Kpohọ eme nọ e riẹ eva

Kpohọ eme nọ e kẹle obọ emuhọ

Kpohọ oria izoẹme

Isẹri Jihova

Isoko

Uwou-Eroro Na—Uvitha Uwuhrẹ  |  Akpe 2015

Kọ Whọ be Ruẹ Obọ Ọghẹnẹ Evaọ Uzuazọ Ra?

Kọ Whọ be Ruẹ Obọ Ọghẹnẹ Evaọ Uzuazọ Ra?

“A vẹte riẹ nọ ỌNOWO na ọ rọ kugbe idibo riẹ.”—AIZ. 66:14.

ILE: 65, 26

1, 2. Eme ahwo jọ a roro kpahe Ọghẹnẹ?

AHWO buobu a re roro nọ ahwo-akpọ a wo oware ovo kugbe Ọghẹnẹ hẹ. Ahwo jọ dede a tubẹ rọwo nọ Ọghẹnẹ ọ be daezọ oware nọ o be via kẹ ahwo-akpọ tere he. Ofou-owhre ologbo nọ ọ jọ obọ Philippines fou evaọ amara Akpegbọvo, ukpe 2013, ọ wha ọraha ologbo ze. Onana u ru nọ osu okpẹwho jọ evaọ obei ọ rọ ta nọ: “U mu omẹ ẹro nọ Ọghẹnẹ ọ jọ obọfa.”

2 Amọfa jọ a re yeri uzuazọ wọhọ ẹsenọ Ọghẹnẹ ọ be ruẹ oware nọ a bi ru hu. (Aiz. 26:10, 11; 3 Jọn 11) A wọhọ ahwo nọ Pọl ukọ na ọ ta inọ: “A gwọlọ daezọ Ọghẹnẹ hẹ.” Ahwo otiọye na “a vọ avọ oghoghẹrẹ emuemu kpobi, uvou-uthei, gbe eyoma.”—Rom 1:28, 29.

3. (a) Enọ vẹ ma rẹ sae nọ omamai kpahe Ọghẹnẹ? (b) Ẹsibuobu nọ Ebaibol na ọ tẹ fodẹ “obọ” Ọghẹnẹ, yọ eme a be ta kpahe na?

3 Kọ ẹvẹ kpahe omai? Wo ohẹriẹ no ahwo nọ a fodẹ evaọ obehru na, ma riẹ nọ Jihova ọ be ruẹ oware kpobi nọ ma bi ru. Dede na, kọ ma vuhumu nọ ọ be daezọ mai je bi fiobọhọ kẹ omai evaọ uzuazọ? U te no ere no, kọ ma rrọ usu ahwo nọ Jesu ọ ta nọ “a te ruẹ Ọghẹnẹ”? (Mat. 5:8) Re ma wo otoriẹ ẹme yena, jọ ma kake ta kpahe iriruo ahwo jọ evaọ Ebaibol na nọ a ruẹ obọ Ọghẹnẹ  gbe amọfa nọ a rọwo muẹrohọ onana ha. Kẹsena ma ve ti wuhrẹ epanọ ẹrọwọ ọ sai ro fiobọhọ kẹ omai muẹrohọ obọ Jihova evaọ uzuazọ mai. Nọ ma be ta kpahe eware nana, muẹrohọ inọ ẹsibuobu nọ Ebaibol na ọ tẹ fodẹ “obọ” Ọghẹnẹ, o be ta kpahe ogaga nọ o re ro fiobọhọ kẹ idibo riẹ gbe onọ o re ro fi ewegrẹ riẹ kparobọ.—Se Iziewariẹ 26:8.

