Accessibility setting

Agpili iti lengguahe

Mapan iti segundario a pagpilian

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Mapan iti linaonna

Dagiti Saksi ni Jehova

Iloko

TI PAGWANAWANAN (PAGADALAN NGA EDISION) OKTUBRE 2013

Ti Sangaparsuaan Ipalgakna ti Sibibiag a Dios

Ti Sangaparsuaan Ipalgakna ti Sibibiag a Dios

“Maikarika, Jehova, a mismo a Diosmi, nga umawat iti dayag . . . agsipud ta pinarsuam ti amin a bambanag.”—APOC. 4:11.

1. Ania ti aramidentayo tapno agtalinaed a natibker ti pammatitayo?

ADU a tattao ti agkuna a mamatida laeng kadagiti banag a makitada. Kasanotayo a matulongan dagiti kasta nga indibidual a maaddaan iti pammati ken Jehova? Kunaen ti Biblia nga “awan ti tao a nakakita iti Dios uray kaano.” (Juan 1:18) Kasanotay ngarud a masigurado nga agtalinaed a natibker ti pammatitayo iti “di makita a Dios” a ni Jehova? (Col. 1:15) Umuna, masapul nga ammuentayo dagiti sursuro a manglibeg iti kinapudno maipapan ken Jehova. Kalpasanna, usarentay a naimbag ti Biblia a mangituang iti aniaman a panagrasrason a “naibangon maibusor iti pannakaammo iti Dios.”—2 Cor. 10:4, 5.

2, 3. Ania ti dua a sursuro a mangbulbulsek iti pampanunot dagiti tattao maipapan iti Dios?

2 Ti ebolusion ket ulbod ken nasaknap a sursuro a mangbulbulsek iti pampanunot dagiti tattao maipapan iti Dios. Di maitunos daytoy iti Biblia ken awan maipaayna a namnama kadagiti tattao. Sigun iti ebolusion, naiparna laeng ti itataud ti amin a biag; no kasta, ipasimudaagna nga awan panggep ti biag ti tao.

3 Iti sabali a bangir, dagiti pundamentalista iti Kakristianuan isursuroda a ti uniberso, pakairamanan daytoy daga ken ti amin a sibibiag ditoy, ket sumagmamano a ribu a tawenna pay laeng. Maaw-awagan dayta a doktrina iti creationism. Nupay patienda ti Biblia, ipapilitda a pinarsua ti Dios ti amin a bambanag iti innem nga aldaw a sag-24 nga oras agarup 10,000 a tawen laeng ti napalabas. Dida akseptaren ti aniaman a mapagtalkan a nasientipikuan nga ebidensia a di maitunos iti kapanunotanda. Pagparparangen daytoy a sursuro a di nainkalintegan ken di umiso ti Biblia. Dagiti mangitantandudo iti dayta kapadada ti sumagmamano idi umuna a siglo a naregta nga agserserbi iti Dios “ngem saan a maitunos  iti umiso a pannakaammo.” (Roma 10:2) Kasanotay nga usaren ti Sao ti Dios a mangbalusingsing kadagiti “natibker ti pannakasarikedkedna” a doktrina nga ebolusion ken creationism? * Maaramidantay dayta no pagreggetantayo nga ammuen ti umiso a pannakaammo nga isursuro ti Biblia.

PAMMATI A NAIBATAY ITI EBIDENSIA KEN UMISO A PANAGRASRASON

4. Ania ti rumbeng a pakaibatayan ti pammatitayo?

4 Isursuro kadatayo ti Biblia a tagipatgentayo koma ti pannakaammo. (Prov. 10:14) Kayat ni Jehova a ti pammatitayo kenkuana ket naibatay iti ebidensia ken umiso a panagrasrason, saan ket nga iti natauan a pilosopia wenno narelihiosuan a tradision. (Basaen ti Hebreo 11:1.) Tapno maaddaantayo iti nabileg a pammati iti Dios, masapul nga umuna a kombinsidotayo nga adda ni Jehova. (Basaen ti Hebreo 11:6.) Saantayo a basta pinati dayta no di ket sinukimattayo dagiti ebidensia ken inusartayo ti ‘pannakabalintayo nga agrason.’—Roma 12:1.

5. Ania ti maysa a rason a pamatiantayo nga adda Dios?

5 Nangted ni apostol Pablo iti maysa a rason a pamatiantayo nga adda Dios, nupay ditay makita. Insurat ni Pablo maipapan ken Jehova: “Dagiti di makita a kualidadna ket silalawag a makita manipud pannakaparsua ti lubong ken agpatpatuloy, agsipud ta matarusan ida babaen iti bambanag a naaramid, ti mismo nga agnanayon a pannakabalin ken kina-Diosna.” (Roma 1:20) Adda dagiti agduadua iti kaadda ti Dios. Kasano a matulongam ida a mangbigbig a pudno ti naipaltiing a sasao ni Pablo? Usigem dagiti sumaganad nga ebidensia iti sangaparsuaan a mangipalgak iti pannakabalin ken sirib ti Namarsua.

