Content de lai

Malawm Ni Hpe Lai U

 DAW 10

Dinghku Gaw Karai Kasang Kaw Na Chyeju Kumhpa Re

Dinghku Gaw Karai Kasang Kaw Na Chyeju Kumhpa Re

“Sin masum kapyawn nna rit ai sumri hpe, aloi sha gang dut kau lu ai n rai.”​—HPAJI 4:12.

1, 2. (a) Dinghku nnan shang ai ni hte seng nna anhte gara hku myit chye ai kun? Hpa majaw kun? (b) Ndai daw hta gara ga san ni hkaja na kun?

HKUNGRAN poi sa ai hpe nang ra sharawng ai kun? Hkungran poi sa yang grai pyaw ai majaw masha shagu ra sharawng ma ai. Hkungran ai yan la gaw, tsawm htum mawn sumli da nna mani sumsai rai nga ai. Dai shani hta shanhte grai pyaw nna, shanhte a htawm hpang prat mung grai ngwi pyaw na zawn rai nga ai.

2 Raitim, dai ni na aten hta dinghku law law gaw lam amyu myu hku nna hten za nga ai hpe mu lu ai. Dinghku nnan shang ai ni ngwi pyaw simsa na matu anhte myit mada tim, ‘ndai dinghku gaja wa ngwi pyaw lu na kun? Prat tup grin na kun?’ nga nna anhte kalang lang myit chye ai. Ndai ga san ni a mahtai gaw dinghku hte seng ai Karai Kasang a lam matsun ni hpe dinghku num, la ni kamhpa let hkan sa ai hta madung nga ai. (Ga Shagawp 3:5, 6 hpe hti u.) Karai Kasang a n-gaw nwai ai tsawra myit hta galoi mung nga mayu yang, dai hku galaw ra ai. Ndai ga san mali hpe Chyum Laika hta gara hku mahtai jaw da ai hpe myit maju jung ga: Hpa majaw dinghku de mayu ai kun? Ningrum ningtau hku nna kadai hpe lata na kun? Dinghku a matu gara hku hkyen lajang mai ai kun? Dinghku ngwi pyaw na matu karum ya lu ai gaw hpa ni rai kun?

HPA MAJAW DINGHKU DE MAYU AI KUN?

3. Manang ni grai shadut ai majaw dinghku de ai gaw hpa majaw hpaji n rawng ai hte bung ai kun?

3 Pyaw mayu yang dinghku de ra ai. Ningrum ningtau n nga yang, prat n hkum tsup ai, pyaw hpa n nga ai ngu masha nkau mi sawn la ma ai. Dai hku sawn la ai gaw shut ai. Yesu gaw dinghku n de wa ai. Dinghku n de ai prat gaw shaman chyeju re, dinghku n de ai sha nga lu ai nga yang, nga mat na matu n-gun jaw ai. (Mahte 19:11, 12) Kasa Pawlu mung dinghku n de ai a shaman chyeju ni hpe tsun wa ai. (1 Korinhtu 7:32-38) Yesu hte Pawlu gaw, dinghku n de na matu tara jahkrat nga ai gaw n re. Dinghku de ai hpe pat shingdang yang, “nat ni a sharin shaga ai lam” hte bung mat na. (1 Timohti 4:1-3, JCLB) Raitim, myit n bra ai sha Yehowa a magam gun mayu ai ni a matu, dinghku n de ai prat gaw kaja htum re. Manang ni grai shadut ai majaw, dinghku de ai gaw hpaji n rawng ai hte bung ai.

4. Ngwi pyaw ai dinghku de ai gaw dinghku prat a matu gara zawn npawt hpe jahkrat nga ai kun?

4 Dinghku de ging ai lam ni nga ai kun? Nga ai. Dinghku chyeju ngu ai gaw tsawra myit rawng ai Karai Kasang kaw na kumhpa re. (Ningpawt 2:18 hpe hti u.) Dai majaw, dinghku de ai gaw, akyu lu shangun nna ngwi pyaw lam mung lu shangun ai. Ga shadawn, ngwi pyaw ai dinghku de lu ai gaw, kun dinghku prat a matu kaja htum npawt re. Kashu kasha ni gaw, kanu kawa ni a tsawra myit hte sharin shaga ai lam hpe lu la nna, ngwi pyaw simsa let galu kaba wa ra ai. (Shakawn 127:3; Ehpesu 6:1-4) Raitim, dinghku de ai lam gaw kashu kasha shaprat na matu sha n re.

