Accessibility setting

Agpili iti lengguahe

Mapan iti segundario a pagpilian

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Mapan iti linaonna

Dagiti Saksi ni Jehova

Iloko

TI PAGWANAWANAN MAYO 2015

Ammoyo Kadi?

Ammoyo Kadi?

Suportaran kadi ti arkeolohia dagiti nairekord iti Biblia?

Ni Sargon II nga ari ti Asiria, a nairekord iti Isaias 20:1

Kuna ti maysa nga artikulo iti Biblical Archaeology Review a gapu kadagiti nakali dagiti arkeologo, mapatalgedanen a talaga a nagbiag ti “di kumurang a 50” a tattao a nadakamat iti Hebreo a Kasuratan. Karaman kadagita ti 14 nga ari ti Juda ken Israel, kas kada David ken Ezekias a pagaammo a tattao, ken dagiti saan unay a pamiliar a da Menahem ken Peca. Karaman met ti 5 a Faraon ken 19 nga ari ti Asiria, Babilonia, Moab, Persia, ken Siria. Ngem saan laeng a dagiti ari ti karaman kadagiti rekord iti Biblia a patalgedan ti arkeolohia, uray met dagiti nangato a padi, eskriba a parakopia iti linteg, ken dadduma pay nga opisial.

Sigun iti nadakamat nga artikulo, “umanamong ti adu nga iskolar” a talaga a nagbiag dagita a tattao. Siempre, adu pay a nalatak a tattao iti historia ti nadakamat iti Kristiano a Griego a Kasuratan, ket paneknekan met dagiti ebidensia ti arkeolohia a talaga a nagbiag ti adu kadakuada, kas kada Herodes, Poncio Pilato, Tiberio, Caifas, ken Sergio Paulo.

Kaano nga awanen ti masarakan a leon kadagiti lugar a nadakamat iti Biblia?

Dekorasion a nasileng a ladrilio iti nagkauna a Babilonia

Awan itan dagiti leon kadagiti away iti Israel ken Palestina, ngem paneknekan ti agarup 150 a teksto a pamiliar dayta nga animal kadagiti mannurat iti Biblia. Saan a literal ti pannakausar ti leon iti kaaduan kadagitoy a teksto; ngem ipakita ti dadduma a rekord nga adda dagiti indibidual nga aktual a nakilaban kadagiti leon. Kas pagarigan, nangpapatay da Samson, David, ken Benaias kadagiti leon. (Uk-ukom 14:5, 6; 1 Samuel 17:34, 35; 2 Samuel 23:20) Adda met dagiti tattao a pinapatay dagiti leon.—1 Ar-ari 13:24; 2 Ar-ari 17:25.

Idi un-unana, masarakan ti Asiatic lion (Panthera leo persica) manipud Asia Menor (paset ti Turkey itan) ken Greece agingga iti Palestina, Siria, Mesopotamia, ken iti makin-amianan a laud ti India. Gapu ta kabuteng ken mararaem daytoy nga animal, masansan nga agparang dayta kadagiti obra maestra iti nagkauna a Middle East. Nailadawan dagiti leon kadagiti nagpipintas a nasileng a ladrilio (brick) kas dekorasion iti Dalan ti Prosesion iti nagkauna a Babilonia.

Naipadamag pay a dagiti manangsakup a krusado ket naganup kadagiti leon iti Palestina iti maudi a paset ti 1100’s C.E. Maipagarup nga awanen dagiti leon iti dayta a lugar idi rugrugi ti 1300’s. Ngem naipadamag nga addada pay laeng iti Mesopotamia ken Siria agingga iti 1800’s ken kasta met iti Iran ken Iraq iti umuna a paset ti 1900’s.

Ammuem ti Ad-adu Pay