A RỌWO MUẸROHỌ OBỌ ỌGHẸNẸ HẸ

4. Fikieme ewegrẹ emọ Izrẹl a gbe ro muẹrohọ obọ Ọghẹnẹ hẹ?

4 Okenọ orẹwho Izrẹl u muhọ obọ, ahwo a wo uvẹ nọ a rẹ rọ ruẹ je yo kpahe epanọ Ọghẹnẹ ọ jẹ rọ thọ emọ Izrẹl. Jihova ọ rọ edhere igbunu siwi idibo riẹ no obọ Ijipti, a te je fi ivie ewho sa-sa kparobọ. (Jos. 9:3, 9, 10) Ghelọ eware kpobi nọ ivie abọ ukiediwo-ọre Jọdan a yo jẹ ruẹ oke yena, a “koko oma kugbe re a họre Joshua avọ Izrẹl.” (Jos. 9:1, 2) Makọ okenọ ivie yena a mu emọ Izrẹl họ ẹhọre no dede, a wo uvẹ nọ a hae rọ ruẹ nọ obọ Ọghẹnẹ o rrọ ohọre na. Jihova o ru nọ “ọre avọ ọvẹre a [rọ] daji oria ovo, bẹsenọ orẹwho na u ro ru ewegrẹ rai kele.” (Jos. 10:13) Jihova “o ru rie nọ eva [ewegrẹ] rai e [rọ jọ] gaga re a lele ahwo Izrẹl fiẹmo.” (Jos. 11:20) Ewegrẹ Izrẹl a rọwo vuhumu hu inọ Ọghẹnẹ ọ be họre kẹ idibo riẹ, yọ onana u ru nọ emọ Izrẹl a ro fi ai kparobọ.

5. Eme Ehab ovie ọgeva na ọ rọwo vuhumu hu?

5 Evaọ oke ofa, Ehab ovie ọgeva na o wo uvẹ nọ ọ hae te rọ ruẹ obọ Ọghẹnẹ evaọ eware sa-sa nọ e via. Elaeja ọ ta kẹe nọ: “Ewhrọwhrọ hayo oso e rẹ jọ ikpe nana ha, ajokpa kiyọ u no unu mẹ ze.” (1 Iv. 17:1) O rrọ vevẹ inọ obọ Jihova ẹme nana o no ze, rekọ Ehab ọ rọwo vuhumu hu. Nọ oyena o vrẹ no, Ehab ọ ruẹ erae nọ i no obọ odhiwu ze okenọ Elaeja ọ lẹ re Ọghẹnẹ ọ rehọ idhe riẹ. Elaeja ọ tẹ jẹ ta nọ Jihova ọ be te rọ oso ze, onọ u ti ku etoke nọ oria kpobi o rọ ya fia na họ. Ọ vuẹ Ehab nọ: “Kpo obọ otọ, ogbẹrọ erehe oso ọ te whaha owhẹ.” (1 Iv. 18:22-45) Ehab ọ ruẹ eware nana kpobi nọ e via na, rekọ ọ rọwo vuhumu hu inọ ogaga Ọghẹnẹ o rrọ iruo na. Oriruo nana gbe efa nọ ma kake fodẹ na i wuhrẹ omai oware jọ nọ u wuzou gaga, inọ o roja re ma daoma ruẹ ogaga Ọghẹnẹ nọ o tẹ rrọ iruo.

A RUẸ OBỌ JIHOVA

6, 7. Eme ahwo jọ evaọ oke Joshua a vuhumu?

6 Wo ohẹriẹ no ivie egeva yena, amọfa jọ nọ ọkpọ eware evona e via kẹ a ruẹ obọ Ọghẹnẹ, a ru wọhọ ivie egeva na ha. Wọhọ oriruo, wo ohẹriẹ no erẹwho buobu nọ e họre Izrẹl evaọ oke Joshua, ahwo Gibiọn a reọvọ udhedhẹ kugbe ahwo Izrẹl. Fikieme? A ta nọ: “Obọ orẹwho uthabọ idibo ra i nọze, fiki odẹ ỌNOWO na Ọghẹnẹ rai; keme ma yo iku riẹ.” (Jos. 9:3, 9, 10) Ahwo Gibiọn a vuhumu nọ Ọghẹnẹ uzẹme na o je fiobọhọ kẹ Izrẹl.

7 Rehab omariẹ ọ ruẹ obọ Ọghẹnẹ evaọ eware nọ e jẹ via evaọ oke riẹ. Nọ o yo kpahe epanọ Jihova o ro siwi idibo riẹ, ọ ta kẹ ekiotọ ivẹ Izrẹl jọ nọ: “Mẹ riẹ nọ ỌNOWO na ọ kẹ owhai otọ na no.” Dede nọ ọ riẹ nọ eriwo riẹ na o sae wha enwoma sei, o fi ẹrọwọ họ Jihova inọ ọ sae thọe avọ uviuwou riẹ.—Jos. 2:9-13; 4:23, 24.