PANNAKABALIN TI DIOS—NABATAD ITI SANGAPARSUAAN

6, 7. Kasano a maiparparangarang ti pannakabalin ni Jehova iti dua a banag a mangsalsalaknib kadatayo?

6 Ti pannakabalin ni Jehova ket ipalgak ti dua a banag a mangsalsalaknib kadatayo—ti atmospera ken magnetic field ti daga. Ti atmospera saanna laeng nga ipaay ti angin nga angsentayo no di ket salaknibannatayo pay. Kasano? Adda dagiti dadakkel a batbato nga aggapu iti law-ang a mabalin a mangibunga iti dakkel a didigra no agdissoda ditoy daga. Ngem saan a mapasamak dayta gapu ta mauramda apaman a makastrekda iti atmospera ti daga. Dagita ti agbalin a napipintas a layap iti tangatang iti rabii.

7 Ti magnetic field ti daga ti maysa pay a mangsalsalaknib kadatayo. Ti outer core ti daga a kaaduanna a buklen ti nakapudpudot a likido a landok ket mangpatpataud iti nakapigpigsa a magnetic field iti aglawlawtayo a dumanon agingga iti law-ang. Gapu iti magnetic field, saan a makset dagiti parsua ditoy daga ta agsepen ken isiasina ti radiasion nga aggapu iti darang ken gil-ayab ti init. Makitatayo ti panagtignay ti magnetic field babaen kadagiti namaris a lawag iti tangatang iti asideg ti North ken South pole. Talaga nga ik-ikutan ni Jehova ti nakabilbileg a “pannakabalin.”—Basaen ti Isaias 40:26.

IPALGAK TI SANGAPARSUAAN TI SIRIB TI DIOS

8, 9. Kasano a maipalpalgak ti sirib ni Jehova kadagiti siklo a mangsussustiner iti biag?

8 Maipalgak ti sirib ni Jehova iti nadumaduma a siklo wenno proseso a mangsussustiner iti biag. Ipapantayo nga agnanaedka iti napaderan a siudad a napusek iti tao ken awan ti pagalaan iti danum ken pagibellengan iti rugit. Inton agangay, agbalinen a nakarugrugit dayta a siudad ken saanen a mabalin a pagnaedan. Mayarig ti dagatayo iti kasta a napaderan a siudad. Addaan daytoy iti limitado laeng a tamnay a danum,  ken saantay a maibelleng iti law-ang dagiti basuratayo. Nupay kasta, daytoy a “napaderan a siudad” kabaelanna a suportaran ti binilion a parsua, uray mano a henerasion. Apay? Gapu iti nakaskasdaaw nga abilidadna a mangresiklo wenno mangpabaro kadagiti bambanag a kasapulan iti biag.

9 Usigentayo ti siklo ti oksihena. Binilion a parsua ti mangipapauneg iti oksihena ken mangiruruar iti carbon dioxide. Ngem uray no kasta, saan a pulos maibus ti oksihena ken saan a pulos mapno ti atmosperatayo iti “basura” a gas a carbon dioxide. Apay? Gapu iti nakaskasdaaw a proseso a pagaammo kas photosynthesis. Iti daytoy a proseso, ti berde a mulmula mangipaunegda iti carbon dioxide, danum, lawag ti init, ken sustansia ket mangpataudda iti carbohydrates ken oksihena. Makompleto dayta a siklo no umangestayo iti oksihena. Iti literal a pamay-an, us-usaren ni Jehova dagiti mula a mangipaay iti “biag ken anges . . . iti amin a tattao.” (Ara. 17:25) Anian a nakaskasdaaw a sirib!

10, 11. Kasano nga ipalpalgak ti monarch butterfly ken ti tuwato ti saririt ni Jehova?

10 Maipalpalgak met ti saririt ni Jehova iti nakaad-adu a parsua nga agnanaed iti naisangsangayan a planetatayo. Napattapatta a 2 milion agingga’t 100 milion ti kaadu ti kita ti parparsua ditoy daga. (Basaen ti Salmo 104:24.) Imutektekam ti sirib nga ipalgak ti disenio ti sumagmamano kadagita a parsua.

