Langsung mlebu

Lunga menyang daftar isi

 BAB SANGALAS

Dhèwèké Nglindhungi, Ngopèni, lan Ora Gampang Nyerah

Dhèwèké Nglindhungi, Ngopèni, lan Ora Gampang Nyerah

1, 2. (a) Yusuf lan keluargané bakal ngadhepi owah-owahan apa? (b) Warta apa sing kudu dicritakké Yusuf marang bojoné?

YUSUF ngunggahké barang ing ndhuwur kuldiné, kuwi barang pungkasan sing kudu diunggahké. Bayangna dhèwèké nyawang désa Bètléhèm sing isih peteng, banjur nepuk-nepuk kuldiné bèn mlaku. Yusuf mesthi mbayangké perjalanan sing adoh saka désa Bètléhèm menyang Mesir. Dhèwèké mbokmenawa uga kuwatir apa keluargané bakal isa ngadhepi owah-owahan nèk manggon ing Mesir. Merga ing Mesir, wong-wong, basa, lan kebiyasaané asing banget kanggo Yusuf lan keluargané.

2 Ora gampang kanggo nyritakké warta sing ora nyenengké iki marang Maryam, bojoné sing ditresnani. Nanging, Yusuf tetep kudu crita. Yusuf ngandhani Maryam nèk dhèwèké ngimpi ana malaékat sing ngandhakké warta saka Allah, yaiku Raja Hérodhès péngin anaké Yusuf sing isih cilik kuwi mati. Mula keluarga kuwi kudu cepet lunga. (Wacanen Matéus 2:13, 14.) Maryam kuwatir banget. Kok isa ana wong sing arep matèni bocah iki? Maryam lan Yusuf mesthi bingung. Nanging merga percaya karo Yéhuwah, keluarga kuwi siyap-siyap.

3. Terangna perjalanané Yusuf lan Maryam saka Bètléhèm. (Deloken uga gambar.)

3 Wektu isih peteng, Yusuf, Maryam, lan Yésus ninggalké désa Bètléhèm. Keluarga kuwi terus mlaku ngidul. Ing sisih wétan, srengéngé mulai mlethèk, lan Yusuf mesthi mbayangké apa sing bakal diadhepi. Piyé tukang kayu sing sedherhana kaya dhèwèké isa nglindhungi keluargané saka panguwasa sing kuwasané gedhé banget? Piyé dhèwèké nyukupi kebutuhan keluargané? Apa dhèwèké sanggup nindakké tugas saka Yéhuwah kanggo ngopèni lan nggedhèkké anak sing istiméwa iki? Yusuf ngadhepi akèh tantangan sing abot. Nèk nggatèkké upayané Yusuf wektu ngadhepi saben tantangan, awaké dhéwé bakal ngerti apa sebabé para bapak saiki kudu niru imané Yusuf.

Yusuf Nglindhungi Keluargané

4, 5. (a) Piyé critané uripé Yusuf dadi malih? (b) Apa sing diomongké malaékat kanggo nguwatké Yusuf bèn nampa tugas sing abot kuwi?

4 Luwih saka setaun sakdurungé, ing kutha asalé yaiku Nasarèt,  uripé Yusuf dadi malih sakwisé tunangan karo anak wadoné Hèli. Yusuf ngerti nèk Maryam kuwi wong wadon sing nresnani Yéhuwah lan pathokané. Nanging ujug-ujug, Yusuf ngerti nèk Maryam mbobot. Mula, dhèwèké nduwé niyat arep megat Maryam kanthi cara meneng-meneng, bèn Maryam ora kisinan. * Nanging, ana malaékat sing ngomong liwat mimpi nèk Maryam mbobot merga roh suciné Yéhuwah. Malaékat kuwi njelaské nèk anak kuwi ”bakal ngluwari bangsané saka ing dosané”. Malaékat kuwi uga nentremké atiné Yusuf nganggo cara kandha, ”Aja sumelang anggonmu ngepèk Maryam dadi bojomu.”​—Mt. 1:18-21.