8. Ẹvẹ ahwo Izrẹl jọ a ro vuhu obọ Ọghẹnẹ mu?

8 Wo ohẹriẹ no Ehab ovie ọgeva na, ahwo Izrẹl jọ nọ a ruẹ epanọ Jihova ọ rọ kuyo olẹ Elaeja okenọ o vi erae ze te mahe idhe riẹ, a vuhu ogaga Ọghẹnẹ mu. Nọ a ruẹ erae Jihova nọ e mahe idhe Elaeja, a bo nọ: “ỌNOWO na, họ Ọghẹnẹ.” (1 Iv. 18:39) Rọkẹ ahwo Izrẹl yena, o jọ vevẹ inọ obọ Ọghẹnẹ o jọ iruo na.

9. Ẹvẹ ma sae rọ ruẹ Jihova gbe obọ riẹ nọ o rrọ iruo nẹnẹ?

 9 Iriruo iwoma gbe iyoma nọ ma ta kpahe no na i fiobọhọ kẹ omai wo otoriẹ oware nọ u dhesẹ re ma ruẹ Ọghẹnẹ hayo obọ riẹ nọ o rrọ iruo. Nọ ma be riẹ Ọghẹnẹ vi epaọ anwẹdẹ na, ma sae ruẹ obọ riẹ nọ o rrọ iruo keme ma bi muẹrohọ iruemu-aghae riẹ jẹ ruẹ iruẹru riẹ. (Ẹf. 1:18) Ababọ avro, ma gwọlọ jọ wọhọ ahwo oke anwae gbe erọ oke mai na nọ a muẹrohọ vevẹ inọ Jihova o bi fiobọhọ kẹ idibo riẹ. Dede na, kọ ma gine wo imuẹro nọ i dhesẹ nọ Ọghẹnẹ o bi fiobọhọ kẹ ahwo nẹnẹ?

IMUẸRO NỌ I DHESẸ OBỌ ỌGHẸNẸ VIA NO NẸNẸ

10. Imuẹro vẹ i dhesẹ nọ Jihova o bi fiobọhọ kẹ ahwo nẹnẹ? (Rri uwoho nọ o rrọ emuhọ uzoẹme na.)

10 Ma wo ẹjiroro sa-sa nọ ma rẹ rọ rọwo nọ Jihova o bi fiobọhọ kẹ ahwo nẹnẹ. Noke toke, ma be hai yo kpahe ahwo nọ a be lẹ nọ Ọghẹnẹ o fiobọhọ kẹ ae riẹ uzẹme na, yọ obufihọ na u bi gine te ai obọ re. (Ol. 53:2) Okenọ oniọvo-ọmọzae jọ nọ a re se Allan ọ jọ usiuwoma ota no uwou ruọ uwou evaọ ukoliko obọ Philippines jọ, ọ nyaku aye jọ. Aye na o te muhọ ẹviẹ. Allan ọ ta nọ: “Ohiohiẹ yena ọ lẹ inọ ajọ Ọghẹnẹ o vi Isẹri Jihova sei. Okenọ ọ jọ uzoge, Isẹri Jihova jọ a je wuhrẹ Ebaibol kugbe ei rekọ okenọ o wo ọzae no jẹ kwa kpohọ ukoliko Philippines na, ọ gbẹ ruẹ e rai ofa ha. Oghẹrẹ nọ Ọghẹnẹ ọ kẹ uyo olẹ riẹ na vẹrẹ te u duobọte ei nọ irui oviẹ i je ro noi aro ze na.” Evaọ etoke ukpe ovo, ọ tẹ roma mudhe kẹ Jihova.

Kọ whọ be ruẹ imuẹro nọ i dhesẹ nọ Jihova o bi fiobọhọ kẹ idibo riẹ nẹnẹ? (Rri edhe-ẹme avọ 11-13)

11, 12. (a) Idhere vẹ Jihova o bi ro fiobọhọ kẹ idibo riẹ? (b) Kẹ oriruo ohwo jọ nọ o wo obufihọ Ọghẹnẹ.

