Kĩla ũthi ũvoonĩ ũla wĩ vo

Kĩla ũthi nthĩnĩ wa ũvoo wa kelĩ wa maũndũ ala me vo

Kĩla ũthi nthĩnĩ wa ũvoo ũla wĩ vo

Ngũsĩ sya Yeova

Kikamba

Mũsyaĩĩsya (Ĩkaseti ya Kwĩmanyĩsya)  |  Mwei wa 4 2017

Nĩ Kyaũ Kĩkavetwa Ũsumbĩ wa Ngai Wooka?

Nĩ Kyaũ Kĩkavetwa Ũsumbĩ wa Ngai Wooka?

“Nthĩ nĩnĩũvĩta, na wendi wayo: ĩndĩ ũla wĩkaa kwenda kwa Ngai ekalaa tene na tene.”—1 YOA. 2:17.

MBATHI: 5524

1, 2. (a) Nĩ kwa nzĩa yĩva tũtonya kũelekany’a nthĩ ĩno nthũku na mũvungwa ũsilĩlwe kũawa? (Sisya visa ĩthangũnĩ yĩĩ.) (b) Syũmbe ikeew’a ata nthĩ ĩno yamina kwanangwa?

KWASŨANĨA ngelekany’o ĩno ĩatĩĩe. Sũanĩa kĩng’endilĩ kĩthũku mũno kyumaalĩtw’e seli nĩ asungi, na asungi asu meũkĩlya wasya mayasya, “Mũndũ mũkw’ũ tyũũ ũtambĩtye!” Nĩkĩ asungi asu mekwasya ũu? Ndeto isu syoo no isaanĩtye nũndũ mũvungwa ũsu eoneka e mũima vyũ na ate na ũwau ũilyĩ ta ũũmũmina. Ĩndĩ kĩla kĩũtuma masya ũu nũndũ mamũtwaĩte akoawe. Kwoou mũvungwa ũsu etalwa ta mũkw’ũ nũndũ nũminĩte kũsilĩlwa na yu aendete kũawa. *

2 Nthĩ ĩno nthũku no tũmĩelekany’e na mũndũ ũsu ũendete kũawa. Ngai nĩwamĩsilĩile tene na akilyĩ anamyananga. Mbivilia yaĩtye atĩĩ: “Nthĩ nĩnĩũvĩta.” (1 Yoa. 2:17) Nthĩ ĩno ndĩ na ndĩi ya kwanangwa. Ĩndĩ o na vailyĩ ũu, kũawa kwa ũla mũvungwa kwĩ kĩvathũkany’o na kwanangwa kwa nthĩ ĩno. Ata? Andũ amwe nĩmatonya kũkĩlya nduuthĩ mailea mũvungwa ũsu ayũawa. Nĩmatonya kwĩka ũu nĩkwĩthĩwa meona ũsili wa katĩ ndũnaatĩĩwa,  kana meĩkwatya o na ndatĩkanĩ ĩsu ya mũthya nduuthĩ yoo nĩkũsiĩĩa mũvungwa ũsu ndakoawe. Ĩndĩ nthĩ ĩno nĩyaminie kũsilĩlwa ũndũ vaĩle nĩ Mũsumbĩ Ũla Mũnene Vyũ wa nthĩ yonthe. (Kũt. 32:4) Vai mũndũ wĩsa kũmĩtetea ndĩkanangwe, na vai ũmwe ũkethĩwa na nzika kana ũsili ũla yatw’ĩĩwe nĩ wa katĩ. Yamina kwanangwa, kyũmbe kyonthe kĩ na kĩlĩko kĩkeetĩkĩla kana ũu nĩw’o waĩle. Kĩla ũmwe akeew’a aaũwa mũio mũnene mũno!

