Kpohọ eme nọ e riẹ eva

Kpohọ oria eware nọ e riẹe eva

UZOẸME UWUHRẸ 31

“Wha Dikihẹ Ga, Wha No Ẹta Ha”

“Wha Dikihẹ Ga, Wha No Ẹta Ha”

“Inievo iyoyou mẹ, wha dikihẹ ga, wha no ẹta ha.”—1 KỌR. 15:58.

OLE AVỌ 122 Wha Dikihẹ Ga, Wha Nuhu Hu!

EWARE NỌ MA TI WUHRẸ a

1-2. Ẹvẹ Oleleikristi ọ rọ wọhọ uwou ehru nọ u kpehru gaga? (1 Ahwo Kọrint 15:58)

 EVAỌ ukpe 1978, a bọ uwou ehru ukpekpehru jọ fihọ ẹwho nọ a re se Tokyo, evaọ obọ Japan. Uwou ehru na u kpehru te idhe udhosa soso. Etọ i re nuhu gaga evaọ obei. Fikiere ahwo nọ a ruẹ uwou ehru na a te je roro nọ, ‘Otọ u te nuhu, uwou nana u gbe ti kporo no?’ Rekọ eware nọ a rọ bọ uwou na o lẹliẹ uwou na rrọ gaga. Otọ u te bi nuhu, uwou na o re nuhu, rekọ o re kporo ho. Ileleikristi a wọhọ uwou yena. Ẹvẹ ma rọ ta ere?

2 Ohwo jọ ọ tẹ be gwọlọ ru re ma raha uzi Ọghẹnẹ, u fo nọ ma re dikihẹ ga, je ru oware nọ Jihova ọ gwọlọ. Rekọ u dhesẹ nọ ma re si eware kpobi kekeke he. (Se 1 Ahwo Kọrint 15:58.) Ma rẹ “rọ unevaze yoẹme” kẹ Ọghẹnẹ o tẹ make rọnọ ahwo a gwọlọ nọ ma yoẹme kẹe he. O make rrọ ere na, ma re “si eware kekeke he.” Ohwo jọ ọ tẹ jiroro jọ ze nọ o te lẹliẹ omai raha uzi Ọghẹnẹ hẹ, o tẹ make rọnọ ere ma rri oware na ha, ma sai ru onọ ọ ta ze na nọ ma te rri epanọ eware e rrọ. (Jem. 3:17) Dede nọ Oleleikristi o re si eware kekeke he, orọnọ nwanọ oware kpobi ọ rẹ rọwo nọ o re ru hu. Ma te jọ uzoẹme nana ta kpahe epanọ ma sai ro dikihẹ ga re ma ru oware nọ u kiehọ. Ma vẹ te jẹ ta kpahe eware isoi jọ nọ Setan ọ be rọ gwọlọ gele omai kie, gbe epanọ ma sae rọ dadamu kẹe.

EME O RE DHESẸ NỌ MA DIKIHẸ GA?

3. Izi vẹ Jihova o fihọ nọ a ta ẹme te evaọ obe Iruẹru Ikọ 15:28, 29?

3 Jihova họ ohwo nọ ọ mae rro nọ o re jie uzi kẹ omai, yọ ọ rẹ romatotọ vuẹ omai oware nọ ọ gwọlọ nọ ma ru. (Aiz. 33:22) Ikọ gbe ekpako nọ e jẹ rẹrote ukoko Ileleikristi na evaọ oke anwae a fodẹ eware esa jọ nọ Ileleikristi a re ru, nọ u re dhesẹ nọ a dikihẹ ga. Orọ ọsosuọ họ, a rẹ gọ ẹdhọ vievie he, Jihova ọvo a rẹ gọ. Orọ avọ ivẹ, a re siomano azẹ. Orọ avọ esa, a rẹ kẹnoma kẹ ọfariẹ-ogbe. (Se Iruẹru Ikọ 15:28, 29.) Ẹvẹ mai Ileleikristi nẹnẹ ma sai ro dikihẹ ga ru eware esa yena?