11 Idibo Ọghẹnẹ buobu a ruẹ imuẹro obufihọ riẹ no evaọ okenọ a ro siobọno ikpehre iruemu jọ nọ e reria e rai obọ no wọhọ, ivovavovo, imu-egaga erehọ, hayo ifoto-ẹbẹba iriwo. Otu rai jọ ọ ta nọ, a daoma bẹ ẹsibuobu re a siobọno iruemu nana rekọ a sai ru ere he. Rekọ okenọ a lẹ se Jihova kẹ obufihọ, ọ kẹ rai “ogaga nọ u vi ogaga,” onọ u ru nọ a sai ro fi ẹbẹbẹ na kparobọ.—2 Kọr. 4:7; Ol. 37:23, 24.

12 Jihova o fiobọhọ kẹ idibo riẹ buobu yerikugbe ebẹbẹ sa-sa no. Wọhọ oriruo, oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ a re se Amy ọ rẹriẹ ovao dhe ebẹbẹ jọ okenọ a vi ei kpohọ iruo ebabọ Ọgwa Uvie gbe uwou imishọnare evaọ ukoliko Pacific jọ. Amy ọ ta nọ: “Ehọtẹle ọsese jọ ma jẹ rria, yọ kẹdẹ kẹdẹ ma jẹ hae nya iyẹrẹ nọ ame o ku kpohọ oria ebabọ na.” O tẹ jẹ gwọlọ nọ o re wuhrẹ uruemu ahwo ukoliko na, yọ ẹsibuobu ame gbe ikpẹ ẹlẹtriki e jẹ hae jariẹ hẹ. Oniọvo na o fibae nọ: “Tubẹ mai yoma na dede, u wo ẹdẹjọ nọ me do ku oniọvo-ọmọtẹ jọ nọ o je lele omai ru iruo. Udu mẹ u brukpe omẹ gaga nọ me te uwou ẹdẹ yena. Evaọ ubruwou mẹ nọ ukpẹ o jọ họ na, me te horie eva mẹ kẹ Jihova be lẹ sei kẹ obufihọ.” Nọ a rọ ikpẹ ze no, Amy ọ tẹ tọlọ Uwou-Eroro nọ uzoẹme riẹ jọ o ta kpahe ahwo nọ a nwrotọ no Isukulu Giliad obọ. A jọ uzoẹme na fodẹ ebẹbẹ kpobi nọ ọyomariẹ ọ jẹ rẹriẹ ovao dhe na: te uruemu ẹwho kpokpọ, ẹro ahwo obọ uwou nọ o re vo ohwo, gbe ahwo kpokpọ nọ a re lele rria. Amy ọ ta nọ: “O jọ omẹ oma nọ Jihova ọ jẹ ta ẹme kẹ omẹ aso yena. O kẹ omẹ ajọwha nọ mẹ rọ ruabọhọ iruo na.”—Ol. 44:25, 26; Aiz. 41:10, 13.

13. Imuẹro vẹ i dhesẹ nọ Jihova o bi fiobọhọ kẹ idibo riẹ thọ “je ru [usi uwoma na] dikihẹ evaọ abọ egọmeti”?

13 Usi uwoma na nọ Isẹri Jihova a be thọ “je ru . . . dikihẹ evaọ abọ egọmeti” avọ obokparọ na yọ oware ofa nọ o kẹ imuẹro nọ obọ Jihova o rrọ kugbe omai. (Fil. 1:7)  Egọmeti sa-sa a daoma no re a ruẹse whaha iruo idibo Ọghẹnẹ riẹriẹriẹ. Rekọ ma te rri kpemu jẹ ruẹ nọ Isẹri Jihova a fi edhọ ekọto ikpehru nọ i bu te egba ivẹ gbe udhosa gbe eree (268) kparobọ no, kugbe edhọ 24 nọ a rease rai evaọ okọto ulogbo nọ a re se European Court of Human Rights anwọ ukpe 2000 ze, u re mu omai ẹro inọ uvumọ ohwo ọ rẹ sae da obọ Ọghẹnẹ ji hi.—Aiz. 54:17; se Aizaya 59:1.