5, 6. (a) Hpaji 4:9-12 hku nna grai hkau ai manang lu ai a akyu nkau mi gaw hpa rai kun? (b) Dinghku gaw sumri masum hte rit da ai sumri hte gara hku bung lu ai kun?

5 Ndai daw a madung Chyum daw hte de a shawng na ga ni hpe myit yu u: “Marai langai sha hta, lahkawng gaw grau mai nga ai: kaning rai nme law, shan lahkawng gaw tinang a amu majaw mai kaja ai shabrai lu la na ma ai. Langai mi kataw yang, langai mi shadaw na ra ai: langai sha nga ai wa kataw yang chyawm gaw, shadaw ai wa n nga nna akyu kata nga ai.  Marai lahkawng rau yup yang, lum nga ai: langai sha chyawm gaw, kaning rai lum lu a ta? Marai langai mi gaw, masha shingtai hpe dang kau lu ai rai yang, lahkawng gaw shi hpe bai dang kau na ra ai: sin [sumri] masum kapyawn nna rit ai sumri hpe, aloi sha gang dut kau lu ai n rai.”​—Hpaji 4:9-12.

6 Ndai Chyum daw gaw madung hku nna manang hte seng ai ahkyak ai lam hpe madun nga ai. Gaja nga yang, dinghku de ai gaw hkau dik htum manang ni byin wa ai lam re. Chyum daw hta lawm ai hte maren, shada da karum ya lu ai, shalan ya lu ai, makawp maga ya lu ai. Dinghku hta lahkawng hta n-ga lawm na nga yang, grau ngang kang na re. Sumri lahkawng hte rit da ai sumri gaw di mat chye ai. Sumri masum hte rit da ai sumri chyawm gaw di na matu grai yak ai. Yan la ni gaw, Yehowa ra sharawng ai lam lu na matu shawng tawn nna galaw ai shaloi, shanhte a dinghku gaw sumri masum hte rit da ai sumri hte bung ai. Yehowa gaw dinghku a ahkayk ai daw hta lawm nga ai majaw, dai dinghku a makyit sumri gaw grai ngang kang na re.

7, 8. (a) Hkum shan ra marin ai myit hpe ninghkap ra ai dinghku n de shi ai Hkristan ni hpe Pawlu gara hku hpaji jaw ai kun? (b) Chyum Laika gaw dinghku de ai ni hkrum na hpa lam hpe tsun dan da ai kun?

7 Dai hta n-ga, dinghku de ai gaw hkum shan ra marin ai hpe shadik ya lu ai langai sha nga ai lam re. Dinghku hta num, la kanawn mazum ai lam hpe pyaw hpa lam hku nna sawn la mai ai. (Ga Shagawp 5:18) Dinghku n de shi ai ni gaw, “ram prat” nga nna Chyum Laika hta tsun da ai ngang myit rawt ai aten lai ai du hkra, hkum shan ra marin ai myit hpe ningdang ra nga ai. Dai myit hpe n hkang ai nga yang, matsat shabat re ai akyang hpe galaw hkrup chye ai. Pawlu gaw “n sharang lu yang gaw, hkungran mu ga: kaning rai nme law, katu kahtet ai hta hkungran ai gaw, grau kaja nga ai” nga nna dinghku n de shi ai ni hpe hpaji jaw wa ai.​—1 Korinhtu 7:9, 36; Yaku 1:15.

8 Dinghku de ging ai lam ni nga ai raitim, tatut myit ra na lam ni nga ai. Pawlu tsun wa ai hte maren, dinghku num, la ni gaw “hkumshan hta e nni nkri hkrum na mara ai.” (1 Korinhtu 7:28) Dinghku n de ai ni n hkrum ai manghkang ni hpe dinghku de ai ni gaw hkrum na re. Dinghku de ai shaloi, yakhkak ai lam ni yawm hkra gara hku galaw lu na kun? Lam langai hku nna gaw, ningrum ningtau hpe hpaji rawng ai hku lata ai lam re.

 KANING RE AI WA GAW NINGRUM NINGTAU KAJA RAI NA KUN?

9, 10. (a) N kamsham ai ni hte dinghku de yang byin na manghkang hpe Pawlu gara hku madun dan wa ai kun? (b) N kamsham ai ni hte dinghku n mai de ai ngu ai Karai Kasang a lam matsun hpe kau da ai majaw hpa ni hkrum chye ai kun?