4. Eme o re dhesẹ nọ Jihova ọvo ma be gọ? (Eviavia 4:11)

4 Ma rẹ gọ ẹdhọ vievie he, Jihova ọvo ma rẹ gọ. Jihova o jie uzi kẹ ahwo Izrẹl nọ ọye ọvo a rẹ gọ. (Izie. 5:6-10) Okenọ Ẹdhọ ọ jẹ dawo Jesu, Jesu ọ vuẹ riẹ vevẹ nọ Jihova ọvo a rẹ gọ. (Mat. 4:8-10) Fikiere ma rẹ gọ emedhọ hayo emema vievie he. Ma rẹ gọ ahwo-akpọ gbe he, makọ ahwo wọhọ ilorida egagọ, isu egọmeti, ahwo nọ a re ru ifimu, hayo ahwo nọ a riẹ odẹ gaga evaọ ebọro-efa hayo erozaha efa. Ma du ru ahwo otiọye na wọhọ ẹsenọ ma be gọ ae he. Ma riẹ nọ Jihova Ọghẹnẹ ọvo ma rẹ gọ keme ọye họ “ọnọ ọ ma eware kpobi.”—Se Eviavia 4:11.

5. Fikieme ma re ro koko uzi nọ Jihova o jie kpahe uzuazọ gbe azẹ?

5 Ma re koko uzi nọ Jihova o jie kpahe uzuazọ gbe azẹ. Fikieme? Keme Jihova ọ ta nọ azẹ họ uzuazọ. Uzuazọ yọ obọdẹ okẹ nọ ọyomariẹ ọ kẹ omai. (Izerẹ 17:14) Okenọ Jihova ọ ta nọ ahwo-akpọ a sai mu erao họ ẹre, o jie uzi nọ a du re azẹ rai vievie he. (Emu. 9:4) Ọ wariẹ jie uzi nana evaọ oke nọ ọ jẹ kẹ ahwo Izrẹl izi riẹ. (Izerẹ 17:10) O te je ru nọ inievo nọ e jọ utu ẹruorote ukoko Ileleikristi na evaọ oke anwae a ro kere se Ileleikristi kpobi nọ jọ a “hai siomano . . . azẹ.” (Iruẹru 15:28, 29) Ma rẹ daoma gaga re ma koko uzi yena nọ ma tẹ be gwọlọ edhere nọ ma re ro siwi omamai. b

6. Eme ma re ru re ma sai koko uzi nọ Jihova o jie kpahe ọfariẹ-ogbe?

6 Ma re koko uzi nọ Ọghẹnẹ o jie kpahe ọfariẹ-ogbe. (Hib. 13:4) Pọl ukọ na ọ ta nọ joma “kpe” isiuru ugboma mai nọ i woma ha no. Koyehọ ma rẹ daoma gaga re ma si ekpehre iroro kpobi no udu mai no. Ma re rri eware nọ e rẹ lẹliẹ ọfariẹ-ogbe si omai urru hu. Yọ ma re ru oware ovo nọ o rẹ lẹliẹ omai gbe-ọfariẹ hẹ. (Kọl. 3:5; Job 31:1) Nọ iroro ọfariẹ-ogbe e tẹ ruọ omai udu, ma rẹ daoma si ai no udu vẹrẹ vẹrẹ. Yọ ohwo jọ ọ tẹ be lẹliẹ omai họ re ma gbe-ọfariẹ, ma rẹ se thahe thahe keme ma gwọlọ raha usu mai avọ Jihova ha.

7. Eme u fo nọ ma rẹ daoma ru, kọ fikieme?

7 Jihova ọ gwọlọ nọ ma “yoẹme no udu ze.” (Rom 6:17) Ma rẹ kareghẹhọ nọ ma te bi koko izi Jihova, ewoma ọvo o re noi ze. Jihova o re nwene izi riẹ hẹ re e sai kiehọ omai oma. (Aiz. 48:17, 18; 1 Kọr. 6:9, 10) Ma rẹ daoma mai kpobi re ma koko izi Jihova ma ve je wo oghẹrẹ iroro nọ ọso-ilezi na o wo. Ọso-ilezi na ọ ta nọ: “Mẹ gba riẹ mu no inọ me re ru lele ijaje ra evaọ oke kpobi, rite urere.” (Ol. 119:112) Setan o bi ru re ma siọ izi Jihova ba ekoko. Eware jọ vẹ o bi ru?