3. Twĩneenea maũndũ meva ana makavetwa ĩla Ũsumbĩ wa Ngai ũkoka?

3 Ĩndĩ nĩ maũndũ meva ma “nthĩ” ĩno ala ‘makavĩta’? Nĩ maũndũ maingĩ makavĩta o na kau andũ monaa maũndũ asu ta matakathela. Ũsu nĩ ũndũ wa kũmakya? Aiee, ũsu ti ũndũ wa kũmakya! O na eka ũu, ũndũ ũsu nĩ kĩlungu kĩmwe kya vata kya ũla ‘ũvoo mũseo wa Ũsumbĩ’ tũtavanasya. (Mt. 24:14) Ekai yu twone nĩ kyaũ kĩkavetangwa ĩla Ũsumbĩ wa Ngai ũkoka. Twĩneenea maũndũ aa ana: andũ athũku, ngwatanĩo sya andũ me ũlũsani, maũndũ mathũku, na mathĩna. Ĩla tũendeee kũmaneenea, tũkendaa kũmanya (1) ũndũ matumĩte tũnyamaa, (2) ũndũ Yeova ũkeka nĩ kana amavete, na (3) ũndũ ũkeka nĩ kana atũetee maũndũ maseo vandũ va asu mathũku.

ANDŨ ATHŨKU

4. Andũ athũku matũnyamaasya ata ũmũnthĩ?

4 Andũ athũku matũnyamaĩtye ata ũmũnthĩ? Mũtũmwa Vaulo aveveewe athana kana mĩthenya ya mũminũkĩlyo ĩkeethĩwa na “mavinda ma mũisyo,” na ĩndĩ asyoka aandĩka atĩĩ: “Andũ athe na akengani makaendeea na kwongeleka kũthũka.” (2 Tim. 3:1-5, 13) We nĩwĩyoneete wathani ũsu ũianĩa? Aingĩ maitũ nĩmathĩnĩtw’e nĩ andũ athũku, ta ala ang’endu, ala me kĩmena kĩthũku mũno, na mbũlĩli. Andũ asu amwe athũku mayĩvithaa, ĩndĩ ve angĩ namo metusaa alũngalu na aseo ĩndĩ ũyĩthĩa mo nĩ andũ athũku vyũ. O na ethĩwa ithyĩ ene tũyaakomana na andũ ta asu athũku makatwĩka naĩ, meko moo nĩmatumaa tũnyamaa. Kwa ngelekany’o, twĩw’aa thĩna mwingĩ mũno tweew’a maũndũ mataweteka ala mekĩte. Twĩw’aa twatelema mũno ĩla tweew’a ũndũ meũthĩny’a syana, andũ akũũ, vamwe na andũ angĩ matamba kwĩtetea. Andũ athũku methĩawa na mĩkanĩlye mĩthũku mũno ĩilyĩ ta ya nyamũ, o na ĩngĩ ĩilyĩ ta ya ndaimoni. (Yak. 3:15) Ĩndĩ ũseo nĩ kana Ndeto ya Yeova nĩtũnengete ũvoo mũseo wa kũtũkiakisya.

5. (a) Andũ ala athũku me na mwanya wa kwĩka ata? (b) Mũthya wa andũ ala athũku ũkeethĩwa ũilyĩ ata maema kũalyũka?

5 Yeova akeeka ata? Ĩvindanĩ yĩĩ tũĩ Yeova anengete ala athũku mwanya wa kũalyũka. (Isa. 55:7) Kĩla ũmwe woo ndanamba kũsilĩlwa. Kĩla kĩminĩte kũsilĩlwa nĩ nthĩ ĩno nthũku. Ĩndĩ vakathi ata kwa andũ ala maleete vyũ kũalyũka, na mekũendeea kũkwatĩanĩa na nthĩ ĩno mũvaka ĩvinda ya ũla thĩna mũnene? Yeova athanĩte kana mũthenya nĩwũkĩte amavete vyũ ĩũlũ wa nthĩ. (Soma Savuli 37:10.) Ĩndĩ asu athũku nĩmatonya kwĩsilya kana vai mũisyo ũmeteele. Aingĩ nĩmamanyĩie kwĩkaa mothũku mevithĩte, na nũndũ nthĩ ĩno ndĩ ũsili wa katĩ, kaingĩ maiĩvĩaa mavĩtyo moo. (Yovu 21:7, 9) Ĩndĩ Mbivilia ĩtũtavĩtye ĩũlũ wa Ngai ĩkasya atĩĩ: “Metho make nĩmasiasya nzĩa sya mũndũ, na nĩwonaa mĩendele yake yonthe. Vati kĩvindu, kana mũki mũnene, vala eki ma naĩ matonya kwĩvitha.” (Yovu 34:21, 22) Vai mũndũ ũmwĩvithĩla Yeova Ngai. Vai ũmwe ũmũkenga, na o na kĩvindu kĩkethĩwa kĩana ata, metho ma Ngai methĩawa mene kĩla kaũndũ konthe. Kaũ wa Ali–Maketoni wathela tũkasisya vala twatiie mũndũ mũthũku, ĩndĩ ndakethĩwa vo ĩngĩ. Andũ onthe athũku makeethĩwa manaanangwa  na tũikamona ĩngĩ tene na tene!—Sav. 37:12-15.

