Mapan iti linaonna

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Biag Idi Tiempo ti Biblia—Dagiti Musikero ken Instrumentoda

Biag Idi Tiempo ti Biblia—Dagiti Musikero ken Instrumentoda

 Biag Idi Tiempo ti Biblia​—Dagiti Musikero ken Instrumentoda

“Idaydayawyo [ti Dios] buyogen ti panangpuyot iti tangguyob. Idaydayawyo buyogen ti pagtokar nga adda kuerdasna ken ti arpa. Idaydayawyo buyogen ti pandereta ken ti sirkulo a sala. Idaydayawyo buyogen dagiti kuerdas ken ti pito. Idaydayawyo buyogen dagiti piangpiang a nasamiweng ti unina. Idaydayawyo buyogen dagiti umaw-aweng a piangpiang.”​—SALMO 150:3-5.

TI MUSIKA ken dagiti musikero ket nabayagen a maar-aramat iti panagdayaw ken Jehova a Dios. Kas pagarigan, idi simimilagro nga inispal ni Jehova dagiti Israelita iti Nalabaga a Baybay, ni Miriam a manang ni Moises indauluanna ti panagkanta ken panagsala dagiti babbai gapu iti panagballigida. Naaramat dagiti pandereta a nangkompaniar iti panagsala. Ipakita daytoy a pasamak a nakapatpateg ti musika kadagiti Israelita, ta uray no itartarayanda ti buyot ti Egipto, adu a babbai ti nagawit iti instrumentoda ken nakasaganada a mangusar kadagita. (Exodo 15:20) Idi agangay, inyurnos ni Ari David ti rinibu a musikero a mangtokar iti instrumentoda para iti panagdayaw iti tabernakulo. Nagtultuloy daytoy nga urnos iti templo nga imbangon ti anakna a ni Solomon.​—1 Cronicas 23:5.

Ania a materiales ti nakaaramidan dagitoy nga instrumento? Ania ti langa ken unida? Ken kaano a naaramat dagita?

Nadumaduma a Klase ti Instrumento

Dagiti instrumento a nadeskribir iti Biblia ket naaramid iti de kalidad a kayo, nabennat a lalat ti animal, metal, ken tulang. Adda met dagiti naarkosan iti marfil. Dagiti inaramatda a kuerdas ket naaramid kadagiti linabag ti mula wenno bagis ti animal. Nupay awan itan dagiti nagkauna nga instrumento, adda makitatayo a ladawanda.

 Adda tallo a klase ti instrumento ti musika a maar-aramat idi tiempo ti Biblia: de kuerdas, kas iti arpa, lira (1), ken ti salterio (2); mapuyotan, kas ti tangguyob, wenno shofar (3), ti trumpeta (4), ti plauta, wenno pito (5); matimpag wenno mapagtinnupa, kas ti pandereta (6), ti sistrum (7), piangpiang (8), ken batingting (9). Dagita ti inaramat dagiti musikero a pangkompaniar iti naindaniwan a kankanta, naganaygay a panagsasala, ken panagkakanta. (1 Samuel 18:6, 7) Ngem ti kapatgan nga usar dagita ket iti panagdayaw iti Dios a nangisagut kadakuada iti musika. (1 Cronicas 15:16) Usigem a naimbag dagitoy a klase ti instrumento.

De Kuerdas nga Instrumento Nalag-an ken nalaka nga awiten ti arpa ken lira ta naaramid dagita iti kayo. Nagaramat ni David iti de kuerdas a pagtokar tapno magin-awaan ti maburburiboran a kararua ni Ari Saul. (1 Samuel 16:23) Naaramat dagitoy nga instrumento iti orkestra idi naidedikar ti templo ni Solomon ken iti dadduma pay a naragsak nga okasion, kas kadagiti piesta.​—2 Cronicas 5:12; 9:11.

Ti salterio ket umasping iti arpa, ngem naiduma ti sukogna. Sumagmamano laeng ti kuerdasna ken adda pagallungogan ti unina (sounding board). Makaay-ayo nga uni ti patauden dagiti kuerdasna saan a kas iti kadawyan a gitara iti kaaldawantayo. Dagiti kuerdasna ket naaramid kadagiti linabag ti mula wenno bagis ti animal.

