Mapan iti linaonna

Mapan iti segundario a pagpilian

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Dagiti Saksi ni Jehova

Iloko

TI PAGWANAWANAN SEPTIEMBRE 2014

Nainkalintegan Kadi ti Linteg ti Dios iti Israel?

Nainkalintegan Kadi ti Linteg ti Dios iti Israel?

ITI maysa a makinlaud a pagilian, adda idi tiempo nga inakseptar dagiti korte ti di umiso nga ebidensia a naipabasol iti dua a lallaki a naakusaran a mammapatay ket nasentensiaanda a matay. Ngem idi naammuanda a saan nga agpayso dagiti ebidensia, inkagumaan dagiti abogado a mawayawayaan ti maysa nga akusado. Ngem uray ti kalaingan nga abogado ket awanen ti maaramidanna para iti maikadua ta napapatayen.

Yantangay mabalin a maballikug ti hustisia, iparegta ti Biblia: “Kinahustisia—rebbeng a surotem ti kinahustisia.” (Deuteronomio 16:20) No umiso nga ipakat dagiti ukom ti hustisia, magunggonaan ti umili. Ti inted ti Dios a Linteg iti nagkauna nga Israel, adda paglintegan maipapan iti di panangidumduma ken panagbalin a nainkalintegan. Usigentayo dayta a Linteg tapno maammuantayo no ‘amin a daldalan ti Dios ket kinahustisia.’—Deuteronomio 32:4.

‘NASARIRIT, MASIRIB, KEN ADUAN KAPADASAN’ NGA UK-UKOM

Maipaay ti pagimbagan dagiti tattao no mapagtalkan, nainkalintegan, ken saan a mapasuksokan ti ukom. Iti Linteg ti Dios, nagpateg ti kasta nga ukom iti Israel. Iti rugrugi ti panagdaliasatda iti let-ang, nabalakadan ni Moises a mangpili iti “makabael a lallaki, agbuteng iti Dios, mapagpiaran a lallaki,” nga agserbi kas uk-ukom. (Exodo 18:21, 22) Kalpasan ti 40 a tawen, impaganetgetna manen a kasapulan ti “nasaririt, masirib, ken aduan kapadasan a lallaki” a mangukom iti umili.—Deuteronomio 1:13-17.

Adu a siglo kalpasanna, imbilin ni Ari Jehosafat * ti Juda kadagiti ukom: “Kitaenyo no ania ti ar-aramidenyo, agsipud ta saan nga agpaay iti tao a mangukomkayo no di ket agpaay ken Jehova; ket isu adda kadakayo no maipapan iti panangukom. Ket ita maadda koma kadakayo ti panagalinggaget ken Jehova. Agannadkayo ket agtignaykayo, ta ken Jehova a Diostayo awan kinakillo wenno panangidumduma wenno panangala iti pasuksok.” (2 Cronicas 19:6, 7) Pinalagipan ida ti ari a no mangukomda saanda koma a mangidumduma ken naagum, ta manungsungbatda iti Dios iti aniaman a dakes a resulta ti pangngeddengda.

No suroten dagiti ukom ti Israel dagita a nangato a pagalagadan, masalakniban ken natalged ti rikna dagiti umili. Ngem adda met dagiti prinsipio iti Linteg ti Dios a makatulong kadagiti ukom a mangaramid iti patas a desision uray kadagiti narikut a kaso. Ania ti dadduma kadagita a prinsipio?

DAGITI MAKATULONG A PRINSIPIO TAPNO MAKAARAMID ITI PATAS A DESISION

Nupay masirib ken makabael dagiti lallaki a napili nga ukom, saanda nga agpannuray iti bukodda nga abilidad wenno paglaingan no mangukomda. Nangted ni Jehova a Dios kadagiti prinsipio wenno pagalagadan a makatulong kadakuada a mangaramid iti umiso a desision. Dagitoy ti naibilin nga aramiden dagiti ukom ti Israel.

Agimbestigar a naimbag. Babaen ken Moises, binilin ti Dios dagiti ukom ti Israel: ‘No dumngegkayo iti kaso ti kakabsatyo, masapul a mangukomkayo  buyogen ti kinalinteg.’ (Deuteronomio 1:16) Agbalin laeng a patas ti desision dagiti ukom no ammoda ti amin a detalye ti kaso. Gapuna, binilin ti Dios dagiti mangig-iggem iti kaso: “Masapul met nga agsukimatka ken agusisaka ken agimtuodka a naan-anay.” Masapul a siguraduen dagiti ukom iti korte a pudno ti maipabpabasol iti maysa a kriminal.—Deuteronomio 13:14; 17:4.

Denggen ti testimonia dagiti saksi. Napateg ti testimonia dagiti saksi iti maysa a kaso. Kuna ti Linteg ti Dios: “Awan ti maymaysa a saksi a tumakder maibusor iti maysa a tao mainaig iti aniaman a biddut wenno aniaman a basol, no maipapan iti aniaman a basol a maaramidanna. Iti ngiwat ti dua a saksi wenno iti ngiwat ti tallo a saksi mapasingkedan ti banag.” (Deuteronomio 19:15) Ibilin ti Linteg ti Dios kadagiti saksi: “Dika sawen ti damag a di pudno. Dika makitinnulong iti daydiay nadangkes babaen ti panagbalin a saksi a manggandat iti kinaranggas.”—Exodo 23:1.

