Content de lai

Secondary menu hpe lai

Malawm Ni Hpe Lai U

Yehowa Sakse Ni

Kachin

Sin Lanchyi (Hkaja Laika)  |  July 2017

Myit Masin Majan Hpe Awng Dang Ai Lam

Myit Masin Majan Hpe Awng Dang Ai Lam

NANG gasat hkrum nga ai. Hpyen gaw Satan rai nna, shi lang ai laknak gaw atsam grai nga ai. Dai laknak gaw hkum hkrang hpe n re ai sha na a myit masin hpe gasat na matu laksan galaw da ai. Dai gaw hpa rai kun? Hkalem hkalau ai ga re.

Satan a hkalem hkalau ai ga gaw, grai hkrit hpa re ai hpe Kasa Pawlu chye ai. Raitim, Hkristan yawng gaw dai shoihpa hpe n sadi hkrup ma ai. Ga shadawn, Korinhtu hpung kaw na nkau mi gaw teng man ai lam hta shanhte ngang kang nga ai majaw, Satan hpa n lu galaw ai ngu shadu ma ai. (1 Korinhtu 10:12) Dai majaw Pawlu ndai hku sadi jaw ga tsun ai: “Lapu gaw shi a hkalem ai hte Ewa hpe lau kau wu ai zawn, Hkristu a san seng ai hte chyoi pra ai lam hpe kau da hkra, nanhte a myit mang hten na hpe, ngai tsang nga nngai.”​​—⁠​2 Korinhtu 11:​3.

Tinang hkum tinang ladu lai kam ai baw n byin na matu, Pawlu tsun ai ga gaw madun nga ai. Satan hkalem hkalau nna gasat ai hpe awng dang lu na matu, dai gaw kade daram hkrit hpa re ai hte gara hku makawp maga na hpe chye na da ra ai.

Hkalem Hkalau Ai Gaw Kade Daram Hkrit Hpa Nga Ai Kun?

Hkalem hkalau ai ngu ai gaw, masha a myit ai lam hte galaw ai lam hpe hkang na matu n teng n man ai (sh) shut ai shiga ni hpe tsun ai lam re. Hkalem hkalau ai gaw shinggyim arawn alai hte n htan shai ai, shoi hpa nga ai, n tara ai ngu laika buk langai hta tsun da ai. (Propaganda and Persuasion) Masha ni gaw, dai gasi hpe “masu sha ai, masu magaw ai, shingdu kaw na hkang ai, masha a myit hpe hkang ai” ngu tsun mayu ai shaloi lang ma ai.

Hkalem hkalau ai gaw grai hkrit hpa re. Hpa majaw nga yang, anhte pyi n chye dat ai shaloi anhte a myit mang ai lam hpe angwi ngwi shingkang ka-up lu ai majaw re. Dai hpe anhte n mu lu, n manam lu ai ntuk rawng ai gas (poisonous gas) hte shingdaw mai ai. Hkalem hkalau ai ga gaw anhte “chye na lu ai hta grau nna hten za shangun ai”  nga nna masha a lai nsam hpe sawk sagawn ai hpaji du Ban Pakat tsun ai. Kaga hpaji du langai mung ndai hku tsun ai: Hkalem hkalau ga gaw, masha ni hpe grai hkrit hpa re ai lam ni, n galaw ging ai lam ni galaw wa shangun ai. Dai kaw nna majan, amyu shamyit gasat ai (genocide), amyu masha hte nawku htung a majaw zingri zingrat ai lam ni byin wa ai.​​—⁠​Easily Led​​—⁠​A History of Propaganda.

Masha pyi anhte hpe dai daram hkalem lu yang, Satan gaw grau hkalem lu na re. Masha hpe hpan ai shaloi kaw nna masha a lailen hpe shi yu nga ai. Ya aten hta shi gaw “mungkan ting” hpe up nga ai. Dai majaw, shi gaw shi a masu ga hpe chyam bra hkra mungkan ting hpe akyu jashawn lu ai. (1 Yawhan 5:19; Yawhan 8:44) Ya aten hta, Satan gaw shi a hkalem hkalau ga hte masha law law a myi hpe pat da nna “mungkan ga ting hpe hkalem” nga ai. (2 Korinhtu 4:4; Shingran 12:​9) Shi a hkalem hkalau ai ga hpe gara hku ninghkap na kun?

