“Ma yere owhẹ, Ọghẹnẹ mai, ma te je jiri odẹ oruaro ra.”​—1 IRV. 29:13.

ILE: 80, 50

1, 2. Ẹvẹ Jihova o bi ru eware nọ o wo?

JIHOVA yọ Ọghẹnẹ nọ o re ru ọghọ gaga. Obọ riẹ eware kpobi nọ ma wo i no ze. Jihova họ ọnọ o wo igoru, isiliva, gbe ekwakwa aghae itieye efa nọ e rrọ otọakpọ na soso, yọ ọ ruẹrẹ e rai fihọ evaọ oghẹrẹ nọ ma be rọ rehọ ae yeri uzuazọ. (Ol. 104:​13-15; Hag. 2:8) Iku buobu e rrọ Ebaibol na nọ i dhesẹ oghẹrẹ nọ Jihova ọ rọ rehọ edhere igbunu rọ eware nana fiobọhọ kẹ idibo riẹ no.

2 Ikpe udhuvẹ soso Jihova ọ rọ mana ko ahwo Izrẹl jẹ kẹ ae ame da evaọ okenọ a jọ udhude. (Ọny. 16:35) “Oware ovo o kare rai he.” (Neh. 9:​20, 21) Jihova ọ rọ Elaesha ọruẹaro na ru iruo igbunu, o ru nọ umutho ewhri aye-uku jọ o ro vihọ. Oware nana nọ Ọghẹnẹ o ru kẹe na u ru nọ ọ sae rọ hwa esa nọ ọ re, je wo ugho nọ tei te emezae riẹ a je ro yeri akpọ. (2 Iv. 4:​1-7) Avọ obufihọ Jihova, Jesu ọ rọ edhere igbunu rọ emu ko ahwo buobu, je ru nọ a rọ ruẹ ugho hwa osa-uzou.​—Mat. 15:​35-38; 17:27.

3. Eme ma te ta kpahe evaọ uzoẹme nana?

 3 Jihova o wo ekwakwa nọ i bu thesiwa nọ ọ rẹ sae rọ rẹrote emama riẹ kpobi nọ e rrọ otọakpọ. Dede na, o zizie omai idibo riẹ nọ ma rọ eyero mai fiobọhọ evaọ iruẹru ukoko riẹ. (Ọny. 36:​3-7; se Itẹ 3:9.) Fikieme Jihova o re ro rẹro nọ ma rọ eyero mai kẹe okẹ? Ẹvẹ idibo Ọghẹnẹ oke anwae a rọ rehọ igho fiobọhọ evaọ iruo Jihova? Eme ukoko Jihova o be rọ igho unevaze mai ru nẹnẹ? Ma te jọ uzoẹme nana kẹ iyo enọ nana.

FIKIEME MA RẸ RỌ KẸ JIHOVA OKẸ?

4. Eme u re dhesẹ nọ ma tẹ be hae kẹ Jihova okẹ?

4 Uyoyou gbe edẹro nọ ma wo kẹ Jihova o rẹ wọ omai kẹe okẹ. A rẹ ruẹ unu gbiku eware nọ Jihova o ru kẹ omai no ho! Nọ Devidi ovie na ọ jẹ ta kpahe epanọ a te rọ bọ etẹmpol kẹ egagọ Ọghẹnẹ, ọ ta nọ obọ Jihova eware kpobi nọ ma wo i no ze, yọ oware kpobi nọ ma kẹ riẹ yọ onọ ọyomariẹ ọ kẹ omai no.​—Se 1 Iruẹru-Ivie 29:​11-14.

5. Ẹvẹ Ikereakere na i ro dhesẹ nọ okẹ unevaze yọ abọjọ egagọ uzẹme nọ u wuzou gaga?

5 Okẹ nọ ma rẹ kẹ yọ abọjọ egagọ mai re. Jọn ukọ na ọ jọ eruẹaruẹ yo urru idibo Jihova evaọ obọ odhiwu nọ e be ta nọ: “Who te, Jihova Ọghẹnẹ mai, re a jiri owhẹ fiki oruaro gbe ọghọ gbe ogaga ra, keme whẹ ọ ma eware kpobi, yọ fiki oreva ra a rọ ziọ uzuazọ, oye whọ rọ ma ae.” (Evia. 4:11) Kọ whọ gbẹ rọwo nọ Jihova o te ọnọ ma rẹ rehọ eyero mai nọ ọ mai woma kẹ ọghọ gbe orro? Jihova ọ rọ Mosis ta kẹ ahwo Izrẹl nọ a hai kokohọ aro Riẹ isiasa ẹgbukpe. Yọ “ohwo ọvo ọ rẹ nya ababọ ziọ aro Jihova ha,” onana yọ abọjọ egagọ rai. (Izie. 16:16) Epọvo na re nẹnẹ, unevaze nọ ma re ru rọ tha iruẹru ukoko Jihova uke yọ abọjọ egagọ mai nọ o wuzou gaga.