5 Yusuf kuwi wong lanang sing setya lan manut. Mula Yusuf gelem nampa tugas sing abot, yaiku nggedhèkké lan ngopèni anak sing dudu anaké dhéwé, nanging putra sing paling ditresnani Yéhuwah. Wektu ana préntah saka kaisar, Yusuf lan Maryam sing lagi mbobot lunga menyang Bètléhèm kanggo sènsus pendhudhuk. Ya ing désa kuwi Yésus lair.

6-8. (a) Critakna kedadéan sing nggawé uripé Yusuf lan keluargané dadi malih. (b) Apa buktiné nèk ”bintang” kuwi asalé saka Sétan? (Deloken uga cathetan ing ngisor.)

6 Yusuf ora nggawa keluargané bali manèh menyang Nasarèt, nanging tetep manggon ing Bètléhèm sing adohé kira-kira 10 kilomèter saka Yérusalèm. Keluarga kuwi mlarat, nanging Yusuf kerja sak isa-isané bèn Maryam lan Yésus aja nganti kekurangan lan sengsara. Ora let suwé, keluarga kuwi manggon ing omah sing sedherhana. Terus, wektu Yésus wis rada gedhé, kira-kira umur setaun luwih, ujug-ujug uripé keluarga kuwi dadi malih. Ana kedadéan apa?

7 Wektu kuwi, ana wong-wong lanang saka tanah Wétan, mungkin saka Babil, yaiku para pandhita utawa ahli ngramal bintang mara ing omahé Yusuf. Wong-wong kuwi isa tekan ing omahé Yusuf lan Maryam merga ngetutké apa sing kétoké kaya bintang. Wong-wong sing sopan banget kuwi nggolèki bocah sing bakal dadi rajané wong Yahudi.

8 Embuh ngerti apa ora, para ahli ngramal bintang kuwi wis nggawé Yésus sing isih cilik arep dipatèni. ”Bintang” sing didelok wong-wong kuwi ora langsung nuntun menyang Bètléhèm, nanging malah menyang Yérusalèm. * Ing Yérusalèm, wong-wong kuwi ngandhani Raja Hérodhès sing jahat, nèk wong-wong kuwi lagi nggolèki bocah cilik sing bakal dadi rajané wong Yahudi. Kuwi nggawé Hérodhès nesu banget.

9-11. (a) Piyé Yéhuwah nglindhungi Yésus? (b) Piyé perjalanan menyang Mesir kuwi béda karo sing ditulis ing legénda apokrifa?

9 Untungé, ana sing mbantu, lan kuwi luwih kuwat timbang  Hérodhès utawa Sétan. Piyé carané? Wektu para tamu tekan ing omahé Yésus lan ndelok dhèwèké karo ibuné, wong-wong kuwi ngekèki hadiah lan ora njaluk balesan apa-apa. Yusuf lan Maryam mesthi ora nyangka isa nduwé barang-barang sing larang, kaya ”mas, menyan, lan blendok mur”. Para ahli ngramal bintang kuwi mauné arep ngandhani Raja Hérodhès panggonané bocah kuwi. Nanging, Yéhuwah ora meneng waé. Liwat mimpi, Yéhuwah mréntahké wong-wong kuwi bali liwat dalan liya.​—Wacanen Matéus 2:1-12.

10 Ora suwé sakwisé para ahli ngramal bintang kuwi lunga, Yusuf nampa pangéling-éling saka malaékaté Yéhuwah, ”Tangia, Sang Putra lan ibuné padha ungsèkna menyang tanah Mesir. Manggona ana ing kana nganti aku awèh weruh marang kowé, awit Sang Prabu Hérodès bakal nggolèki Sang Putra, arep disédani.” (Mt. 2:13, BJP) Mula, kaya sing wis dicritakké mau, Yusuf langsung manut. Dhèwèké ngutamakké kaslametané anaké, lan mboyong keluargané menyang Mesir. Merga wis éntuk hadiah sing larang-larang saka para ahli ngramal bintang mau, keluarga kuwi nduwé sangu kanggo urip ing negara liya.

