Kpohọ eme nọ e riẹ eva

Kpohọ eme nọ e kẹle obọ emuhọ

Kpohọ oria izoẹme

Isẹri Jihova

Isoko

Uwou-Eroro Na—Uvitha Uwuhrẹ  |  Asoi 2016

Wha Rọ Uyoyou Ku Ẹwhọ Rai Họ

Wha Rọ Uyoyou Ku Ẹwhọ Rai Họ

“Wha lele ohwohwo rria dhedhẹ.”—MAK 9:50.

ILE: 39, 77

1, 2. Ẹwhọ hayo ebẹbẹ sa-sa vẹ a jọ obe Emuhọ ta kpahe, kọ ẹvẹ onana o rọ rrọ obufihọ kẹ omai?

KỌ WHỌ sai roro kpahe ẹwhọ sa-sa nọ a gbiku rai fihọ Ebaibol na no ẹdẹjọ? Wọhọ oriruo, whọ rẹ jọ izou ọsosuọ obe Emuhọ ruẹ ejọ. Keni o kpe Ebẹle (Emu. 4:3-8); Lemẹk o kpe ọmoha jọ nọ ọ tehe riẹ (Emu. 4:23); ithuru-ogodẹ Abraham (Abram) gbe erọ Lọt a whọ (Emu. 13:5-7); Hega o dhesẹ orivo kẹ Sera (Serai), onọ u ru nọ Sera ọ rọ dheva kẹ Abraham (Emu. 16:3-6); obọ Ishmẹl u mukpahe obọ ohwo kpobi yọ obọ ohwo kpobi u mukpahe iẹe.—Emu. 16:12.

2 Fikieme a ro gbiku ẹwhọ sa-sa nana fihọ Ebaibol na? Oware jọ họ, u re fiobọhọ kẹ ahwo-akpọ nọ a gba ha riẹ oware nọ o rọ gwọlọ nọ a ru udhedhẹ. U te je dhesẹ oghẹrẹ nọ ma sai ro ru onana. U re fiobọhọ kẹ omai nọ ma tẹ be hae jọ Ebaibol na se kpahe ahwo-akpọ wọhọ omai nọ a rẹriẹ ovao dhe ebẹbẹ. Ma rẹ jẹ riẹ kpahe emamọ iyẹrẹ nọ i no omodawọ rai ze, onọ u re fiobọhọ kẹ omai rọ aro kele oriruo rai nọ ma tẹ rẹriẹ ovao dhe oghẹrẹ ebẹbẹ jọ evaọ uzuazọ. Avro ọ riẹ hẹ, enana kpobi i re fiobọhọ kẹ omai roro kpahe oware nọ u fo nọ ma ru gbe onọ u fo ho nọ ma tẹ rẹriẹ ovao dhe oghẹrẹ ebẹbẹ rai na.—Rom 15:4.

3. Eme ma te ta kpahe evaọ uzoẹme nana?

3 Ma te jọ uzoẹme nana ta kpahe oware nọ o rọ gwọlọ nọ  idibo Jihova a re ku ẹwhọ hayo ẹbẹbẹ nọ ọ rrọ udevie rai họ, gbe epanọ a sai ro ru ere. U te no ere no, ma te ta kpahe ehri-izi Ebaibol nọ e rẹ sai fiobọhọ kẹ ai fi ebẹbẹ nọ e rrọ udevie rai kparobọ, je wo emamọ usu kugbe erivẹ rai gbe Jihova Ọghẹnẹ.