9 Ningrum ningtau lata ai shaloi, “n kam n sham ai ni hte rau nhtan shai ai kandang hpe hkum jawm hpai mu” ngu ai hkan sa ra ai ahkyak ai npawt tara langai hpe Pawlu ka wa ai. (2 Korinhtu 6:14) Ndai ga shadawn gaw, hkai lu hkai sha hte seng ai bungli hpe tsun mayu ai re. Hkum hkrang n bung ai, n-gun atsam n bung ai dusat lahkawng hpe kandang langai hta sha hpai shangun yang, lahkawng yan jamjau hkrum na re. Dai hte maren, kamsham ai wa hte n kamsham ai wa la hkat yang, dinghku hta myit n hkrum ai lam ni pru wa na re. Ningrum ningtau langai gaw, Yehowa a n-gaw nwai ai myit hta nga mayu nna, langai gaw dai hpe tsep kawp myit n lawm ai nga yang, shanhte a prat hta shawng tawn ai lam ni gaw, n bung ai majaw myitru ra na re. Dai majaw, Pawlu gaw “Karai Wa hpe dum ai hte sha” hkungran na matu Hkristan ni hpe n-gun jaw wa ai.​—1 Korinhtu 7:39.

10 Garen gari nga ai hta na kandang n bung ai hpe hpai dat ai gaw, grau kaja ai nga nna dinghku n de shi ai Hkristan ni sawn la hkrup chye ai. Dai majaw, nkau mi gaw Chyum Laika lam matsun hpe kau da nna Yehowa hpe n nawku ai ni hte dinghku de mat ai. Raitim, yawn hpa akyu ni sha lu ma ai. Shanhte gaw prat hta ahkyak ai lam ni hpe shada da n lu tsun hkat ai masha hte dinghku de ngut chyalu byin mat sai. Dai zawn hkamsha ai gaw, dinghku n de shi yang hkamsha ai garen gari ai lam hta grau sawng chye ai. Raitim, Karai Kasang a lam matsun hpe kamhpa nna sadi dung let hkan sa ai dinghku n de ai Hkristan  ni law law nga ai gaw kabu hpa re. (Shakawn 32:8 hpe hti u.) Shanhte gaw lani mi na aten hta dinghku de na ngu myit da tim, Yehowa hpe nawku ai ningrum ningtau n mu tam dingsa, dinghku n de ai sha nga ma ai.

11. Ningrum ningtau hpe hpaji rawng ai hku lata lu na matu hpa gaw karum ya lu ai kun? (“ Ningrum Ningtau Kaw Nna Ngai Hpa Myit Mada Ai Kun?” ngu ai lawk hpe yu u.)

11 Yehowa hpe nawku ai hte sha mung, tinang a matu htap htuk ai ningrum ningtau rai na n re. Lama wa, nang gaw dinghku de na matu myit taw ai nga yang, na a myit jasat hte htuk ai wa, nang hte bandung bung nna, nang zawn sha Karai Kasang hpe tsawra ai wa hpe tam u. Sadi dung ai mayam gaw, dai hte seng ai laili laika ni grai law hkra shapraw da ya ai. Dai majaw, ndai ahkyak ai dawdan lam jahkrat ai hta, Chyum Laika lam matsun hpe akyu hpyi nna hkan sa na nga yang hpaji rawng na re. *​—Shakawn 119:105 hpe hti u.

12. Mungdan law law hta dinghku de ai hte seng nna gara htung nga ai kun? Gara Chyum Laika kasi hpe hkan sa ma ai kun?

12 Mungdan law law hta kanu kawa ni gaw, kashu kasha ni a matu ningrum ningtau lata ya ai htung nga ai. Ndai zawn ahkyak ai lata ai lam hta kanu kawa ni gaw, nyan hpaji hte mahkrum madup grau law ai nga nna shanhte hkap la ma ai. Chyum Laika prat na zawn, kanu kawa ni lajang ya ai dinghku gaw awng dang lam lu la nga ma ai. Isak a matu ningrum ningtau tam ya ai Abraham a kasi gaw, dai zawn masa hta nga ai ya prat na kanu kawa ni a matu madi shadaw ya ai. Abraham a matu ja, gumhpraw hte ngasat ngasa tsang madang n bung ai gaw ahkyak n re. Yehowa hpe nawku ai ni kaw nna Isak a matu ningrum ningtau tam na matu shakut wa ai. *​—Ningpawt 24:3, 67.

