Mapan iti linaonna

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Naganar idi a negosio ti panaglako ken panaggatang iti adipen iti nagbaetan ti Africa ken ti America

Ilalapsut iti Pannakaadipen—Idi ken Ita

Ilalapsut iti Pannakaadipen—Idi ken Ita

Idi simmangpet ni Blessing * idiay Europe, namnamaenna nga agtrabaho iti maysa a parlor. Ngem napilitan nga agtrabaho kas prostitute gapu iti pannakakabkabilna iti sangapulo nga aldaw ken iti pamutbuteng a madangran ti napanawanna a pamilia.

Pannakailadawan dagiti natiliw nga adipen iti nagkauna nga Egipto

Masapul nga agsueldo ni Blessing iti 200-300 a euro iti kada rabii tapno mabayadanna ti utangna iti amona a babai a nasurok nga 40,000 a euro. * Kinuna ni Blessing: “Kanayon a mapampanunotko idi ti aglibas ngem mabutengak ta baka no ania ti aramidenda iti pamiliak. Awan idin ti maaramidak.” Gagangay ti estoriana iti agarup 4,000,000 a tattao a kapilitan nga agtrabtrabaho iti international sex industry.

Dandani 4,000 a tawenen ti napalabas, ti tin-edyer a ni Jose ket inlako dagiti kakabsatna. Nagbalin nga adipen iti balay ti prominente nga Egipcio. Saan a kas ken Blessing, ni Jose ket saan a minaltrato ti amona idi damo. Ngem gapu ta saanna nga inaramid ti kayat ti asawa ti amona, di nainkalitegan a naakusaran iti gandat a panangrames. Isu a naipisok iti pagbaludan sa naikawar.—Genesis 39:1-20; Salmo 105:17, 18.

Ni Jose ket adipen idi un-unana; ni Blessing ket adipen iti panawentayo. Ngem agpadada a biktima ti nabayagen nga aramid a panagipuslit iti tao, maysa a negosio a mangtrato kadagiti tattao kas tagilako ken ganansia laeng ti importante kadagiti nangbiktima.

DAKKEL A NEGOSIO!

Ti gubat ti kalakaan a pamay-an tapno maaddaan dagiti nasion kadagiti adipen. Naibaga a nangyawid ti ari ti Egipto a ni Thutmose III iti 90,000 a balud kalpasan ti pananggubatda iti Canaan. Pinagbalin ida dagiti Egipcio kas tagabo iti pagminasan, panagibangon iti templo, ken panagkali kadagiti kanal.

 Gapu kadagiti gubat, naaddaan ti Imperio ti Roma iti nagadu nga adipen. Adda pay idi tiempo a ti panagkasapulan kadagiti adipen ket nagresulta iti gubat. Natantia nga idi umuna a siglo, dandani kagudua iti populasion ti Roma ti adipen. Adu nga adipen dagiti Egipcio ken Romano ti siuulpit a naabuso. Kadagiti adipen iti pagminasan dagiti Romano, agarup 30 a tawen laeng ti gagangay a kapaut ti biagda.

Iti panaglabas ti tiempo, kimmaro pay ti panangadipen. Manipud 1500’s agingga iti 1800’s, ti panaglako ken panaggatang iti adipen iti nagbaetan ti Africa ken ti America ti maysa a kaganaran a negosio iti lubong. ‘Natantia a 25-30 a milion a lallaki, babbai, ken ubbing ti kapilitan a naala ken nailako,’ kuna ti maysa a report ti UNESCO. Ginasut a ribu ti naireport a natay bayat ti panagdaliasatda iti Atlantic Ocean. Kinuna ti maysa a nakalasat a tagabo nga agnagan Olaudah Equiano: “Gapu iti ikkis dagiti babbai ken asug dagiti matmatay, nakaam-amak dayta a kapadasan nga uray la diak mailadawan.”

Makapaladingit ta saan la a paset ti napalabas ti nakas-ang a panangadipen. Kuna ti International Labour Organization nga agarup 21 a milion a babbai, lallaki, ken ubbing ti agtrabtrabaho pay laeng kas adipen nga addaan iti bassit a sueldo wenno awan pay ketdi. Dagiti adipen iti panawentayo ket agtrabtrabaho kadagiti pagminasan, pabrika, pagaramidan kadagiti ladrilio (bricks), ken agtrabtrabaho kas katulong ken prostitute. Uray no illegal, agparang nga umad-adu ti kasta a kita ti panangadipen.