Yusuf cepet tumindak lan ora mikirké kepentingané dhéwé kanggo nglindhungi anaké

11 Crita lan legénda apokrifa nambah-nambahi crita bab perjalanan menyang Mesir kuwi. Contoné, ing legénda apokrifa kuwi dikandhakké nèk Yésus nganggo mukjijat nggawé perjalanan kuwi dadi luwih cepet, nglawan para perampok, malah mbéngkokké wit kurma bèn ibuné isa njupuk wohé. * Nanging nyatané, perjalanan kuwi angèl, suwé banget, lan marahi kesel.

Yusuf gelem nggawé pangurbanan kanggo nglindhungi keluargané

12. Apa sing isa disinaoni wong tuwa saka Yusuf bab nggedhèkké anak-anak ing donya sing mbebayani saiki?

12 Wong tuwa isa éntuk akèh piwulang saka Yusuf. Yusuf langsung ninggalké gawéané lan gelem nggawé pangurbanan kanggo nglindhungi keluargané saka bebaya. Dadi, Yusuf nganggep keluargané kuwi tanggung jawab suci saka Yéhuwah. Wong tuwa saiki uga nggedhèkké anak-anak ing donya sing mbebayani, sing saya bobrok, lan malah mènèhi pengaruh ala kanggo cah-cah enom. Kaya Yusuf, wong tuwa sing ngupaya nglindhungi anak-anaké saka pengaruh-pengaruh ala kuwi pantes dialem.

Yusuf Ngopèni Keluargané

13, 14. Piyé critané nganti Yusuf lan Maryam manggon lan nggedhèkké anak-anaké ing Nasarèt?

13 Keluarga kuwi kétoké mung sedhéla manggon ing Mesir,  merga ora let suwé ana malaékat sing ngandhani Yusuf nèk Hérodhès wis mati. Yusuf banjur nggawa keluargané bali menyang tanah Israèl. Iki cocog karo ramalan jaman mbiyèn nèk Yéhuwah bakal ngundang Putrané ”saka ing tanah Mesir”. (Mt. 2:15) Yusuf ya nggenepi ramalan iki, nanging saiki keluargané arep digawa menyang endi?

14 Yusuf kuwi wong sing wicaksana. Dhèwèké ngati-ati karo Arkhélaus, penggantiné Hérodhès. Arkhélaus kuwi ya wong sing kejem lan seneng matèni. Merga dituntun Allah, Yusuf karo keluargané lunga menyang arah lor, adoh saka Yérusalèm lan kabèh masalah sing ana ing dhaérah kuwi. Yusuf bali menyang kutha asalé yaiku Nasarèt ing Galiléa. Ing Nasarèt, Yusuf lan Maryam nggedhèkké anak-anaké.​—Wacanen Matéus 2:19-23.

15, 16. Kira-kira apa waé gawéané Yusuf, lan alat-alat apa waé sing digunakké?

15 Keluarga kuwi uripé sedherhana, nanging ya tetep kudu ngupaya. Alkitab nyebut Yusuf tukang kayu. Ing basa asliné, kuwi klebu gawéan-gawéan liya, contoné negor wit, ngangkut, lan nyigar-nyigar wit kuwi bèn isa digunakké kanggo nggawé omah, prau, jembatan cilik, grobag, rodha, alat kanggo ngluku, lan alat-alat tani liyané. (Mt. 13:55) Kuwi gawéan sing mbutuhké tenaga. Tukang kayu ing jaman Alkitab kerep nyambut gawé ing sisih omahé sing sedherhana.

16 Yusuf nggunakké alat sing béda-béda, alat kuwi mungkin diwarisi saka bapaké. Mungkin Yusuf nggunakké siku, unting-unting, pethèl (beliung), kapur, kapak cilik, graji, palu wesi, palu kayu, tatah (pahat), bor sing bentuké kaya busur, lém sing werna-werna, lan mungkin paku, senajan kuwi regané larang.

17, 18. (a) Apa waé sing disinaoni Yésus saka bapak angkaté? (b) Apa sebabé Yusuf kudu saya mempeng nyambut gawé?