 NGWI PYAW AI DINGHKU BYIN HKRA GARA HKU TAU HKRAU LAJANG MAI AI KUN?

13-15. (a) Ga Shagawp 24:27 hta lawm ai npawt tara gaw dinghku de na matu myit nga ai lasha langai hpe gara hku karum ya lu ai kun? (b) Dinghku a matu numsha langai hpa ni hkyen lajang mai ai kun?

13 Nang gaw dinghku de na matu atsawm myit taw ai nga yang, ‘dinghku de na matu ngai jin jin rai sai kun?’ nga nna tinang hkum tinang san ging ai. Ndai ga san a mahtai gaw tsawra myit, ngang, ningrum ningtau nga ai, kashu kasha shaprat ai lam hte seng ai na a hkamsha lam ni hta sha madung ai n re. Dinghku de na ni gaw dinghku de ai shaloi, lawm wa na lit ni hpe atsawm myit yu ra ai.

14 Ningrum ningtau tam nga ai lasha langai ndai npawt tara hpe atsawm myit yu ging ai: “Na a yi hkauna makan amu ni hpe shajin ngut nna, kam lu ai kan bau bungli hpe garai n lu dingsa, na a nta hte dinghku hkum gaw gap et.” (Ga Shagawp 24:27, JCLB) Hpa hpe tsun mayu ai kun? Dai prat hta, dinghku de mayu ai ni gaw, ‘Madu jan hte shangai wa na ma ni hpe yu lanu lahku, madi shadaw na matu jin jin rai sai kun?’ nga nna tinang hkum tinang san ra ai. Shi gaw shawng nnan shi a yi hkauna hta bungli galaw ra ai. Dai npawt tara gaw ya prat hte mung seng ai. Dinghku de mayu ai ni gaw lit la na matu jin jin rai ra ai. Hkam kaja nga dingsa bungli galaw ra ai. Dinghku a ra rawng ai lam mahkra hte, nawku daw jau ai lam hpe lanu lahku madi shadaw ai lam n nga ai wa gaw, n kam n sham ai wa hta grau n hkru nga ai nga nna Chyum Laika hta tsun da ai.​—1 Timohti 5:8 hpe hti u.

15 Dai hte maren, dinghku de mayu ai numsha mung lit kaba ni hpe la na matu myit hkrum ra ai. Madu wa hpe madi shadaw ya nna dinghku hpe lanu lahku ai madu jan langai a atsam ningja nkau mi hpe Chyum Laika hta shakawn da ai. (Ga Shagawp 31:10-31) Dinghku lit ni a matu jin jin n rai shi yang, grai tin ai hku dinghku de ai ni gaw tingkyeng myit rawng ai, ningrum ningtau a matu sak jaw ra ai ni hpe n myit ai. Ahkyak htum gaw, dinghku de na matu myit nga ai ni gaw Chyum Laika tara hte maren hkan sa ai ni byin na matu shajin da ra ai.

16, 17. Dinghku de na matu lajang nga ai ni gara Chyum Laika tara ni hpe myit yu ra ai kun?

 16 Dinghku de na matu lajang ai hta dinghku num, la ni a matu Karai Kasang jaw da ai lit ni hpe myit yu ra ai. Hkristan dinghku a baw gaw hpa hpe tsun mayu ai lam lasha ni chye na ra ai. Dang sha ai hku n re ai sha Yesu a woi awn ai lam hpe kasi la ra ai. (Ehpesu 5:23) Hkristan numsha mung madu jan ni a lit hpe chye na ra ai. “Madu wa a tara” hpe sharawng awng let npu taw lu na kun? (Roma 7:2) Shi gaw Yehowa hte Hkristu a tara npu hta nga chyalu re. (Galati 6:2) Dinghku de yang, madu wa a ahkang aya gaw shi a matu tara langai byin wa ai. N hkum tsup ai madu wa a ahkang aya npu hta nga ai shaloi, madu wa hpe madi shadaw ya nna npu taw lu na kun? Ndai lam hpe n hkap la lu yang, dinghku n de ging ai.

17 Dai hta n-ga, shada da a ra rawng ai lam ni hpe lanu lahku na matu jin jin rai ra ai. (Hpilipi 2:4 hpe hti u.) Pawlu gaw “nanhte langai hte langai tinang hkum hpe tsawra ai hte maren tinang a madu jan hpe tsawra nga u ga: madu jan mung tinang a madu wa hpe hkrit hkungga nga u ga” nga nna ka wa ai. Madu wa gaw madu jan a hkungga ai lam lu da ai ngu hkamsha ra ai lam, madu jan mung madu wa a tsawra myit lu da ai ngu, hkamsha ra ai lam hpe Karai Kasang lam matsun ya ai majaw, Pawlu chye na wa ai.​—Ehpesu 5:21-33.