Mapuyotan nga Instrumento Dagiti instrumento ti masansan a nadakamat iti Biblia. Maysa kadagiti kadadaanan ket ti tangguyob dagiti Judio a naawagan shofar. Daytoy a sara ti kalakian a karnero mangpataud iti napigsa ken makatitileng nga uni. Pinuyot dagiti Israelita ti shofar tapno urnongenda ti buyot a mapan makigubat ken tapno agtignay ti nasion.​—Uk-ukom 3:27; 7:22.

Ti maysa pay a kita ti mapuyotan nga instrumento ket ti metal a trumpeta. Adda nasarakan a dokumento iti Dead Sea Scroll a mangipakita a nakapataud dagiti musikero iti agduduma nga uni babaen kadagiti trumpeta. Binilin ni Jehova ni Moises a mangaramid iti dua a pirak a trumpeta a mausar iti tabernakulo. (Numeros 10:2-7) Idi naangay ti inagurasion ti templo ni Solomon, 120 a trumpeta ti karaman iti nakapigpigsa a tokar iti dayta a selebrasion. (2 Cronicas 5: 12, 13) Nadumaduma ti kaatiddog dagiti trumpeta. Adda dagiti agarup 91 sentimetro ti kaatiddogda manipud pupuyotan agingga iti wangawangan.

Ti mapuyotan nga instrumento a paggugusto dagiti Israelita ket ti plauta. Ti naragsak ken makaay-ayo nga unina ti mangpaganaygay kadagiti okasion ti pamilia, piesta, ken padaya ti kasar. (1 Ar-ari 1:40; Isaias 30:29) Ti kasla agdandaniw nga uni ti plauta ket mangngegan kadagiti natayan, a sadiay nga agtokar dagiti musikero kas paset ti panagdung-aw (kitaem ti panid 14).​—Mateo 9:23.

Matimpag wenno Mapagtinnupa nga Instrumento Nagaramat dagiti Israelita iti nadumaduma a kita ti matimpag wenno mapatit nga instrumento no adda selebrasionda. Makapaganaygay ti adda kumpasna nga uni dagita. Ti pandereta, a naaramid iti lalat ti animal a naibaskag iti nagbukel a kayo, ket mangpataud iti uni nga umasping iti tugtog ti tambor no timpagen dayta ti musikero wenno agsalsala. No yegyegen ti musikero ti baskag, agkalangiking dagiti batingting a naikapet iti sikigan ti pandereta.

Adda met dita ti instrumento a pagaammo kas sistrum. Buklen dayta ti immarinduyog a metal nga addaan iti putan ken dagiti naipabaribar a barra a nakayubonan dagiti naingpis a nagbubukel a metal. Mangpataud dayta iti natinggaw a kalangiking no napartak a mainiin.

Natingtinggaw manen ti uni ti bronse a piangpiang. Buklen daytoy iti dua a sinan-plato a metal. Agkallangogan ti uni ti mapagtinnupa a dadakkel a piangpiang. Adda met ti babbabassit a piangpiang a maikabit laeng kadagiti ramay. Agpada a naaweng ti unida ngem agduma ti kapigsada.​—Salmo 150:5.

Maar-aramatda Met iti Agdama

Iti agdama, mangrugi ken agleppas ti panaggigimong dagiti Saksi ni Jehova babaen iti musika ken kanta. Iti daddadakkel a taripnongda, patokarenda ti nairekord nga orkestra a nakaaramatan dagiti moderno a klase ti de kuerdas, mapuyotan, ken matimpag wenno mapagtinnupa nga instrumento.

Iraman dagiti Saksi ni Jehova ti musika ken kanta iti panagdaydayawda kas panangtuladda kadagiti nagkauna nga Israelita ken dagiti Kristiano idi umuna a siglo. (Efeso 5:19) Kas kadagiti agdaydayaw iti Dios idi tiempo ti Biblia, agpada nga us-usaren met ita dagiti Saksi ti daniw ken samiweng iti panangidayawda ken Jehova.

[Dagiti Ladawan iti panid 23]

(Saan a kastoy ti aktual a kadakkelda)

(Kitaem ti publikasion)