Kpohọ eme nọ e riẹ eva

Kpohọ eme nọ e kẹle obọ emuhọ

Kpohọ oria izoẹme

Isẹri Jihova

Isoko

Uwou-Eroro Na—Uvitha Uwuhrẹ  |  Akpegbọvo 2016

A Koko Omai Họ Rọwokugbe Ekpọvio nọ E Rrọ Ebaibol Na

A Koko Omai Họ Rọwokugbe Ekpọvio nọ E Rrọ Ebaibol Na

“Areghẹ ỌNOWO na ọ rọ ma akpọ na; orimuo ọ rọ rehọ ihru na vi.”—ITẸ. 3:19.

ILE: 105, 107

1, 2. (a) Ẹvẹ ahwo jọ a re roro nọ a te yo nọ Ọghẹnẹ o wo ukoko jọ? (b) Eme ma te ta kpahe evaọ uzoẹme nana?

KỌ ỌGHẸNẸ o wo ukoko jọ? Ahwo jọ a rẹ ta nọ: “U du gwọlọ nọ ohwo ọ jọ ukoko jọ nọ o rẹ kpọe he. Oware nọ o gwọlọ kpobi họ, thakpinọ ohwo o wo usu kugbe Ọghẹnẹ.” Kọ eriwo yena ọ gba? Eme eware nọ ma riẹ i dhesẹ?

2 Evaọ uzoẹme nana, ma te ta kpahe imuẹro nọ i dhesẹ nọ Jihova yọ Ọghẹnẹ nọ ọ rrọ kpatiẹ, yọ o re koko eware họ evaọ edhere nọ a rẹ ruẹ obọriẹ hẹ. Ma te jẹ ta kpahe epanọ u fo nọ ma re ru kpahe ekpọvio nọ i bi no ukoko Jihova ze nẹnẹ. (1 Kọr. 14:33, 40) Evaọ ikpe-udhusoi ọsosuọ gbe oke mai na, Ikereakere na i fiobọhọ kẹ abọ ukoko Jihova nọ o rrọ otọakpọ ru iruo usiuwoma ota Uvie na gaga no. Fikinọ ma bi ru lele Ebaibol gbe ithubro nọ i bi no ukoko Jihova ze, ma be sae yọrọ ẹfuọ uruemu, udhedhẹ, gbe okugbe evaọ ukoko akpọ-soso mai na.

JIHOVA O RE KOKO EWARE HỌ KPATIẸ

3. Eme o kẹ owhẹ imuẹro inọ Jihova o re koko eware họ evaọ edhere nọ a rẹ ruẹ obọriẹ hẹ?

3 Emama Ọghẹnẹ i dhesẹ via nọ o re koko eware họ evaọ edhere nọ a rẹ ruẹ obọriẹ hẹ. Ebaibol na ọ ta nọ: “Areghẹ  ỌNOWO na ọ rọ ma akpọ na; orimuo ọ rọ rehọ ihru na vi.” (Itẹ 3:19) Uzẹme na họ, “imiruo ekakao [Ọghẹnẹ]” ọvo ma riẹ, wọhọ ẹsenọ o “se-umẹ kakao” gheghe. (Job 26:14) Rekọ umutho nọ ma riẹ kpahe emama nọ e rrọ idadeghe na, te isi, gbe eko-isi na u ru omai vuhumu inọ Ọghẹnẹ ọ nabi koko emama nana họ kpatiẹ evaọ edhere nọ a rẹ ruẹ obọriẹ hẹ. (Ol. 8:3, 4) Ima isi buobu e rrọ ẹko-isi sa-sa, yọ aikpobi e rrọ idadeghe na nya wariẹ ababọ oma nọ a bi kpehọ ohwohwo. Akpọ mai na gbe ikogho efa sa-sa wọhọ akpọ na e be dhẹ ọre na wariẹ owowa wọhọ ẹsenọ i bi koko izi nọ e rẹ kpọ imoto evaọ edhere. O rrọ vevẹ, oghẹrẹ nọ Jihova ọ ruẹrẹ emama riẹ họ kpatiẹ woma te u bi fiobọhọ kẹ omai vuhumu nọ Jihova, “Ọnọ ọye ọvo ọ rehọ ẹriẹ riẹ rọ ma ihru” gbe akpọ na, o te ọnọ ma re jiri, romakpotọ kẹ, jẹ gọ.—Ol. 136:1, 5-9.