6. Fikieme u ro fo re ma hae kẹ okẹ? (Rri uwoho nọ o rrọ emuhọ uzoẹme na)

6 Ewoma o re noi ze te omai nọ ma tẹ be hae kẹ okẹ. Ma re wo omokpokpọ nọ ma tẹ be hae kẹ amọfa okẹ, orọnikọ emio ọvo ho. (Se Itẹ 29:21.) Ma rẹ sai roro kpahe ọmọ nọ ọ jọ ugho nọ ọsẹgboni riẹ a kẹ riẹ kẹ ọsẹgboni na okẹ. Okẹ utiona o rẹ were ọsẹgboni na gaga! Ọmọ nọ ọ rrọ ọkobaro nọ ọ be rria kugbe ọsẹgboni riẹ, ọ rẹ sae jọ umugho nọ ọ be hai wo kẹ ọsẹgboni riẹ re a kugbe rọ dẹ oware evaọ uwou na. Dede nọ o sae jọnọ ọsẹgboni na a ti rẹro onana ha, a rẹ sai mi okẹ na keme onana yọ edhere nọ ọmọ na o bi ro dhesẹ nọ eware nọ a bi ru kẹe e da riẹ ẹro fia. Epọvo na re, Jihova ọ riẹ nọ o rẹ kẹ omai erere nọ ma tẹ be hai ru ọghọ.

UNEVAZE EVAỌ OKE AHWO NỌ A GBIKU RAI FIHỌ EBAIBOL NA

7, 8. Ẹvẹ idibo Jihova nọ a gbiku rai fihọ Ebaibol na a ro fi oriruo ọghoruo hotọ (a) evaọ etoke iruo ebabọ? (b) evaọ iruẹru egagọ Ọghẹnẹ efa?

7 A jọ Ebaibol na ta kpahe idibo Ọghẹnẹ nọ e rehọ eyero rai kẹ Jihova okẹ. U wo oke jọ nọ a ru unevaze rọkẹ ebabọ. Wọhọ oriruo, Mosis ọ vuẹ ahwo Izrẹl inọ jọ a ru unevaze rọkẹ ebabọ uwou-udhu egagọ, yọ evaọ oke ofa Devidi ovie na ọ vuẹ orẹwho Izrẹl nọ jọ a ru unevaze kẹ ebabọ etẹmpol. (Ọny. 35:5; 1 Irv. 29:​5-9) Evaọ oke nọ Jẹhoash ọ jọ ovie, izerẹ na a rọ ugho nọ a mi ruẹrẹ uwou Jihova. (2 Iv. 12:​4, 5) Evaọ ukoko Ileleikristi ọsosuọ, nọ inievo na a riẹ nọ inievo efa a gwọlọ obufihọ fiki ohọo nọ u je mu, “a tẹ jiroro nọ  a rẹ zọhọ eware, wọhọ epaọ onọ omomọvo ọ rẹ sae rehọ ze, re a rọ dhogbo bru inievo nọ e be rria Judia.”​—Iruẹru 11:​27-30.

8 Evaọ oke ofa jọ, idibo Jihova a rọ igho fiobọhọ kẹ inievo nọ e be kobaro evaọ iruo Ọghẹnẹ. Jihova ọ jọ uzi nọ ọ rọ Mosis jie kẹ ahwo Izrẹl na ta nọ ahwo Livae a re wo uvumọ otọ họ wọhọ epaọ ahwo erua efa. Ukpoye, a rẹ rehọ abọvo abakpe ọrọ ahwo Izrẹl kẹ ae re o jọ ukuoriọ rai re a ruẹse tẹrovi iruo uwou-udhu egagọ na. (Ik. 18:21) Epọvo na re, Jesu avọ ikọ riẹ a wo erere no ọghoruo eyae na ze, “enọ e jẹ rehọ eware obọrai gbodibo kẹ ae.”​—Luk 8:​1-3.