17 Bayangna Yésus sing isih cilik nggatèkké bapak angkaté lagi kerja. Yésus nggatèkké kabèh sing ditindakké Yusuf. Yésus mesthi nggumun karo pundhak lan lengené bapaké sing keker, tangané sing trampil, lan mripaté sing awas. Isa waé Yésus sing isih cilik diajari gawéan sing gampang, kaya ngamplas kayu nganggo kulit iwak sing garing. Mbokmenawa Yusuf ya ngajari jenis-jenis kayu sing digunakké, contoné kayu wit ara-hutan, wit èk, utawa wit zaitun.

Yusuf nglatih anaké dadi tukang kayu

 18 Yésus nggatèkké nèk bapaké kuwi wong sing rosa merga biyasa negor wit, nyigar kayu, lan nggunakké palu. Nanging ora mung kuwi, Yésus uga ngerti nèk bapaké kuwi wong sing tresna banget karo keluargané, klebu dhèwèké, ibuné, lan adhi-adhiné. Anggota keluargané Yusuf lan Maryam saya akèh, paling ora ana enem anak manèh sakwisé Yésus. (Mt. 13:55, 56) Yusuf kudu mempeng nyambut gawé kanggo nyukupi kebutuhan keluargané.

Yusuf paham nèk nyukupi kebutuhan rohani keluargané kuwi sing paling penting

19. Piyé Yusuf nyukupi kebutuhan rohani keluargané?

19 Nanging, Yusuf uga paham nèk nyukupi kebutuhan rohani keluargané kuwi sing paling penting. Mula, dhèwèké nyedhiyakké wektu kanggo mulang anak-anaké bab Yéhuwah lan hukum-hukumé. Yusuf lan Maryam kerep ngejak keluargané lunga menyang sinagogé cedhak kono. Ing sinagogé kuwi, hukum diwacakké lan dijelaské. Mungkin Yésus akèh takon karo Yusuf bab Yéhuwah lan hukumé, lan Yusuf ngupaya tenan njawab pitakonan kuwi. Yusuf uga ngejak keluargané menyang Yérusalèm kanggo nekani riyaya. Kanggo riyaya Paskah sing dianakké saben taun, mungkin butuh wektu nganti rong minggu, klebu perjalanan menyang Yérusalèm sing adohé kira-kira 120 kilomèter, teka ing riyaya kuwi, lan bali manèh.

Yusuf ajeg nggawa keluargané ngibadah menyang bait ing Yérusalèm

20. Piyé kepala keluarga Kristen saiki isa niru tuladhané Yusuf?

20 Kepala keluarga Kristen saiki niru tuladhané Yusuf sing ora mikirké kepentingané dhéwé. Senajan para kepala keluarga nggolèk dhuwit kanggo nyukupi kebutuhan keluargané, nanging tetep ngutamakké bab rohani lan mulang anak-anaké bab Yéhuwah. Kuwi klebu nindakké ibadah sakeluarga ing omah, lan ngejak keluargané teka ing pakumpulan ibadah lan kebaktian. Kaya Yusuf, para kepala keluarga ngerti nèk sing paling penting yaiku mulang anak-anaké bab Yéhuwah.

Kuwatir Banget

21. Kaya apa kahanané wektu riyaya Paskah, lan kapan Yusuf lan Maryam sadhar nèk Yésus ora ana ing rombongan?

21 Kaya biyasané, Yusuf ngejak keluargané menyang Yérusalèm kanggo ngrayakké Paskah. Wektu kuwi Yésus umuré 12 taun. Keluarga-keluarga sing anggota keluargané akèh, mangkat bareng lan iring-iringan. Rombongan kuwi ngliwati désa-désa sing asri ing musim semi. Wektu munggah ngliwati dhaérah sing tandhus ing cedhak Yérusalèm, akèh sing nyanyi masmur pendakian sing terkenal. (Ms. 120-134) Kutha kuwi kayané wis ramé banget merga ana atusan  éwu wong sing teka. Sakwisé riyaya kuwi rampung, keluarga lan rombongané padha bali mulih. Yusuf lan Maryam sing mungkin lagi répot banget, ngira nèk Yésus wis ana ing antarané para sedulur lan rombongan sing mulih bareng. Sakwisé sedina perjalanan saka Yérusalèm, wong tuwané lagi sadhar nèk Yésus ora ana ing rombongan seduluré kuwi. Kuwi nggawé Yusuf lan Maryam kuwatir banget.​—Lk. 2:41-44.