Ibaga ti pudno iti korte. Ti dusa iti panagulbod iti korte ket agserbi a pakdaar iti amin: “Ti uk-ukom masapul nga agsukimat a naan-anay, ket no ti saksi maysa nga ulbod a saksi ken nangyeg iti ulbod a pammabasol maibusor iti kabsatna, masapul met nga aramidenyo kenkuana kas iti ginandatna nga aramiden iti kabsatna, ket masapul nga ikkatem ti dakes iti tengngam.” (Deuteronomio 19:18, 19) No agulbod ti maysa tapno maalana ti tawid ti sabali, agbayad iti isu met la a gatad. Ngem no nagulbod ti saksi ket napapatay ti maysa uray ammona nga inosente dayta, mapapatay met ti saksi. Daytoy ti mangtignay kadagiti saksi tapno ibagada ti pudno.

Mangukom a di mangidumduma. No nagun-oden dagiti ukom ti amin nga ebidensia, agdesisiondan. Masapul a surotenda itan ti kuna ti Linteg ti Dios: “Dika tratuen ti nanumo buyogen ti panangidumduma, ket dika paboran ti kinatao daydiay naindaklan. Rebbeng nga ukomem ti katimpuyogmo buyogen ti kinahustisia.” (Levitico 19:15) Iti amin a kaso,  masapul nga agdesision dagiti ukom maibatay iti kinapudno, saan a maibatay iti langa wenno kasasaad.

Dagitoy a prinsipio a naibilin iti Linteg ti Dios iti Israel, adun a siglo ti napalabas ket maus-usar pay laeng kadagiti korte ita. No masurot dagitoy a linteg, maliklikan ti panangidumduma ken di umiso a desision.

Maliklikan ti di umiso a desision no masurot dagiti prinsipio iti Linteg ti Dios

DAGITI NAGUNGGONAAN ITI PUDNO A HUSTISIA

Insaludsod ni Moises kadagiti Israelita: “Ania a dakkel a nasion ti addaan kadagiti nalinteg nga alagaden ken kadagiti hudisial a pangngeddeng a kas iti isuamin daytoy a linteg nga ikabilko iti sangoyo ita nga aldaw?” (Deuteronomio 4:8) Kinapudnona, dagiti laeng Israelita ti nagunggonaan iti kasta a linteg. Tinungpal ni Solomon dagiti linteg ni Jehova idi agtutubo pay. Gapuna, idi nagturay kas ari, nagnaed dagiti tattao a sitatalged ken tinagiragsakda ti talna ken kinawadwad, a “mangmangan ken umin-inum ken agragrag-oda.”—1 Ar-ari 4:20, 25.

Makapaladingit ta idi agangay, saan a tinungpal dagiti Israelita ti linteg ti Dios. Kinuna ti Dios babaen ken propeta Jeremias: “Adtoy! Linaksidda ti mismo a sao ni Jehova, ket ania a sirib ti adda kadakuada?” (Jeremias 8:9) Gapuna, nagbalin ti Jerusalem kas “siudad a nakabasol iti dara” a napno iti ‘makarimon a bambanag.’ Kamaudiananna, nadadael ken nalangalang ti siudad iti 70 a tawen.—Ezequiel 22:2; Jeremias 25:11.

Nagbiag ni propeta Isaias bayat ti nariribuk a tiempo iti Israel. Natignay a mangibaga iti napateg a kinapudno maipapan ken Jehova a Dios ken iti Lintegna: “No adda dagiti panangukom manipud kenka maipaay iti daga, ti kinalinteg isu ti sigurado a masursuronto dagiti agnanaed iti nabunga a daga.”—Isaias 26:9.

Maragsakan ni Isaias a mangipadto iti panagturay ti Mesianiko nga Ari, ni Jesu-Kristo, idi kinunana: “Saanto a mangukom babaen iti aniaman a makita laeng dagiti matana, wenno uray mangtubngar sigun laeng iti banag a nangngeg dagiti lapayagna. Ket buyogen ti kinalinteg ukomennanto dagidiay nanumo, ket buyogen ti kinapalungdo mangipaayto iti pannubngar maigapu kadagidiay naemma iti daga.” (Isaias 11:3, 4) Nagsayaat la ketdi a namnama dayta para kadagiti iturayanto ti Mesianiko nga Ari iti Pagarian ti Dios!—Mateo 6:10.

^ par. 6 Ti nagan a Jehosafat kaipapananna ti “Ni Jehova ket Ukom.”

Ammuem ti Ad-adu Pay

NAIMBAG A DAMAG MANIPUD ITI DIOS

Kasanotayo a Magunggonaan Kadagiti Prinsipio ti Biblia?

Inlawlawag ni Jesus no apay a kasapulantayo ti panangiwanwan ken no ania ti dua a prinsipio ti Biblia a kapatgan.

Umadanika ken Jehova

“Amin a Daldalanna Kinahustisia”

Apay a makaay-ayo a galad ti kinahustisia ti Dios?