Mapan iti linaonna

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Dagiti Saksi ni Jehova

Agpili iti lengguahe Iloko

Ammoyo Kadi?

Ammoyo Kadi?

 Talaga kadi nga adda agimula iti ruot iti talon ti sabali a tao idi nagkauna a tiempo?

Daytoy a kopia ti Digest idi 1468 nga insurat ni Emperador Justinian ti maysa kadagiti adu a rekord a mangted iti impormasion maipapan kadagiti kaso idi un-unana

ITI Mateo 13:24-26, kinuna ni Jesus: “Ti pagarian ti langlangit nagbalin a kas iti maysa a tao a nagimula iti nasayaat a bin-i iti talonna. Bayat a matmaturog dagiti tattao, immay ti kabusorna ket nagimula met kadagiti dakes a ruot iti nagbabaetan dagiti trigo, ket pimmanaw. Idi nagtubo ti bulong ken nangpataud iti bunga, iti kasta nagparang met dagiti dakes a ruot.” Pagduaduaan ti dadduma a mannurat no pudno daytoy nga ilustrasion, ngem ipakita dagiti nagkauna a legal a dokumento dagiti Romano a pudno dayta.

Kuna ti maysa a diksionario ti Biblia: “Ti panagmula iti sisania [a ruot] iti talon tapno agibales . . . ket krimen sigun iti linteg ti Roma. Makuna a gagangay ti kasta nga aramid ta adda linteg a napanday mainaig iti dayta.” Inlawlawag ti eksperto iti linteg a ni Alastair Kerr nga idi 533 C.E., impablaak ti emperador ti Roma a ni Justinian ti libro a Digest. Naglaon daytoy iti pakabuklan ti linteg ti Roma ken ti dadduma nga imbaga dagiti eksperto iti linteg idi agarup 100-250 C.E. Iti daytoy a libro (Digest, 9.2.27.14), dinakamat ti eksperto iti linteg a ni Ulpian ti kaso a tinaming ti Romano a politiko a ni Celsus idi maikadua a siglo. Adda nagimula iti ruot iti talon ti sabali a tao isu a nadadael ti mulana. Mabasa iti Digest dagiti mabalin nga aramiden ti akinkukua, wenno agtaltalon, tapno bayadan ti nakabasol ti danios, wenno ti dinadaelna.

Dagita a kaso iti Imperio ti Roma idi un-unana ti mangpaneknek a mapaspasamak idi ti imbaga ni Jesus.

Kasano kadakkel ti wayawaya nga inted ti Roma kadagiti Judio nga agtuturay idiay Judea idi umuna a siglo?

ITI dayta a tiempo, ti Judea ket iturturayan dagiti Romano, ken idadauluan ti gobernador nga addaan kadagiti soldado. Ti kangrunaan nga annongenna ket agsingir iti buis ken pagtalinaedenna a naurnos ken natalna ti lugar. Sipsiputan dagiti Romano dagiti aramid nga iparit ti linteg ken dusaenda dagiti manangriribuk. No awan unay problema iti maysa a probinsia, gagangay nga ipabiang dagiti Romano kadagiti lokal nga agtuturay ti panangidaulo.

Sesion iti Sanhedrin dagiti Judio

Ti Sanhedrin ti kangatuan a korte dagiti Judio ken isu ti mangtaming kadagiti bambanag a mainaig iti linteg dagiti Judio. Adda met dagiti nababbaba a korte iti intero a Judea. Masansan a dagitoy ti mangtaming kadagiti sibil ken kriminal a kaso a saan a bibiangan dagiti Romano nga agtuturay. Ngem saan a maipabiang kadagiti korte dagiti Judio ti panangpapatay kadagiti kriminal. Dagiti laeng Romano ti mabalin a mangaramid iti dayta. Maysa kadagiti pasamak a saan a nasurot dayta ket idi a ni Esteban ket binista dagiti miembro ti Sanhedrin ken impauborda agingga a natay.—Ara. 6:8-15; 7:54-60.

Ngarud, dakkel ti wayawaya a naited iti Sanhedrin. Ngem kinuna ti eskolar a ni Emil Schürer nga “awan ti maaramidan ti Sanhedrin no tamingen lattan dagiti Romano nga agtuturay ti maysa a kaso iti aniaman nga oras, kas iti ar-aramidenda idi no adda atapenda a bumusor iti gobierno.” Maysa a pagarigan ti kasta a kaso ket ti napasamak iti masakupan ti komander ti armada a ni Claudio Lisias, a nangaresto ken apostol Pablo, a maysa nga umili ti Roma.—Ara. 23:26-30.