4. Fikieme otokiẹ-eriariẹ o gbẹ re te sae kiyo enọ buobu hu?

4 Egba-eriariẹ a kiẹ eware buobu via no kpahe idadeghe gbe otọakpọ mai na, yọ onana o wha erere sa-sa ze no. Rekọ u wo enọ buobu nọ otọkiẹ-eriariẹ o re te sae kiyo rai hi. Wọhọ oriruo, egbaeriariẹ erọ emama idadeghe a rẹ sae vuẹ omai epanọ idadeghe gbe emama nọ e rrọ eva rai i ro muhọ họ, hayo ẹjiroro nọ ahwo a rọ rrọ otọakpọ nọ ọ vọ avọ emama sa-sa nọ e rrọ uzuazọ na. Ofariẹ, ahwo a rẹ sae fotọ oware nọ ohwo-akpọ ọ rọ gwọlọ nọ ọ rẹ rria bẹdẹ bẹdẹ hẹ. (Ọtausi. 3:11) Fikieme enọ buobu nọ i wuzou nọ a be sai kiyo rai hi e rọ dotọ fia? Oware jọ nọ o soriẹ họ, egbaeriariẹ gbe amọfa a bi wuhrẹ ahwo uwuhrẹ eghrorotha gbe inọ Ọghẹnẹ ọ rrọ họ. Rekọ Jihova ọ jọ Ebaibol na, nọ ọ rrọ Ẹme riẹ kiyo enọ nọ ahwo a be nọ evaọ eria kpobi.

5. Idhere vẹ izi nọ Jihova o fihọ kẹ emama e be rọ kpọ iruẹru mai?

5 Ahwo-akpọ a rẹroso izi nọ Jihova o fihọ nọ e be kpọ emama, izi nọ i re nwene he nọ a fievahọ. Izi nana otu nọ o re ru ikpẹ, eplọmba, enọ e rẹ bọ iwou, dhẹ irupre, je ru obẹrọ evaọ ẹsipito a rẹroso re a sai ru iruo rai. Wọhọ oriruo, edọkita nọ i re ru obẹrọ a riẹ nọ oria ovona ekwakwa oma ohwo-akpọ kpobi e rrọ. Fikiere, o re du gwọlọ oria nọ ubiudu ohwo o rrọ bẹ hẹ, nọ ọ tẹ gwọlọ jariẹ ru oghẹrẹ usiwo jọ. Yọ o gba omai kpobi họ nọ ma re koko izi nọ e be kpọ emama. Uzi utioye jọ họ, oware kpobi nọ a gbolo kpehru u re kie zihe ziọ otọ, yọ o rẹ sae wha uwhu se omai nọ ma te gbolaro kẹ uzi nana.

ỌGHẸNẸ O KOKO OMAI HỌ

6. Fikieme ma sai ro rẹro nọ idibo Jihova a ti koko oma họ?

6 Emama nọ e rrọ ehrugbakpọ na i dhesẹ nọ Jihova o re koko eware riẹ họ kpatiẹ. Fikiere, ma rẹ sai rẹro inọ Jihova ọ gwọlọ nọ idibo riẹ a re koko oma họ ziezi. Re ma sai ru onana, Ọghẹnẹ ọ kẹ omai Ebaibol na re o hae kpọ omai. Ma rẹ sai wo evawere he nọ ma gbe bi wo obufihọ ukoko Ọghẹnẹ gbe izi ikiẹrẹe riẹ hẹ, uzuazọ mai u re fioka gbe he.

7. Eme u dhesẹ nọ oma Ebaibol na soso o rọwokugbe?

7 Orọnikọ Ebaibol na yọ ebe egagọ ahwo Ju gbe erọ Ileleikristi nọ a kugbe gheghe he, enọ e rọwokugbe ohwohwo ho. Ukpoye, yọ obe nọ ẹzi Ọghẹnẹ ọ wọ ahwo kere, nọ a ruẹrẹhọ ziezi. Ebe sa-sa Ebaibol na e rọwokugbe ohwohwo. Ugogo uzoẹme Ebaibol na o dhẹ Ebaibol na duwu, no obe Emuhọ rite Eviavia, koyehọ re a riẹ nọ Jihova họ ọnọ o wo udu-esuo nọ o mai kpehru gbe epanọ ọ te rọ rehọ Uvie riẹ ru ẹjiroro riẹ rọkẹ otọakpọ na gba, Uvie nọ Kristi nọ ọ rrọ ‘ubi’ nọ a  ya eyaa riẹ na o ti su.—Se Emuhọ 3:15; Matiu 6:10; Eviavia 11:15.

