Accessibility setting

Agpili iti lengguahe

Mapan iti segundario a pagpilian

Mapan iti listaan dagiti linaonna

Mapan iti linaonna

Dagiti Saksi ni Jehova

Iloko

AGRIINGKAYO! ABRIL 2015

Umiso Kadi ti Panangusarmo iti Digital Technology?

Umiso Kadi ti Panangusarmo iti Digital Technology?

Adikto ni Jenni iti video game. Kinunana: “Kada aldaw, walo nga oras nga agay-ayamak, isu a nagbalin daytan a nakaro a problema.”

Pito nga aldaw a pinadas ni Dennis ti saan nga aginternet ken agusar kadagiti elektroniko a gadyet. Ngem awan pay dua nga aldaw, simmukon.

Saanen a tin-edyer da Jenni ken Dennis. Kinapudnona, 40 anyosen ni Jenni ken uppaten ti annakna idinto ta 49 anyos metten ni Dennis.

AGUS-USARKA kadi iti digital technology? * Wen ti sungbat ti kaaduan, ket adda nasayaat a rasonda. Napateg ken adu ti pakausaran dagiti elektroniko a gadyet iti pagtrabahuan, pannakigayyem, ken panagrelaks.

Ngem kas kada Jenni ken Dennis, adu ti kasla adikto unayen iti digital technology. Kas pagarigan, kuna ti 20 anyos a ni Nicole: “Nakababain man nga ibaga, ngem ti selponko ti best friend-ko. Tugottugotko a kanayon. Kaslaak la mabagtit no awan ti signal, ken kalpasan ti 30 minuto, kitaek manen no adda nagteks. Nasobraak sa metten!”

Adda dagidiay uray la agpatnag a kita a kita iti gadyetda no adda dagiti update ken nag-message kadakuada. Maikawa wenno masikoranda no awan kadakuada ti gadyetda. Sigun iti dadduma a researcher, dayta nga ugali ket maawagan iti adiksion—iti man amin a kita ti digital technology wenno mas espesipiko iti Internet wenno iti partikular a gadyet, kas iti smartphone. Ngem agpangadua ti dadduma a mangusar iti termino nga  “adiksion.” Kaykayatda nga awagan dayta kas problematiko, di makontrol, wenno nalabes a kababalin.

Uray ania pay ti awag iti dayta, posible nga agbalin a problema ti di umiso a panangusar iti digital technology. No dadduma, dayta pay ketdin ti manglapped iti kinadekket koma ti agkakapamilia. Kas pagarigan, insennaay ti 20 anyos a babai: “Saanen nga ammo ni Daddy ti mapaspasamak iti biagko. Nakatugaw iti salas nga agim-e-mail bayat a kasarsaritanak. Sangkaiggemna ti selponna. Siguro napategak met ken Daddy, ngem no dadduma kasla saanko a marikna dayta.”

“Digital Detox”

Tapno matulongan dagiti di umiso ti panangusarda iti teknolohia, nangipasdek dagiti nasion a kas iti China, South Korea, United Kingdom, ken United States kadagiti “digital detox” center. Kadagita a lugar, saan a mapalubosan ti maysa nga aginternet ken agusar kadagiti gadyet iti sumagmamano nga aldaw. Kas pagarigan, kuna ti 28 anyos a ni Brett nga adda pay idin panawen nga agingga 16 nga oras nga agay-ayam iti online game kada aldaw. “No agay-ayamak online, kaslaak la nakadroga,” kinunana. Sakbay a nagpatulong ni Brett iti digital detox center, awan trabahonan, dinan maas-asikaso ti bagina, ken pinanawan payen dagiti gagayyemna. Kasanom a maliklikan ti kasta a di nasayaat a pagbanagan?

PANUNOTEM TI PANANGUSARMO ITI TEKNOLOHIA. Ammuem ti epekto ti teknolohia iti biagmo. Isaludsodmo dagitoy iti bagim:

  • Masikoranak kadi, wenno makapungtot pay ketdi no saanak a makainternet wenno diak mausar ti gadyetko?

  • Agin-internetak latta kadi wenno us-usarek ti gadyetko kalpasan ti inkeddengko nga oras a panagsardengko?

  • Mapuypuyatak kadi gapu ta kanayon a kitaek no adda message-ko?

  • Mabaybay-ak kadin ti pamiliak gapu iti panangusarko iti teknolohia? Umanamong kadi ti pamiliak iti sungbatko iti dayta a saludsod?

No ti panangusarmo iti teknolohia ti makagapu a mabaybay-amon “ti napatpateg a bambanag”—a pakairamanan ti pamiliam ken dadduma pay a responsabilidadmo—itan ti tiempo nga agbalbaliwka. (Filipos 1:10) Kasano?

MANGIKEDDENGKA ITI RASONABLE A LIMITASION. Uray nasayaat ti maysa a banag, mabalin a pagdaksam no masobraam. Isu nga usarem man ti digital technology para iti trabaho wenno panagrelaks, limitaram no kasano kabayag ti panagusarmo, ken surotem dayta.

Suhestion: Agpatulongka iti maysa a kapamiliam wenno gayyemmo. Kuna ti Biblia: “Ti dua nasaysayaat ngem iti maysa, . . . ta no ti maysa kadakuada matuang, daydiay sabali mabalinna a bangonen ti kaduana.”—Eclesiastes 4:9, 10.

Dimo ipalubos a ti atraksion ket agbalin nga “adiksion”

Pudno a gapu kadagiti kabaruan a gadyet, lumaklaka ken pumarpartak ti panangawat ken panangipatulod iti impormasion. Ngem sigurado nga umadu met dagiti di umiso ti panangusarda iti teknolohia. Nupay kasta, dimo ipalubos a ti atraksion ket agbalin nga “adiksion.” Maliklikam ti saan a nasayaat a panangusar iti digital technology no ‘usarem a naimbag ti amin a gundawaymo.’—Efeso 5:16, Ti Baro a Naimbag a Damag Biblia.

^ par. 5 Iti daytoy nga artikulo, ti termino a “digital technology” tukoyenna dagiti elektroniko a gadyet a makaawat ken makaipatulod kadagiti digital data, kas kadagiti e-mail, text messages, games, video, awag iti telepono, musika, ken ladawan.

Ammuem ti Ad-adu Pay

Panangipakita iti Nasayaat a Kababalin iti Panagteks

Kinaawan respeto kadi ti mangisardeng iti saritaan tapno laeng basaem ti teksmo? Wenno kinaawan respeto kadi ti di panangikankano iti teks tapno laeng maituloymo ti pannakisaritam?

No Kasano nga Isuro Kadagiti Tin-edyer ti Natalged a Panaginternet

Kasanom a suruan ti anakmo kadagiti nasayaat a prinsipio, saan la a kadagiti paglintegan, ken tulongan a mangaramid a bukbukodna kadagiti nainsiriban a desision?