Purwaning Dumadi 24:1-67

  • Nggolèkké bojo kanggo Ishak (1-58)

  • Ribka nemoni Ishak (59-67)

24  Abraham wis tuwa lan umuré wis akèh. Yéhuwah mènèhi akèh banget berkah+ kanggo Abraham.  Abraham ngomong karo pembantuné sing paling tuwa ing omahé, sing ngurusi kabèh hartané,+ ”Kowé kudu janji karo aku,*  lan kowé kudu sumpah demi Yéhuwah, Gusti Allahé langit lan bumi, nèk kowé ora bakal nggolèk wong wédok Kanaan sing manggon ing sekitarku+ bèn dadi bojoné anakku.  Kowé kudu lunga ing negaraku lan nemoni sedulurku,+ terus golèkna bojo kanggo Ishak anakku.”  Terus pembantuné takon, ”Piyé nèk wong wédok kuwi ora gelem mèlu aku bali ing tanah iki? Apa aku kudu nggawa anakmu mrana?”+  Abraham njawab, ”Aja nganti kowé nggawa anakku mrana.+  Yéhuwah, Gusti Allah sing nguwasani swarga, sing nggawa aku lunga saka keluargané bapakku+ lan saka negarané sedulurku, sumpah marang aku,+ ’Aku bakal mènèhké tanah iki+ kanggo keturunanmu.’*+ Dhèwèké bakal ngongkon malaékaté nuntun kowé,+ lan ing kana+ kowé mesthi bakal nemokké bojo kanggo anakku.  Nèk wong wédok kuwi ora gelem mèlu kowé, kowé bébas saka sumpahmu. Ning, aja nggawa anakku mrana.”  Terus, pembantuné janji marang Abraham lan nggawé sumpah nèk dhèwèké bakal nindakké sing diomongké Abraham.+ 10  Mula, pembantuné nggawa unta sepuluh lan barang-barang sing apik duwèké majikané. Terus, dhèwèké mangkat menyang kuthané Nahor ing Mésopotamia. 11  Wektu wis soré, dhèwèké mandheg bèn unta-untané isa lèrèn ing njaba kutha kuwi. Wektu kuwi, wong-wong wédok biasané teka mrono kanggo njupuk banyu. 12  Terus pembantuné ndonga, ”Yéhuwah, Gusti Allahé Abraham majikanku, tulungi aku bèn aku isa berhasil dina iki. Duduhna katresnan-Mu* kanggo Abraham majikanku. 13  Aku lagi ngadeg ing cedhak sumber banyu iki, lan cah-cah wédok saka kutha bakal teka kanggo njupuk banyu. 14  Nèk aku ngomong karo salah siji cah wédok ing kono, ’Tulung wènèhana aku ngombé saka wadhahmu,’ terus dhèwèké njawab, ’Ya mangga, Pak. Aku ya bakal mènèhi ngombé unta-untamu,’ berarti dhèwèké sing Njenengan pilih kanggo Ishak abdi-Mu. Dadi aku isa ngerti nèk Njenengan nduduhké katresnan* marang majikanku.” 15  Ning, sakdurungé pembantuné rampung ndonga, Ribka teka nggawa wadhah banyu ing pundhaké. Ribka kuwi anaké Bètuèl,+ lan Bètuèl kuwi anaké Milka+ bojoné Nahor,+ kakangé Abraham. 16  Cah wédok kuwi ayu banget, isih prawan, lan durung tau turu* karo wong lanang. Dhèwèké mudhun ing sumber banyu, ngisi wadhahé, terus munggah manèh. 17  Pembantuné Abraham mlayu nemoni cah wédok kuwi, terus kandha, ”Aku njaluk banyu saka wadhahmu sithik waé.” 18  Cah wédok kuwi kandha, ”Mangga, Pak.” Terus, cah wédok kuwi ngedhunké wadhahé saka pundhaké lan mènèhi pembantu kuwi banyu kanggo ngombé. 19  Sakwisé mènèhi ngombé pembantu kuwi, cah wédok mau kandha, ”Aku ya bakal njupuk banyu kanggo unta-untamu bèn isa ngombé nganti puas.” 20  Cah wédok kuwi cepet-cepet ngesokké banyu saka wadhahé ing wadhah sing dienggo ngombé kéwan-kéwan. Terus, dhèwèké bola-bali mlayu menyang sumber banyu kanggo njupuk banyu nganti kabèh unta kuwi ngombé. 21  Saking nggumuné, pembantu kuwi mung isa meneng waé karo ngamati cah wédok mau. Dhèwèké mikir apa Yéhuwah wis mbantu dhèwèké bèn berhasil nindakké apa sing dipréntahké. 22  Sakwisé kabèh unta kuwi ngombé, pembantu kuwi mènèhi cah wédok mau anting-anting emas sing dienggo ing irung sing aboté setengah syèkel* lan gelang emas loro sing aboté sepuluh syèkel.