6. Naaũ makatiwa ala athũku mavetwa, na nĩkĩ ũsu nĩ ũvoo mũseo?

6 Naaũ makatiwa ala athũku mavetwa? Yeova atwathĩte ũndũ mũseo mũno ĩvukunĩ ya Savuli akatwĩa ũũ: “Ala auu makatiĩwa nthĩ, na makeetan’ya mũuonĩ mwingĩ.” Savulinĩ o ĩsu asyokete akasya: “Ala alũngalu makatiĩwa nthĩ, na makatũa vo kũvika tene na tene.” (Sav. 37:11, 29) Asu “auu” na “alũngalu” naaũ? Andũ auu nĩ ala metĩkĩlaa Yeova amamanyĩsye na aimatongoesya, namo alũngalu nĩ ala mendete kwĩka ũla waĩle methonĩ ma Yeova Ngai. Ĩvindanĩ yĩĩ tũĩ, andũ athũku nĩ aingĩ vyũ kwĩ ala alũngalu. Ĩndĩ nthĩ nzaũ yavika, tũikasya atĩ ala auu na ala alũngalu nĩmo anini, kana nĩmo aingĩ. Nĩkĩ? Kĩtumi nũndũ mũndũ w’onthe ũla ũkethĩwa ĩũlũ wa nthĩ ĩvinda yĩu akeethĩwa e mũndũ mũseo. Nũndũ wa ũu, tũi na nzika kana ĩvinda yĩu nthĩ ĩkeethĩwa yĩ nzeo ki!

NGWATANĨO SYA ANDŨ ME ŨLŨSANI

7. Ngwatanĩo sya andũ alũsani itũnyamaĩtye ata ũmũnthĩ?

7 Ngwatanĩo sya andũ alũsani itũnyamaĩtye ata ũmũnthĩ? Thĩna mwingĩ ũla twoneete nthĩ ĩno ũetetwe nĩ ngwatanĩo isu. Kwasũanĩa ĩũlũ wa ndĩni. Ndĩni imanyĩĩtye andũ aingĩ mũno ũvũngũ ĩũlũ wa Ngai, kĩeleelo kyake kwondũ wa nthĩ na andũ, ikatuma andũ maeka kwĩkwatya Mbivilia, na ikamanyĩsya ũvũngũ ĩũlũ wa maũndũ angĩ maingĩ. Nao nata ĩũlũ wa silikalĩ? Imwe syĩ ũlũsani na syĩkaa maũndũ na kyende. O na itumaa andũ mokita, mamenana nũndũ wa mbaĩ syoo, na ikasyoka ikathĩny’a ngya na ala mate na mũndũ wa ũmatetea. Na ĩndĩ ve ngwatanĩo sya viasala syĩ na andũ me ĩtomo. Isu nasyo syanangĩte nthĩ vyũ na ikamĩthũkya. O na itũmĩaa andũ naĩ ikamatia me ngya vyũ aĩ nĩ kana andũ amwe avũthũ makwate malĩ. Kwoou nĩ w’o vyũ kana ngwatanĩo isu iseũvĩtw’e nĩ andũ nitũeteete mathĩna maingĩ mũno.

