Mapan iti linaonna

Mapan iti segundario a pagpilian

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Dagiti Saksi ni Jehova

Iloko

Ti Pagwanawanan  |  No. 4 2016

Posible Ngata nga Awanton ti Kinaranggas?

Posible Ngata nga Awanton ti Kinaranggas?

Sika kadi wenno ti kapamiliam ket biktima ti kinaranggas? Adda kadi rason a pagbutngam a mapasamak dayta kenka? Naikuna a ti kinaranggas ket “dumakdakkel a problema iti intero a lubong a mangap-apektar iti salun-at.” Panunotem dagitoy a pagarigan.

PANANGABUSO: “Maysa iti kada tallo a babbai ti kinabkabil wenno seksual nga inabuso ti asawa wenno karelasionda,” inreport ti United Nations. Makapaliday ta “iti intero a lubong, natantia a maysa iti kada lima a babbai ti agbalin a biktima ti rape wenno attempted rape.”

KRIMEN ITI PUBLIKO A LUGAR: Naireport nga adda nasurok a 30,000 a bayolente a gang ti agar-aramid iti krimen iti United States. Idiay Latin America, dandani 1 iti kada 3 a tao ti naireport a biktima ti nakaro a krimen.

PANANGPAPATAY: Natantia a dandani kagudua a milion ti napapatay idi 2012, ad-adu pay ngem kadagiti napapatay kadagiti gubat. Ti Southern Africa ken Central America ti kangatuan iti average a bilang dagiti napapatay, mamimpat nga ad-adu ngem iti average iti intero a lubong. Iti maysa laeng a tawen, nasurok a 100,000 ti napapatay iti Latin America, ken sumurok-kumurang a 50,000 idiay Brazil. Adda kadi permanente a solusion ti kinaranggas?

MAPASARDENG NGATA TI KINARANGGAS?

Apay a nasaknap ti kinaranggas? Adu ti naammuan a makagapu, kas iti tension gapu iti saan a patas a kasasaad ti biag, saan a panangipateg iti biag ti dadduma, pannakaadikto iti arak ken droga, pannakakitkita dagiti ubbing iti kinaranggas dagiti adulto, ken ti kasla saan a pannakadusa dagiti bayolente a kriminal.

Adda met naaramidanen ti dadduma a lugar a mangkontrol iti kinaranggas. Naireport nga iti napalabas a dekada, bimmassit iti 80% ti kaso ti panangpapatay idiay São Paulo, maysa a siudad ti Brazil nga adu ti populasionna. Ngem adu latta ti mapaspasamak a nakaro a kinaranggas iti dayta a siudad, ken mapan latta a 10 iti kada 100,000 a residente ti mapappapatay. Kasano ngarud a mamimpinsan a mapasardengen ti kinaranggas?

Ti agpaut a solusion ti kinaranggas ket konektado iti panagpampanunot ken ugali dagiti tattao. Tapno makapagbalbaliw dagiti bayolente, masapul a dagiti kababalin a kas iti kinapannakkel, kinaagum, ken ti kanayon a panangyun-una iti bagi, ket suktanda iti ayat, respeto, ken panangpampanunot iti pagimbagan ti dadduma.

Ania ti makatulong iti maysa a tao a mangaramid iti kasta kadakkel a panagbalbaliw? Panunotem ti isursuro ti Biblia:

  • “Daytoy ti kaipapanan ti ayat iti Dios, a tungpalentayo dagiti bilinna.”—1 Juan 5:3.

  • “Ti panagbuteng ken Jehova kaipapananna ti pananggura iti dakes.” *Proverbio 8:13.

Ti ayat iti Dios ken ti panagbuteng a mapagura isuna ket nabileg a makatulong a puersa, ta mapagbalbaliwda uray dagiti naranggas—saan la a parparawpaw,  no di ket panagbalbaliw dayta ti intero a kinataoda. Agpayso kadi dayta?