8. Fikieme ma sae rọ ta nọ ahwo Izrẹl oke anwae a koko oma họ kpatiẹ?

8 Ahwo Izrẹl oke anwae a koko oma họ ziezi. Wọhọ oriruo, evaọ otọ Uzi Mosis na, a koko eyae họ nọ “e jẹ gbodibo eva unuẹthẹ uwou egagọ na.” (Ọny. 38:8) Okenọ ahwo Izrẹl a jẹ hai no oria ruọ oria, jẹ wọ uwou-udhu na lele oma, a koko oma họ ru onana evaọ edhere nọ ọ jọ kpatiẹ. Evaọ oke ofa, Devidi ovie na o koko ahwo Livai gbe izerẹ na họ je fi ai họ ẹko-iruo sa-sa. (1 Irv. 23:1-6; 24:1-3) Yọ oke kpobi nọ ahwo Izrẹl a yoẹme kẹ Jihova, a jẹ hae reawere udhedhẹ gbe okugbe.—Izie. 11:26, 27; 28:1-14.

9. Eme u dhesẹ nọ ukoko Ileleikristi ikpe-udhusoi ọsosuọ u koko oma họ?

9 Ukoko Ileleikristi ikpe-udhusoi ọsosuọ u koko oma họ re, yọ ekpọvio utu ẹruorote oke yena, onọ ikọ na u ru via evaọ oke ọsosuọ, e wha erere se ai. (Iruẹru 6:1-6) Evaọ oke ofa, a te ku inievo-emezae efa kugbe utu ẹruorote yena. (Iruẹru 15:6) A jẹ hae rọ ileta sa-sa kẹ ikoko na ithubro gbe ekpọvio re, yọ ahwo nọ a jọ utu ẹruorote ikpe-udhusoi ọsosuọ na, hayo nọ i je lele ai ruiruo, ẹzi Ọghẹnẹ ọ wọ kere ileta nana. (1 Tim. 3:1-13; Tait. 1:5-9) Ẹvẹ ikoko na i ro wo erere no ekpọvio nọ i je no obọ utu ẹruorote oke yena ze?

10. Eme o no rie ze evaọ okenọ ikoko ọsosuọ a ru lele izi nọ utu ẹruorote oke rai a rọwo fihọ? (Rri uwoho nọ o rrọ emuhọ uzoẹme na.)

10 Se Iruẹru Ikọ 16:4, 5. Inievo-emezae nọ utu ẹruorote na u vi a jẹ hai kpohọ ikoko sa-sa jẹ vuẹ ae “izi nọ ikọ na gbe ekpako na evaọ obọ Jerusalẹm a rọwo fihọ.” Nọ ikoko na a bi koko izi na, a tẹ jẹ hae “jọ gaga evaọ ẹrọwọ na je bi vihọ no ẹdẹ te ẹdẹ.” Kọ u wo emamọ oware jọ nọ ukoko Ọghẹnẹ nẹnẹ o rẹ sai wuhrẹ no ikuigbe Ebaibol nana ze?

KỌ WHỌ BE HAI RU LELE EKPỌVIO?

11. Ẹvẹ u fo nọ inievo nọ a ro mu evaọ ukoko na a re ru kpahe ekpọvio nọ i bi no ukoko Jihova ze?

11 Eme u fo nọ inievo nọ e rrọ Egbẹgwae Uwou-Ogha, Egbẹgwae Orẹwho, esẹro okogho, gbe ekpako ukoko a re ru nọ ekpọvio i te no obọ ukoko Jihova ze te ai obọ nẹnẹ? Ebaibol na ọ vuẹ omai kpobi nọ ma hai yoẹme jẹ hae romakpotọ. (Izie. 30:16; Hib. 13:7, 17) Ma rẹ jọ ukoko Jihova veghe uzou hayo dhesẹ ẹzi ọwọsuọ họ, keme uruemu utiona o rẹ sae raha uyoyou, udhedhẹ, gbe okugbe nọ ọ rrọ ukoko na. Oleleikristi ọvuọvo ọ gwọlọ jọ wọhọ Diọtrẹfis hi, ọnọ o wo adhẹẹ gbe omaurokpotọ họ. (Se 3 Jọn 9, 10.) Ma sae nọ omamai nọ: ‘Kọ mẹ be hai fiobọhọ kẹ ahwo nọ a wariẹ omẹ họ bọ usu rai kugbe Jihova ga? Kọ mẹ be hai ru lele ekpọvio nọ inievo nọ e be kobaro evaọ ukoko na a be hae kẹ ababọ oke-oraha?’