14. Ẹvẹ ma be rọ ruẹ obọ Ọghẹnẹ evaọ usiuwoma ota mai gbe okugbe nọ ma be reawere riẹ?

14 Obufihọ Ọghẹnẹ ọvo ma be sae rọ ta usi uwoma na evaọ akpọ na soso. (Mat. 24:14; Iruẹru 1:8) U te no ere no, a rẹ jọ oria ofa ruẹ okugbe nọ ọ rrọ udevie idibo Ọghẹnẹ akpọ-soso nẹnẹ hẹ, enọ i no erẹwho sa-sa ze. Agbẹta nọ ahwo a be hae rọ ta nọ: “Ọghẹnẹ ọ ginẹ rrọ udevie rai.” (1 Kọr. 14:25) Enana kpobi yọ imuẹro nọ i dhesẹ nọ Ọghẹnẹ o bi fiobọhọ kẹ idibo riẹ kpobi evaọ akpọ na soso. (Se Aizaya 66:14.) Rekọ, ẹvẹ kpahe omai omomọvo? Kọ whọ be ruẹ obọ Ọghẹnẹ evaọ uzuazọ ra?

KỌ WHỌ BE RUẸ OBỌ JIHOVA EVAỌ UZUAZỌ RA?

15. Eme o rẹ whae ze ẹsejọ nọ ma gbẹ rọ ruẹ obọ Jihova vevẹ evaọ uzuazọ mai hi?

15 Eware jọ vẹ e rẹ sae whae ze nọ ma gbẹ rọ ruẹ obọ Ọghẹnẹ vevẹ evaọ iruẹru mai hi? Ebẹbẹ uzuazọ e sae wọ ruru omai. O tẹ via enẹ, oghẹrẹ nọ Jihova o ro fiobọhọ kẹ omai no evaọ okenọ u kpemu o sae thọrọ omai ẹro. Okenọ Jezibẹl ovie-aye na ọ ta kẹ Elaeja nọ o ti kpei no, okioke yena, Elaeja ọ gbẹ kareghẹhọ oghẹrẹ nọ Jihova ọ rọ thọe no ho evaọ okenọ u kpemu. Ebaibol na ọ ta nọ Elaeja “ọ tẹ yare re o whu.” (1 Iv. 19:1-4) Eme o hai ti fiobọhọ kẹ Elaeja oke yena? O gwọlọ nọ ọ rẹ rẹroso Jihova kẹ ọbọga.—1 Iv. 19:14-18.

16. Eme ma rẹ sai ru re ma ruẹ Ọghẹnẹ wọhọ epaọ Job?

16 Job ọ tẹrovi ebẹbẹ riẹ te epanọ ọ gbẹ jẹ sai ro rri eware epanọ Ọghẹnẹ o rri rai hi. (Job 42:3-6) Wọhọ Job, o sae jọnọ o  gwọlọ omodawọ mi omai re ma sae ruẹ obọ Ọghẹnẹ nọ o rrọ iruo evaọ uzuazọ mai. Ẹvẹ ma sai ro ru onana? Ma te bi se Ebaibol na, o gwọlọ nọ ma re roro didi kpahe epanọ oria ikere nọ ma se u ro wobọ kugbe uyero mai. Enẹ ma te rọ ruẹ obufihọ Jihova evaọ uzuazọ mai ziezi, je vuhumu nọ ọ ginẹ rrọ kugbe omai. Wọhọ Job, onana u ve ti ru nọ ma te sae rọ ta nọ: “Mẹ rehọ ezọ mẹ yo kpahe owhẹ, rekọ enẹna ibiaro mẹ e ruẹ owhẹ no.”

Kọ Jihova ọ be rọ owhẹ fiobọhọ kẹ amọfa re a ruẹse ruẹ e riẹ? (Rri edhe-ẹme avọ 17, 18)

17, 18. (a) Idhere sa-sa vẹ ma sae rọ ruẹ nọ Jihova o bi fiobọhọ kẹ omai? (b) Kẹ oriruo nọ o dhesẹ oghẹrẹ nọ Ọghẹnẹ o bi ro fiobọhọ kẹ omai nẹnẹ.