Alaentay a pagarigan ni Alex, * a 19 a tawenen a nakabalud idiay Brazil ta adda dagiti nakaro a dinangranna. Nakipagadal iti Biblia kadagiti Saksi ni Jehova ket idi 2000, nagbalin a maysa kadakuada. Talaga kadi a nabalbaliwannan ti naranggas nga ugalina? Wen, ken pagbabbabawyan la unay ni Alex ti amin a dakes nga inaramidna. Kunana: “Nasursurok nga ayaten ti Dios ta impalubosna a mariknak a talaga a pinakawannakon. Nabalbaliwak ti ugalik gapu iti panagyaman ken ayatko ken Apo Jehova.”

Ti maysa pay a pagarigan ket ni César a taga-Brazil met laeng. Serrekenda idi dagiti balbalay sada takawan, ken agholdapda kadagiti banko. Kasta ti ar-aramidenna iti sumurok-kumurang a 15 a tawen. Kasano a nakapagbalbaliw? Idi nakabalud, nakasarita dagiti Saksi ni Jehova ket nakipagadal iti Biblia. Inlawlawag ni César: “Idi laeng a nariknak nga addan direksion ti biagko. Nasursurok nga ayaten ti Dios. Naaddaanak met iti panagbuteng kenkuana—panagbuteng nga agsubli kadagiti dakes nga ar-aramid ken panagbuteng a malidayan ni Ama Jehova. Kayatko nga ipakita nga ap-apresiarek ti kinaimbagna. Dayta nga ayat ken panagbuteng ti nakatulong kaniak nga agbalbaliw.”

Ammuem no kasanoka nga agbiag iti lubong nga awan ti kinaranggas

Ania ti ipakita dagita? Kaya ti Biblia nga interamente a balbaliwan ti biag dagiti tattao—babaen ti panangbalbaliwna iti panagpampanunotda. (Efeso 4:23) Kinuna ni Alex a naibaga itay: “Dagiti nasursurok iti Biblia ket kasla nadalus a danum a mangdigdigus kaniak, nga in-inut a mangdaldalus kaniak babaen iti panangikkatna kadagiti dakes a pampanunotek. Diak man la napanunot a maikkatko gayam dagita.” Wen, no punnuentayo ti panunottayo iti nadalus a mensahe ti Biblia, maikkatna ti kinadakes. Adda pannakabalin ti Sao ti Dios a mangdalus. (Efeso 5:26) Kas resultana, dagiti tattao a naulpit ken bagida laeng ti pampanunotenda ket makapagbalbaliw ken agbalinda a nasingpet ken mannakikappia. (Roma 12:18) Nagbalin a natalna ti biagda ta sinurotda dagiti prinsipio ti Biblia.—Isaias 48:18.

Naammuan ti nasurok a walo a milion a Saksi ni Jehova iti 240 a nasion ti sekreto tapno interamente a maikkat ti kinaranggas. Nagduduma ti pulida ken nagduduma ti kasasaadda iti biag. Nasursuroda nga ayaten ken pagbutngan ti Dios, ayaten ti maysa ken maysa ken agbibiagda kas internasional a pamilia. (1 Pedro 4:8) Sibibiagda a pammaneknek a posible ti lubong nga awan ti kinaranggas.

ASIDEGEN A MAAWAN TI KINARANGGAS!

Ikarkari ti Biblia nga asidegen a punasen ti Dios ti kinaranggas ditoy daga. Saanen a malisian daytoy naranggas a lubong ti “aldaw ti panangukom [ti Dios] ken ti pannakadadael dagiti di nadiosan a tattao.” (2 Pedro 3:5-7) Awanton dagiti bayolente a mangparigat iti dadduma. Kasanotayo a masigurado a kayat ti Dios a solusionan ken ikkaten ti amin a kinaranggas?

Kuna ti Biblia nga “asinoman a mangay-ayat iti kinaranggas pudno unay a guraen” ti Dios. (Salmo 11:5) Kayat ti Namarsua a kanayon nga adda talna ken hustisia. (Salmo 33:5; 37:28) Dayta ti rason a saan nga agnanayon nga ipalubosna nga adda naranggas a tattao.

Wen, um-umayen ti natalna a baro a lubong. (Salmo 37:11; 72:14) Ammuem koma ti ad-adu pay no ania ti masapul nga aramidem tapno maysakanto kadagiti agbiag iti lubong nga awan ti kinaranggas.

^ par. 12 Jehova ti nagan ti Dios a makita iti Biblia.

^ par. 14 Nabaliwan dagiti nagan.