9. Evaọ oke nọ u kpemu, ẹvẹ ahwo a je ro wo ugho hayo eware nọ a je ro ru unevaze?

9 Uzẹme inọ idhere sa-sa ahwo nana a ro wo eware nọ a jẹ ruẹ ro ru unevaze na. Ẹsejọhọ eware nọ ahwo Izrẹl a wha lele oma no Ijipti ze e jọ usu eware nọ a ro ru unevaze rọkẹ ebabọ uwou-udhu egagọ obọ udhude na. (Ọny. 3:​21, 22; 35:​22-24) Evaọ ikpe udhusoi ọsosuọ, Ileleikristi jọ nọ i wo eware nọ a rẹ sae zẹ wọhọ etọ hayo iwou a zẹ rai jẹ rọ igho rai se ikọ na. Kẹsena ikọ na a tẹ rọ igho nana fiobọhọ kẹ otu nọ ọbẹwẹ ọ joma. (Iruẹru 4:​34, 35) Ileleikristi efa jọ a jẹ hai fi ugho họ akotọ noke toke nọ a jẹ rọ tha iruo Uvie na uke. (1 Kọr. 16:2) Onana u ru nọ ohwo kpobi, te edafe gbe iyogbere a jẹ rọ kẹ ekẹ unevaze.​—Luk 21:​1-4.

OKẸ UNEVAZE EVAỌ OKE MAI NA

10, 11. (a) Evaọ ẹme unevaze, ẹvẹ ma sae rọ rehọ aro kele idibo Ọghẹnẹ nọ a gbiku rai fihọ Ebaibol na? (b) Ẹvẹ who rri uvẹ nọ who re ro ru unevaze?

10 Evaọ oke mai na, ukoko na o rẹ sae ta nọ ma ru unevaze fiki ẹjiroro jọ. Wọhọ oriruo, o sae jọnọ ukoko rai o be ma omaa epanọ wha rẹ rọ bọ Ọgwa Uvie ọkpokpọ hayo epanọ a rẹ rọ ruẹrẹ Ọgwa Uvie rai. O sae jẹ jọnọ a gwọlọ ugho nọ a rẹ rọ ruẹrẹ uwou ogha ẹkwotọ rai, nọ a rẹ rọ rẹrote araha jọ evaọ okokohọ ubrotọ rai hayo nọ a re ro fiobọhọ kẹ inievo nọ eware okpẹtu e via kẹ. Ma re je ru unevaze nọ a rẹ rọ rẹrote inievo nọ i bi ru iruo evaọ obọ ehri ukoko gbe iwou ogha sa-sa wariẹ akpọ na họ. A rẹ jẹ rọ unevaze mai rẹrote imishọnare, ekobaro obọdẹ, gbe esẹro okogho. Yọ u muẹro nọ ukoko rai u wo ọtamuo nọ a re ro vi unuigho jọ kpobọ uwou ogha kamara kamara, onọ a re kugbe rọ bọ Egwa Okokohọ gbe Egwa Uvie kẹ inievo mai efa wariẹ akpọ-soso họ.

11 Mai kpobi ma rẹ sae rọ ugho tha iruo Jihova uke evaọ edẹ urere nana. Ma riẹ obọ ahwo nọ unevaze buobu nọ ma bi wo nẹnẹ na u bi no ze he. Ma rẹ rọ orimuo fi ugho họ etehe unevaze evaọ obọ Ọgwa Uvie, hayo rọ itanẹte ru unevaze evaọ jw.org. Ma rẹ sai roro nọ unevaze nọ ma bi ru u te oware ovo ho. Dede na, orọnikọ igho buobu nọ umutho ahwo jọ a be hai ro ru unevaze ẹsejọ ma be mai ro wo ugho mai hi, rekọ umutho ugho nọ ahwo buobu a bi ro ru unevaze noke toke. Makọ inievo mai nọ i yogbe dede a wọhọ Ileleikristi obọ Masidonia nọ “uvuhu ogaga” o joma, rekinọ a jẹ lẹ nọ jọ a kẹ ae uvẹ nọ a re ro ru unevaze yọ a je gine ru ere no uvẹ na u te rovie.​—2 Kọr. 8:​1-4.

12. Ẹvẹ ukoko Ọghẹnẹ o be rọ rehọ ekẹ unevaze mai ru iruo?