Makam Masham Ngang Kang Hkra Galaw U

Yesu gaw hkalem hkalau ai ga hpe gara hku gasat na lam ndai hku sharin ya ai: “teng man ai lam mung nanhte chye lu na ma rin dai rai nna, dai teng man ai gaw, nanhte hpe shalawt dat na ra ai.” (Yawhan 8:​31, 32) Majan hta, hpyen la ni gaw jaw ai shiga gara kaw na sa na hpe chye da ra ai. Hpa majaw nga yang, shanhte a hpyen gaw hkalem na matu n teng n man ai shiga ni hpe shabra nga ai majaw re. Dai majaw kam mai ai shiga gara kaw na lu mai na kun? Yehowa gaw shi a mungga re ai Chyum Laika hku nna lajang da ya ai. Satan a hkalem hkalau ai ga hpe gasat lu na matu, ra ai lam yawng hpe dai hta mu lu na re.​​—⁠​2 Timohti 3:​16, 17.

Dai hpe Satan mung chye ai. Dai majaw anhte Chyum Laika n hti mayu hkra, n hkaja lu hkra, ndai mungkan hpe shi akyu jashawn nga ai. Nat a “maw ai hkalem hkalau ai lam” hpe hkum kam mu. (Ehpesu 6:11) Dai majaw, madung teng man ai lam hpe n tsa lam chye da ai daram hte sha n mai ai. Anhte ni gaw teng man ai lam ni hpe sung sung chye hkra shakut ra ai. (Ehpesu 3:18) Laika ka sara Noam Chomskai ndai hku tsun ai: “Teng man ai lam hpe kadai mung na a bawnu de n bang ya lu ai. Tinang hkrai tam la yang she lu ai.” Dai majaw, “Chyum laika hpe shani shagu” hti ai hku nna “tinang hkrai tam la” ra ai.​​—⁠​Kasa 17:​11.

Na a myit hpe gasat ai lam hpe awng dang lu na matu, hkalem hkalau ai gaw grai hkrit hpa re ai hpe nang hkap la ra ai, dai kaw nna tinang hkum tinang makawp maga ra ai

Teng man ai lam hpe chye na na matu atsawm myit sumru ai hpe Satan n ra ai. Hpa majaw kun? Masha gaw, atsawm myit sumru ai lam n nga yang, hkalem hkalau ai ga gaw grau nna shingkang ka-up lu ai majaw re. (Media and Society in hte Twentieth Century) Dai majaw nang na ai hpa lam rai timung atsawm n myit yu ai sha hkum kam mu. (Ga Shagawp 14:15) Karai Kasang gaw “myit mang lu ai atsam” hte “sawn maram lu ai atsam” anhte hpe jaw da ai. Dai hpe akyu jashawn nna anhte a makam masham hpe  ngangkang hkra galaw ra ai.​​—⁠​Ga Shagawp 2:​10-15, NW; Roma 12:​1, 2, NW.

Matut Kahkyin Gumdin Nga U

Hkalem hkalau ai ga hpe kam ai hpyen la ni gaw hkrit wa nna n gasat gwi wa ai. Hkalem hkalau ga gaw, shada da gasat na matu (sh) tinang hkrai kaga ga nga na matu byin wa shangun chye ai. Nambat 1 Mungkan Majan hta, German hpyen dap hpa majaw hkrat sum mat ra ai lam langai gaw, hkalem hkalau ai ga a majaw re nga nna German hpyen du daju tsun ga ai. Shanhte gaw hkalem hkalau ai ga a majaw, hpa galaw ra na pyi n chye mat ai zawn byin mat ai nga nna shi tsun ai. Satan gaw dai zawn ladat ni hpe lang nna dai ni aten na Hkristan ni a kahkyin gumdin ai lam hpe jahten nga ai. Ga shadawn, hpunau nauna ni a lapran, myit n hkrum ai lam ni nga wa hkra shi shakut nga ai. Shing nrai Yehowa a uhpung hta n tara ai lam ni nga ai, shut ai lam ni galaw nga ai ngu myit wa shangun nna uhpung kaw nna pru mat hkra galaw nga ai.