12. Enwene vẹ ọ romavia no evaọ oghẹrẹ nọ a rẹ rọ rehọ ekpako gbe idibo iruiruo mu?

12 Roro kpahe ọkpọvio jọ nọ Utu Ẹruorote na o kẹ kẹle na. Evaọ uzoẹme na, “Enọ Ahwo nọ A s’Ebe” nọ o romavia evaọ Uwou-Eroro Na ọrọ Akpegbọvo 15, 2014, a ta kpahe enwene nọ a ru evaọ oghẹrẹ nọ a rẹ rọ rehọ ekpako gbe idibo iruiruo mu evaọ ukoko na. A jọ uzoẹme na ta nọ utu ẹruorote ikpe-udhusoi ọsosuọ o kẹ esẹro ọnyawariẹ oke yena udu nọ a jẹ rọ rehọ ahwo nana mu. Evaọ edhere ọvona, muhọ no Azie 1, 2014 ze, esẹro okogho họ ahwo nọ a be rọ ekpako gbe idibo iruiruo mu evaọ ikoko sa-sa. Ọsẹro okogho na ọ rẹ daoma riẹ inievo nana nọ a ta kẹe kpahe na, je lele ai kpohọ usiuwoma ota nọ o tẹ lọhọ. Yọ o re je muẹrohọ uviuwou oniọvo na. (1 Tim.  3:4, 5) Ugboma ekpako na gbe ọsẹro okogho na a rẹ nabe romatotọ rri itee nọ Ọghẹnẹ o fihọ evaọ Ikereakere na inọ idibo iruiruo gbe ekpako ukoko a rẹ nyate.—1 Tim. 3:1-10, 12, 13; 1 Pita 5:1-3.

13. Ẹvẹ ma sai ro dhesẹ nọ ma bi ru lele ekpọvio nọ ekpako na a be kẹ omai?

13 O gwọlọ nọ ma rẹ hai ru lele ekpọvio Ikereakere nọ ekpako na a be kẹ omai. “Omamọ uwuhrẹ” hayo “uwuhrẹ omokpokpọ; uwuhrẹ nọ o rẹ kẹ erere” nọ o rrọ Ebaibol na o be kpọ inievo nana. (1 Tim. 6:3; oruvẹ.) Kareghẹhọ ohrẹ nọ Pọl ọ kẹ kpahe inievo nọ e be nya kpatiẹ hẹ evaọ ukoko na. Inievo nana jọ a je ‘ru iruo vievie he, ukpoye a je dhomahọ eware nọ i te rai hi.’ O rrọ vevẹ inọ ekpako na a kẹ inievo nana ohrẹ, rekọ a jẹ rọwo gaviezọ họ. Ẹvẹ ukoko na u re ru ohwo otiọye na? Pọl ọ ta kẹ ae nọ: “Wha kpokahọ iẹe je bru usu noi.” Uthubro Pọl na o rrọ owowa, keme orọnikọ ọ ta nọ a rehọ ohwo yena wọhọ ọwegrẹ hẹ. (2 Tẹs. 3:11-15) Nẹnẹ, ekpako na a rẹ sae kẹ ovuẹ ro si ukoko na ozọ kpahe ekpehre uruemu jọ nọ ohwo jọ o bi ru evaọ ukoko na, wọhọ usu-orọo nọ ọ be nya kugbe omọfa nọ ọ rrọ ukoko ho. (1 Kọr. 7:39) Ẹvẹ o te jọ owhẹ oma nọ ekpako na a tẹ kẹ ovuẹ utioye? Whọ tẹ riẹ kpahe oniọvo nọ o bi dhesẹ uruemu utioye evaọ ukoko na, kọ whọ te daoma bru usu noi? Ọdawẹ nọ who wo kẹ oniọvo na gbe emamọ edikihẹ ra evaọ ukoko na o rẹ sae lẹliẹe siọ ekpehre owojẹ yena ba. [1]

YỌRỌ ẸFUỌ, UDHEDHẸ, GBE OKUGBE

14. Ẹvẹ ma sae rọ zọhọ fihọ ẹfuọ ukoko na?