OWARE NỌ O RỌ GWỌLỌ NỌ IDIBO ỌGHẸNẸ A RE KU ẸWHỌ RAI HỌ

4. Uruemu vẹ ahwo buobu a wo nẹnẹ, kọ eme u no onana ze no?

4 Setan họ ugogo ohwo nọ ọ be wha ẹwhọ gbe ozighi nọ ọ rrọ udevie ahwo-akpọ ze. Ọ ta evaọ ogba Idẹn nọ ohwo kpobi ọ sae jiroro kẹ omariẹ kpahe oware nọ u woma gbe onọ u yoma, je ru ere ababọ ẹrorọsuọ Ọghẹnẹ. (Emu. 3:1-5) Ma be rọ ẹro ruẹ oware nọ u no owojẹ nana ze no. Akpọ na ọ vọ avọ ahwo nọ a wo ẹzi ọ mẹrẹjomẹsa nọ o be lẹliẹ ai wo omorro, eheri, je dhesẹ uruemu omuhrowo. Ohwo kpobi nọ ọ kuvẹ re ẹzi nana ọ kpọe, yọ ọ be rọ ere jẹ ẹme Setan na rehọ inọ u gine woma re ohwo o ru oware nọ o were riẹ ghelọ oghẹrẹ nọ onana o rẹ sai kpomahọ amọfa kẹhẹ. Uruemu oriobọ utiona u re su kpohọ ofu gbe omuhrowo. Yọ u fo nọ ma hae kareghẹhọ nọ “ohwo ofu ọ rẹ rariẹ ẹwhọ, ọgbaofuomuo ọ rẹ wha uzioraha buobu tha.”—Itẹ 29:22.

5. Ẹvẹ Jesu o wuhrẹ ahwo nọ a re ro ku ẹbẹbẹ hayo ẹwhọ họ?

5 Wo ohẹriẹ, Jesu o wuhrẹ nọ ahwo a hae gwọlọ udhedhẹ, nọ o tẹ make wọhọ nọ ere oruo o te raha oware jọ ku ae. Jesu ọ kẹ obọdẹ ohrẹ jọ evaọ ovuẹ obọ Ugbehru riẹ na kpahe oghẹrẹ nọ a re ro ku ẹbẹbẹ hayo ẹwhọ họ. Wọhọ oriruo, ọ ta kẹ ilele riẹ nọ a hae jọ wowolẹ, ru udhedhẹ, whaha eware nọ e rẹ sae wha ofu ze, ku ẹwhọ họ vẹrẹ je you ewegrẹ rai.—Mat. 5:5, 9, 22, 25, 44.

6, 7. (a) Fikieme u ro fo re ma ku ẹwhọ họ ababọ oke oraha? (b) Enọ vẹ u fo nọ idibo Jihova kpobi a rẹ nọ omarai?

6 Oma nọ ma be dawo evaọ egagọ Ọghẹnẹ, nọ u kugbe elẹ mai, iwuhrẹ enya, usiuwoma ota, gbe abọ ọfa iruẹru Uvie na, e rẹ jọ ofofe nọ ma gbe bi ru udhedhẹ kugbe amọfa ha. (Mak 11:25) Ma rẹ sae jọ ogbẹnyusu Ọghẹnẹ hẹ ajokpanọ o be hai no omai eva ze re ma rọvrẹ amọfa nọ a ru omai thọ.—Se Luk 11:4; Ahwo Ẹfisọs 4:32.

7 O gwọlọ nọ Oleleikristi kpobi ọ rẹ romatotọ roro ziezi sọ ọ be hae ginẹ rọvrẹ jẹ daoma wo udhedhẹ kugbe amọfa. Kọ whọ be hae rọvrẹ ibe Ileleikristi ra neva ze? Kọ o be hae were owhẹ re wha kuomagbe evaọ egagọ Ọghẹnẹ? Jihova ọ gwọlọ nọ idibo riẹ a hae rọvrẹ ohwohwo. Otẹrọnọ obruoziẹ-iroro ra ọ be vuẹ owhẹ nọ o gwọlọ nọ whọ daoma viere evaọ ẹme nana, lẹ se Jihova kẹ obufihọ. Ọsẹ obọ odhiwu mai ọ te kuyo elẹ itieye na.—1 Jọn 5:14, 15.

KỌ WHỌ SAE KPAIRORO VRẸ ORUTHỌ?

8, 9. Eme u fo nọ ma re ru nọ a te ru omai eva dha?