12 Utu Ẹruorote na o rẹ lẹ je roro didi ziezi re a sae rọ igho unevaze mai ruiruo avọ areghẹ gbe orimuo. (Mat. 24:45) A rẹ romatotọ ma omaa oware  nọ a rẹ rọ ugho unevaze kpobi nọ u te rai obọ ru je ru lele omaa nana. (Luk 14:28) Evaọ oke Ebaibol, ahwo nọ a ro mu re a rẹrote igho unevaze a jẹ hae ruẹ nọ a rọ igho na ru oware nọ a rọ fiki riẹ ru unevaze na. Wọhọ oriruo, Ẹzra ọ wha eware nọ ovie Pasia o ro ru unevaze zihe kpobọ Jerusalẹm, igoru, siliva, gbe ekwakwa efa nọ igho rai i bu te enwenọ enaera ima-odu udhuvẹ (₦40,000,000,000) nẹnẹ. Ẹzra o rri ekwakwa nana wọhọ okẹ nọ a rọ kẹ Jihova, yọ o ru ọruẹrẹfihotọ nọ a rọ sẹro rai jẹ whae dẹdẹ nya ekwotọ iyoma vrẹ kpobọ Jerusalẹm. (Ẹzra 8:​24-34) Pọl ukọ na o mi igho unevaze sa-sa nọ a ru kẹ inievo obọ Judia nọ uvuhu u je kpe. Kẹsena o te ru ọruẹrẹfihotọ re a wha eware nana te inievo na obọ, a ru onana “kpobi avọ oruọzewọ, orọnikọ evaọ aro Jihova ọvo ho, rekọ evaọ aro ahwo re.” (Se 2 Ahwo Kọrint 8:​18-21.) Ukoko na o be rọ aro kele oriruo Ẹzra avọ Pọl ukọ na nẹnẹ evaọ oghẹrẹ nọ a be rọ ekẹ unevaze mai ru iruo.

13. Fikieme ukoko na u ro ru inwene jọ kẹle na?

13 Uviuwou o rẹ sai ru inwene kpahe araha rai nọ a te roro kpahe ugho nọ u bi te ai obọ kamara kamara, hayo siobọno eware jọ evaọ uzuazọ re a sai wo uvẹ kẹ iruo Uvie na ziezi. Ere ọvona ukoko Jihova u bi ru re. Anwọ ikpe jọ ze, u wo eware ekpokpọ buobu nọ ukoko Ọghẹnẹ u bi ru. Onana o wha riẹ ze nọ ma be rọ raha ugho vi unevaze nọ ma bi wo ẹsejọ. Fikiere ukoko o tẹ be gwọlọ idhere sa-sa nọ araha mai ọ sai ro kpotọ, jẹ whaha eware jọ nọ e nwani wuzou tere he re ma sae rọ unevaze nọ ma bi wo ru eware nọ e mai wuzou.

EWARE NỌ A BE RỌ UNEVAZE RA RU

Okẹ unevaze ra u bi fiobọhọ evaọ iruo ukoko Jihova nọ e nya akpọ-soso duwu (Rri edhe-ẹme avọ 14-16)

14-16. (a) Eware jọ vẹ a be rọ unevaze ra ru? (b) Erere vẹ who wo no eware nọ a be rọ igho unevaze ra ru ze no?

14 Inievo buobu nọ e rrọ ukoko na kri no a be ta nọ, ukoko na u ri ti ru eware bu te enẹ oke ovo ho. Dai roro iei! Enẹna, ma wo oria evuẹ jw.org gbe JW Broadcasting. A fa Ebaibol New World Translation of the Holy Scriptures fihọ evẹrẹ sa-sa bu vi epanọ o jọ no. Yọ evaọ 2014 rite 2015, ma jọ istediọmo nọ e mae rro evaọ ikpewho ikpegbene ru ikokohọ akpọ-soso ọrọ edẹ esa nọ uzoẹme riẹ o ta nọ “Hae Kake Gwọlọ Uvie Ọghẹnẹ!” Eva e were ahwo nọ a ziọ ikokohọ nana gaga.

15 Ahwo buobu a ta epanọ eware ekpokpọ nọ ukoko Jihova u bi ru enẹna  e were rai te. Wọhọ oriruo, ọzae-avọ-aye jọ nọ a rrọ iruo odibọgba na evaọ obọ Asia a kere kpahe JW Broadcasting nọ: “Ẹwho ọsese jọ ma rrọ ta usiuwoma. Fikiere ẹsejọ ma re roro nọ mai ọvo ma rrọ iruo na, yọ o rẹ thọrọ omai ẹro inọ iruo Jihova e nya akpọ na soso duwu. Rekọ ẹsikpobi nọ ma te rri JW Broadcasting no, o rẹ kareghẹhọ omai nọ ma rrọ usu inievo akpọ-soso. JW Broadcasting ọ were inievo ẹkwotọ nọ ma rrọ na gaga. Ẹsibuobu ma re yo nọ a rẹ ta nọ, o be hai ru ai si kẹle inievo nọ e rrọ utu ẹruorote na nọ a te rri omaa Broadcasting amara kpobi no. Enẹna, oma o be were ae vi epaọ anwẹdẹ inọ a rrọ ukoko Ọghẹnẹ.”

