íslenska
Er Nýheimsþýðingin nákvæm?
https://cms-imgp.jw-cdn.org/img/p/502014189/univ/art/502014189_univ_sqr_xl.jpg
ijwfq grein 36

Er Nýheimsþýðingin nákvæm?

Er Nýheimsþýðingin nákvæm?

 Fyrsti hluti Nýheimsþýðingarinnar kom út á ensku árið 1950. Sumir hafa tjáð sig um eða véfengt nákvæmni þessarar þýðingar a af því að sums staðar orðar hún hlutina öðruvísi en aðrar biblíuþýðingar. Ástæðurnar fyrir því eru aðallega þrenns konar:

  •   Byggð á áreiðanlegum handritum. Nýheimsþýðingin er byggð á nýjustu rannsóknum fræðimanna og áreiðanlegustu handritunum. Ýmsar aðrar þýðingar eins og King James-biblían frá 1611 byggjast á yngri og ónákvæmari handritum en þeim sem stuðst var við þegar Nýheimsþýðingin var þýdd.

  •   Trú frumtextanum. Nýheimsþýðingin leitast við að vera trú boðskapnum sem Guð innblés mönnum í upphafi. (2. Tímóteusarbréf 3:16) Í mörgum biblíuþýðingum er tryggðinni við frumtextann oft fórnað fyrir hefðir manna, til dæmis með því að láta nafn Guðs, Jehóva, víkja fyrir titlum eins og Drottinn eða Guð.

  •   Eins bókstafleg og hægt er. Nýheimsþýðingin er ekki endursögn heldur er reynt að þýða textann bókstaflega svo framarlega sem merkingin týnist ekki eða orðalagið verði óeðlilegt. Í endursögnum á frumtexta Biblíunnar er hætta á að hugmyndir manna slæðist inn eða að mikilvæg atriði falli niður.

Hvaða munur er á Nýheimsþýðingunni og öðrum þýðingum?

 Apókrýfar bækur. Í biblíum sem Rómversk-kaþólska kirkjan og Rétttrúnaðarkirkjan standa fyrir má finna bækur sem kallast apókrýfubækurnar. Gyðingar viðurkenndu þó ekki þessar bækur sem hluta af Heilagri ritningu og hafa ber í huga að í Biblíunni segir að Gyðingum hafi verið „trúað fyrir heilögum boðskap Guðs“. (Rómverjabréfið 3:1, 2) Þess vegna er apókrýfubókunum réttilega sleppt í Nýheimsþýðingunni og mörgum öðrum nútímaþýðingum Biblíunnar.

 Viðbætur. Sumar þýðingar bæta við versum og setningum sem er ekki að finna í elstu biblíuhandritunum en í Nýheimsþýðingunni er slíkum viðbótum sleppt. Margar nútímaþýðingar gera það líka eða viðurkenna að þessar viðbætur eigi sér enga stoð í áreiðanlegustu handritunum. b

 Munur á orðalagi. Stundum verður orðrétt þýðing óskýr eða misvísandi. Orð Jesú í Matteusi 5:3 hafa til dæmis oft verið þýdd: „Sælir eru fátækir í anda.“ (Biblían 1981; Biblían 2007) Mörgum finnst óljóst hvað orðrétta þýðingin ‚að vera fátækur í anda‘ merkir. Í sumum tungumálum gæti bókstaflega orðalagið „að vera fátækur í anda“ skilist sem treggáfaður, kjarklítill eða tæpur á geði. Það sem Jesús átti við var hins vegar að til að vera hamingjusöm þurfum við að skilja að við þurfum á leiðsögn Guðs að halda. Nýheimsþýðingin kemur merkingunni skýrar til skila og talar um þá sem „skynja andlega þörf sína“. – Matteus 5:3. c

Ummæli fræðimanna um Nýheimsþýðinguna

  •   Í bréfi dagsett 8. desember 1950 segir biblíuþýðandinn og fræðimaðurinn Edgar J. Goodspeed um Nýheimsþýðingu Grísku ritninganna: „Ég hef áhuga á trúboðsstarfi ykkar sem þið vinnið á heimsvísu. Þýðingin höfðar til mín en hún er frjálsleg, opinská og kraftmikil. Hún vitnar um að traust og mikil þekkingaröflun búi að baki. Ég get staðfest það.“

    Edgar J. Goodspeed

  •   Prófessor Allen Wikgren við Háskólann í Chicago vísaði til Nýheimsþýðingarinnar sem dæmi um þýðingu á nútímamáli. Að hans mati tekur hún ekki orðalag úr öðrum þýðingum heldur vitnar textinn oft um „góðar og sjálfstæðar þýðingarlausnir“. – The Interpreter’s Bible, 1. bindi, bls. 99.