8 Fikinọ ahwo-akpọ kpobi a gba ha, ohwo jọ ọ te ta ẹme hayo ru oware jọ nọ o te dha owhẹ eva. Ma sae whaha onana ha. (Ọtausi. 7:20; Mat. 18:7) Kọ eme who ti ru? Roro kpahe oware nọ o via nọ uyero nọ ma be te ta kpahe na o romavia. Nọ ibe Ileleikristi mai jọ a kpohọ ehaa jọ nọ a zizie i rai kẹ, oniọvo-ọmọtẹ jọ o te yere inievo-emezae ivẹ jọ evaọ oghẹrẹ nọ ọjọ o roro nọ u fo ho. Okenọ inievo-emezae ivẹ na ọvo a jọ oria, ọnọ eva e dha na ọ tẹ be ta nọ oghẹrẹ nọ oniọvo-ọmọtẹ na o ro yere ai na u kiehọ vievie he. Rekọ, oniọvo nọ o kiọkọ na ọ tẹ kareghẹhọ ọnọ eva e dha na inọ u te ikpe 40  no nọ oniọvo-ọmọtẹ nana ọ be rọ gọ Jihova avọ ebẹbẹ sa-sa nọ o thihakọ rai no; fikiere u mu rie ẹro nọ emamọ eva oniọvo-ọmọtẹ na o ro yere ai na. Nọ oniọvo ọsosuọ na ọ rehọ omoke jọ roro kpahe ẹme na, ọ tẹ ta kẹ oniọvo avivẹ na nọ: “Whọ ta gba.” Onana u ru nọ ẹme na o ro kuhọ.

9 Eme oware nana nọ o via na u dhesẹ? Oghẹrẹ nọ ma re ru kpahe eware nọ e rẹ sai ru eva dha omai o rrọ omai obọ. Ohwo nọ ọ rrọ yoyou ọ rẹ kpairoro vrẹ iruthọ nọ i tulo ho. (Se Itẹ 10:12; 1 Pita 4:8.) Ma te “ri oruthọ jọ vo,” Jihova o re rri rie nọ “oro” hayo erru evaọ omamai. (Itẹ 19:11; Ọtausi. 7:9) Fikiere, ohwo jọ o te ru oware jọ nọ who roro nọ u fo ho, kake nọ omara nọ: ‘Kọ mẹ sae kpairoro vrẹ oware nana? Kọ u gine te oware nọ ẹme o re no ze?’

10. (a) Eme oniọvo jọ ọ kaki ru kpahe eme nọ i fo ho nọ a ta kpahe iẹe? (b) Oria ikere vẹ u fiobọhọ kẹ oniọvo-ọmọtẹ na wo emamọ iroro?

10 Omọfa ọ tẹ be ta eme nọ i fo ho kpahe omai, o rẹ sae jọ bẹbẹ re ma rri ẹme na wọhọ oware evere. Wọhọ oriruo, u wo ọkobaro jọ nọ ma ti se Lucy. A ta eme jọ nọ i fo ho kpahe usiuwoma ota oniọvo nana gbe oghẹrẹ nọ ọ be rọ oke riẹ ruiruo. Oware na o kẹ Lucy uye gaga, fikiere ọ tẹ ta ẹme na kẹ inievo-emezae jọ nọ i kruga ziezi evaọ ukoko na. Lucy ọ ta nọ: “Ohrẹ nọ a kẹ omẹ no Ebaibol na ze u fiobọhọ kẹ omẹ wo emamọ eriwo kpahe eme amọfa, jẹ tẹrovi Jihova nọ ọ mai wuzou.” O kẹ Lucy uduotahawọ nọ o se eme nọ e rrọ obe Matiu 6:1-4. (Sei.) Oria ikere yena o kareghẹhọ iẹe nọ Jihova nọ o re ru eva were họ oware nọ o gwọlọ nọ ọ rẹ tẹrovi. Ọ ta nọ, “O tẹ make rọnọ amọfa a be ta eme nọ i fo ho kpahe iruo usiuwoma ota mẹ, eva e be were omẹ ghele keme mẹ riẹ nọ mẹ be dao ẹgba mẹ kpobi re me ru Jihova eva were.” Nọ Lucy ọ jọ udu riẹ gbaemu no enẹ, ọ tẹ jiroro nọ ọ rẹ kpairoro vrẹ eme iyoma nọ amọfa a be ta kpahe iẹe na.