14 Ma rẹ sai zọhọ fihọ ẹfuọ ukoko na nọ ma te bi lele ekpọvio nọ e rrọ Ẹme Ọghẹnẹ, Ebaibol na. Roro kpahe oware nọ o via evaọ ukoko obọ Kọrint oke anwae. Pọl ọ roma kẹ iruo usiuwoma ota na evaọ ẹkwotọ yena gaga, yọ o you ibe “erezi” riẹ nọ e jọ etẹe. (1 Kọr. 1:1, 2) Rekọ ababọ avro, o kẹ riẹ uye gaga nọ ọ ruẹ nọ ẹbẹbẹ ọfariẹ-ogbe ọ be romavia evaọ ukoko yena nọ o gwọlọ nọ ọ rẹ kpọvi. Pọl ọ ta kẹ ekpako ukoko yena na inọ jọ a siobọno ohwo otiọye kẹ Setan, koyehọ jọ a si ei no ukoko. Re a sae yọrọ ẹfuọ nọ ọ jọ ukoko na, o gba ekpako na họ nọ a re si “ẹvi” na no, re o siọ ukoko na ba egbeku. (1 Kọr. 5:1, 5-7, 12) Ma tẹ be hae tha ekpako na uke nọ a te si ohwo nọ ọ rọwo kurẹriẹ hẹ no ukoko, u re fiobọhọ yọrọ ẹfuọ nọ ọ rrọ ukoko na, yọ ẹsejọhọ u re ru ohwo otiọye kurẹriẹ jẹ yare erọvrẹ Jihova.

15. Ẹvẹ ma sae rọ yọrọ udhedhẹ nọ o rrọ ukoko na?

15 U wo ẹbẹbẹ ọfa nọ o gwọlọ nọ Pọl o re kuhọ evaọ ukoko Kọrint na. Inievo jọ i je tu ibe Ileleikristi rai kpohọ ekọto. Pọl ọ nọ rai onọ jọ nọ u re ru ai roro inọ: “Kọ eme wha gbẹ dhugbẹ kpairoro vrẹ hẹ nọ a te ru owhai thọ?” (1 Kọr. 6:1-8) Ẹbẹbẹ otiọye na ọ romavia no nẹnẹ. Evaọ ikoko jọ, ẹbẹbẹ ọ romavia no evaọ udevie inievo ivẹ nọ i fi ugho họ eki. Fikinọ eki na o kiekpe ọjọ, igho i te vru, ẹsejọhọ onọ o wha riẹ ze nọ ọdekọ ọ rọ fo ẹe nọ ọ re igho. Inievo jọ e wọ ibe Ileleikristi rai kpohọ ekọto no, rekọ Ebaibol na o fiobọhọ kẹ omai ruẹ nọ o rẹ mai woma re oware u vru mi omai, viukpenọ ma rẹ wha ekela se odẹ Ọghẹnẹ hayo wha ozighi fihọ ukoko na. [2] Uzẹme riẹ họ, u fo re ma ru lele ohrẹ Jesu re ma sai ku ẹwhọ gbe ebẹbẹ ilogbo nọ ma wo họ. (Se Matiu 5:23, 24; 18:15-17.) Ma te ru ere, ma te zọhọ fihọ okugbe nọ ọ rrọ uviuwou idibo Jihova.

16. Fikieme ma re ro rẹro nọ idibo Ọghẹnẹ a rẹ jọ okugbe ọvo?

16 Ebaibol na omariẹ o dhesẹ ẹjiroro  nọ ma re ro rẹro nọ idibo Ọghẹnẹ a rẹ jọ okugbe ọvo. Ọso-ilezi na ọ so nọ: “Ẹvẹ uwoma je fo te re inievo i wo ọriakugbe ọvo!” (Ol. 133:1) Nọ ahwo Izrẹl oke anwae a te yoẹme kẹ Jihova, a jẹ hae reawere okugbe ọvo. Ikpe buobu nọ i kpemu, Ọghẹnẹ ọ ta epanọ ahwo riẹ a te jọ inọ: “Me re ti koko ai kpobi họ wọhọ igodẹ nọ e rọ uthuru ọvo.” (Mae. 2:12) Jihova ọ tẹ jẹ rọ ẹkwoma Zefanaya ọruẹaro na ta nọ: “Mẹ rẹ te rẹriẹ ẹvẹrẹ ahwo na ruọ emamọ ẹrounu [ọrọ iwuhrẹ uzẹme Ikereakere na], re ai kpobi a se odẹ ỌNOWO na re a jẹ rọ evevo gọ e.” (Zef. 3:9) Eva e be were omai gaga inọ ma be gọ Jihova evaọ okugbe ọvo!