Sumtsaw sumra hkrum hkat ai shaloi manang langai shaga sa ai gaw hpaji rawng

18. Sumtsaw da ai aten hta hpa majaw tinang hkum tinang hkang ra ai kun?

18 Sumtsaw da ai aten gaw, pyaw na aten sha n rai ging ai. Shada da gara hku tsun shaga hkat ra ai lam sharin la ra ai aten, tinang a matu htap htuk ai ningrum ningtau re, n re ngu ai hpe chye ginhka lu na aten re. Dai hta n-ga, tsawra myit madun mayu ai myit grau law wa chye ai majaw, tinang hkum tinang hkang ra na aten mung re. Gaja nga yang, shada da tsawra ai gaw kaja ai lam re. Raitim, shada da jet ai tsawra myit hte tsawra ai nga yang, Karai Kasang hte tinang tsawra ai masha a hku hkau lam hkra machyi chye ai akyang lailen ni hpe galaw na n re. (1 Korinhtu 13:5) Nang gaw sumtsaw da ai aten hta tinang hkum tinang hkang ra ai. Dinghku de ai raitim, n raitim na a prat hkrun lam hta dai atsam ningja kaw nna akyu lu na re.

 DINGHKU HPE GARA HKU NGANG KANG SHANGUN LU AI KUN?

19, 20. Dinghku hte seng nna Hkristan langai a mu mada ai lam gaw, dai ni aten na mungkan hta nga ai masha law malawng hte gara hku shai ging ai kun? Ga shadawn jaw u.

19 Dinghku num, la ni gaw dinghku ngang kang mayu yang, dinghku ga sadi ni hpe jaw ai hku mu mada ra ai. Sumroi laika ni, sumla hkrung ni hpe gaw masha ni ra sharawng na matu, grai pyaw na zawn shadu hkra dinghku de ai lam hte shangut ai lam madun da ma ai. Raitim, tatut hta dinghku de ai lam gaw hpungdim dat n re ai sha, prat tup ngang kang na matu Yehowa lajang da ai dinghku lamang a npawt nhpang sha naw re. (Ningpawt 2:24) Yawn hpa gaw dai ni na aten hta, masha law malawng gaw dai zawn n sawn la ma ai. Htung hking nkau hta dinghku de ai hpe “sumri lahkawng makyit ai” nga nna tsun ma ai. Ndai lam gaw dinghku a ntsa masha law malawng sawn la ai lam hte kade daram bung ai lam shanhte chye yang she chye na. Hpa majaw dai hku byin ai kun? Sumri lahkawng hpe atsawm makyit da na nga yang, ngang kang na. Raitim, sumri lahkawng hte makyit da ai sumri hpe aloi sha mai raw ai.

20 Dai ni na aten hta, masha law malawng gaw dinghku hpe prat tup na matu n sawn la ma ai. Shanhte a ra rawng ai lam ni hpe shadik ya lu ai ngu shadu ai majaw aloi sha dinghku de ma ai. Yakhkak hkrum wa ai hte hka bra mai ai nga nna sawn la ma ai. Raitim, dinghku makyit sumri hte seng nna Chyum Laika tsun da ai sumri masum rit da ai sumri ga shadawn hpe dum u. Sumpan sanghpaw li ni hta jailang ai sumri gaw grai ngang ai, n bung laru ru ai aten hta pyi n raw mat ai. Dai hte maren, dinghku chyeju hpe mung prat tup ngang kang na matu lajang da ai. “Karai Kasang matut da nu ai hpe, masha gaw n jahka kau u ga” ngu ai Yesu a ga hpe dum u. (Mahte 19:6) Nang dinghku de na nga yang, dinghku hpe dai zawn mu mada ra ai. Dai zawn ga sadi tawn ai gaw dinghku de ai hpe grai li ai lit byin shangun ai kun? N byin shangun ai.