22, 23. Apa sing ditindakké Yusuf lan Maryam wektu sadhar nèk Yésus ora ana ing rombongan, lan Maryam ngomong apa wektu Yésus wis ketemu?

22 Karo bingung lan kuwatir, Yusuf lan Maryam bali manèh menyang Yérusalèm lan nggolèki Yésus ing ngendi-endi. Bayangna pas ngliwati dalan-dalan ing kutha kuwi, sing kahanané wis sepi lan béda banget karo sakdurungé, Yusuf lan Maryam nyeluk-nyeluk Yésus.  Ana ing ngendi sakjané bocah iki? Sakwisé telung dina nggolèki, Yusuf mungkin ngrasa gagal nindakké tanggung jawab sing suci saka Yéhuwah. Akiré, Yusuf lan Maryam mara ing bait. Bar digolèk-golèki, jebulé Yésus ana ing tengah-tengahé sakumpulan wong-wong ahli hukum sing ngumpul ing ruangan gedhé ing bait kuwi. Bayangna Yusuf lan Maryam sing lega banget sakwisé nemokké Yésus.​—Lk. 2:45, 46.

23 Yésus lagi ngrungokké wong-wong kuwi lan ngajokké akèh pitakonan. Wong-wong kuwi nggumun merga pangertèn lan jawabané Yésus sing isih bocah. Yusuf lan Maryam uga nggumun merga Yésus isa kaya ngono. Miturut Alkitab Yusuf ora ngomong apa-apa, nanging omongané Maryam mesthi uga nduduhké perasaané Yusuf. Maryam kandha, ”Nggèr, yagéné kowé kokgawé répoté bapak  lan ibumu? Olèhku padha nggolèki kowé nganti uwas [utawa, kuwatir] atiku.”​—Lk. 2:47, 48, BJP.

24. Piyé Alkitab nduduhké rasané dadi wong tuwa?

24 Nganggo ukara kuwi, Alkitab nduduhké piyé rasané dadi wong tuwa. Senajan nduwé anak sing sampurna, nanging wong tuwa tetep waé isa kuwatir. Ngopèni anak ing donya sing ala saiki isa nggawé bapak lan ibu ’uwas atiné’, utawa kuwatir banget. Nanging, wong tuwa isa kelipur merga ngerti nèk Alkitab uga nerangké bab tantangan sing diadhepi wong tuwa.

25, 26. Piyé Yésus njawab wong tuwané, lan piyé perasaané Yusuf pas ngrungokké jawabané Yésus?

25 Yésus seneng ana ing panggonan sing isa nggawé dhèwèké ngrasa luwih cedhak karo Yéhuwah, Bapaké ing swarga. Yésus uga ngrasa seneng merga isa sinau sak akèh-akèhé bab Yéhuwah. Mula, Yésus njawab wong tuwané, ”Punapaa déné panjenengan madosi Kula? Panjenengan punapa boten mirsa, bilih Kula kawajiban wonten ing dalemipun Rama Kula?”​—Lk. 2:49.

26 Yusuf mesthi mikirké bola-bali jawabané Yésus kuwi, mungkin dhèwèké bangga karo Yésus. Saksuwéné iki, Yusuf wis mempeng mulang anak angkaté kuwi supaya nduwé hubungan sing cedhak karo Yéhuwah. Senajan isih enom, Yésus wis ngerti kaya apa bapak sing welas asih kuwi, utamané merga Yésus wis ngrasakké dhéwé carané Yusuf tumindak marang keluargané.

27. Para bapak nduwé kaurmatan apa, lan piyé panjenengan niru tuladhané Yusuf?

27 Nèk panjenengan dadi bapak, panjenengan nduwé kaurmatan kanggo nduduhké marang anak-anak kaya apa bapak sing welas asih kuwi. Klebu nèk panjenengan nduwé anak angkat utawa anak tiri, panjenengan isa ngéling-éling tuladhané Yusuf lan ngajèni uga nresnani saben anak miturut kepribadiané dhéwé-dhéwé. Bantunen anak-anak bèn cedhak karo Yéhuwah, Bapak ing swarga.​Wacanen  Éfesus 6:4.