* 23  Terus pembantu kuwi takon, ”Ndhuk, bapakmu jenengé sapa? Apa aku isa nginep ing omahé bapakmu?” 24  Cah wédok kuwi njawab, ”Bapakku jenengé Bètuèl,+ anaké Milka lan Nahor.”+ 25  Cah wédok kuwi kandha manèh, ”Njenengan isa nginep ing omahku. Ing kono ya ana akèh pakan kéwan lan jerami.” 26  Terus, pembantu kuwi sujud marang Yéhuwah 27  lan kandha, ”Muga-muga Yéhuwah, Gusti Allahé Abraham majikanku, dimulyakké, merga wis nduduhké katresnané* lan nepati janjiné marang majikanku. Yéhuwah wis nuntun aku ing omahé seduluré majikanku.” 28  Terus, cah wédok kuwi mlayu ing omahé ibuné lan nyritakké kuwi kabèh. 29  Ribka nduwé kakang sing jenengé Laban.+ Laban mlayu nemoni pembantu kuwi ing cedhak sumber banyu. 30  Laban ndelok anting-anting sing dienggo ing irung lan ndelok gelang ing tangané Ribka adhiné. Sakwisé ngrungokké critané Ribka soal kabèh sing diomongké pembantu kuwi, Laban nemoni pembantu kuwi. Pembantu kuwi lan unta-untané isih ngadeg ing cedhak sumber banyu. 31  Laban kandha, ”Njenengan pancèn diberkahi Yéhuwah. Ayo mlebu omah. Aja ing njaba terus. Wis tak siapké panggonan kanggo njenengan lan kanggo unta-untané njenengan.” 32  Pembantu kuwi mlebu omah, lan dhèwèké* ngedhunké barang-barang sing digawa unta-unta mau, terus mènèhi unta-unta kuwi jerami lan pakan kéwan. Dhèwèké ya mènèhi banyu kanggo wisuh sikil marang pembantu kuwi lan kanca-kancané. 33  Wektu disuguhi panganan, pembantu kuwi kandha, ”Aku ora bakal mangan nganti aku nyritakké alesanku mréné.” Laban kandha, ”Ya, mangga.” 34  Pembantu kuwi kandha, ”Aku pembantuné Abraham.+ 35  Yéhuwah wis mènèhi berkah sing akèh banget kanggo majikanku lan nggawé majikanku dadi sugih banget. Dhèwèké mènèhi majikanku domba, sapi, pérak, emas, pembantu lanang, pembantu wédok, unta, lan keledai.+ 36  Sara bojoné majikanku nglairké anak lanang wektu dhèwèké wis tuwa.+ Majikanku bakal mènèhké kabèh sing diduwèni kanggo bocah kuwi.+ 37  Terus majikanku ngongkon aku nggawé sumpah, ’Aja nggolèkké bojo kanggo anakku saka wong wédok Kanaan sing manggon ing sekitarku.+ 38  Kowé kudu nemoni keluargané bapakku,+ lan kowé kudu nggolèkké bojo kanggo Ishak anakku.’+ 39  Ning, aku takon karo majikanku, ’Piyé nèk wong wédok kuwi ora gelem mèlu aku?’+ 40  Majikanku njawab, ’Yéhuwah sing tak layani+ bakal ngongkon malaékaté+ mbantu kowé lan bakal nggawé perjalananmu berhasil. Kowé kudu nggolèkké bojo kanggo anakku saka keluargané bapakku.+ 41  Nèk kowé wis nemoni keluargaku, ning keluargaku ora gelem mènèhké anaké wédok, kowé bakal bébas saka sumpahmu.’+ 42  ”Pas tekan ing sumber banyu dina iki, aku ndonga, ’Yéhuwah, Gusti Allahé Abraham majikanku, muga-muga Njenengan nggawé perjalananku berhasil. 43  Aku lagi ngadeg ing cedhak sumber banyu iki. Aku bakal ngomong karo salah siji cah wédok+ sing teka kanggo njupuk banyu, ”Aku njaluk ngombé sithik waé saka wadhahmu,” 44  nèk cah wédok kuwi njawab, ”Ya mangga, Pak. Aku ya bakal mènèhi ngombé unta-untamu,” berarti cah wédok kuwi sing dipilih Yéhuwah kanggo anaké majikanku.’+ 45  ”Sakdurungé aku rampung ndonga ing njero ati, Ribka teka nggawa wadhah banyu ing pundhaké. Dhèwèké mudhun ing sumber banyu lan njupuk banyu. Terus aku ngomong karo dhèwèké, ’Tulung, aku njaluk ngombé.’+ 46  Dhèwèké cepet-cepet ngedhunké wadhahé saka pundhaké, terus kandha, ’Ya mangga, Pak.+ Aku ya bakal mènèhi ngombé unta-untamu.’ Terus aku ngombé, lan dhèwèké mènèhi ngombé unta-unta kuwi. 47  Terus aku takon, ’Bapakmu jenengé sapa?’ Dhèwèké njawab, ’Bapakku jenengé Bètuèl, anaké Nahor lan Milka.’ Dadi, aku masangké anting-anting ing irungé lan gelang ing tangané.+ 48  Aku sujud marang Yéhuwah lan mulyakké Yéhuwah, Gusti Allahé Abraham majikanku,+ sing wis nuntun aku bèn aku isa ketemu karo ponakané* majikanku, terus nggawa dhèwèké bèn dadi bojoné anaké majikanku. 49  Saiki, aku péngin ngerti apa kowé gelem nduduhké katresnan* marang majikanku lan apa kowé setya marang majikanku. Nèk ora, ngomonga bèn aku ngerti aku kudu piyé.”*+ 50  Terus Laban lan Bètuèl njawab, ”Iki saka Yéhuwah, mula aku ora isa nggawé keputusan soal iki. 51  Mangga nèk arep ngejak Ribka mrana bèn dadi bojoné anaké majikanmu, kaya sing diomongké Yéhuwah.” 52  Wektu krungu omongané wong-wong kuwi, pembantuné Abraham langsung sujud marang Yéhuwah. 53  Pembantu kuwi ngetokké barang-barang saka pérak lan emas. Dhèwèké ya ngetokké klambi. Kabèh kuwi diwènèhké marang Ribka. Pembantu kuwi ya mènèhké barang-barang berharga kanggo kakang lan ibuné Ribka. 54  Sakwisé kuwi, pembantu kuwi lan kanca-kancané mangan lan ngombé, terus nginep ing kono. Ésuké, sakwisé tangi, pembantu kuwi kandha, ”Aku tak bali marang majikanku, ya.” 55  Kakang lan ibuné Ribka kandha, ”Ribka bèn ing kéné sik sepuluh dina manèh. Bar kuwi, dhèwèké éntuk lunga.” 56  Ning, pembantu kuwi njawab, ”Aja nggondhèli aku, merga Yéhuwah wis nggawé perjalananku berhasil. Aku tak pamit ya, bèn aku isa bali marang majikanku.” 57  Wong loro kuwi njawab, ”Ribka diundang* waé, terus ditakoni.” 58  Mula Ribka diundang* lan ditakoni, ”Apa kowé gelem lunga karo wong iki?” Ribka njawab, ”Ya, aku gelem.” 59  Mula, wong-wong kuwi ngéntukké Ribka+ lan wong sing momong*+ dhèwèké lunga bareng karo pembantuné Abraham lan kanca-kancané. 60  Wong-wong kuwi mberkahi Ribka, ”Ribka, muga-muga keturunanmu dadi jutaan, lan muga-muga keturunanmu ngrebut kuthané* wong-wong sing sengit karo keturunanmu.”+ 61  Ribka karo para pembantuné wédok siap-siap, terus numpak unta lan mèlu pembantuné Abraham mau. Pembantuné Abraham mau ngejak Ribka mangkat. 62  Ishak manggon ing tanah Nègèb.+ Dhèwèké lagi waé mulih saka Béèr-lahai-roi,+ 63  terus dhèwèké mlaku-mlaku ing padhang kanggo ngrenung.+ Wektu kuwi wis mèh peteng. Terus, Ishak ndelok ana unta-unta sing teka. 64  Wektu Ribka ndelok Ishak, dhèwèké cepet-cepet mudhun saka untané. 65  Terus Ribka takon karo pembantu kuwi, ”Wong sing ana ing padhang lan lagi mlaku mréné kuwi sapa?” Pembantu kuwi njawab, ”Kuwi majikanku.” Terus, Ribka njupuk sléndhang kanggo ngudhungi sirahé. 66  Terus, pembantu kuwi crita marang Ishak soal kabèh sing wis dilakoni. 67  Sakwisé kuwi, Ishak nggawa Ribka ing kémahé Sara ibuné.+ Ribka dadi bojoné Ishak. Ishak mulai tresna karo Ribka,+ lan Ishak dadi ora sedhih manèh sakwisé ditinggal mati ibuné.+

Katrangan Tambahan

Lit.: ”Dèlèhna tanganmu ing ngisoré pupuku”. Kuwi cara kanggo nduduhké nèk setuju karo sumpah kuwi.
Lit.: ”benihmu”.
Utawa ”katresnan-Mu sing langgeng”. Deloken Daftar Istilah.
Utawa ”katresnan sing langgeng”. Deloken Daftar Istilah.
Maksudé, nindakké hubungan sèks.
1 syèkel = 11,4 g. Deloken Lamp. B14.
1 syèkel = 11,4 g. Deloken Lamp. B14.
Utawa ”katresnané sing langgeng”. Deloken Daftar Istilah.
Sing dimaksud mungkin Laban.
Lit.: ”anaké seduluré”.
Lit.: ”kudu ngiwa utawa nengen”.
Utawa ”katresnan sing langgeng”. Deloken Daftar Istilah.
Utawa ”diceluk”.
Utawa ”diceluk”.
Maksudé, sing mbiyèn momong Ribka lan saiki dadi pembantuné.
Lit.: ”gerbangé”.