Mapan iti linaonna

Mapan iti segundario a pagpilian

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Dagiti Saksi ni Jehova

Iloko

TI PAGWANAWANAN (PAGADALAN NGA EDISION) PEBRERO 2013

Kameng ti Pamilia ni Caifas

Kameng ti Pamilia ni Caifas

No dadduma, ti matakuatan dagiti arkeologo ket direkta wenno saan a direkta a mangpatalged iti kinaagpayso ti maysa a karakter ti Biblia. Kas pagarigan idi 2011, impablaak dagiti Israeli nga eskolar ti impormasion maipapan iti natakuatanda a kahon. Dua ribun a tawen ti kabayag dayta, naaramid iti bimmato nga apug, ken nakitikitan iti dekorasion. Naikabil iti dayta dagiti tulang ti maysa a natay.

Kastoy ti naisurat iti kahon: “Miriam nga anak ni Yeshua nga anak ni Caifas, padi ti Ma′azias manipud iti Beth ′Imri.” Ni Caifas ti nangato a padi dagiti Judio idi nabista ken napapatay ni Jesus. (Juan 11:48-50) Tinukoy dayta ti historiador a ni Flavius Josephus kas “ni Jose, a naawagan Caifas.” Nabatad a daytoy a kahon ket kukua ti maysa a kabagian ni Jose. Iti inskripsion ti maysa a kahon nga immun-una a natakuatan a maipagarup a kukua ti nangato a padi, daytoy a Jose ket naawagan iti Yehosef bar Caiapha, wenno Jose, anak ni Caifas. * Ngarud adda panagkabagian da Miriam ken Caifas.

Sigun iti impormasion nga impablaak ti Israel Antiquities Authority (IAA), ti kahon ti tultulang ni Miriam ket naala kadagiti mannanakaw a nangsamsam iti maysa a nagkauna a pagitaneman. Agpaypayso daytoy kas paneknekan ti pannakaanalisar ti kahon ken ti sasao a naikitikit iti dayta.

Adda pay baro a banag a maammuantayo iti kahon ti tultulang ni Miriam. Tinukoyna ti “Ma′azias,” ti kaudian kadagiti 24 a benneg dagiti papadi, nga agsisinnublat nga agserbi iti templo ti Jerusalem. (1 Cron. 24:18) Ipalgak ti inskripsion daytoy a kahon a “ti pamilia Caifas ket nagtaud iti benneg ni Ma′azias,” kuna ti IAA.

Dakamaten met ti inskripsion ti sao a Beth ′Imri. Adda dua a posible a kaipapanan daytoy a paset ti inskripsion. “Umuna, posible a ti Beth ′Imri ket nagan ti maysa a napadian a pamilia—ti annak ni ‘Immer (Esdras 2:36-37; Nehemias 7:39-42) a dagiti kaputotanna ramanenna dagiti kameng ti benneg ni Ma′azias,” kuna ti IAA. “Maikadua, mabalin a [ti Beth ′Imri] ti lugar a nagtaudan ni Miriam wenno ti intero a pamiliana.” Aniaman ti umiso, paneknekan ti kahon ni Miriam a dagiti tattao a dinakamat ti Biblia ket kameng dagiti pudpudno a pamilia.

^ par. 3 Maipapan iti kahon ti tultulang ni Caifas, kitaen ti artikulo a “Ti Nangato a Padi a Nangkondenar ken ni Jesus,” iti Ti Pagwanawanan nga Enero 15, 2006, panid 10-13.