Makita ti sirib ti Dios iti pannakadisenio dagiti mata ti tuwato; napadakkel a mata ti tuwato (Kitaen ti parapo 11)

11 Ti monarch butterfly, kas pagarigan, ket addaan iti nakabasbassit nga utek a kasla laeng iti murdong ti bolpen. Kaskasdi, kabaelan dagitoy a kulibangbang ti agdaliasat iti gistay 3,000 kilometro (agarup 1,800 milia) manipud Canada nga agturong iti maysa a bakir iti Mexico, nga agpannurayda laeng iti init. Kasano a maaramidanda dayta idinto ta agbaliwbaliw ti direksion ti init? Inikkan ni Jehova ti nakabasbassit nga utekda iti abilidad a mangilasin iti direksion ti init tapno makagtengda iti destinasionda. Usigentayo met ti mata ti tuwato. Adda dua a komplikado a matana, a tunggal maysa ket addaan iti agarup 30,000 a lens. Uray no kasta, ti bassit nga utek ti tuwato matarusanna dagiti signal a yallatiw dagiti lens ken masiputanna ti uray nakabasbassit a garaw iti aglawlawna.

12, 13. Ania ti pagsidsiddaawam maipapan iti panangdisenio ni Jehova kadagiti selula ti bagim?

12 Ngem ad-adda pay a makapasiddaaw ti panangdiseniona iti selula a mangbukel iti tunggal sibibiag a parsua. Kas pagarigan, ti bagim ket buklen ti agarup 100 trilion a selula. Tunggal maysa kadagita ket naglaon iti DNA (deoxyribonucleic acid). Naipempen iti DNA ti kaaduan kadagiti impormasion a kasapulan tapno mabukel ti intero a bagim.

13 Kasano kaadu nga impormasion ti malaon ti DNA? Pagdiligem ti kabaelan a laonen ti maysa a gramo a DNA ken ti maysa a compact disc (CD). Kabaelan a laonen ti maysa a CD ti amin nga impormasion iti maysa a diksionario. Nakaskasdaaw dayta ta ti CD ket maysa laeng a naingpis a plastik. Ngem ti maysa laeng a gramo a DNA  kabaelanna a laonen ti impormasion a malaon ti maysa a trilion a CD! Iti sabali pay a panangiladawan, ti sangakutsarita a namaga a DNA kabaelanna a laonen ti impormasion a kasapulan tapno mabukel ti amin a sibibiag a tao ita, uray agingga iti mamin-350 a daras!

14. Ania ti mariknam maipapan ken Jehova bayat nga us-usigem dagiti natakuatan dagiti sientista?

14 Sigun ken Ari David, ti impormasion a kasapulan tapno mabukel ti bagi ti tao ket arigna insurat ni Jehova iti maysa a piguratibo a libro. Kinuna ni David: “Dagita matam nakitada uray pay ti maisiksikog a bagik, ket iti librom naisurat dagiti amin a pasetna, no maipapan iti al-aldaw idi a nabukelda ket awan pay idi ti maysa kadakuada.” (Sal. 139:16) Gapuna, natignay ni David a mangidayaw ken Jehova idi pinampanunotna no kasano ti pannakabukel ti bagina. Gapu kadagiti natakuatan dagiti sientista iti naglabas a tawtawen, ad-adda manen nga agamangatayo no kasano nga inaramidnatayo ni Jehova. Ad-adda ngarud nga umanamongtayo iti insurat ti salmista maipapan ken Jehova: “Idayawkanto agsipud ta iti nakaam-amak a pamay-an nakaskasdaaw ti pannakaaramidko. Nakaskasdaaw dagiti aramidmo, kas pagaammo unay ti kararuak.” (Sal. 139:14) Kasano koma a saan a mabigbig dagiti tattao nga ipalpalgak ti sangaparsuaan ti kaadda ti sibibiag a Dios?

TULONGANTAYO TI SABSABALI A MANGIDAYAW ITI SIBIBIAG A DIOS

15, 16. (a) Kasano a makatultulong dagiti publikasiontayo tapno maapresiar dagiti tattao ti pannakabalin ni Jehova nga agparsua? (b) Ania ti nangnangruna a naginteresam iti serye dagiti artikulo a “Nadisenio Kadi?”

15 Iti adun a dekada, ti magasin nga Agriingkayo! tinulonganna ti minilion a tattao a mangapresiar kadagiti kualidad ti Dios a makita iti bambanag a pinarsuana. Kas pagarigan, ti Septiembre 2006 a ruar ti Agriingkayo! ket napauluan iti “Adda Kadi Namarsua?” Nairanta daytoy a manglukat iti matmata dagiti nabulsek iti doktrina nga ebolusion ken creationism. Maipapan iti daytoy nga espesial a ruar, insurat ti maysa a kabsat a babai iti sanga nga opisina ti Estados Unidos: “Nakasaysayaat ti epekto daytoy a kampania. Adda maysa a babai a nagkiddaw iti 20 a kopia. Mangisursuro iti biology ken kayatna nga ikkan dagiti estudiantena iti kopiada.” Kinuna met ti maysa a lakayen a kabsat: “Idi pay arinunos ti dekada ‘40 nga aktiboak iti panangasaba. Dandani 75 ti tawenkon, ngem ti kararagsakan pay laeng a pannakiramanko iti ministerio ket ti panangitukonko iti espesial a ruar ti Agriingkayo! iti daytoy a bulan.”