8. Mbivilia yaĩtye kũkeethĩwa ata kwa ngwatanĩo ila andũ aingĩ ũmũnthĩ monaa ta itathingithĩka?

8 Yeova akeeka ata? Ũla thĩna mũnene ũkambĩĩa ĩla silikalĩ sya nthĩ ikavithũkĩa ndĩni sya ũvũngũ. Ndĩni isu nĩsyo ielekanĩtw’e na yĩla ĩlwaya yĩtĩtwe Mbaviloni Ĩla Nene. (Ũvu. 17:1, 2, 16; 18:1-4) Ndĩni isu syonthe ikaanangwa. Nasyo ngwatanĩo ila ingĩ syĩ andũ alũsani ikeekwa ata? Ngwatanĩo mbingĩ ũmũnthĩ syonekaa ta itesa kwanangĩka ielekanĩtw’e na iĩma na ithama. (Soma Ũvuan’yo 6:14.) Ndeto ya Ngai yathanie kana silikalĩ syonthe vamwe na ngwatanĩo syonthe ila ikwete mbau silikalĩ isu ikathingithw’a na iyanangwa. Silikalĩ sya nthĩ ĩno nthũku vamwe na onthe ala maleanaa na Ũsumbĩ wa Ngai makaanangwa kĩlungunĩ kya mũthya kya ũla thĩna mũnene. (Yel. 25:31-33) Ĩtina wa vau, vaikoneka ĩngĩ ngwatanĩo o na ĩmwe ya andũ alũsani!

9. Nĩkĩ tũi na nzika kana nthĩ nzaũ kũikethĩwa kĩthokoany’o?

9 Nĩ kyaũ kĩkatiwa ngwatanĩo ila syĩ na andũ alũsani syavetwa? W’o kaũ wa Ali–Maketoni wathela nĩkũkesa kwĩthĩwa ngwatanĩo o na ĩmwe ya andũ ĩũlũ wa nthĩ? Mbivilia ĩsũngĩĩte ũũ: “Kwĩanana na watho wake, tweteele matu meũ na nthĩ nzaũ, naw’o ũlũngalu ũtwĩe nthĩnĩ wayo.” (2 Vet. 3:13) Matu ma tene na nthĩ ya tene nĩ silikalĩ sya nthĩ ĩno vamwe na andũ ala matongoew’e nĩsyo, na isu syonthe ikavetwa. Nĩ kyaũ kĩkaetwe vandũ vasyo? Mbivilia yaĩtye kana ve “matu meũ na nthĩ nzaũ.” Matu meũ nĩ silikalĩ nzaũ, nayo nthĩ nzaũ nĩ andũ ala makethĩwa masumbĩkĩtwe nĩ silikalĩ ĩsu. Ũsumbĩ ũsu ũkethĩwa ũtongoew’e nĩ Yesũ Klĩsto ũkaũngamĩa maũndũ nesa o tondũ  Yeova Ngai wĩkaa, nũndũ we ti Ngai wa kĩthokoany’o. (1 Ako. 14:33) Kwoou nthĩ nzaũ ĩla tweteele ndĩkethĩwa na kĩthokoany’o. Kũkeethĩwa aũme aseo matonya kũũngamĩa maũndũ nesa. (Sav. 45:16) Makeethĩwa matongoew’e nĩ Klĩsto vamwe na ala 144,000 makethĩwa masumbĩkĩte ĩmwe. Kwasũanĩa ũndũ kũkethĩwa kũilyĩ ĩvinda yĩu. Kũikethĩwa ngwatanĩo ii syĩ vo syĩ na andũ alũsani, ĩndĩ vandũ vasyo, kũkeethĩwa ngwatanĩo o ĩmwe na ĩte na ũlũsani, ĩla ala masumbĩkĩte na ala masumbĩkĩtwe makethĩawa na wĩw’ano!

MAŨNDŨ MATHŨKU

10. Nĩ maũndũ meva mathũku mekawa kĩsionĩ kyenyu? We mwene na andũ maku mũnyamaĩte ata nũndũ wa maũndũ asu?

10 Maũndũ mathũku matũnyamaĩtye ata ũmũnthĩ? Andũ aingĩ ala me nthĩ ĩno nĩ eki ma mothũku. Wasisya kĩla vandũ, wonaa andũ me na mwĩkalĩle mũthũku, mate aĩkĩĩku, na ang’endu. Asyai mũno mũno nĩmathĩnĩkaa nũndũ wa maũndũ asu mathũku maimantha ũndũ matonya kũsũvĩa syana syoo. Namo maũndũ ala andũ mekwĩtanĩthya namo ũmũnthĩ makumasya mĩkalĩle mĩthũku ĩkoneka ta mĩseo, na maivũthĩĩsya myolooto ya mwĩkalĩle ĩla Yeova ũtũnengete. (Isa. 5:20) Ĩndĩ Aklĩsto ma w’o mekĩaa kĩthito maikese kwĩkala ũu. Mokitaa mũno nĩ kana maendeee kwĩkala me aĩkĩĩku, o na kau nthĩ ĩno yĩ andũ mavũthĩĩasya myolooto ya Yeova.