NỌ WHỌ GBẸ SAE KPAIRORO VRẸ ORUTHỌ HỌ

11, 12. (a) Eme u fo nọ Oleleikristi o re ru nọ o te roro nọ oniọvo riẹ o ru riei “oware jọ thọ”? (b) Eme ma rẹ sai wuhrẹ no oghẹrẹ nọ Abraham o ro ku ẹbẹbẹ họ ze? (Rri uwoho nọ o rrọ emuhọ uzoẹme na.)

11 “Mai kpobi ma re zoruẹ ẹsibuobu.” (Jem. 3:2) Ma rehọ iẹe nọ who muẹrohọ inọ oware jọ nọ who ru hayo ẹme jọ nọ whọ ta u ru eva dha oniọvo jọ. Eme u fo nọ who re ru? Jesu ọ ta nọ: “Nọ whọ tẹ be rehọ oware nọ whọ gwọlọ ro dhe idhe ziọ agbada-idhe, whọ tẹ jọ etẹe kareghẹhọ nọ who ru oniọvo ra oware jọ thọ, nyasiọ oware nọ whọ gwọlọ ro dhe idhe na ba aro agbada-idhe na, re whọ nya bru ei. Kake ruẹrẹhọ kugbe oniọvo ra, kẹsena who ve zihe ze ti dhe idhe ra.” (Mat. 5:23, 24) Ru lele ohrẹ Jesu na ẹkwoma oniọvo ra nọ who re lele ta ẹme. Muẹrohọ ẹjiroro nọ who re ro ru onana. Orọnikọ re whọ vuẹe abọ nọ ọ jọ ruthọ họ, rekọ re whọ vuẹe abọ nọ whẹ omara whọ jọ ruthọ jẹ ruẹrẹhọ kugbe ei. U wuzou gaga re ma lele ibe Ileleikristi mai rria dhedhẹ.

12 Oriruo Ebaibol jọ nọ idibo Ọghẹnẹ a jọ ruẹrẹhọ kugbe ohwohwo họ orọ Abraham avọ ọmọ oniọvo riẹ Lọt nọ ma fodẹ evaọ obọ emuhọ na. Ezae ivẹ na a wo uthuru erao, yọ o wọhọ nọ ahwo nọ a jẹ rẹrote erao rai na a jẹ hae whọ fiki otọ nọ erao na e rẹ jọ re ẹbe. Re Abraham ọ sae whaha ẹwhọ, ọ tẹ vuẹ Lọt inọ ọ kake salọ oria nọ ọ gwọlọ nọ tei te uviuwou riẹ a rẹ rria. (Emu. 13:1, 2, 5-9) Obọdẹ oriruo o fihotọ na. Abraham ọ gwọlọ udhedhẹ orọnikọ ewoma obọriẹ hẹ. Kọ ọghoruo  nana o kiekpe iei? Vievie. Nọ oware nana o nwane via no, Jihova ọ tẹ ya eyaa eghale buobu kẹ Abraham. (Emu. 13:14-17) Ọghẹnẹ ọ te kuvẹ vievie he re idibo riẹ e rioja ribri fikinọ a ru lele ehri-izi riẹ jẹ rọ ẹzi uyoyou ku ẹwhọ họ. [1]