21. Ningrum ningtau shada da gara hku mu mada ra ai kun? Dai zawn galaw na matu hpa gaw karum ya ai kun?

21 Ningrum ningtau shada da kaja ai mu mada lam nga ra ai. Langai hpra a atsam ningja ni hte shakut ai lam ni hpe, shada  da myit maju jung na nga yang dinghku ngwi pyaw na re. N hkum tsup ai ningrum ningtau hpe dai zawn kaja ai hku mu mada ai gaw tatut hta byin mai na kun? Yehowa a lam matsun yawng gaw tatut hta hkrak sha re. Anhte gaw anhte a ntsa Yehowa kaja ai hku mu mada na hpe ra sharawng ai. “Yehowa e, nang mara matsing nga yang gaw, Madu e, kadai tsap nga lu na rai ta?” nga nna shakawn kungdawn sara tsun ai. (Shakawn 130:3) Ningrum ningtau shada da kaja ai hku mu mada nna mara raw ya ra ai.​—Kolose 3:13 hpe hti u.

22, 23. Abraham hte Sara gaw dinghku num, la ni a matu gara hku kasi kaja madun wa ai kun?

 22 Dinghku de ai na wa magang, grau pyaw wa magang byin na re. Chyum Laika hta, asak kaba ai yan la re ai Abraham hte Sara a dinghku lam hpe madun da ai. Shanhte a dinghku hta mung yakhkak ai lam ni hkrum wa ai. Asak 60 jan hta, lusu ai Ura mare hta nga ai nta kaba hpe kau da nna, ngam ai aten hta ginsum ni hta sha nga wa ai Sara a mabyin hpe shingran yu u. Madu wa a woi awn ai hpe shi npu taw wa ai. Abraham a ningrum ningtau Sara gaw, Abraham a dawdan lam ni awng dang na matu hkungga let madi shadaw ya wa ai. Shi a npu taw ai lam gaw masha yu tsawm na hku sha n re. Shi a madu wa hpe “shi a kraw” kata kaw nna madu nga nna shaga wa ai. (Ningpawt 18:12; 1 Petru 3:6) Abraham hpe myit kraw kata kaw nna hkungga ai lam madun wa ai.

23 Raitim, Abraham hte Sara gaw lam shagu hta myit jasat bung ai ngu tsun mayu ai n re. Kalang mi hta, Sara jaw ai hpaji jaw ga gaw Abraham hpe “nachying yak” shangun ai lam byin wa ai. Raitim, Abraham gaw Yehowa a lam matsun hte maren madu jan a ga hpe shagrit shanem let madat wa ai. Dai majaw shi a dinghku gaw shaman chyeju lu wa ai. (Ningpawt 21:9-13) Dai ni na aten hta, dinghku de ai grai na sai yan la ni pyi, Karai Kasang hpe hkrit hkungga ai ndai yan la kaw nna sharin la ma ai.

24. Gara zawn dinghku gaw Yehowa Karai Kasang hpe shagrau lu ai kun? Hpa majaw kun?

24 Hkristan hpung hta ngwi pyaw ai dinghku ni law law nga ai. Madu jan gaw madu wa hpe grai hkungga ai. Madu wa gaw madu jan hpe tsawra nna shagrau ai. Lam shagu hta Yehowa ra sharawng ai lam hpe shawng tawn nna rau jawm galaw ma ai. Nang gaw dinghku de na matu dawdan da yang, ningrum ningtau hpe hpaji rawng ai hku lata lu u ga. Dinghku de na matu atsawm hkyen lajang lu nna Yehowa Karai Kasang hpe shagrau lu ai, ngwi pyaw ai dinghku byin u ga. Rai yang, na a dinghku gaw nang hpe Karai Kasang a n-gaw nwai ai tsawra myit hta galoi mung a nga nga na matu gaja wa karum ya lu na re.

^ စာပိုဒ်၊ 11 Yehowa Sakse Ni dip shapraw ai Dinghku Ngwi Pyaw Lam A Npawt (fy-BU) ngu ai laika buk, daw 2 hpe yu u.

^ စာပိုဒ်၊ 12 Moi na Yehowa a sadi dung ai mayam nkau mi re ai Abraham hte Yaku hta, num langai hta n-ga nga wa ai. Yehowa gaw dai sadi dung ai mayam ni hte Israela ni hpe num langai hta n-ga la na ahkang jaw wa ai. Shi gaw num law law la ai lam hpe nnan hpang ya ai wa n raitim, kashuk kashak n rai na matu gaw hkang ya wa ai. Ya aten hta gaw, num law law la ai hpe ahkang n jaw sai lam Hkristan ni matsing da ra ai.​—Mahte 19:9; 1 Timohti 3:2.