EWARE VẸ SETAN O BI RU RE O GELE OMAI KIE NO EGAGỌ ỌGHẸNẸ?

8. Eme Setan o bi ru omai re ma siọ Ọghẹnẹ ba ẹgọ?

8 Ukpokpoma. Ẹdhọ ọ rẹ rehọ ahwo kpokpo omai, yọ ẹsejọ a rẹ ta eme nọ e rẹ kẹ omai uye re ma siọ oware nọ o rẹ were Ọghẹnẹ ba eru. Ebaibol ọ ta nọ Ẹdhọ ọ “be gwọlọ ohwo nọ ọ rẹ re no.” Koyehọ ọ gwọlọ raha usu mai avọ Jihova. (1 Pita 5:8) A je seha kẹ Ileleikristi ọsosuọ na, a je kpe ai ukpe igbabọ, a tube kpe ejọ no dede fikinọ a ta nọ Ọghẹnẹ ọvo a rẹ gọ. (Iruẹru 5:27, 28, 40; 7:54-60) Setan o gbe bi kpokpo idibo Ọghẹnẹ rite inẹnẹ na. Ma ruẹ epanọ o bi kpokpo inievo mai nọ e rrọ obọ Russia gbe erẹwho efa te. A bi kpe ai ukpe igbabọ jẹ be wọso ae.

9. Oriruo vẹ o dhesẹ nọ u fo re ma rri otọ mu gaga fiki eghẹ Setan?

9 Edawọ nọ a rẹ kaki rri mu hu. U te no ahwo nọ Setan ọ rẹ rọ họre omai no, ọ rẹ rọ edhere “ẹghẹ” dawo omai. (Ẹf. 6:11) Joma ta kpahe epanọ ọ rọ rehọ edhere ẹghẹ dawo oniọvo mai jọ nọ a re se Bob. A fi oniọvo na họ ehwa evaọ obọ ọspito. Ọ tẹ jẹ hẹrẹ epanọ a te rọ bẹre iẹe. Ọ ta kẹ edọktọ na kpobi nọ oghẹrẹ nọ eware e rrọ kpobi kẹhẹ, jọ a se azẹ fihọ iẹe oma ha. Edọktọ na a tẹ ginẹ rọwo. Rekọ aso ẹdẹ jọ taure ẹdẹ nọ a te rọ bẹre iẹe na o te ti te, edọktọ jọ ọ tẹ nyabru oniọvo na ze. Oke yena yọ ahwo uviuwou oniọvo na nọ a nyaze te ruẹ e riẹ a kpo no. Edọktọ na ọ tẹ be ta kẹe nọ, a ti se azẹ fihọ iẹe oma ha, rekọ a ti fi azẹ họ etẹe evaọ oke nọ a te rọ bẹre iẹe na ariẹse he nọ eware e tẹ nya oghẹrẹ jọ. Ẹsejọhọ edọktọ na o je roro nọ, nọ ahwo uviuwou oniọvo na a te kpo no, oniọvo na o ti nwene iroro. Rekọ Brọda Bob o dikihẹ ga. Ọ vuẹ edọktọ na nọ, u wo oghẹrẹ ọvo nọ u re yoma te he, ọ rẹ rehọ azẹ hẹ.

