ŋcaɣ kʋzʋʋ wezuu yɔ. b

   “Ɛyaa mba pacakɩ kʋzʋʋ wezuu pʋcɔ nɛ pɔɖɔkʋʋ nesi yɔ, ɖoŋ ɖoŋ lɛ, pekpiɖiɣ lakasɩ nzɩ sɩ-yɔɔ, pɛ-ɛhʋyɛ cɛyɩɣ-wɛ siŋŋ nɛ halɩ pɩlakɩ-wɛ ɛzɩ nɔɔyʋ tɩsɔɔlɩ pɔ-tɔm yɔ. Pɩtasɩ lɛ, pa-lakasɩ nzɩ sɩpɩzɩɣ nɛ sɩlʋlɩ hoɣa ŋga patɩɖʋna yɔ yaa kʋdɔŋ ŋgʋ kɩlɩɣnɩ kʋzʋʋ kɩdɛkɛdʋʋ cɔlɔ yɔ.”—Sienna, ɛwɛnɩ pɩnzɩ 16

   Maɣzɩ tɔm tʋnɛ tɩ-yɔɔ: Takayaɣ ŋga payaɣ se Sex Smart yɔ kɔpɔzaa se: “Ye ña-taabalaa ɩñɩkɩɣ ñɔ-yɔɔ se ŋla mbʋ pɩpɩzɩɣ nɛ pɩkɔŋnɩ-ŋ kaɖɛ yɔ, ŋmaɣzɩ se pɩwɛɛ se ŋcakɩ pɔ-cɔlɔ nɛ ŋwelisiɣ pɔ-lɔŋ tasʋʋ na?”

•   Wɩlɩ se ŋnɩɣ tɔm taa. Kʋzʋʋ tɩkɛ mbʋ pɩfɛyɩ ɖeu yɔ. Halɩ Bibl wɩlɩɣ se mba pɔɖɔkɩ nesi yɔ, pɩwɛɛ se panɩɩ pe-nesi ɖɔkʋʋ hɔɔlʋʋ ŋgʋ ki-leleŋ.—Aduwa 5:18, 19.

   “Wondu kɩbandʋ ndʋ Yehowa lɩzaa yɔ tɩ-taa nakʋyʋ lɛ kʋzʋʋ. Ɛsɔ sɔɔlaa se ɖɩnɩɩ ki-leleŋ, ɛlɛ pɩwɛɛ se ɖɩla mbʋ ɖʋtʋ ndʋ ɛlaba yɔ tɩ-taa; pɩ-tɔbʋʋ se nesi ɖɔkʋʋ.”—Jeremy, ɛwɛnɩ pɩnzɩ 17.

   Maɣzɩ tɔm tʋnɛ tɩ-yɔɔ: Ye ŋlabɩ nesi ɖɔkʋʋ wiɖiyi yɔ, ŋpɩzɩɣ nɛ ŋcaɣ kʋzʋʋ wezuu. Nɛ halɩ ŋpɩzɩɣ nɛ ŋcaɣ-kʋ faaa ɛzɩ ŋsɔɔlʋʋ yɔ, nɛ pɩɩkaɣ lʋlʋʋ pee kɩdɛkɛda wena a-tɔm ɖɩyɔɔdaa yɔ.