11. Ũsilĩlo ũla Yeova watw’ĩĩe Sotomo na Ngomola wĩtũmanyĩsya kyaũ?

11 Yeova akeekana ata na maũndũ mathũku? Kwalilikana ũndũ weekanie na mothũku ala meekawa Sotomo na Ngomola. (Soma 2 Vetelo 2:6-8.) Loto aĩ mũndũ mũlũngalu na nũndũ wa ũu nĩwathĩnĩkaa mũno nũndũ wa mothũku ala wakomanaa namo e na andũ make. O na kau Yeova aanangie ndũa isu nĩ kana amine ũthũku ũla waĩ vo, ve ũndũ ũngĩ wendaa kwĩanĩsya. Endaa ‘aitw’ĩkĩthye ngelekany’o kwa ala matakamũkĩa.’ O tondũ Yeova wavetangie mothũku ala maĩ ndũanĩ isu, now’o ũkavetanga vyũ mothũku ala me kw’o ũmũnthĩ ĩvindanĩ yĩla ũkethĩwa ayananga nthĩ ĩno nthũku.

12. We wĩ na mea ma kwĩka maũndũ ta meva ĩla nthĩ ĩno nthũku ĩkavetangwa?

12 Kũkeethĩwa ata maũndũ mathũku mavetwa? Andũ nthĩ yonthe makeekaa maũndũ maseo na ma kũtanĩthya. Kwa ngelekany’o, tũkatanĩa mũno kwanakavya nthĩ ĩno na kwaka nyũmba kwondũ witũ na andũ maitũ. O na kwasũanĩa wĩkwatyo ũla twĩ naw’o wa kũthokya andũ aingĩ vyũ ala makathayũũkw’a, na kũmamanyĩsya nzĩa sya Yeova vamwe na ũndũ wĩthĩĩtwe aitethya andũ. (Isa. 65:21, 22; Meko 24:15) Tũkeethĩwa na maũndũ maingĩ mũno ma kwĩka, ala makatumaa twĩkala twĩ atanu, na makatumaa tũmũtaĩa Yeova!

MATHĨNA

13. Ũlei wa Satani, Atamu, na Eva waetie mathĩna meva?

13 Mathĩna matũnyamaasya ata ũmũnthĩ? Andũ athũku, ngwatanĩo syĩ na andũ me na ũlũsani, vamwe na maũndũ mathũku ala mekawa, matumĩte nthĩ ĩno yusũa mathĩna. We nũũ ũla ũtaanyamaa nũndũ wa kaũ, ũkya, kana o kĩmena kya mbaĩ? Nata ĩũlũ wa mowau na kĩkw’ũ? Vai mũndũ ũtanyamaaw’a nĩ mathĩna asu onthe. Aĩ na ũsengy’o nĩ kana mathĩna aa onthe matũkwataa ũmũnthĩ no ũndũ wa ũlei wa syũmbe ii itatũ: Satani, Atamu, na Eva. Vai mũndũ wĩsa kwathũkĩa mathĩna ala maetiwe nĩ ũlei ũsu.

14. Yeova akeekana ata na mathĩna ala me kw’o? Nengane ngelekany’o.

14 Yeova akeekana ata na mathĩna?  Kwaeka twose ngelekany’o ya kaũ. Yeova athanie kana akamina kaũ vyũ ĩũlũ wa nthĩ. (Soma Savuli 46:8, 9.) Nata ĩũlũ wa mowau? Ĩvinda yũkĩte ndũkaamew’a ĩngĩ. (Isa. 33:24) Nakyo kĩkw’ũ? Yeova athanĩte kana akakĩmelya tene na tene! (Isa. 25:8) Kĩndũ kĩngĩ ũkamina vyũ nĩ ũkya. (Sav. 72:12-16) Ĩtambya yĩu noyo ũkosea mathĩna ala angĩ onthe matũnyamaasya. O na akaananga vyũ “mavinya ma yayaya” ma nthĩ ĩno nthũku, nĩkwĩthĩwa veva mũthũku wa Satani na ndaimoni syake ndũkethĩwa vo ĩngĩ.—Aev. 2:2.