10. Edhere vẹ ahwo nọ a wo areghẹ akpọ na a rẹ gwọlọ rọ bẹbẹ omai họ? (1 Ahwo Kọrint 3:19, 20)

10 Ereghẹ ahwo-akpọ. Ma te lele oghẹrẹ nọ ahwo-akpọ a re rri eware, ma te daezọ Jihova gbe izi riẹ hẹ. (Se 1 Ahwo Kọrint 3:19, 20.) Ahwo nọ a be rọ “areghẹ akpọ nana” ro yeri akpọ a re ru oware kpobi nọ u si rai urru, o tẹ make rọnọ o rẹ dha Ọghẹnẹ eva. Ileleikristi jọ nọ e jọ obọ Pẹgamọm gbe Thiatira a jẹ rọ aro kele ahwo ẹwho rai nọ e jẹ gọ emedhọ gbe enọ i je gbe-ọfariẹ. Jesu o te vi ovuẹ jọ se ai. Ọ vuẹ rai nọ ọfariẹ-ogbe nọ a be kuvẹ riẹ evaọ ukoko na o be dhae eva gaga. (Evia. 2:14, 20) Nẹnẹ na, ahwo buobu a bi ru eware nọ e rẹ dha Ọghẹnẹ eva, yọ a rẹ gwọlọ nọ ma ru epanọ a bi ru na. Imoni mai gbe amọfa nọ ma gbẹ riẹ oma a sae ta kẹ omai nọ izi Ọghẹnẹ nọ ma bi koko na yọ ifi ma be rọ gba omamai na. A sae vuẹ omai nọ o thọ họ re ohwo o ru oware nọ u si rie urru ẹsejọ. A rẹ ta nọ izi nọ Ọghẹnẹ o jie kpahe ọfariẹ-ogbe na, akpọ yena ọ vrẹ no.

11. Dede nọ ma se izi Ọghẹnẹ gboja, eme u fo nọ ma re ru hu?

11 Ẹsejọ ma re roro nọ eware nọ Jihova ọ jọ Ebaibol ta ẹme te he i bu hrọ. O vẹ whae ze nọ ma rẹ rọ gwọlọ “ru vrẹ eware nọ a kere na.” (1 Kọr. 4:6) Ere isu egagọ nọ e jariẹ evaọ oke Jesu a je ru. A fi izi obọrai buobu ba izi Ọghẹnẹ. O tẹ so ẹe ze nọ a rọ wọ ewha egbẹgbẹdẹ họ ahwo uzou. (Mat. 23:4) Eware nọ Jihova ọ be rehọ Ebaibol na gbe ukoko riẹ vuẹ omai i te kẹ omai. Joma fi izi obọmai ba eware yena ha. (Itẹ 3:5-7) Joma ru vrẹ eware nọ Ebaibol ọ ta na ha, yọ ma fi izi obọmai họ kẹ inievo ukoko na ha.

12. Ẹvẹ Setan ọ be rọ viẹ ahwo họ?

12 Eviẹhọ. Setan o bi wuhrẹ ahwo eware nọ e rrọ uzẹme he. A jọ Ebaibol se iwuhrẹ ethọthọ itienana “eviẹhọ ifofe” gbe “eware esese akpọ na.” (Kọl. 2:8) Edhere jọ nọ o je ro wuhrẹ ahwo thọ evaọ oke Ileleikristi ọsosuọ na họ, o ru nọ ahwo a jẹ rọ rehọ eriariẹ ahwo-akpọ wuhrẹ ahwo eware nọ i fo ho. Ere ọvo ho, ahwo jọ a je wuhrẹ ahwo iwuhrẹ ahwo Ju nọ e rrọ Ikereakere na ha, yọ ahwo jọ a jẹ ta nọ Ileleikristi a re koko izi Mosis. Eme yena ginọ eme eviẹhọ. E wha riẹ ze nọ ahwo a gbẹ jẹ rọ daezọ ẹme nọ Jihova nọ ọ mai wo areghẹ kpobi na ọ ta ha. Setan o bi ru oware ovona nẹnẹ re. O bi ru nọ ahwo a be rọ jọ iredio, etẹlẹvishọno gbe itanẹte ta eme atanọ atanọ. Ẹsejọ dede, isu egọmeti a re ru nọ a rẹ rọ jọ eria itieye na vuẹ ahwo usi eware nọ e via ha. Oware nana o jẹ via gaga evaọ oke nọ ẹyao COVID-19 na o muhọ no. c Rekọ Isẹri Jihova nọ i ru oware nọ ukoko Jihova o vuẹ omai evaọ oke yena a ru oware nọ u fo. A daezọ erue nọ ahwo a jẹ ta ha. Ahwo nọ a gaviezọ kẹ eme atanọ atanọ oke yena a jọ awawa.—Mat. 24:45.