17 Ẹvẹ ma sae rọ ruẹ obọ Jihova? Joma ta kpahe iriruo jọ: Ẹsejọhọ o rrọ owhẹ oma nọ, Ọghẹnẹ ọ kpọ eware jabọ nọ whọ sae rọ riẹ uzẹme na. Kọ u wo ẹdẹjọ nọ who yo ẹme jọ nọ a ru evaọ obọ ewuhrẹ kẹsena whọ tẹ ta nọ: “Nwanọ oware nọ mẹ gwọlọ ona”? Hayo whọ sai roro kpahe okejọ nọ Ọghẹnẹ ọ kuyo olẹ ra jọ. O sae jẹ jọ okejọ nọ whọ ma omaa inọ who re ru iruo odibọgba ra kẹre jẹ ruẹ epanọ Jihova o ro fiobọhọ kẹ owhẹ le utee nana tobọ. Hayo kọ o sae jọnọ who siobọno iruo ra hayo okọ nọ whọ jẹ kọ fiki iruo Uvie na jẹ ruẹ epanọ eyaa Ọghẹnẹ nana i ro rugba kẹ owhẹ inọ: “Me ti gbabọkẹ owhẹ vievie he”? (Hib. 13:5) Ma tẹ jaja aro vi evaọ egagọ Ọghẹnẹ, ma rẹ sae ruẹ idhere sa-sa nọ Jihova o ro fiobọhọ kẹ omai no.

18 Oniọvo-ọmọtẹ mai jọ nọ a re se Sarah evaọ obọ Kenya ọ ta nọ: “Mẹ lẹ kpahe ọmọ-uwuhrẹ Ebaibol mẹ jọ nọ me roro nọ o bi se uwuhrẹ Ebaibol riẹ gboja ha. Mẹ jọ olẹ mẹ na nọ mi Jihova sọ mẹ rẹ dhugbẹ siọ uwuhrẹ na ba. Nọ mẹ nwane ta nọ ‘Ami’ no, ifonu mẹ o te do. Ọmọ-uwuhrẹ Ebaibol na o se omẹ be nọ sọ ọ sai lele omẹ kpohọ ewuhrẹ! U gbe omẹ unu gaga!” Who te muẹrohọ ziezi, whọ sae ruẹ idhere sa-sa nọ Ọghẹnẹ o bi ro fiobọhọ kẹ owhẹ evaọ uzuazọ re. Oniọvo-ọmọtẹ ọfa nọ a re se Rhonna evaọ obọ Asia ọ ta nọ: “Re ohwo ọ sai muẹrohọ epanọ Jihova ọ be rọ kpọe evaọ uzuazọ, o dina gwọlọ orimuo. Rekọ whọ tẹ sai wo orimuo nọ o gwọlọ, oghẹrẹ nọ who ti ro muẹrohọ ọdawẹ nọ Jihova o wo kẹ omai u ti gbe owhẹ unu!”

19. Re ma sae jọ usu ahwo nọ a rẹ ruẹ Ọghẹnẹ, eme ọfa o gwọlọ?

19 Jesu ọ ta nọ: “Eva e were enọ udu rai o rrọ fuafo, keme a te ruẹ Ọghẹnẹ.” (Mat. 5:8) Ẹvẹ ‘udu mai o sae rọ jọ fuafo’? O gwọlọ nọ ma rẹ jọ fuafo evaọ obeva jẹ whaha ekpehre uruemu kpobi. (Se 2 Ahwo Kọrint 4:2.) Nọ ma bi ru usu mai kugbe Ọghẹnẹ ga je bi ru iruemu ezi ẹsikpobi na, ma bi fi omamai họ usu ahwo nọ a rẹ sae ruẹ Ọghẹnẹ. Ma te jọ uzoẹme nọ o rrọ aro na ta kpahe oware nọ o rẹ sai fiobọhọ kẹ omai ruẹ obọ Jihova evaọ uzuazọ mai vi epaọ anwẹdẹ kpobi, oyehọ ẹrọwọ mai.