 Yusuf Ora Gampang Nyerah

28, 29. (a) Apa piwulang bab Yusuf saka ayat ing Lukas 2:51, 52? (b) Piyé Yusuf mbantu anaké bèn saya wicaksana?

28 Ing Alkitab mung ana katrangan singkat bab Yusuf, nanging penting kanggo digatèkké. Awaké dhéwé maca nèk Yésus ”terus manut karo wong tuwané”. Sakliyané kuwi, ”Yésus saya gedhé lan saya wicaksana, uga ditresnani Allah lan manungsa.” (Lk. 2:51, 52, NW) Apa piwulang bab Yusuf saka ayat kuwi? Yusuf terus dadi kepala keluarga sing apik wektu mimpin keluargané. Buktiné, senajan sampurna nanging Yésus gelem ngajèni lan manut marang Yusuf.

29 Ayat kuwi uga kandha nèk Yésus saya wicaksana, lan Yusuf mesthi ya mbantu Yésus isa kaya ngono. Wektu kuwi, ana paribasan kuna lan diajèni wong Yahudi. Kuwi isih ana nganti saiki. Paribasan kuwi kandha nèk mung wong sing sugih lan nduwé kuwasa sing isa bener-bener wicaksana, nanging wong sing nyambut gawéné dadi tukang kayu, petani, lan pandhé wesi ”ora mungkin wong-wong kaya ngono ngomongké bab kaadilan lan kawicaksanan”. Nanging, Yésus mbuktèkké nèk paribasan kuwi klèru. Yésus sinau akèh saka Yusuf. Wektu isih cilik, Yésus kerep krungu bapak angkaté mulang bab ’kaadilan lan kawicaksanané’ Yéhuwah, senajan Yusuf mung tukang kayu sing sedherhana.

30. Piyé Yusuf mènèhi tuladha kanggo para kepala keluarga saiki?

30 Awaké dhéwé uga ngerti nèk Yésus diopèni kanthi apik karo Yusuf, merga Yésus dadi wong enom sing kuwat lan séhat. Sakliyané kuwi, Yusuf nglatih anaké supaya trampil nyambut gawé. Yésus dikenal ”si tukang kayu” dudu mung anaké tukang kayu. (Mk. 6:3) Dadi, Yusuf suksès nglatih Yésus. Para kepala keluarga uga kudu niru tuladhané Yusuf, sing ngopèni anak-anaké lan nglatih anak-anaké supaya isa mandhiri.

31. (a) Nganggo bukti-bukti sing ana, terangna kapan Yusuf mati. (Deloken uga kothak.) (b) Apa tuladhané Yusuf sing isa awaké dhéwé tiru?

31 Wektu maca katrangané Alkitab nèk Yésus dibaptis pas umur 30 taun, Yusuf wis ora disebut-sebut manèh. Bukti nduduhké nèk Maryam wis randha wektu Yésus mulai nindakké tugas nginjilé. (Deloken kothak ” Kapan Yusuf Mati?”) Nanging, tuladhané Yusuf cetha banget. Dhèwèké bapak sing nglindhungi lan ngopèni keluargané, uga wong sing ora gampang nyerah nganti mati. Saben bapak, saben kepala keluarga, utawa malah saben wong Kristen kudu niru imané Yusuf.

^ par. 4 Ing jaman semono, wong sing wis tunangan dianggep kaya wis nikah.

^ par. 8 ”Bintang” iki dudu bintang sing biyasa lan dudu saka Yéhuwah. Sétan nggunakké tandha ajaib kuwi kanggo nindakké rencanané sing jahat yaiku nyingkirké Yésus.

^ par. 11 Alkitab cetha ngandhani nèk Yésus nggawé mukjijat sing kapisan sakwisé Yésus dibaptis.​—Yo. 2:1-11.