16 Evaọ akpọ na soso, Egwa Uvie nọ ukoko Ọghẹnẹ o be bọ hayo ruẹrẹ e joma bu te idu ivẹ gbe egba isoi (2,500). Nọ inievo ukoko jọ evaọ obọ Honduras a mu iwuhrẹ họ ẹnya no evaọ Ọgwa Uvie ọkpokpọ rai, a kere nọ: “Eva e be were omai gaga nọ ma rrọ usu ukoko akpọ-soso Jihova, jẹ be reawere okugbe inievo akpọ-soso nọ unevaze rai u ru nọ ma sai ro wo Ọgwa Uvie evaọ ẹkwotọ mai.” Inievo buobu a dhesẹ edẹro itiena re nọ a wo Ebaibol gbe ebe ukoko na efa evaọ ẹvẹrẹ rai. Epọvo na o jọ re nọ a rẹro ruẹ obufihọ inievo akpọ-soso evaọ okenọ okpẹtu ọ via kẹ ae, nọ a ruẹ emamọ iyẹrẹ nọ i bi no ọruẹrẹfihotọ usiuwoma ota ẹgbede ze, gbe usiuwoma ota evaọ oria nọ ahwo a rẹ jọ zurie.

17. Ẹvẹ eware nọ ukoko na u bi ru nẹnẹ u ro dhesẹ nọ Jihova ọ be thae uke?

17 U bi gbe ahwo obọ otafe unu, inọ unevaze ọvo ma be sai ro ru iruo nana kpobi. Nọ ohwo jọ nọ o wuzou gaga evaọ ekọmpene jọ ọ ziọ ugheriwo evaọ uwou ogha jọ jẹ ruẹ ijini nọ ma bi ro printi ebe, akpọ o gbe rie unu inọ ahwo nọ a fialoma ze gbe igho unevaze ma bi ro ru onana kpobi, yọ ma be zẹ eware hayo yare ahwo igho ho! Ọ ta nọ eware nọ ma bi ru na e rẹ sae lọhọ họ, kiyọ oware jọ o rrọ emu riẹ. Ma rọwo! Ma riẹ nọ Jihova họ ọnọ ọ be tha iruo na uke nọ o be sae rọ lọhọ.​—Job 42:2.

EGHALE NỌ MA RE WO NỌ MA TẸ BE KẸ JIHOVA OKẸ

18. (a) Irere vẹ ma re wo nọ ma tẹ be hae rọ unevaze tha iruo Uvie na uke? (b) Ẹvẹ ma sai ro wuhrẹ emọ mai gbe ahwo nọ a bi kurẹriẹ ze obọ epanọ a re ro ru onana?

18 Jihova o bru ọghọ họ omai oma nọ ọ rọ kẹ omai uvẹ nọ ma tha iruẹru ukoko riẹ uke. Ọ ta nọ ọ rẹ te ghale omai nọ ma tẹ tha iruo Uvie na uke. (Mal. 3:10) Jihova ọ ya eyaa nọ eware i re ti woma kẹ ohwo nọ o re ru ọghọ. (Se Itẹ 11:​24, 25.) U re je ru omai wo evawere nọ ma tẹ be hae kẹ okẹ, keme “ẹkẹ evawere e mae rrọ vi emio.” (Iruẹru 20:35) Ma rẹ sae rọ ẹmeunu gbe uruemu mai wuhrẹ emọ mai gbe ahwo nọ a bi kurẹriẹ ziọ ukoko na obọ epanọ a sai ro ru unevaze jẹ rọ ere reawere eghale nọ i re noi ze.

19. Ẹvẹ uzoẹme nana o rọ rrọ uduotahawọ kẹ owhẹ?

19 Obọ Jihova eware kpobi nọ ma wo i no ze. Ma tẹ be rehọ eyero mai kẹe okẹ, u re dhesẹ nọ ma you rie gbe inọ ma wo edẹro kẹ eware nọ o ru kẹ omai no. (1 Irv. 29:17) Evaọ okenọ ahwo Izrẹl a je ru unevaze kẹ ebabọ etẹmpol na, “ahwo na a . . . ghọghọ epanọ a rehọ eva efuafo kẹ okẹ, keme eva rai kpobi a rọ kẹ ỌNOWO.” (1 Irv. 29:9) Wọhọ ahwo Izrẹl oke anwae, ajọ ma hae rọ evawere kẹ Jihova okẹ unevaze evaọ usu eware nọ ọ kẹ omai no.