Mapan iti linaonna

Mapan iti segundario a pagpilian

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Dagiti Saksi ni Jehova

Iloko

TI PAGWANAWANAN SEPTIEMBRE 2014

 SUHETO ITI AKKUB

Dadaelento Kadi ti Tao ti Daga?

Dadaelento Kadi ti Tao ti Daga?

“Maysa a kaputotan mapan, ket maysa a kaputotan umay; ngem ti daga agtalinaed uray agingga iti tiempo a di nakedngan.”—ARI SOLOMON, MAIKA-11 A SIGLO B.C.E. *

Sigun iti nagkauna a mannurat ti Biblia, nakaab-ababa ti biag ti tao no idilig iti kinaagnanayon ti daga. Kinapudnona, iti rinibun a tawen, adun a henerasion ti naglabas. Ngem nakaskasdaaw ta agtultuloy ti planeta a Daga a mangsustento iti biag.

Kuna ti dadduma a dakkel ti nagbalbaliwan ti lubong sipud idi Gubat Sangalubongan II. Uray iti ababa a panagbiag ti tao, nakitatayo ti dakkel a nagrang-ayan ti transportasion, komunikasion, ken ti dadduma a teknolohia a nagresulta iti dakkel a panagbalbaliw iti ekonomia. Adu ita ti nanam-ay ti panagbiagda a dida impagarup a mapasaranda dagita. Ita, dandanin ag-triple ti populasion ti lubong.

Ngem siempre, adda epektona amin dagita a panagbalbaliw. Madaddadael dagiti natural a siklo ti daga gapu iti ar-aramid ti tao. Kinapudnona, agbibiagtayon iti tiempo nga inawagan ti dadduma a sientista iti Anthropocene—ti tiempo a nakaron ti panangdadael ti tao iti planetatayo.

Impadto ti Biblia nga addanto tiempo a ti tao ‘dadaelenna ti daga.’ (Apocalipsis 11:18) Pampanunoten ti dadduma no agbibiagtayon iti dayta a tiempo. Kasano pay kakaro ti panangdadael ti tao? Interamente kadi a dadaelento ti tao ti daga?

 MADADAEL KADI NGA INTERAMENTE?

Talaga kadi a madadael nga interamente ti daga? Saan a maibaga ti dadduma a sientista no ania ti epekto dagita a panagbalbaliw. Gapuna, maseknanda di la ket ta madadael ti daga gapu iti bigla ken di mapakpakadaan a panagbaliw iti klima.

Alaentayo a pagarigan ti kayeluan iti West Antarctic. Patien ti dadduma a no agtultuloy ti panagbara ti globo, agtultuloy met a marunaw daytoy a kayeluan. Ngamin, gagangay nga iballatek ti napuskol a yelo ti silnag ti init, ngem no marunaw ken umingpis dayta, sumaruten ti silnag ti init iti uneg ti baybay. Kalpasanna, bumara ti rabaw ti baybay ken agtultuloy a marunaw ti ad-adu pay a yelo. Kas resulta, umadalem ti baybay a mabalin a pakadangran ti minilion a tattao.

MADADDADAELEN TI AGLAWLAW

Nagduduma ti singasing tapno masolbar dagiti parikut ti planetatayo. Nabayagen a maiparparegta ti panagrang-ay ti ekonomia ken ti kasasaad ti kagimongan a saan a madadael ti aglawlaw. Ania ti resultana?

Makapaladingit ta madaddadaelen ti aglawlaw gapu iti sobra a panagusar iti gameng ti daga. Ad-adu ti us-usaren ti tao a gameng ti daga ngem iti kabaelanna a patauden. Adda kadi solusion dayta? Kinuna ti maysa nga ecologist: “Kinapudnona, saantayo nga ammo no kasano a maaywanan a naimbag ti daga.” Agpayso ti ibagbaga ti Biblia: “Saan a kukua ti tao a magmagna uray ti panangiturong iti addangna.”—Jeremias 10:23.

Ngem ipanamnama kadatayo ti Biblia a saan nga ipalubos ti Dios a Namarsua a dadaelen ti tao ti daga. Kuna ti Salmo 115:16: “Ti daga inted [ti Dios] iti annak ti tattao.” Wen, ti dagatayo ket “naimbag a sagut” ti nailangitan nga Amatayo. (Santiago 1:17) Namnamaentayo kadi a temporario laeng dayta a sagut ti Dios? Siempre saan! Paneknekan dayta ti pannakadisenio ti planetatayo.

NO ANIA TI PANGGEP TI NAMARSUA

Isalaysay ti libro ti Biblia a Genesis a nagsayaat ti panangaramid ti Dios iti daga. Idi damo, ti  daga ket ‘awan pormana ken langalang ken nasipnget.’ Ngem espesipiko a nadakamat ti “dandanum”—a napateg iti biag—nga adda iti daga. (Genesis 1:2) Idin kinuna ti Dios: “Maadda koma ti lawag.” (Genesis 1:3) Nabatad a sumaruten ti silnag ti init, ket iti umuna a gundaway makitan ti lawag iti rabaw ti daga. Kalpasanna, nagparang ti namaga a daga ken ti baybay. (Genesis 1:9, 10) Simmaruno met a nagparang dagiti “ruot, mulmula a mangpataud iti bukel sigun iti kakikitana ken kaykayo a mangipaay iti bunga.” (Genesis 1:12) Naaramid met dagiti proseso ken siklo iti daga tapno mataginayon ti biag—kas iti photosynthesis. Ania ti panggep a naparsua dagitoy?