13. Eme u fo nọ ma rẹ yọroma kpahe gaga?

13 Eware nọ i re si iroro mai no eware nọ e mae roja. Jọ “eware nọ e mae roja” e thọrọ omai ẹro ho. (Fil. 1:9, 10) Eware buobu e riẹ nẹnẹ na nọ e rẹ lẹliẹ omai raha oke mai kufiẹ, i ve si iroro mai no eware nọ e rẹ ginẹ kẹ omai erere. Eware itieye jọ họ, epanọ ma rẹ rọ re eva vọ, udi nọ ma rẹ da, eware nọ ma re ru rọ jaja oma, gbe okọ mai. Eware nana e thọ họ, rekọ ma gbe rri otọ mu hu, kọ eye e te mae jọ omai oja. (Luk 21:34, 35) U te no eware yena no, usi ivotu gbe usi ahwo nọ a be họre kẹ eware nọ a gwọlọ nọ egọmeti o ru kẹ ae o da oria kpobi fia. Ma du fi iroro mai họ eware yena ha. O gbẹ rrọ ere he, ma vẹ te jọ abọ ahwo jọ, o tẹ make rọnọ ma be tae via ha. Eware nọ ma ta ẹme te no na yọ eware jọ nọ Setan ọ be rọ gwọlọ ru re ma gbe dikihẹ ga ha, ma vẹ siọ oware nọ o rẹ were Ọghẹnẹ ba eru. Joma ta kpahe eware nọ ma re ru re ma sai dikihẹ ga kothi.

ẸVẸ MA SAI RO DIKIHẸ GA?

Hae kareghẹhọ nọ whọ rehọ uzuazọ ra kẹ Jihova jẹ họ-ame no, hai wuhrẹ Ebaibol je roro didi, kru udu ra ga, je fievahọ Jihova, who ti dikihẹ ga (Rri edhe-ẹme avọ 14-18)

14. Eme whọ rẹ kareghẹhọ nọ o rẹ lẹliẹ owhẹ dikihẹ ga?

14 Kareghẹhọ nọ whọ rehọ uzuazọ ra kẹ Jihova no jẹ họ-ame no. Who ru ere fikinọ whọ gwọlọ nọ abọ Jihova whọ rẹ jọ. Kareghẹhọ eware nọ e lẹliẹ e riẹ mu owhẹ ẹro inọ egagọ uzẹme na ọna. Whọ romatotọ wuhrẹ oware nọ Ebaibol ọ ginẹ ta kpahe Jihova, u te ru nọ whọ be rọ kẹ Jihova Ọsẹ obọ odhiwu ra na adhẹẹ, who te je you rie gaga. Eware nọ who wuhrẹ e lẹliẹ owhẹ wo ẹrọwọ, yọ o kẹ owhẹ uye inọ who bi ru eware nọ e rẹ dha Ọghẹnẹ eva. Fikiere whọ tẹ siọ eware itieye na ba eru, who te bi ru oware nọ o rẹ were Ọghẹnẹ. Nọ whọ riẹ nọ Ọghẹnẹ ọ rọvrẹ owhẹ no, eva e tẹ were owhẹ. (Ol. 32:1, 2) Who mu ewuhrẹ họ ẹnya, je mu usi uwoma họ ẹta kpahe emamọ eware nọ who wuhrẹ. Whọ tẹ rọ uzuazọ ra kẹ Jihova jẹ họ-ame. Anwọ oke yena ze, whọ rrọ edhere uzuazọ na, yọ whọ gwọlọ no edhere na ha.—Mat. 7:13, 14.