Ekpako ukoko a rẹ daoma rọ Ikereakere na fiobọhọ kẹ oniọvo nọ ọ jowọ othọthọ (Rri edhe-ẹme avọ 17)

17. Re ma sae yọrọ ẹfuọ gbe udhedhẹ evaọ ukoko na, ẹvẹ u fo nọ ekpako ukoko a re ru nọ oniọvo o te ruthọ?

17 Re ma sae yọrọ ẹfuọ gbe okugbe evaọ ukoko na, o gba ekpako na họ nọ a rẹ rọ ẹruoke guẹdhọ inievo nọ e nyathọ, jẹ rọ edhere oyoyou ru onana. Pọl ukọ na ọ riẹ nọ uyoyou Ọghẹnẹ u re rri ovao bruoziẹ hẹ, yọ o re gbolaro kẹ oruthọ họ. (Itẹ 15:3) Onana u ru nọ Pọl o ro kere ileta Ọsosuọ Kọrint se inievo na ababọ oke-oraha. Dede nọ ileta na e jọ erọ ozọ-usio, o kere i rie evaọ edhere oyoyou. Kẹsena o te ti kere ileta Avivẹ Kọrint nọ emerae jọ e ruemu no, ileta nọ i dhesẹ nọ inievo na a wo ẹnyaharo no fiki ohrẹ riẹ nọ ekpako ukoko na a fihọ iruo. Oleleikristi jọ ọ tẹ jowọ othọthọ taure ọ tẹ te riẹ, inievo-emezae nọ e nyate utee Ikereakere na a rẹ daoma rọ edhere owowolẹ fiobọhọ kẹe.—Gal. 6:1.

18. (a) Ẹvẹ ekpọvio nọ e rrọ Ẹme Ọghẹnẹ i ro fiobọhọ kẹ ikoko ikpe-udhusoi ọsosuọ? (b) Eme ma te ta kpahe evaọ uzoẹme nọ o rrọ aro na?

18 O rrọ vevẹ inọ ekpọvio nọ e rrọ Ebaibol na i fiobọhọ kẹ Ileleikristi obọ Kọrint ikpe-udhusoi ọsosuọ gbe efa yọrọ ẹfuọ, udhedhẹ, gbe okugbe evaọ ukoko rai. (1 Kọr. 1:10; Ẹf. 4:11-13; 1 Pita 3:8) Onana u ru nọ Ileleikristi oke yena a sai ro wo emamọ iyẹrẹ evaọ iruo usiuwoma ota na. Pọl ukọ na ọ sae ta nọ a ta usi uwoma na no “evaọ udevie emama kpobi nọ e rrọ otọ odhiwu na.” (Kọl. 1:23) Nẹnẹ, omodawọ mai idibo Ọghẹnẹ nọ e rrọ okugbe ọvo evaọ iruo usiuwoma ota na, u ru nọ ma be sae rọ jọ akpọ na soso vuẹ ahwo kpahe ẹjiroro Ọghẹnẹ. Uzoẹme nọ o rrọ aro na o te kẹ imuẹro efa nọ i dhesẹ nọ idibo Ọghẹnẹ a rri Ebaibol na ghaghae, yọ o rrọ ọtamuo rai inọ a rẹ rọ ọghọ kẹ Jihova, Osu Ehrugbakpọ na.—Ol. 71:15, 16.

^ [1] (edhe-ẹme avọ 13) Rri obe na, A Koko Omai Họ re Ma Ru Oreva Jihova, ẹwẹ. 150-151.

^ [2] (edhe-ẹme avọ 15) Whọ tẹ gwọlọ riẹ uyero nọ Oleleikristi ọ sae rọ jiroro sọ o re tu ibe Oleleikristi riẹ kpohọ okọto, rri obe na, Daji Uyoyou Ọghẹnẹ, ẹwẹ. 223, oruvẹ.