  •   Alexander Thomson, breskur biblíugagnrýnandi, skrifaði um Nýheimsþýðingu Grísku ritninganna: „Greinilegt er að hæfir og flinkir fræðimenn hafa unnið að þessari þýðingu. Þeir hafa leitast við að ná fram upprunalegri merkingu gríska textans eins nákvæmlega og hægt er á enskri tungu.“ – The Differentiator, apríl 1952, bls. 52.

  •   Í umsögn um Nýheimsþýðinguna nefnir Robert M. McCoy að hún sé að sumu leyti sérkennileg og að öðru leyti afburðagóð. Í niðurlagsorðunum segir hann þó: „Þýðingin á Nýja testamentinu sýnir að innan hreyfingarinnar [Votta Jehóva] eru hæfir biblíufræðingar sem kunna að takast á við þær mörgu áskoranir sem felast í því að þýða Biblíuna.“ – Andover Newton Quarterly, janúar 1963, bls. 31.

  •   Prófessor S. MacLean Gilmour er ekki sammála sumum þýðingarlausnum í Nýheimsþýðingunni. Hann viðurkennir samt að þýðendur hennar „hafi óvenjugóðan skilning á grískunni“. – Andover Newton Quarterly, september 1966, bls. 26.

  •   Dósent Thomas N. Winter segir í umsögn sinni um þann hluta Nýheimsþýðingarinnar sem notaður er í millilínaþýðingunni Kingdom Interlinear Translation of the Greek Scriptures: „Þýðingin sem þessi nefnd ónafngreindra þýðenda hefur unnið að samræmist nýjustu upplýsingum og endurspeglar nákvæmni og innra samræmi.“ – The Classical Journal, apríl–maí 1974, bls. 376.

  •   Prófessor Benjamin Kedar-Kopfstein, hebreskufræðingur í Ísrael sagði árið 1989: „Í málvísindalegum rannsóknum mínum sem tengjast hebresku biblíunni og þýðingum leita ég oft til enskrar þýðingar sem kallast Nýheimsþýðingin. Það hefur æ ofan í æ staðfest þá tilfinningu mína að þetta verk endurspegli heiðarlega tilraun til að draga fram eins nákvæma merkingu textans og hægt er.“

  •   Jason David BeDuhn, dósent í trúarbragðafræði, skrifaði eftir að hafa rannsakað níu þekktar biblíuþýðingar á ensku: „Nýheimsþýðingin hefur reynst nákvæmust þeirra þýðinga sem bornar voru saman.“ Þó að almenningur og margir biblíufræðingar geri ráð fyrir að munurinn á Nýheimsþýðingunni og ýmsum öðrum biblíuþýðingum stafi af trúarlegri hlutdrægni þýðendanna segir BeDuhn: „Munurinn stafar í flestum tilfellum af því að Nýheimsþýðingin er bókstafleg og varfærin þýðing og þar með nákvæmari.“ – Truth in Translation, bls. 163, 165.

a Athugasemdirnar eiga við enskar útgáfur Nýheimsþýðingarinnar fyrir endurskoðunina árið 2013.

b Sjá til dæmis Biblíuna 2007. Versin sem eru til umræðu eru Matteus 17:21; 18:11; 23:14; Markús 7:16; 9:44, 46; 11:26; 15:28; Lúkas 17:36; 23:17; Jóhannes 5:4; Postulasagan 8:37; 15:34; 24:7; 28:29 og Rómverjabréfið 16:24. Bæði í Biblíunni 1981 og Biblíunni 2007 er að finna viðbót við 1. Jóhannesarbréf 5:7 sem styður þrenningarkenninguna. Þessu var bætt við nokkrum öldum eftir að ritun Biblíunnar lauk.

c Þýðing J. B. Phillips fer svipaða leið en þar eru orð Jesú þýdd „þeir sem eru meðvitaðir um þörf sína fyrir Guð“ og The Translator’s New Testament notar orðalagið „þeir sem eru meðvitaðir um andlega þörf sína“.