15. Erere vẹ ma re wo nọ ma tẹ be romatotọ wuhrẹ Ebaibol na?

15 Romatotọ wuhrẹ ẹme Ọghẹnẹ je roro kpahe eware nọ who wuhrẹ. Ure nọ ọ ta awọ kpobọ otọ kokodo, ofou ọ rẹ kaki fou rie nwo ho. Epọvo na re, ẹrọwọ nọ ma fihọ Jihova ọ tẹ rrọ gaga, ma te sai dikihẹ ga. Nọ ure o tẹ be rro, awọ riẹ jọ e rẹ gbẹ tọ kpobọ otọ kokodo, yọ efa e be ta rri tabọ tabọ. Nọ ma tẹ be hai se ẹme Ọghẹnẹ je roro didi kpahe eware nọ ma se, ẹrọwọ mai ọ rẹ ga, yọ u re mu omai ẹro gaga inọ izi Ọghẹnẹ nọ ma re koko oye o mai woma. (Kọl. 2:6, 7) Kareghẹhọ epanọ eme nọ Ọghẹnẹ ọ ta, gbe izi riẹ nọ idibo riẹ a je koko i ro fiobọhọ kẹ ae, nọ a gbe kie ruọ ẹbẹbẹ hẹ. Oke nọ ukọ-odhiwu o je dhesẹ etẹmpol kẹ Izikiẹl evaọ eruẹaruẹ jẹ be ma eria avọ eria etẹmpol na, Izikiẹl o je fi ozọ hotọ, yọ o je rri rie kiọkiọkiọ. O tẹ whae ze nọ ẹrọwọ riẹ ọ rọ ga. Yọ ma jọ eruẹaruẹ na wuhrẹ nọ u fo re ma koko izi Jihova jẹ gọe oghẹrẹ nọ ọ gwọlọ. d (Izik. 40:1-4; 43:10-12) Ẹrọwọ mai ọ te jọ gaga re nọ ma tẹ romatotọ wuhrẹ Ebaibol na, je roro didi kpahe eware ididi nọ e rrọ eva riẹ.

16. Eme Bob ọ ta nọ u dhesẹ nọ ọ gba riẹ mu no inọ o re no abọ Jihova ha? (Olezi 112:7)

16 Gbaemu nọ oware ovo u re gele owhẹ no egagọ Jihova ha. Devidi ovie na ọ ta nọ o you Jihova gaga. Ọ ta nọ: “Udu mẹ o rrọ kothi, O Ọghẹnẹ.” (Ol. 57:7) Jọ udu mai o jọ kothi re, re ma fi eva mai kpobi họ Jihova. (Se Olezi 112:7.) Ere udu Brọda Bob nọ ma ta ẹme te ẹsiẹ na o jọ. Nọ edọktọ na ọ vuẹe nọ, a ti fi azẹ họ etẹe fiki ariẹse he, ọ tẹ nwane vuẹ edọktọ na nọ ọ gwọlọ nọ a se azẹ fihọ iẹe oma vievie he. Ọ vuẹ edọktọ na nọ, a tẹ ta nọ a re se azẹ fihọ iẹe oma, ọ rẹ nwane kpama no ọspito na kpo. Uwhremu na, Bob ọ ta nọ, “Avro ọvo o jọ omẹ udu hu, yọ udu u je bru omẹ hẹ.”

Ma te ru epanọ ẹrọwọ mai ọ rẹ rọ ga, ma ti dikihẹ ga nọ oghẹrẹ edawọ jọ e tẹ maki te omai (Rri edhe-ẹme avọ 17)

17. Eme oware nọ Bob o ru u wuhrẹ omai? (Rri uwoho na re.)

17 Bob o dikihẹ ga kothi nọ odawọ na u tei oma keme taure o te ti kpobọ ọspito na, ọ vuẹ omobọ riẹ no vẹre inọ o re se azẹ fihọ oma ha. Oware jọ nọ o lẹliẹ e riẹ ta ere họ, ọ gwọlọ ru eva were Jihova. Ere ọvo ho, ọ jọ Ebaibol gbe ebe ukoko na se oware nọ Ọghẹnẹ ọ ta kpahe uzuazọ gbe azẹ. Oware ofa nọ u fiobọhọ kẹe kru ẹrọwọ riẹ họ, ọ riẹ nọ o te ru oware nọ Jihova ọ ta, eware e tẹ make nya oghẹrẹ jọ, ukuhọ riẹ, Jihova ọ te ghale iẹe. Ma sai kru udu mai ga ere nọ odawọ u te te omai.