13. Eme oniọvo jọ o ru nọ a kpahe eme egaga kẹe, kọ eme ma rẹ sai wuhrẹ no oriruo riẹ ze?

13 Roro kpahe oriruo oke mai na jọ. Nọ oniọvo ọkpokpọ nọ ọ be rẹrote ofẹ iruo jọ evaọ okokohọ o se oniọvo ọfa jọ re ọ nọe sọ ọ te sae fialoma via kẹ iruo, oniọvo avivẹ na ọ tẹ kpahe eme egaga kẹe je furie ifonu dhei. Oniọvo avivẹ na o wo ẹgo họ eva kpahe oniọvo nọ ọ jẹ kake rẹrote ofẹ iruo yena. Eme oniọvo na i ru eva dha oniọvo ọkpokpọ na ha, ọ kpairoro vrẹe. Nọ auwa ọvo ọ vrẹ no, oniọvo ọkpokpọ na ọ tẹ wariẹ sei jẹ ta kẹe nọ a re te ruẹ oma ẹdẹvo ho, inọ jọ a ruẹ oma re a ta ẹme na. Oka nọ u lele i rie, inievo ivẹ na a tẹ ruẹ oma evaọ Ọgwa Uvie jọ wọhọ epanọ a gbẹ ta. Nọ a lẹ no, a tẹ rọ auwa soso ta ẹme, etẹe oniọvo avivẹ na ọ jọ ta oware nọ o lẹliẹ eva dhae. Nọ oniọvo ọkpokpọ na ọ nabe gaviezọ kẹe ziezi no, ọ tẹ rọ eria ikere jọ lele iei ta ẹme. A tẹ rọ enẹ ku ẹme na họ dhedhẹ, ọvuọ oboriẹ ọ tẹ nya. Uwhremu na, oniọvo na ọ fialoma ze kẹ iruo okokohọ na je yere oniọvo ọkpokpọ na nọ ọ rọ rehọ edhere owowolẹ lele iei ta ẹme.

KỌ U FO RE WHỌ RỌ ẸME NA BRU EKPAKO UKOKO?

14, 15. (a) Oke vẹ u fo nọ a re ro fi ohrẹ nọ o rrọ obe Matiu 18:15-17 na hiruo? (b) Owojẹ esa vẹ Jesu ọ fodẹ, kọ ẹjiroro vẹ ma re ro fi ai hiruo?

14 Imava e rẹ sai ku ebẹbẹ buobu nọ e rẹ romavia evaọ udevie rai họ, yọ ere u fo nọ a re ru. Dede na, ẹme nọ Jesu ọ ta u dhesẹ nọ u wo ebẹbẹ jọ nọ ukoko o rẹ sai dhomahọ. (Se Matiu 18:15-17.) Eme ọ rẹ  via otẹrọnọ ohwo nọ o ru oniọvo riẹ thọ ọ rọwo gaviezọ kẹ oniọvo riẹ na ha, hayo ibe Ileleikristi riẹ hẹ, hayo ukoko na ha? A rẹ rehọ iẹe wọhọ “ohwo erẹwho na gbe wọhọ ọnọ o re mi osa-uzou.” Nẹnẹ, ma rẹ ta nọ a re si ohwo yena no ukoko. Owojẹ nana u dhesẹ nọ oware nọ ohwo na o ru “thọ” na yọ oware evere he. Ukpoye, oware na yọ (1) oruthọ nọ imava na a rẹ sai kuhọ kẹ omarai, o tẹ jẹ rrọ (2) oruthọ nọ ọ ga te epanọ a sai ro si ohwo no ukoko nọ a gbe ku ei họ họ. Iruthọ itienana e rẹ sai jọ erọ ofruriọ hayo odẹ omọfa nọ a raha. Oghẹrẹ iruthọ itienana ọvo owojẹ esa nọ Jesu ọ fodẹ na e sai je wiruo. Oruthọ na ọ kẹre te izieraha ilogbo efa ha wọhọ ẹnwa-obro, uruemu ezae nọ i re lele ezae wezẹ, ẹsiọ-ẹrọwọ, ẹdhọgọ, hayo izieraha itieye efa nọ o jọ gwọlọ obufihọ ekpako ukoko.