Ti nagkauna a propeta a ni Isaias dineskribirna ti Dios kas “ti Nangporma iti daga ken ti Nangaramid iti dayta, isu Daydiay sititibker a nangipasdek iti dayta, a saanna a pinarsua a maipaay laeng iti awan kapapay-anna, a nangbukel iti dayta tapno mapagnaedan.” (Isaias 45:18) Nalawag a panggep ti Dios a ti daga ket pagnaedan ti tao iti agnanayon.

Makapaladingit ta dandanin dadaelen ti tao ti nagpintas a sagut ti Dios. Ngem saan a nagbaliw ti panggep ti Dios. Kinuna ti propeta ti Dios: “Ti Dios saan a maysa a tao tapno agulbod, saan met a maysa nga anak ti sangatauan tapno agbabawi. Isu kinunana kadi dayta ket saannanto nga aramiden, ken sinaona kadi ket saannanto nga itungpal?” (Numeros 23:19) Kinapudnona, imbes nga ipalubosna a madadael ti daga, asidegen ti tiempo a ti Dios ‘dadaelenna dagidiay mangdaddadael iti daga.’—Apocalipsis 11:18.

TI DAGA—AGNANAYON A PAGNAEDANTAYO

Kinuna ni Jesu-Kristo iti nalatak a Sermonna iti Bantay: “Naragsak dagiti naalumamay ti kababalinda, yantangay tawidendanto ti daga.” (Mateo 5:5) Iti dayta met la a sermon, imbaga ni Jesus ti solusion tapno saan a madadael ti daga. Insurona dagiti adalanna nga ikararagda: “Umay koma ti pagariam. Maaramid koma ti pagayatam, kas sadi langit, kasta met iti daga.” Wen, itungpal ti gobierno wenno Pagarian ti Dios ti panggepna ditoy daga.—Mateo 6:10.

 Imbaga ti Dios no ania ti naisangsangayan a panagbalbaliw nga aramidento ti Pagarian: “Adtoy! Pagbalbalinek a baro ti amin a bambanag.” (Apocalipsis 21:5) Kayatna kadi a sawen a sukatanto ti Dios ti pagnanaedantayo ita iti baro a daga? Saan, ta adda amin a kasapulantayo ditoy daga. Imbes ketdi, dadaelento ti Dios dagiti “mangdaddadael iti daga,” kayatna a sawen, dagiti agturturay ita a gobierno ti tao. Masukatanto daytoy iti “baro a langit ken maysa a baro a daga.” Daytoy a baro a nailangitan a gobierno, wenno Pagarian ti Dios, iturayannanto ti baro a kagimongan ti tao ditoy daga.—Apocalipsis 21:1.

Tapno masukatan ti gameng ti daga a dinadael ti tattao, isublinto ti Dios ti dati a kasasaad ti daga. Iti panangiladawanna iti aramidento ti Dios, insurat ti napaltiingan a salmista: “Inturongmo ti asikasom iti daga, tapno maipaayam iti naruay; pabaknangem iti kasta unay.” Agbalinto a paraiso ti daga nga addaan adu a taraon ken nasayaat a klima, ken kangrunaanna ti bendision ti Dios.—Salmo 65:9-13.

Kastoy ti kinuna ni Mohandas Gandhi a lider idi ti relihion iti India, sigun ken Pyarelal a sekretariona: “Kabaelan ti daga nga ipaay ti amin a kasapulan ti tao, ngem dina maipaayan ti kinaagum ti tao.” Balbaliwanto ti Pagarian ti Dios ti kababalin ti tattao a dayta ti kangrunaan a makagapu kadagiti problema ti daga. Impadto ni propeta Isaias nga inton agturay ti Pagarian, dagiti tattao “saandanto a mangaramid iti aniaman a panangdangran wenno mangpataud iti aniaman a panangdadael” iti tunggal maysa ken iti daga. (Isaias 11:9) Kinapudnona, maisursuron ti nangato a pagalagadan ti Dios iti minilion a tattao aniaman ti kasasaadda. Maad-adalda no kasano nga ayaten ti Dios ken ti kaarrubada, agbalin a managyaman, aywanan ti aglawlaw ken dagiti gameng ti daga, ken agbiag a maitunos iti panggep ti Namarsua. Maisagsaganada nga agbiag iti paraiso a daga.—Eclesiastes 12:13; Mateo 22:37-39; Colosas 3:15.

Saan nga ipalubos ti Dios a madadael ti nagpintas a daga

Kastoy ti konklusion ti salaysay ti Genesis maipapan iti panamarsua: “Nakita ti Dios ti isuamin nga inaramidna ket, adtoy! nasayaat unay dayta.” (Genesis 1:31) Kinapudnona, saan nga ipalubos ti Dios a madadael ti nagpintas a daga. Maliwliwatayo a makaammo nga agpannuray iti naayat a Namarsua kadatayo a ni Jehova a Dios ti masanguanan ti daga. Inkarina: “Dagiti nalinteg tagikuaendanto ti daga, ket agtaengdanto nga agnanayon iti dayta.” (Salmo 37:29) Maibilangkayo koma kadagiti “nalinteg” nga agtaeng iti daga iti agnanayon.

^ par. 3 Manipud iti Eclesiastes 1:4 iti Biblia.

Ammuem ti Ad-adu Pay

SUNGBAT DAGITI SALUDSOD MAIPAPAN ITI BIBLIA

Ania ti Gubat ti Armagedon?

Iti Biblia, maminsan laeng nga agparang ti sao nga Armagedon, ngem ti gubat a tuktukoyenna ket naisalaysay iti intero a Kasuratan.

ANIA A TALAGA TI ISURSURO TI BIBLIA?

Ania ti Panggep ti Dios iti Daga?

Mapasamakto ngata ti panggep ti Dios nga agbalin a paraiso ti daga? No wen, kaano?