Berak avọ egbaẹmo riẹ nọ a bi le egbaẹmo Sisera (Rri edhe-ẹme avọ 18)

18. Eme Berak o ru nọ u dhesẹ nọ u fo re ma fievahọ Jihova? (Rri uwoho nọ o rrọ uke emagazini na.)

18 Fievahọ Jihova. Kọ whọ kareghẹhọ Berak nọ iku riẹ e rrọ Ebaibol na? Nọ o kpohọ ẹmo, o fi te uwou fikinọ o fievahọ Jihova je ru oware nọ ọ ta. Oke yena, ohwo ọvo o wo ojese hayo ozuẹ evaọ Izrẹl he. Ghele na, Jihova ọ ta kẹ Berak nọ jọ ọ nyae họre ogbaẹmo Sisera. Oke yena ogbaẹmo Sisera a wo ekwakwa ẹmo gaga. (Ibr. 5:8) Debora nọ ọ jọ ọruẹaro-aye ọ ta kẹ Berak nọ jọ ọ wọ ẹmo bru Sisera avọ ahwo riẹ nọ e dhẹ ekẹkẹ-ẹmo egba izii (900) ze, yọ a jọ oria opraprara jọ. Berak ọ riẹ nọ ekẹkẹ-ẹmo e rẹ dhẹ ohrẹ gaga evaọ otọ opraprara, yọ o lọhọ họ re ohwo nọ ọ be nya otọ o lele ahwo nọ a rrọ ehru ekẹkẹ fi ẹmo. O make rrọ ere na, o ru epanọ Jihova ọ ta na. Nọ egbaẹmo Sisera avọ ekẹkẹ rai a je nwrotọ no ugbehru Tebọ ze, Jihova o te ru oso rrọ ku ai. Ekẹkẹ na e gbẹ jẹ sae dhẹ fiki ọloho ho. Ere Jihova o ro fiobọhọ kẹ Berak fi ai kparobọ. (Ibr. 4:1-7, 10, 13-16) Ma te fievahọ Jihova je ru eware nọ ọ be rọ ukoko riẹ vuẹ omai, ma ti fi Ẹdhọ kparobọ re.—Izie. 31:6.

JỌ OWARE OVO U GELE OWHẸ KIE HE

19. Fikieme u ro fo re who dikihẹ ga ẹsikpobi?

19 Nọ ma gbẹ rrọ akpọ oyoma nana, ebẹbẹ buobu i ti gbe te omai. Fikiere joma dikihẹ ga. (1 Tim. 6:11, 12; 2 Pita 3:17) Ukpokpoma, edhere ẹghẹ, ereghẹ ahwo-akpọ, eviẹhọ gbe eware nọ e rẹ sai si iroro mai no eware nọ e mae roja yọ eware jọ nọ Ẹdhọ o bi ro fi omai ẹmo. Rekọ joma kie kẹe he. (Ẹf. 4:14) Joma dikihẹ ga, joma hai koko izi Jihova ẹsikpobi. Ma kuvẹ re oware jọ o lẹliẹ omai siọ izi riẹ ba ekoko ho. Ghele na, ma re si eware kekeke he. Ma te jọ uzoẹme notha ta kpahe epanọ ma sae rọ rehọ aro kele Jihova avọ Jesu re ma gbe si eware kekeke he.

OLE AVỌ 129 Ma rẹ Ruabọhọ Akothiho

a Anwọ oke Adamu avọ Ivi ze, Setan ọ be lẹliẹ ahwo họ roro oghẹrẹ iroro jọ. O bi ru re ahwo a roro nọ u fo ho re ohwo jọ ọ vuẹ owhẹ nọ oware nana u woma ha, who ru ei hi, ọnana ọye u woma, ru ei. Nẹnẹ na, Setan ọ be gwọlọ ru re ma roro nọ orọ udu mai ma re ru, ma du daezọ izi Jihova ha gbe eware nọ ukoko na u bi wuhrẹ omai. Ma te jọ uzoẹme nana wuhrẹ epanọ ma sae rọ whaha uruemu yena nọ ahwo buobu a wo nẹnẹ na, ma vẹ sai dikihẹ ga je ru eva were Jihova.

b Whọ tẹ gwọlọ riẹ epanọ whọ sai ro koko uzi nọ Ọghẹnẹ o jie kpahe azẹ na ziezi, rri uwuhrẹ avọ 39 evaọ obe Reawere Uzuazọ Bẹdẹ Bẹdẹ!

c Kpohọ jw.org re who rri uzoẹme na “Kẹnoma kẹ Iku Erue.”

d Whọ tẹ gwọlọ gbẹ riẹ kpahe otofa eruẹaruẹ nana, rri uzou avọ 13 gbe orọ avọ 14 evaọ obe Egagọ Efuafo JihovaE Nwa Zihe Ze No!