O sae gwọlọ nọ who lele oniọvo ra ta ẹme vrẹ ẹsiẹvo re whọ sai woi tobọ (Rri edhe-ẹme avọ 15)

15 Ẹjiroro ohrẹ Jesu na họ, re a rọ ere rehọ edhere oyoyou fiobọhọ kẹ oniọvo. (Mat. 18:12-14) Orọ ọsosuọ, a rẹ daoma epanọ a re ro ku ẹme na họ ababọ obufihọ amọfa. O sae gwọlọ nọ a lele ohwo nọ o ruthọ na ta ẹme vrẹ ẹsiẹvo. Oyena u gbe fiobọhọ họ, a sai se ibe Ileleikristi efa nọ e riẹ kpahe oruthọ na lele oma nyae ta ẹme kẹe, hayo amọfa nọ a wo orimuo nọ a rẹ sae riẹ sọ oware na o thọ hayo o thọ họ. Whọ tẹ sae rọ enẹ ku ẹme na họ, kiyọ who “wo oniọvo ra tobọ no.” Nọ a tẹ daoma bẹ no re a fiobọhọ kẹ ohwo nọ o ruthọ rekọ ọ rọwo ho, ẹsiẹe a rẹ rọ wọ ẹme na bru ekpako na.

16. Eme u dhesẹ nọ ohrẹ Jesu kpahe epanọ a re ro ku ẹwhọ họ nọ ma re ru lele u wuzou jẹ rọ edhere oyoyou?

16 Ebẹbẹ nọ o rẹ jọ gwọlọ nọ ohwo o ru lele owojẹ esa nọ e rrọ obe Matiu 18:15-17 na e rẹ kake romavia ha. Onana o kẹ uduotahawọ kẹhẹ, keme u dhesẹ nọ ẹbẹbẹ ọ rẹ sai kuhọ taure u te ti te epanọ a re ro si ohwo nọ o ruthọ nọ ọ rọwo kurẹriẹ hẹ no ukoko. Ẹsibuobu, ohwo nọ o ruthọ na ọ rẹ ruẹ oruthọ riẹ jẹ kpọe vi. Ohwo nọ a ru thọ na ọ sae ruẹ nọ o gbe wo ẹjiroro nọ o re gbe ro brukpe ohwo na ha, ọ vẹ te rọ vrẹe. Oghẹrẹ nọ o rrọ kpobi kẹhẹ, ẹme Jesu na o dhesẹ nọ orọnikọ ẹbẹbẹ ọ tẹ romavia obọ, ukoko o rẹ rọ nwani dhomahọ ẹme na ha. Nọ a te ru eware ivẹ ọsosuọ na no rekọ i wiruo ho, yọ a wo imuẹro ivevẹ nọ i re dhesẹ oware nọ o via na, ẹsiẹe ekpako na a re ro dhomahọ ẹme na.

17. Ma tẹ daoma “gwọlọ udhedhẹ” kugbe amọfa, irere vẹ ma ti wo?

17 Nọ ma gbẹ rrọ akpọ Setan nana, ma te gbẹ hai ru ohwohwo thọ keme ma gba ha. Jemis olele na o kere nọ: “Otẹrọnọ ohwo jọ ọ rẹ ta ẹme thọ họ, kiyọ ohwo ọgbagba ọ rrọ, nọ ọ rẹ sae kpọ oma riẹ soso re.” (Jem. 3:2) Re ma sae hai ku ebẹbẹ họ, o gwọlọ nọ ma rẹ daoma “gwọlọ udhedhẹ, [jẹ] dhẹ lele iei.” (Ol. 34:14) Nọ ma tẹ be hai ru udhedhẹ, ma ti wo emamọ usu kugbe ibe Ileleikristi mai jẹ zọhọ fihọ okugbe nọ ọ rrọ ukoko na. (Ol. 133:1-3) Maero, ma ti wo emamọ usu kugbe Jihova, “Ọghẹnẹ nọ ọ rẹ kẹ udhedhẹ na.” (Rom 15:33) Enana yọ eghale nọ ahwo nọ a rẹ rọ uyoyou ku ẹwhọ hayo ebẹbẹ rai họ a rẹ reawere rai.

^ [1] (edhe-ẹme avọ 12) Amọfa jọ nọ a ku ẹwhọ họ dhedhẹ họ: Jekọp kugbe Esọ (Emu. 27:41-45; 33:1-11); Josẹf kugbe inievo riẹ (Emu. 45:1-15); gbe Gidiọn kugbe ahwo Ifremu. (Ibr. 8:1-3) Whọ sai je roro kpahe iriruo itiena nọ e rrọ eria efa Ebaibol na.