16 Iti nabiit pay a tawtawen, kaaduan a ruar ti Agriingkayo! ket naglaon iti serye dagiti artikulo a “Nadisenio Kadi?” Dagitoy nga ababa nga artikulo itampokda ti nakaskasdaaw a pannakadisenio ti nadumaduma a parsua ken ipakitada dagiti pamay-an no kasano a tultuladen ti tao dagiti parsua ti Kalaingan a Diseniador. Nakaawattayo iti kanayonan a material a tumulong kadatayo a mangidayaw iti Dios idi nairuar idi 2010 ti broshur a Naparsua Kadi ti Biag? Dagiti napintas a ladawan ken makaisuro a diagram iti dayta a publikasion ket nadisenio a mangnayon iti apresasiontayo iti pannakabalin ni Jehova nga agparsua. Dagiti saludsod iti tunggal ngudo ti seksion tulonganda ti agbasbasa a mangutob iti impormasion a binasana. Inusarmo kadin daytoy a broshur iti binalaybalay, iti publiko, wenno iti impormal a panangasaba?

17, 18. (a) Nagannak, kasanoyo a matulongan dagiti annakyo a mangidepensa iti pammatida? (b) Kasanoyo nga usaren iti panagdaydayaw ti pamiliayo dagiti broshur maipapan iti panamarsua?

17 Nagannak, inadalyo kadin daytoy nagpintas a broshur a kaduayo dagiti annakyo bayat ti panagdaydayaw ti pamiliayo? No kasta, tultulonganyo dagiti annakyo a maaddaan iti dakdakkel a pammati iti sibibiag a Diostayo. Nalabit adda dagiti hayskul a tin-edyeryo. Isuda ti nangnangruna a puntiria dagiti mangisursuro iti ulbod a doktrina nga  ebolusion. Adda dagiti sientista, mannursuro, dokumentario maipapan iti nakaparsuaan, ken uray pay ti paglinglingayan, a kas kadagiti pabuya iti TV ken pelikula, a mangitantandudo iti ebolusion. Matulonganyo dagiti tin-edyeryo a mangbalusingsing iti kasta a propaganda babaen ti panangusaryo iti broshur a The Origin of Life—Five Questions Worth Asking, a nairuar met idi 2010. Kas iti broshur a Naparsua Kadi ti Biag?, daytoy a publikasion paregtaenna dagiti agtutubo a mangpatanor iti “pannakabael[da] nga agpanunot.” (Prov. 2:10, 11) Isurona ida a mangusig no umiso met laeng dagiti maisursuro kadakuada iti eskuelaan.

Nagannak, tulonganyo dagiti annakyo a mangidepensa iti pammatida (Kitaen ti parapo 17)

18 Ti broshur nga Origin of Life ket nadisenio a tumulong kadagiti estudiante a mangtingiting kadagiti report a natakuatan kanon dagiti sientista dagiti fossil a mangpaneknek iti ebolusion. Iparparegta dayta a broshur nga usigenda dagita a report no talaga a paneknekanda a nagtaud ti tao iti nababbaba a kita ti parparsua. Masursuruanda met a mangsungbat iti ibagbaga dagiti sientista a napaneknekan kano dagiti eksperimentoda a naiparna laeng a timmaud ti biag. Nagannak, usarenyo dagitoy a broshur a pangtulong kadagiti annakyo a mangidepensa iti pammatida iti Namarsua.—Basaen ti 1 Pedro 3:15.

19. Ania ti pribilehiotayo amin?

19 Adu ti maadaltayo maipapan kadagiti nagsasayaat a kualidad ni Jehova a naitampok kadagiti artikulo mainaig iti panamarsua nga ipapaay kadatayo ti organisasionna. Daytoy a lohikal nga ebidensia ti mangtignay kadatayo a mangidaydayaw iti Diostayo. (Sal. 19:1, 2) Anian a pribilehio ti panangidayawtayo ken Jehova, ti Namarsua iti amin a bambanag, ta maikari unay iti dayta!—1 Tim. 1:17.

^ par. 3 Tapno maammuan no kasano ti makirinnason kadagiti mangitantandudo iti creationism, kitaen ti panid 24 agingga’t 28 ti broshur a Naparsua Kadi ti Biag?

Ammuem ti Ad-adu Pay

Ania ti Pudno Maipapan iti Dios?

Maseknan kadi ti Dios kenka? Ammuem ti personalidadna ken no kasanoka a makaadani kenkuana.