Hkalem ai lam hpe hkum hkam myit. Karai Mungga a lam matsun ai hku hkan nna hpunau nauna ni hte matut kahkyin gumdin nga ga. Ga shadawn, Chyum Laika hta mara ni hpe “shada da raw dat kau hkat nga mu” nga nna tsun da ai. Myit n hkrum ai lam ni hpe alawan hparan na matu mung tsun da ai. (Kolose 3:​13, 14; Mahte 5:​23, 24) Dai gaw anhte hpe hpung kaw nna tinang hkrai san san n nga na matu sadi jaw ai. (Ga Shagawp 18:​1) Satan a hkalem hkalau ai ga hpe ninghkap na matu atsawm hkyen lajang da u. Tinang hkum tinang ndai hku san u: ‘Lai wa sai aten hta, hpunau wa ngai hpe shut hpyit ai shaloi, ngai Yehowa ra ai lam hku galaw ai kun? (sh) Satan ra ai lam hku kun?’​​—⁠​Galati 5:​16-26; Ehpesu 2:​2, 3.

Kamsham Ai Lam N Mat Hkra Sadi U

Hpyen la langai gaw woi awn ai wa hpe sadi dung mayu ai myit n nga yang, atsawm gasat na n re. Dai majaw hpyen ni gaw hkalem hkalau ga hpe lang nna, woi awn ai wa hpe hpyen ma ni n kam wa hkra galaw ai. Lama na, woi awn ai wa galaw shut yang, hpyen ni ndai hku tsun chye ai: “Shi hpe hkum kam u! Tsin yam hkrum na shara de nanhte hpe woi sa na ahkang hkum jaw!” Satan mung dai zawn galaw ai. Anhte hpe woi awn na matu, Yehowa aya tang da ai ni hpe anhte n kam mat na matu Satan galaw nga ai.

Tinang hkum tinang gara hku makawp maga na kun? Yehowa a uhpung hta matut nga na matu dawdan da u. Yehowa aya tang da ai ni gaw, mara ni chye galaw ma tim, shanhte hpe matut nna sadi dung let madi shadaw ya ga. (1 Htesaloni 5:​12, 13) Makam masham htak mat ai ni hte masu hkalem ai ni gaw, uhpung hpe gasat na re. (Titu 1:10) Shanhte tsun ai lam ni gaw teng ai zawn raitim,  anhte gaw “kraw lawang alawan n shamu n shamawt ai hte, myit gadau gadap” n byin na matu sadi ra ai. (2 Htesaloni 2:​1) Timohti hpe Pawlu tsun ai hpaji ga hku hkan u: “Nang chyawm gaw, kadai ni kaw na sharin achyin ya ai hkam la nit dai mung, . . . adum nga let, nang sharin la nna myit tawng da ai lam ni hta, agrin nga u.” (2 Timohti 3:​14, 15) Anhte hpe teng man ai lam shaning latsa daram sharin ya wa ai, Yehowa akyu jashawn ai sadi dung ai mayam hpe kam mai ai madi madun lam ni hpe myit yu u.​​—⁠​Mahte 24:​45-47; Hebre 13:​7, 17.

Hkum Hkrit Mu

Satan gaw ding tawk lam hku shingkang ka-up na matu mung shakut nga ai. Kalang lang shi gaw nang hkrit mat na matu shakut ai. Jahkrit shama ai lam gaw “hkalem hkalau ai ga ni yawng a shawng nnan ladat ni kaw nna langai re.” (Easily Led​​—⁠​A History of Propaganda) British mungdan na hpaji du Hpilip M. Tela gaw Asuri masha ni hte seng nna ka wa ai. Shanhte gaw jahkrit shama ai ga hte hkalem hkalau ai ga ni hku nna shanhte a hpyen ni ntsa shingkang ka-up lu ma ai. Masha hpe hkrit ai, zingri na hpe hkrit ai, si na hpe hkrit ai zawn re ai hkrit ai myit hpe Satan akyu jashawn nna, nang Yehowa a magam n gun mat hkra galaw na re.​​—⁠​Esaia 8:12; Yeremia 42:11; Hebre 2:15.