Minilion pay laeng ti agtrabtrabaho kas adipen

PANNAKAWAYAWAYA

Gapu iti brutal a pannakatrato, adu nga adipen ti limmaban tapno mawayawayaan. Idi tawen 73 B.C.E., ti gladiator a ni Spartacus ken ti agarup 100,000 nga adipen ket nagrebelde iti Roma ngem napaayda. Idi agarup 1800, dagiti adipen iti Hispaniola nga isla iti Caribbean linabananda dagiti pagserserbianda. Ti nakaro a pannakaparigat dagiti adipen kadagiti planta ti asukar ti mitsa ti gerra sibil a nagpaut iti 13 a tawen ken nagresulta idi agangay iti pannakabukel ti independiente a nasion ti Haiti idi 1804.

Ngem maibilang la ketdi ti ipapanaw dagiti Israelita iti Egipto kas ti kababalligian nga ilalapsut iti pannakaadipen iti intero a historia. Posible a 3,000,000—maysa a nasion—ti nawayawayaan nga adipen iti Egipto. Sigurado a maikarida a mawayawayaan ta inladawan ti Biblia ti biagda idiay Egipto ‘kas ad-adipen a maikuskuspil iti tunggal kita ti panangadipen.’ (Exodo 1:11-14) Imbilin pay ti maysa a Faraon a  mapapatay ti amin a kayyanak nga ubbing a lallaki tapno makontrol ti lumoblobo idi a populasion ti Israel.—Exodo 1:8-22.

Naisangsangayan ti pannakawayawaya dagiti Israelita iti pannakamaltratoda idiay Egipto ta bimmallaet a mismo ti Dios. Kinuna ti Dios ken Moises: “Ammok unay dagiti rigat a sagsagabaenda. Ket bumabaak tapno ispalek ida.” (Exodo 3:7, 8) Agingga ita, tinawen a selselebraran dagiti Judio iti intero a lubong ti Passover kas pananglaglagip iti dayta.—Exodo 12:14.

PANAGPATINGGA TI PANANGADIPEN

Kuna ti Biblia: “Ken Jehova a Diostayo awan kinakillo.” Ipasigurado pay ti Biblia a saan a nagbaliw ti Dios. (2 Cronicas 19:7; Malakias 3:6) Imbaon ti Dios ni Jesus tapno ‘ikasabana ti pannakaluk-at dagiti kautibo tapno dagidiay nailupitlupit papanenna buyogen ti panangluk-at.’ (Lucas 4:18) Kayatna kadi a sawen a mawayawayaan ti amin a literal nga adipen? Nalawag a saan. Naibaon ni Jesus tapno wayawayaanna dagiti tattao iti pannakaadipenda iti basol ken ipapatay. Kinunana idi agangay: “Ti kinapudno wayawayaannakayto.” (Juan 8:32) Uray ita, adda dagiti tattao a nawayawayaan iti nadumaduma a pamay-an gapu iti kinapudno nga insuro ni Jesus.—Kitaem ti kahon nga “ Ilalapsut iti Sabali a Kita ti Pannakaadipen.”

Kinaagpaysuanna, tinulongan ti Dios da Jose ken Blessing iti agduma a pamay-an. Mabasam ti nagpaiduma a salaysay maipapan ken Jose iti kapitulo 39-41 ti libro ti Biblia a Genesis. Naisangsangayan met ti pannakawayawaya ni Blessing.

Idi napagtalaw ni Blessing iti maysa a pagilian ti Europe, napan idiay Spain. Naam-ammona dagiti Saksi ni Jehova ket nakipagadal iti Biblia kadakuada. Gapu ta determinado a mangurnos iti biagna, simrek iti desente ken regular a trabaho ken kinombinsirna ti dati nga amona a kissayanna ti itintinnagna iti kada bulan a pagbayadna iti utang. Maysa nga aldaw, timmawag ken Blessing ti dati nga amona. Imbagana a lipatenen ni Blessing ti utangna ken dimmawat iti pammakawan. Apay a nagbaliw ti panunot ti amona? Nakipagadal met isuna iti Biblia kadagiti Saksi ni Jehova! Kuna ni Blessing: “Nakaskasdaaw dagiti pamay-an ti kinapudno a mangwayawaya kenka.”

Naladingitan ni Jehova a Dios iti pannakamaltrato dagiti Israelita nga adipen idiay Egipto ket sigurado a kasta met laeng ti marikriknana kadagiti kinaawan hustisia ita. Pudno, masapul ti dakkel a panagbalbaliw iti kagimongan tapno agpatingga ti amin a kita ti pannakaadipen. Ngem dayta a mismo ti ikarkari ti Dios. “Adda baro a langlangit ken baro a daga nga ur-urayentayo sigun iti karina, ket kadagitoy agtaeng ti kinalinteg.”—2 Pedro 3:13

^ par. 2 Nabaliwan ti nagan.

^ par. 3 Kayatna a sawen, agdagup ti utang ni Blessing iti agarup 2,000,000 pesos isu a masapul a 10,000-15,000 pesos ti mabirokanna iti kada rabii.