Kwasũanĩa kũte kaũ, mowau, o na kĩkw’ũ! (Sisya kalungu ka 15)

15. Nĩ maũndũ ta meva matakoneka ĩngĩ kaũ wa Ali–Maketoni wathela?

15 Kwasũanĩa ũtwĩe nthĩ ĩte kaũ, mowau, kana kĩkw’ũ. Kwakũna visa kũte ita o na imwe sya kaũ, o na ila sya kĩw’ũnĩ, kana ila sya nzevenĩ! O na sũanĩa kũte mĩio ya kaũ kana syĩndũ sya kũtũlilikanasya kaũ waaũkitwa. Sũanĩa nthĩ ĩte sivitalĩ, matakĩtalĩ, mokyalĩ, mbũa, kana mĩvango ya kũĩvĩa andũ mbĩlũ sya sivitalĩ! Na nũndũ kũikethĩwa ing’endilĩ, vaikethĩwa vata wa andũ kwĩkalaa maisungwa, vaikethĩwa vata wa ing’ola, kana volisi. O na no kwĩthĩwa vatakethĩwa vata wa ivulĩ na mbungũo! Kwasũanĩa ũndũ tũkekalaa twĩ eanĩe, vate kĩndũ o na kĩmwe kĩũtũthokoa kĩlĩko.

16, 17. (a) Ala makavonoka Ali–Maketoni makathũmũw’a mũio wĩva? Nengane ngelekany’o. (b) Ũtonya kwĩka ata nĩ kana ndũkethĩwe na nzika kana ũkavonoka nthĩ ĩno ĩivĩta?

16 Nthĩ ĩkeethĩwa ĩilyĩ ata mathĩna mavetwa? O na tũyĩsa kũkwatya vyũ ũndũ kũkethĩwa kũilyĩ. Twĩkalĩte nthĩ ĩno yĩ nthũku kwa ĩvinda ĩasa nginya ũkesa kwĩthĩa ti ta tũũmanya mathĩna ala me kw’o matũvinyĩĩe mũno wĩana ata. No ũndũ ũmwe na andũ matũĩte vakuvĩ na kĩsese kya ngalĩ ya mwaki kana vakuvĩ na ĩima ya mavuti. Ala me vakuvĩ na kĩsese kya ngalĩ ya mwaki mamanyĩie kelele wa ngalĩ isu nginya weethĩa o na maimanya ngalĩ ya mwaki ĩvĩtĩte. Namo ala me vakuvĩ na ĩima ya mavuti maimanyaa kana ĩima yĩu yĩ na mũuke wa syĩndũ mbou. Ĩndĩ ũkaelya kũmavetangĩa kĩsese kĩu kana ĩima yĩu, nĩw’o mamanya mũio ũla manakuĩte ũndũ ũitavĩte!

17 Ngai akatũetee kyaũ atũvetangĩa mathĩna ala matũnyamaĩtye ũmũnthĩ? Ĩandĩko ya Savuli 37:11 yĩtũtavĩtye kana ala makethĩwa kw’o, “makeetan’ya mũuonĩ mwingĩ.” We tyo wĩw’aa ndeto isu iikũkiakisya? Kĩu nĩkyo Yeova ũkwathĩte. Kwoou o na mathĩna maũvinyĩĩa ata ĩvindanĩ yĩĩ tũĩ, mwa tata ũndũ ũtonya ũsũvĩe ngwatanĩo yaku na Yeova Ngai na ũilũmany’a na ũseũvyo wake! Ndũkatate kũlwa nĩ wĩkwatyo ũla wĩ mbee waku, ĩndĩ ĩthĩwa na mũĩkĩĩo vyũ kana wĩkwatyo ũsu ũkeanĩa. Ĩkalaa ũiũvindĩĩsya na ũitavya angĩ ĩũlũ waw’o. (1 Tim. 4:15, 16; 1 Vet. 3:15) Weeka ũu, ndũkethĩwe na nzika kana nthĩ ĩno ĩivĩta ũkavonoka. Yavĩta, ũkatiwa ũtanĩe thayũ tene na tene!

^ kal. 1 Kalungu kaa kaeleetye ũndũ wakothaa kwĩkĩka myaka yĩ navu ĩtina isionĩ imwe sya Amelika.