Satan nang hpe dai hku galaw na hpe ahkang hkum jaw. Yesu ndai hku tsun ai: “Hkum tsawp hpe sha sat kau lu nna, kaning mung bai n di lu ai ni hpe, hkum hkrit myit.” (Luka 12:​4) Yehowa gaw nang hpe lanu lahku nna, Satan hpe gasat na matu “chyahtum chyalai re ai n-gun atsam” jaw na hpe tsep kawp kam u.​​—⁠​2 Korinhtu 4:​7-9; 1 Petru 3:14.

Nang hta n-gun yawm ai aten (sh) hkrit ai aten ni nga chye ai. Raitim, Yehowa gaw Yawshu hpe ndai hku n-gun jaw da ai hpe dum u: “N-gun da ting nna myit nden shaja u; hkum hkrit et, myit hkum hten et: kaning rai nme law, nang sa wa ai lam magup hta na a Karai Kasang Yehowa rau rai nga ai.” (Yawshu 1:​9) Lama na nang myit tsang wa yang, myit tsang ai lam ni hpe Yehowa hpang kalang ta akyu hpyi nna tsun dan u. “Chye chyang ai nyan yawng hta grau lai ai Karai Kasang a ngwi pyaw ai gaw, nanhte a myit masin hte nanhte a myit mang ai hpe . . . bau sin na” gaw teng sha re. Dai hku galaw yang nang n-gun lu wa nna Satan a hkalem hkalau ai lam yawng hpe ninghkap lu na re.​​—⁠​Hpilipi 4:​6, 7, 13.

Asuri hpyen dap a shiga htawn ai wa Rabshake gaw Karai a amyu sha ni hkrit kajawng na matu hkalem hkalau ga tsun wa ai. Asuri ni a lata kaw nna Yehowa hte hpawn, kadai mung hkye la lu na n re ngu Israela ni hpe kam shangun mayu ai. Yerusalem hpe Asuri ni jahten na matu, Yehowa nan shangun ai nga nna pyi shi aja awa tsun ai. Yehowa gara hku bai tsun ai kun? “Nang na ai, Asuri hkawhkam a shangun ma ni ngai hpe shatan nhkan ai ga majaw, hkum hkrit et” nga nna tsun ai. (2 Hkawhkam 18:​22-25; 19:​6) Dai hpang Yehowa gaw lamu kasa langai hpe shangun dat nna, lana mi hta sha Asuri hpyen la 185,000 hpe sat kau ai.​​—⁠​2 Hkawhkam 19:​35.

Hpaji Rawng Let Yehowa A Ga Galoi Mung Madat U

Hkalem hkrum nga ai masha langai a lam hkrang shapraw da ai video langai hpe nang yu nga ai ngu saga. Dai video hpe nang yu nga ai shaloi, ‘hkum kam! Nang hpe masu taw nga ai!’ ngu nna hkalem hkrum ai wa hpe nang sadi jaw mayu na re. Lamu kasa ni mung, “Satan a masu hkalem ai hpe hkum kam u!” nga nna nang hpe sadi jaw nga ai ngu shingran yu u. 

Satan a hkalem hkalau ai ga hpe hkum madat u. (Ga Shagawp 26:​24, 25) Yehowa a ga madat nna nang galaw ai lam shagu hta shi hpe kam hpa nga u. (Ga Shagawp 3:​5-7) Shi nang hpe tsawra nna ndai hku n-gun jaw ai: “Ngai sha e, hpaji rawng u; . . . nye a myit shapyaw ya e.” (Ga Shagawp 27:11) Nang dai hku galaw yang, na a myit hpe gasat ai majan hpe awng dang lu na re.